Bir varmış, bir yokmuş. Gökyüzünde, yıldızların ışıl ışıl parladığı kocaman bir diyar varmış. Bu güzel diyarda, herkesin “Ay Dede” dediği, yumuşacık ışığıyla gökyüzünü aydınlatan tatlı mı tatlı bir ay yaşarmış.

Ay Dede’nin görevi, geceleri ışığını saçıp gökyüzünü aydınlatmakmış. Her gece yıldızlarla birlikte parıldar, gökyüzünü güzelleştirirmiş.

Ama bir gece, Ay Dede’nin ışığı sönmüş gibi olmuş. Eskisi kadar parlak değilmiş. Yıldızlar bu durumu hemen fark etmiş. Hepsi çok endişelenmiş ve “Ne oldu Ay Dede? Neden ışığın parlamıyor?” diye sormuşlar.

Ay Dede’nin en önemli görevi, geceleri ışığını saçıp gökyüzünü aydınlatmakmış. Her gece yıldızlarla birlikte dans eder gibi parıldar, gökyüzünü rengarenk bir masal gibi yaparmış.

Ama bir gece, Ay Dede’nin ışığı birden zayıflamış. Eskisi kadar parlak görünmüyormuş. Gökyüzündeki yıldızlar bunu hemen fark etmiş. Hepsi çok endişelenmiş ve telaşla sormuşlar: “Ay Dede, ne oldu? Neden ışığın artık parlamıyor?”


Ay Dede derin bir nefes almış ve hüzünlü bir sesle cevap vermiş: “Uzun zamandır çok yoruldum, sevgili yıldızlar. Artık ışığım eskisi gibi parlamıyor çünkü biraz dinlenmeye ihtiyacım var. Belki de biraz uzaklara gitmeliyim.”

Yıldızlar şaşkınlıkla birbirine bakmış. “Ama Ay Dede, sen olmadan gecelerimiz çok karanlık olur! Ne yaparız biz sensiz?” diye sormuşlar endişeyle.

Ay Dede gülümsemiş, ama bu sefer gülümsemesi biraz solgunmuş. “Merak etmeyin,” demiş. “Ben sadece kısa bir yolculuğa çıkacağım. Hem belki yeni yerler görüp geri döndüğümde çok daha parlak olurum.”

Yıldızlar bu sözleri duyunca üzülmüşler, ama Ay Dede’nin dinlenmeye ihtiyacı olduğunu anlamışlar. İçlerinden en parlak olanı, Yıldız Şeker, cesaretini toplayıp sormuş: “Peki, nereye gideceksin, Ay Dede?”

Ay Dede gökyüzünde uzaklara doğru bakmış. “Dünyaya ineceğim,” demiş. “Orada yeni yerler görmek, biraz dinlenmek istiyorum. Belki bu sayede ışığım yeniden parlayabilir.”

Yıldızlar şaşırmış. “Ama Ay Dede, dünya çok farklı bir yer! Orada bizi göremezsin,” demişler.

Ay Dede gülümsemiş. “Biliyorum, ama yeni dostlar edinmek ve biraz huzur bulmak istiyorum. Merak etmeyin, gökyüzüne geri döneceğim.”

Bu sırada, rüzgar hafifçe esmiş ve Ay Dede’nin kulağına fısıldamış: “Sana yardım edebilirim, Ay Dede. Seni yavaşça dünyaya indirebilirim. Nerede durmak istediğini söyle, seni oraya götüreyim.”

Ay Dede, rüzgara teşekkür etmiş. “Beni en güzel yere götür, Rüzgar dostum,” demiş.

Rüzgar yavaşça Ay Dede’yi taşıyarak gökyüzünden aşağı indirmiş. Ay Dede kendini yemyeşil bir ormanda bulmuş. Çiçekler mis gibi kokuyor, kuşlar şarkı söylüyor ve küçük hayvanlar çimenlerin arasında zıplıyormuş.

