Öncelikle sigara içmemek birinci kuraldır. Sigara, genel sağlık durumunu bozan en önemli faktörlerin başında gelir. Hastalık veya ameliyat nedeniyle sigarayı bırakan hastaların iyileşmeye yönelik ilk adımı attığı unutulmamalıdır. Hatta sigarayı bırakmakla kalmayıp, sigara içilen ortamlarda bile bulunulmamalıdır.

Ameliyattan hemen sonra ve iyileşme dönemindeki dikkat edilmesi gereken bir başka konu da hasta ziyaretleridir. Açık kalp ameliyatı sonrasında vücudun savunma mekanizmaları bir miktar baskılanır. Bu dönemde, hastanın kendini enfeksiyon kaynaklarına karşı koruması gerekir. Yoğun bakımdan çıktıktan sonraki ilk iki gün mümkün olduğu kadar az ziyaretçi kabul edilmesi önerilir.

İlerleyen günlerde ise ziyaretçilerin az sayıda ve ziyaret saatlerinin ise kısa süreli olması önem taşır. Bypass ameliyatı olmuş kişilerin, nezle ve grip gibi bulaşıcı hastalığı olanlarla aynı ortamda bulunmaması gerekir.

Bypass sonrası kişinin fazla yorulmaması gerekir.Kalp ameliyatından sonra uykusuzluk ve iştahsızlık gibi durumlara rastlanabilir, bu tür değişimlerin özellikle yaşlı hastalarda daha sık ortaya çıkar. Bu ve benzeri şikayetler, iyileşme döneminin ardından ortadan kalkar. Ancak bu konuda hastaya düşen birtakım görevler vardır. Örneğin; taburcu olduktan sonra hastanın en az altı hafta sırt üstü yatması, bu dönemde ağırlık kaldırmaması gerekir.

Ameliyat sonrası yapılan günlük aktiviteler ve yürüyüşler sırasında da kendini yormaması büyük önem taşır. Çünkü kişinin efor kapasitesi zamanla artar. Hastanın göğüs kafesini koruması çok önemlidir. Bu bölgenin iyileşmesi yaklaşık iki ay sürer. Ameliyat sonrası hastaları ortalama ilk bir-iki hafta oturup kalkarken yardım alması önemlidir. Sağa ve sola yatmak bu dönemde göğüs kemiğinin kaynamasını engellediği için iki ay boyunca sırt üstü yatılması önem taşır.

Yataktan doğrulurken, öksürürken ve yürürken göğüs korsesi kullanılarak göğüs kemiği sabitlenmelidir. Ayrıca hastanın varis çorabını doktorunun önerdiği şekilde kullanması gerekmektedir. Bunun yanında Ameliyat olan tüm hastaların en önemli sıkıntılarından biri de kişisel hijyen konusudur. Kalp-damar cerrahisi sonrası hastalarda da benzer sıkıntılar görülebilir. Hastalar ameliyattan bir hafta sonra duş alabilir, ancak banyoda tek başına kalmamalı, yara yerine kesinlikle lif uygulanmamalıdır.

Sadece ılık su ve sabun kullanmak yeterli olur. Banyodan sonra ise antiseptik kullanmak ve yara yerini kuru tutmak önem taşır. Kalp ameliyatı geçiren hastaların beslenmesine de dikkat etmek gerekir. Yemekler, az yağlı ve az tuzlu olmalıdır. Kırmızı et yerine, derisi alınmış tavuk, hindi veya balık, ana öğün olarak da kepek ekmeğiyle beraber pirinç, fasulye veya etsiz sebze yemeği tüketilmesi önerilir.

Yağsız pişirme yöntemlerinin, yani kızartma yerine haşlama, buğulama, fırın veya ızgara tercih edilmelidir. Etlerin yağlı kısımlarının pişirilmeden çıkarılması, yağsız ya da az yağlı süt ve süt ürünlerinin tercih edilmesi, günde dört-beş kez taze meyve tüketilmesi de dikkat edilecek diğer beslenme kuralları arasında yer alır.

Egzersiz yapmak genel vücut sağlığı için çok önemlidir. Ancak ameliyat sonrası dönemde bunun uygulanışına ve doktorun önerdiği şekilde yapılmasına özen gösterilmelidir. Ameliyatlı hastaların ilk hafta evde istirahat etmesi tavsiye edilir. Ardından dışarıda yürüyüş programının ilk gün 15 dakikayla başlayıp, daha sonra her gün ya da iki günde bir 5 dakika artırılması uygun olur.

