Beta Glukan Nedir ve Ne İşe Yarar?

Beta Glukan Nedir?

Kimyasal bağlarla birbirine bağlanan birkaç D-glikoz molekülünden oluşan beta glukan, insan vücudundaki enzimler tarafından parçalanamaz.

Bu yüzden sindirilemez ve diyet lifinin bir parçası haline gelir.

Çeşitli tahıl türlerinin yanı sıra bakteriler, mantarlar, algler ve mayalarda hücre duvarının doğal bir bileşeni olarak ortaya çıkar.

Ancak farklı kimyasal yapılardan dolayı, fizyolojik etki tarzları ve çözelti özellikleri açısından değişiklik gösterir.

İnsan tüketimi açısından en önemli beta glukan kaynakları, yulaf, arpa, çavdar ve buğdaydır.

Yulafta ortalama yüzde 4,5 olan beta glukan içeriği, klasik buğday ekmeğinden (yüzde 0,8) ve çavdardan (yüzde 2,3) çok daha yüksektir.

Aynı şey arpa için de geçerlidir (yaklaşık yüzde 4.8).

Yulaf tanelerinin dış tabakasında bulunan çözünebilir bu lif, arpa tanelerinin iç kısmında yoğunlaşır.

Mayada bulunan beta glukanlar ise çözünmez özelliktedir.

Çoğunlukla diyet takviyelerinin üretiminde veya gıda katkı maddeleri olarak kullanılır.

Beta Glukan Ne İşe Yarar?

Beta glukan, zararlı maddelere karşı savunmadan sorumlu olan beyaz kan hücrelerini (makrofajları ve nötrofilleri) aktive ettiği için bağışıklık sistemi üzerinde olumlu bir etkiye sahiptir.

Görevleri, vücudu ve bağırsak florasını sürekli olarak detoksifiye etmektir.

Beta glukanın vücuda etkisi, daha detaylı olarak şu şekilde açıklanabilir:

Makrofajlar üzerinde 1.3 / 1.6 tipi beta-glukan molekülünün kenetlenebileceği reseptör bölgeleri vardır. Beta glukan molekülü, reseptör bölgesine kenetlendiğinde makrofajları uyarır ve aynı zamanda onları güçlendirir.

Beta Glukan Kimler İçin Uygundur?

Aşağıdaki hastalıklardan veya semptomlardan muzdarip olanlar için beta glukan önerilir:

  • Bağışıklık sistemi zayıflamış
  • Grip (soğuk algınlığı dahil)
  • Mide ülseri
  • Yüksek kolesterol seviyesi
  • Stres
  • Yorgunluk
  • Cilt tahrişleri (yara iyileşmesini destekler)

Beta Glukanın Faydaları

Beta glukan üzerine son yıllarda birçok bilimsel çalışma yapılmıştır. Araştırmalar, bu doğal lifin kan şekerini düzenlediğini veya normalleştirdiğini, tokluğu artırdığını, bağırsak sağlığını olumlu yönde etkilediğini, bağışıklık sistemini harekete geçirdiğini ve kandaki kolesterol seviyesini düşürdüğünü göstermektedir.

Kan Şekerini Düzenler ve Tok Tutar

Beta glukanlar, yüksek miktarlarda su bağlama özelliği sayesinde kan şekerini düzenleyebilir ve tokluk hissini artırabilir.

Sindirilemeyen besin liflerinin şişmesi, yemeğin hacmini artırır. Bu da mide duvarının daha fazla genişlemesine ve midenin boşalmasının gecikmesine neden olur.

Midede meydana gelen bu tepkimeler bir yandan tokluk hissi üzerinde olumlu bir etki oluştururken, diğer yandan gıda posasında bulunan besinlerin (özellikle parçalanma sonucu oluşan glikozun) daha yavaş emildiği anlamına gelir.

Sonuç olarak, kan şekeri seviyesi yemeklerden sonra daha az yükselir ve daha az insülin salınır. Bu, aynı zamanda kilo yönetimi üzerinde de olumlu bir etkidir.

Bağırsak Sağlığı Üzerindeki Olumlu Etkileri

Beta glukan, kalın bağırsaktaki yararlı bakterilere enerji kaynağı olarak hizmet eder. İçerdiği bileşenler, bağırsak duvarı hücreleri için besin görevi gören kısa zincirli yağ asitlerine (asetat, bütirat ve propiyonat) dönüştürülür.