Ay Dede ormanda gezinirken, karşısına bir tavşan çıkmış. Tavşan gözlerini şaşkınlıkla açmış. “Sen… sen Ay Dede değil misin? Buraya nasıl geldin?” diye sormuş.

Ay Dede nazikçe cevap vermiş: “Evet, benim! Biraz dinlenmek için geldim. Ormanınız çok güzel. Burada biraz kalabilir miyim?”

Tavşan başını sallamış ve sevinçle gülümsemiş. “Tabii ki, Ay Dede! Ama dikkat et, burada senin gibi ışıldayan kimse yok. Herkes seni hemen fark eder!”

O gece, ormandaki bütün hayvanlar Ay Dede’nin etrafında toplanmış. Onun ışığında oyunlar oynayıp hikayeler anlatmışlar. Ay Dede uzun zamandır böyle mutlu hissetmediğini fark etmiş. Ama hâlâ yolculuğu bitmemiş. Ertesi sabah, tekrar rüzgarı çağırmış.

“Rüzgar dostum, beni bir başka güzel yere götür. Dünya gerçekten harika bir yermiş!” demiş.

Rüzgar gülümsemiş. “Tabii ki, Ay Dede. Seni bu sefer mavi suların yanına götüreyim,” demiş.

Rüzgar, Ay Dede’yi yumuşacık taşıyarak mavi bir denizin kıyısına bırakmış. Dalga sesleri huzurla yankılanıyormuş. Deniz kıyısında küçük bir çocuk oturuyormuş. Çocuk, Ay Dede’yi görünce şaşkınlıkla gözlerini ovuşturmuş.

“Sen… sen Ay Dede değil misin? Ama burada ne işin var? Hep yukarıda olurdun!” demiş heyecanla.

Ay Dede nazikçe gülümsemiş. “Evet, benim. Biraz dinlenmeye geldim. Buralar çok güzel görünüyor. Peki, sen burada ne yapıyorsun, küçük dostum?” diye sormuş.

Çocuk başını önüne eğmiş. “Deniz feneri bozuldu,” demiş hüzünle. “Gemiler buraya gelirken yönlerini bulamıyor. Ben de burada bekliyorum, ama karanlık çok korkutucu.”


Ay Dede çocuğun cesaretine hayran kalmış. “Korkma, küçük dostum,” demiş. “Ben buradayken kimse zarar görmez. Hadi ışığımı biraz daha parlatalım ve gemilere yol gösterelim!”

Ay Dede’nin ışığı birden daha parlak olmuş. Gece karanlığı aydınlanmış, denizin üstü altın gibi parlamış. Uzaktaki gemiler bu ışığı görüp güvenle yollarına devam etmiş.

Çocuk sevinçle Ay Dede’ye sarılmış. “Teşekkür ederim, Ay Dede! Sen olmasaydın çok korkardım,” demiş.

Ay Dede gülümseyerek, “Hepimiz birbirimize yardım etmek için buradayız, küçük dostum,” demiş.

O gece, çocuk deniz kenarında Ay Dede’nin ışığıyla rahatça uyumuş. Ay Dede ise mutlu bir şekilde gökyüzünü izlemeye devam etmiş. Ama artık yolculuğunun sonuna geldiğini hissetmiş.

Sabah olduğunda Ay Dede, rüzgarı tekrar çağırmış. “Rüzgar dostum, artık eve dönmek istiyorum. Gökyüzündeki dostlarım beni bekliyordur,” demiş.

Rüzgar gülümsemiş ve hafifçe eserek, “Elbette, seni hemen gökyüzüne çıkarırım, Ay Dede. Ama unutma, dünya seni her zaman özleyecek,” demiş.

Ay Dede, rüzgarın kollarında yavaşça gökyüzüne yükselmiş. Geri döndüğünde yıldızlar onu büyük bir sevinçle karşılamış.

“Seni çok özledik, Ay Dede!” diye bağırmışlar.