Yürüyüş yaparken düz yollar tercih edilmelidir. Bu aktivite bağırsak hareketlerini artırdığı için kabızlığı da önler, akciğer kapasitesini yükselterek daha rahat nefes almayı sağlar, ödemin oluşumunu engeller, kilo kontrolünü sağlar ve uyku düzenine yardımcı olur.

Koroner bypass sonrasında hasta yoğun bakıma götürülmektedir. Yoğun bakım ünitesinde deneyimli yoğun bakım doktorları ve hemşireler hastayı izlemektedir. Her hastanın başında bir hemşire olmaktadır. Yoğun bakımdaki kalış süresi 1-3 gün arasında değişmektedir. Ancak bu durum hastanın durumuna göre de değişebilir. Yoğun bakım süresi 3 günden sonraya da uzayabilir. Uzun yatış olursa yoğun bakıma ziyaretçi alınmamaktadır.

Hasta yakınlarına sorumlu hemşire ve doktor belirli aralıklarla bilgi vermektedir. Ameliyat sonrasında hastaya diren, pace teli, serum, idrar sondası takılmaktadır. Yoğun bakımdan odaya alınırken de direnler çıkartılmakta, serumlar azaltılmaktadır. Odaya gidildiğinde ikinci gün idrar sondası da çıkarılmaktadır.

Ameliyattan sonra su ve sulu gıdalar tüketilmektedir. Hastanın odaya çıktıktan sonra yeme ve içmeye kendisini zorlaması gerekmektedir. Ancak bu noktada doktora danışmadan ek yiyecekler yememek gerekir. Eğer ameliyattan sonra dışkılamada zorlanma varsa hemen doktor bilgilendirilmelidir.

Doktor gereken egzersizleri verecektir. Egzersizler ve hareketleri artırmak için hastayla fizyoterapist ilgilenecektir. Bu süreçte doktorların söylediğinden çıkmamak gerekmektedir. Ameliyat sonrasında kilo takibi yapılmaktadır.

Eve çıkıldıktan sonra iyileşme dönemi hastadan hastaya değişmektedir. Bu noktada fizyoterapistin önerdiği egzersizlerin yapılması önemlidir. Göğüs kemiğinin korunması için doktor tarafından tavsiye edilecek göğüs yastığının kullanılması gerekmektedir. Kullanım şekli yine doktor tarafından anlatılacaktır.

Koroner bypass ameliyatı öncesindeki hazırlıklar kardiyoloji doktoru tarafından düzenlenecektir. Ameliyat öncesi bazı ilaçların kullanılmaması gerekebilir. Bunun bilgisini kardiyolog aracılığıyla öğrenmek mümkündür.

Sigara kullananlar, kan akımı ve solunumu rahatlatmak için sigarayı bırakmalıdır. Bunun yanında koroner bypass öncesinde tüm organların fonksiyonları, inme riskleri yapılan testlerle incelenmektedir. Buna göre kalp damar cerrahı olabilecek risklere karşı önlemini almaktadır.

Koroner bypass ameliyatında yer alacak anestezi doktoru hastanın tıbbi öyküsünü dikkatlice dinler ve ameliyat sırasında hastayı uyutacak ilaçlar hakkında bilgi verir. Ayrıca koroner bypass olmadan bir gece öncesinden yeme ve içmeyi bırakmak gerekir. Ameliyat sonrasında sıvı tedavisi için hastanın kilosu alınır. Ayrıca ameliyatta oluşabilecek enfeksiyonun önlenmesi için göğüs, bacak, kol ve kasık bölgesindeki tüylerin tıraş edilmesi gerekmektedir.

Ameliyattan bir gece önce banyo yapılması önerilmektedir. Ameliyattan önceki akşam yatmadan önce basit bir lavman yapılması ameliyat sonrası rahat olmanız için gereklidir. Ameliyattan bir gece önce rahat uyuması için hastalara doktor tarafından ilaç verilmektedir.

Hastanın daha önceki tıbbi geçmişiyle ilgili tüm röntgen filmleri, anjiyografi CD ve raporu, laboratuvar tetkikleri, karotis doppler raporları, ekokardiyografi raporları, daha önce geçirilen kalp-damar hastalığı ameliyatı varsa epikriz raporu, diş muayene raporu, solunum fonksiyon testi sonuçları, ilaçlar, diş protezi, gözlük ya da işitme cihazı, uyku apnesi olan hastalarda ameliyat sonrası dönemde kullanmak üzere uykuda solunum destek cihazları mutlaka Bypass öncesi yanında bulunmalıdır.