Lifin emilmesiyle bağırsak hareketleri uyarılarak dışkı hacmi ve sıklığı artar. Bu süre zarfında yeterli miktarda sıvı alınırsa, kabızlık da giderilmiş olur.

Ayrıca doğal bağırsak florasını (bağırsak mukozasının yenilenmesi) destekleyerek, patojenik bakteri gelişmesini de engeller.

Bu süreçte ortaya çıkan bütirat adlı yağ asidi, aynı zamanda antienflamatuar etkileriyle de bilinir.

Beta glukan, bütün bu olumlu etkilerinden dolayı kronik inflamatuar bağırsak hastalığı olan kişiler için önemli bir besin kaynağıdır.

Bağışıklık Sistemi Üzerindeki Olumlu Etkileri

Beta glukanın bağışıklık sistemi üzerindeki etkisi, ince bağırsak duvarındaki makrofajların aktivasyonundan kaynaklanmaktadır.

Fagositler, istilacı bakterileri fagositoz yoluyla çözerek mikroorganizmaları ortadan kaldırmaya yarar. Ek olarak, fagositler, diğer bağışıklık hücreleri ile iletişim kuran önemli maddeleri serbest bırakır.

Diğer bağışıklık sistemi hücrelerinden makrofajlar, hücrelerin ve bağışıklık sisteminin aktivitesini uyaran 1.3 / 1.6 tipindeki beta-glukan moleküllerinin bağlandığı spesifik bir reseptöre sahiptir.

Fırıncı mayasının hücre duvarlarından elde edilen beta glukan, güncel araştırmalarda elde edilen bulgulara göre en etkili doğal bağışıklık modülatörüdür.

Bunların yanı sıra, beta glukan antioksidan özelliklere sahiptir ve serbest radikal temizleyici olarak işlev görür. Daha ileri araştırmalar, beta 1,3 / 1,6 glukanın kanser ve ülser tedavisinde de kullanılabileceğini göstermektedir.

Kolesterol Seviyeleri Üzerindeki Olumlu Etkileri

Yulaf ve arpadan elde edilen beta glukanın, bağırsaktaki safra asitlerini ve kolesterolü bağlayarak kandaki kolesterol içeriğini düşürdüğü bilinmektedir.

Bağlanan maddeler sindirilemeyen lif ile birlikte atılarak, safra asitlerinin bağırsağın alt kısmından (ileum) yeniden emilimini azaltır. Bu, karaciğerin kandaki kolesterolden yeni safra asitleri sentezlemesi için bir uyarı oluşturur.

Sonuç olarak, kanda genel olarak daha az kolesterol kalır ve toplam ve LDL kolesterol seviyeleri düşer. HDL kolesterol seviyeleri ve trigliseritler ise değişmeden kalır.3

Beta Glukan Diyete Nasıl Eklenir ve Nelere Dikkat Edilmelidir?

Beta glukanın sağlık üzerindeki etkileri, özellikle tahıl ürünlerinin bileşenlerinin etkileşimine dayanmaktadır. Yüksek dozda beta glukan izole edilmiş takviyelerin kullanılması, çoğu durumda daha az etkilidir ve çeşitli yan etkiler ortaya çıkarabilir.

Lif diyeti yapan kişiler, beta glukanı diyetlerine yavaş yavaş eklemelidir. Normal dozdan daha fazla alındığında, diğer tüm lifler gibi şişkinliğe ve gaza neden olabilir. Ancak doğal tahıllar şeklinde diyete yavaşça eklemek, bu tür mide rahatsızlıklarını ve sindirim sorunlarını hafifletebilir.

Gerekli olan miktar, güne yayılmış çeşitli yulaf ve arpa ürünlerini tüketerek kolayca elde edilebilir. Kan şekeri düzenleyici etkinin ön koşulu, yulaf veya arpadan en az 4 gram beta glukan alınmasıdır. Kolesterol düşürücü etki, günlük 3 gram beta glukan alımıyla sağlanabilir. 40 gram yulaf kepeği tavsiye edilen 3 gram beta glukanı içerirken, yulaf gevreğinde ise bu oran 80 gramdır.

Report

What do you think?

Comments