Ay Dede gülümseyerek, “Ben de sizi çok özledim,” demiş. “Ama bilin ki, dünyada birçok güzel dost edindim. Şimdi yeniden ışıldayacak kadar güçlüyüm!”

O günden sonra Ay Dede’nin ışığı bir daha hiç sönmemiş. Hem gökyüzündeki yıldızları aydınlatmış, hem de dünyadaki dostlarına göz kulak olmuş.

Ve gökyüzü, Ay Dede’nin ışığıyla her gece yeniden parlarken Ay Dede’nin Büyük Yolculuğu Masalıda burada bitmiş.

Bir varmış, bir yokmuş. Bir zamanlar yemyeşil bir vadinin tam ortasında kocaman bir bahçe varmış. Bu bahçe, rengarenk çiçeklerle doluymuş. Çiçekler her sabah güneşi görünce neşeyle dans edermiş.

Bu bahçede yan yana yaşayan iki çiçek varmış. Biri zarif mi zarif, bembeyaz yapraklarıyla Papatya, diğeri ise parlak kırmızı yapraklarıyla göz kamaştıran Gül’müş.

İkisi de çok güzelmiş ama onların güzelliğinden daha özel bir şey varmış. Papatya ile Gül çok iyi arkadaşmış. Her sabah birbirlerine gülümser, rüzgar estiğinde yapraklarıyla birbirlerini selamlarmış.

Papatya, “Senin yaprakların ne kadar güzel parlıyor, Gül!” derken, Gül de “Senin zarif halin beni her zaman mutlu ediyor, Papatya!” dermiş.

İşte böyle, onların dostluğu bahçedeki en güzel şeymiş.


Bir sabah, Papatya güneşin sıcacık ışıklarıyla gözlerini açmış. Hafif bir rüzgar esiyor, yapraklarını yumuşacık okşuyormuş. Papatya, yapraklarını gererek tatlı bir esneme yapmış. Sonra başını çevirip yanındaki en yakın dostu Gül’e bakmış.

“Günaydın Gül! Bugün ne kadar güzel bir gün, farkında mısın? Güneş sıcacık parlıyor, rüzgar da yapraklarımızla oyun oynuyor. Böyle bir günde mutlu olmamak imkansız!”

Gül, yapraklarını nazikçe sallayıp Papatya’ya sıcak bir gülümsemeyle bakmış. “Günaydın Papatya. Gerçekten haklısın, hava çok güzel. Ama bazen dikenlerim beni düşündürüyor. İnsanlar yanıma yaklaşmaktan çekiniyor. Oysa ben de onların beni sevmesini istiyorum.”

Papatya, yapraklarını nazikçe sallayarak Gül’e doğru eğilmiş. “Ama Gül, senin harika bir kokun var! Herkes o güzel kokunu çok seviyor. Dikenlerin ise seni korumak için var, kimseye zarar vermek için değil. Bunu anlamaları gerekiyor.”

Gül bir an durup düşünmüş, sonra hafifçe gülümsemiş. “Belki de haklısın, Papatya. Ama ya sen? Seni birisi kopardığında üzülmüyor musun?”

Papatya, yapraklarını yavaşça kapatıp tekrar açmış. “Evet, üzülüyorum. Ama bir yandan da biliyor musun, insanlar beni kopardıklarında bile seviyorlar. Yapraklarımla fal bakıp güzel hayaller kuruyorlar. Bu da beni mutlu ediyor.”

Tam o sırada rengarenk kanatlarıyla bir kelebek uçarak gelmiş ve ikisinin tam ortasına konmuş. Merakla etrafa bakmış, sonra nazik bir sesle konuşmuş: “Sizi izliyordum. Gerçekten harika bir dostluğunuz var! Birbirinizin farklılıklarını tamamlıyorsunuz, bu çok güzel.”