Uygulanabilir ama her hastaya bu yöntem yapılmaz. Çalışan kalbi bypass ameliyatı sırasında özel yöntemler kullanılmakta ve sadece üzerinde çalışılacak kalp bölgesinin hareketleri azaltılmaktadır. Bu sırada kalp, hem vücuda hem de kendisine kan pompalamaya ve yaşam için gerekli fonksiyonu oluşturmaya devam etmektedir.

Kalp-akciğer pompasının kullanıldığı ve geçici olarak kalbin durdurularak devre dışı bırakıldığı “açık kalp ameliyatları” günümüzde güvenle uygulanmakta ve hastaların bazı olası risklere maruziyetleri, alınan önlemler ile en aza indirilmektedir. Çalışan kalbe bypass işlemiyle de bilinç bozuklukları, davranış değişiklikleri, böbrek yetersizliği, karaciğer enzimlerinin yükselmesi, mide ve bağırsak hareketlerinin azalması gibi riskler minimum düzeye çekilmektedir.

Çalışan kalpte bypass kalp kasılma fonksiyonları ileri derecede azalmış, kalpak ciğer pompasını tolere edemeyecek hastalarda, daha önceden felç veya geçici iskemik atak (mini-felç) geçirmiş kişilerde, ileri derecede böbrek yetersizliği olanlarda, kronik akciğer hastalığı bulunanlarda, tedavi olan veya tedavi edilmiş kansere yakalanmış hastalarda, 70 yaş ve üstü hastalarda uygulandığında, hasta için yararlı ve başarılı sonuçlar sağlamaktadır.

Bütün tetkikler tamamlanıp ameliyat olunması gerekiyorsa Bypass hazırlıkları başlayacaktır. Ameliyat koordinatörü, hastanın ismini ameliyat listesine hastanın durumunun aciliyetine göre yazacaktır. Çoğu hastanın kalp ameliyatı için acil yatışına gerek duyulmamaktadır.

Bununla birlikte ameliyat sırasını bekleyen bir hasta eğer olumsuz bir durum yaşarsa kardiyoloji doktoruna, cerraha veya ameliyat koordinatörüne haber vermelidir. Bazen ameliyat randevusu araya giren acil hastalar ve yoğun bakımdaki yatak durumuna göre birkaç gün ertelenebilir.

Ameliyat koordinatörü hastaneye yatış tarihi ve öncesinde ne yapılması gerektiğine dair bilgilendirme yapacaktır. Genellikle özel durumlar dışında hastalar ameliyattan bir gün önce hastaneye yatmaktadır. Burada da kardiyoloji doktoru, kalp-damar cerrahı ile ameliyat ekibi içinden birçok doktor yaptırılan tetkikleri inceler ve hastanın eksikliklerini tamamlar.

Örneğin bazı özel durumlarda nöroloji, nefroloji (böbrek), diyabet ve akciğer hastalıkları gibi konsültasyonlar gerekebilir. Hastanın diş etlerinde enfeksiyon ya da çürük dişlerin bulunması ameliyat sonrasında genel bir enfeksiyona neden olabilmesi açısından çok önemlidir. Kapak ameliyatlarından önce mutlaka, koroner bypass ameliyatlarında ise, eğer cerrahi ekip gerek görürse, bir diş hekiminin hastayı muayene etmesi gerekmektedir.

Yapılan kalp tetkikleri sonucunda, kalbinde saptanan sorunun tedavisinin ilaç veya stent gibi yöntemler ile yapılmasının yeterli veya mümkün olmayacağına karar verilmiş kişiler koroner bypass için aday olabilmektedir. Koroner Bypass en güvenli ve en iyi tedavi yöntemlerinden biridir.

Bypass fiyatları; ameliyatın hangi yöntemle yapılacağına (klasik, küçük kesi ya da robotik cerrahi ) ve operasyonun gerçekleştirileceği hastane ile ekibe göre belirlenmektedir.

Kalbe ulaşmanın en klasik yolu, göğüs kemiğinin (sternum) ortadan açıldığı yöntemdir. Bazı özel yöntemlerde bu kesilerin boyu ve yeri değişmektedir. Bazı kapak ve ASD ameliyatları 5-6 cm kesi ile (pencere) yapılabilmektedir.

Göğüsten alınan mamaria internanada kanın gelişi kola giden damardan olmakta iken diğer serbest damarların (radyal arter ve safen ven) üst uçları aort damarına dikilir. Böylece yeni bir damar ile (bypass grefti), darlık veya tıkanıklığın olduğu bölgedeki kalp kasına enerji ve oksijen taşıyan kanın akışı sağlanmış olur.