Papatya tatlı bir gülümsemeyle cevap vermiş: “Evet, dostluk tam da böyle bir şey. Farklılıklarımız bizi özel yapıyor. Gül’le birbirimizi çok seviyor ve destekliyoruz.”
Gül, kelebeğe doğru hafifçe eğilip nazik bir sesle konuşmuş: “Herkes birbirinden farklıdır. Ama bazen bu farklılıklar, en güzel bağları oluşturur. Mesela ben kırmızı ve dikenliyim, Papatya ise beyaz ve narin. İşte tam da bu yüzden birbirimize çok değer veriyoruz.”

Kelebek, kanatlarını heyecanla çırparak havalanmış. “Bu harika bir hikaye! Sizin dostluğunuzu bahçedeki diğer çiçeklere de anlatacağım. Belki onlar da birbirlerine daha anlayışlı olmayı öğrenir.”


Tam o sırada bahçeye küçük bir kız neşeyle koşarak gelmiş. Çiçeklerin arasında durmuş ve Papatya ile Gül’e dikkatle bakmış. Bir süre onları seyrettikten sonra kendi kendine gülümseyerek mırıldanmış:
“Ne kadar güzeller! Ama koparmayacağım. Yan yana durduklarında çok daha güzel görünüyorlar.”

Küçük kız uzaklaşıp giderken Papatya heyecanla Gül’e dönmüş. “Gördün mü, Gül? Dostluğumuz insanlar tarafından bile fark ediliyor. Bu gerçekten harika bir şey!”

Gül, yapraklarını nazikçe sallayıp gülümsemiş. “Evet, Papatya. Bizim dostluğumuz bahçedeki herkese örnek olabilir. Kim bilir, belki insanlar da bu dostluğu anlamaya başlar.”

O günden sonra Papatya ile Gül, dostluklarının değerini her geçen gün daha çok anlamış. Her sabah güneşin ilk ışıklarıyla birbirlerine “Günaydın!” diyerek günlerini neşeyle başlatmışlar. Rüzgar hafifçe estiğinde yapraklarını sevgiyle sallayarak birbirlerine dokunmuş, en ufak bir esintiyi bile paylaşmanın mutluluğunu yaşamışlar.

Bahçedeki diğer çiçekler de onların dostluğundan çok şey öğrenmiş. Eskiden birbirleriyle yarışır gibi büyüyen çiçekler, artık birlikte dans eder olmuş. Renkler karışmış, kokular birbirine geçmiş, bahçede yalnızca huzur ve sevgi hissedilir hale gelmiş.

Ve böylece, Papatya ile Gül’ün Dostluğu Masalı burada bitmiş ancak bu masal sadece onların değil, tüm bahçenin bir arada olmasını sağlamış. O bahçe artık sadece çiçeklerin değil, dostluğun ve sevginin filizlendiği, hiç solmadığı bir yer olmuş.

Emzirme döneminde diş çekimi güvenle yapılabilir.

Hamilelik döneminde diş tedavileri için güvenle kullanılabilen lokal anestezik maddeler bulunmaktadır. Ancak diş hekimliğinde kullanılan röntgen cihazlarındaki radyasyon çok düşük seviyede olmasına rağmen hamilelerde röntgen çekiminden kaçınılması önerilmektedir.

Eğer mutlak suretle röntgen çekilmesi gerekiyorsa anneye koruyucu önlük giydirilerek oldukça düşük doz uygulayan cihazlarla işlem yapılmalıdır. Bu durumlar göz önüne alınarak hamileliğin ilk üç ay ve son üç ayında acil olmayan diş çekimleri ertelenebilir.

Çekimi gerçekleştiren hekimin bir başka önerisi yok ise çekim günü diş fırçalanmamalıdır. Ertesi gün çekim bölgesinden uzak kalacak şekilde dişler fırçalanabilir.

Her cerrahi işlemde olduğu gibi diş çekiminden sonra da komplikasyonlar görülebilmektedir. Anestezinin beklenenden uzun sürmesi, trismus gelişmesi, dişin kırılması, komşu dokulara veya çene kemiğine zarar verilmesi veya alveolit gelişmesi gibi komplikasyonlar gelişebilir.

20 yaş dişi çekimi sonrası şişlik genellikle çekim işlemlerinin zorluğuna bağlı olarak ortalama 2-3 gün sürebilir. Şişlik oluşumunun önlenmesi için genellikle ilk gün soğuk uygulama önerilmektedir. Bu uygulama hekim önerilerine uyularak yapılırsa şişlik oluşma ihtimali azalacaktır.

Gömülü diş çekimi sonrasındaki ağrı süresi çekim işleminin güçlüğüne göre değişiklik göstermektedir. Çoğunlukla ilk birkaç gün ağrı hissedilse de üç haftaya kadar olan ağrılar normal kabul edilebilir.

İster gömülü ister sürmüş olsun, diş çekiminin zorluğunu dişin kemikle olan ilişkisi ve köklerin pozisyonu belirler. Gömülü olmayan bir 20 yaş dişinin herhangi bir diş çekiminden farkı yoktur.

Gömülü diş çekimlerinde, dişe ulaşımın sağlanması için ilk olarak dişetinde bir insizyon yapılır. Diş eti kaldırılıp dişin görülmesi için rahat bir alan sağlandıktan sonra çekim işlemi gerçekleştirilir.

20 yaş dişi çenede en arkada yer alan ve en son çıkan dişlerdir. Kimi hastalarda sorunsuz şekilde çıkarak diş arkına dahil olabilirken, kimi hastalarda çenedeki alan yetersizliği sebebiyle ağrılı olarak çıkabilir, tam olarak çıkamayabilir veya çıktıktan sonra enfeksiyona sebep olabilir.

Ağrı ve enfeksiyonun yanı sıra komşu dişlere de zarar verebildikleri bilinmektedir. Bu nedenlerle 20 yaş dişlerinin bazı durumlarda çekimi gerekebilmektedir. Diş çekimi planlandı ise çekimin zorluğu dişin kemikle olan ilişkisine göre belli olacaktır.

Alveol, dişlerin çene kemikleri içinde bulundukları bölgedir. Alveolit de diş çekiminden sonra bölgede oluşabilen iltihabi bir durumdur. Diş çekiminden hemen sonra bölgenin kan ile dolması ve pıhtı oluşumu beklenirken çeşitli nedenlerle bu pıhtı yapının bozulması alveolit oluşumu için zemin hazırlar. Sigara kullanımı bu duruma yol açan başlıca sebeplerden biridir.

Bunun dışında çekim bölgesinin hijyenine dikkat edilmemesi, çok sıcak veya soğuk yiyecekler tüketilmesi, bölgenin dil veya bir yabancı cisim ile kurcalanması veya emme işlemi yapılması alveolit oluşumuna sebep olabilir. Bazı durumlarda diş çekimi sırasında kullanılan anestezik maddelere, hastanın kullandığı ilaçlara veya mevcut sistemik hastalıklara bağlı olarak da alveolit gelişebilmektedir.

Alveolit oldukça ağrılı geçen birkaç güne sebep olan bir hastalıktır. Bu sebeple oluşmaması için gerekli önerilere dikkat edilmesi tavsiye edilir.

Çekim bölgesinde oluşan beyaz doku genellikle iyileşme dokusudur. İyileşme sürecinde bölgedeki dişeti önce beyazlaşır ardından pembe rengini alır.

Yemek yemek için uyuşukluğun geçmesi beklenmelidir. Bu süre 2-4 saat arasında değişmektedir. Sonrasında da birkaç gün yumuşak ve ılık gıdalar ile beslenmeye özen gösterilmelidir. Bölgenin sert, asitli, baharatlı, çok sıcak veya çok soğuk gıdalarla tahriş edilmesinin önüne geçilmelidir.

-Diş çekimi sonrası bölgeye yerleştirilen tamponla 30 dakika süreyle basınç uygulanmalı ve sürenin sonunda çıkartılmalıdır. Tampon uygulaması, kanamayı durdurarak pıhtı oluşmasını ve zamanla bölgenin kemik ile dolmasını sağlayacaktır. Bu nedenle tampon uygulama aşamasına dikkat edilmezse yara iyileşmesi bozularak ağrılı bir sürece sebep olabilir.

-Dişlerdeki uyuşukluk hissi geçene kadar bir şey yenmemelidir. Uyuşukluk hissi geçtikten sonra çok sıcak, çok soğuk, asitli, baharatlı gıdalardan uzak durulmalıdır. Diş çekiminden sonraki birkaç gün yumuşak gıdalarla beslenilmelidir.

-Diş çekimini takip eden üç gün boyunca sigara ve alkol kullanılmamalıdır.

-Diş çekimi komplikasyonlu olduğunda çekimi takip eden 8 saat boyunca 5-10 dakika aralıklarla dışardan soğuk uygulaması yapılabilir.

-Diş çekimi sonrası çekim bölgesine dille veya herhangi bir aletle dokunulmamalıdır. Bu şekilde bölgedeki pıhtı oluşumu bozularak iyileşmenin gecikmesine veya bölgenin enfekte olmasına sebep olunabilir.

-Diş çekiminden sonra ağrı oluşması beklenebilir. Ancak ağrı kesici kullanımı ile geçmeyen, gece uykudan uyandıran ağrılar mevcut ise çekim bölgesi enfekte olmuş veya pıhtı yerinden kopmuş olabilir. Bu durumda hekime başvurulması önerilmektedir.

Diş çekimi sonrası iltihaplanma, çekim bölgesinde şiddetli bir ağrı, lenf hassasiyeti, yüksek ateş, titreme ile kendini gösterebilir. Böyle bir durumda hekime başvurulabilir

Sızıntı şeklindeki kanama ilk 24 saat boyunca beklenmektedir. Ancak şiddetli bir kanama olması durumunda hekime başvurulabilir.

Sürekli olarak tükürmek kan pıhtısı oluşumunu engelleyerek çekim boşluğunun iyileşme sürecini bozar. Bu sebeple hastalardan çekim sonrasında tükürmemeleri istenir.

Kan sulandırıcı (antikoagülan) kullanımı esnasında planlanan diş çekiminden önce konsültasyon istenmelidir. Diş çekim işlemi konsültasyon sonucuna göre planlanmalıdır.

Bir gün içinde çekilebilecek diş sayısı için net bir yanıt vermek mümkün değildir. Bu durum, çekilecek dişlerin kemik ile ilişkileri, kök pozisyonları, hastanın genel sağlık durumuna bağlı olarak değişiklik gösterir.

Diş çekimi sonrası yara yerinin kapanması, açılan yaranın büyüklüğüne ve bireyin yara iyileşme hızına göre farklılık göstermektedir. İyileşme süresi ortalama 7 gün olsa da daha komplike diş çekimlerinde bu süre 3 haftaya kadar uzayabilmektedir.

Diş çekimi sonrası çekim boşluklarından kaynaklı olarak ağız kokusu gözlenebilir. Bu koku çekim boşluğunun kapanması ile kendiliğinden ortadan kalkacaktır.

Diş çekimi sonrası sigara içilmesi çekim boşluğuna kan dolmasını engelleyerek yara gelişimini bozmaktadır. Bu nedenle diş çekiminden sonra en az üç gün sigara içilmemesi önerilmektedir.

Abse varlığında izlenecek yol hastanın sistemik durumuna göre belirlenmektedir. Örneğin ateş, şişlik varlığında diş çekiminin öncesinde antibiyotik kullanımı gerekmektedir.

Diş çekimi sonrası çekim yapılan bölgenin çevre dokularında ve bölgeye komşu olan dişlerde ağrı olması beklenen bir durumdur.

Diş çekimi sonrası ateş beklenen bir komplikasyon değildir. Ateş ve titreme gibi şikayetlerin olması durumunda diş hekimine başvurmak gereklidir.