Ameliyat sırasında yapılan bypass damar sayısı 1 ila 6 arasında değişmektedir. Genelde 2-4 damara bypass yapılmaktadır. Cerrahın ameliyat sırasında kullandığı damarlar, hastanın kendi vücudunda bulunan, alındığı zaman yerinde eksiklik bırakmayan damarlardır.

Biz bu ameliyatlarda öncelik sırasıyla, göğüsten alınan mamarya interna damarını, daha sonra koldan alınan radyal arter ve en son olarak da bacaktan alınan safen veni tercih edilmektedir. Ancak bypass yapılması gereken damardaki darlığın yeri ve şiddetine göre kullanılacak damar değişebilir. Bazen o hedefteki damar için en iyi seçenek safen ven olabilir.

İleri yaşta, kronik akciğer hastalığında ve çok kilolu hastalarda bazen mamarya interna kullanılamayabilir. Kol damarı da yine ileri yaşta, insülin kullanan şeker hastalarında ve kronik böbrek hastalarında mecbur kalınmadıkça kullanılmaz. Kullanılacak damarların son seçimi ameliyat esnasında cerrah tarafından yapılacaktır.

İleri yaş, KOAH, diyabet bulunan hastalarda ve kadın hastalarda iki mamaria intermea tercih edilmez. Kalp ameliyatında birinci aşama, ameliyat sırasında kalp ve akciğer arasındaki kan akışını bir makineye (kalp-akciğer makinesi) bağlayarak kalbi durdurmaktır. Koroner bypass ameliyatlarının bir kısmı (KOAH, Kronik böbrek hastalığı gibi özel durumlarda) çalışan kalpte (beating heart, offpump) yapılabilmektedir.

Bypass ameliyatı, kalp damarlarının tıkanıklığının giderilmesini içeren bir işlemdir. Genellikle bu işlem koroner hastalığa sahip olanlara uygulanabilir. Her cerrahi müdahalede olduğu gibi bypass ameliyatının da bazı riskleri bulunur.

Enfeksiyon, kanama, pıhtı oluşumu, kalp ritmi bozuklukları ve organ fonksiyonlarında geçici sorunlar gibi komplikasyonlara neden olabilir. Ayrıca bypass ameliyatı sonrasında yara iyileşmesi zorlukları ve uzun dönemde kalp fonksiyonlarında değişiklikler yaşanabilir.

Bypass ameliyatı riskleri şöyle sıralanabilir:

• Enfeksiyon
• Kanama
• Pıhtı oluşumu
• Ritim bozuklukları
• Böbrek veya karaciğer gibi organlarda geçici sorunlar
• Yaraların geç iyileşmesi

Bypass ameliyatı, genellikle 3 ila 6 saat arasında sürebilir. Fakat uygulanan bypass süresi, tıkanıklık yaşanan damar sayısına göre farklılık gösterebilir. Bunun yanında hastanın genel sağlık durumu ve kronik hastalıklarına göre değişebilir.

Yapılan kardiyolojik tetkiklerde kalpte saptanan sorunun tedavisinin ilaç ya da anjiyoplasti gibi yöntemlerle yapılmasının yeterli ya da mümkün olmayacağına karar verilmiş olmasından dolayı bypass yapılmaktadır. Çoklu damar hastalıkları, kalbin sol karıncığını kanlandıran damarlarda ciddi daralması olanlar, sol kalbi besleyen ana koroner damarda önemli bir darlık varlığında, balon ya da stent işlemlerinin yetersiz olduğu kişilerde, kalbi besleyen damarlarda darlıkla birlikte ameliyatla düzeltilmesi gereken başka bir kalp rahatsızlığının olduğu sorunlarda bypass yapılabilmektedir.

Koroner bypass, kalbin beslenmesini sağlayan koroner arterlerde daralma ya da tıkanıklık geliştiğinde, yeterince beslenemeyen ve normal fonksiyonlarını yerine getiremeyen kalbin tekrar sağlıklı çalışabilmesi için damarlara yapılan cerrahi müdaheledir.

Bu oldukça önemlidir, zira kişide kalp krizi riskinin oluşmasına neden olur. Koroner bypass operasyonlarında genellikle üç ya da daha fazla damara müdahale edilmektedir. Ameliyatların süresi bypass uygulanacak damarların sayısına ve ek olarak yapılacak girişimlere göre değişmekle birlikte, ortalama 4 saattir.

Bypass, özellikle kan damarlarında meydana gelen tıkanıkların giderilmesi için uygulanan cerrahi bir müdahaledir. Kalp kasına yeterli miktarda oksijenli kan ulaşamadığı durumda göğüs bölgesinde ağrı ve kalp krizi oluşabilir. Bu durum genellikle damarlarda oluşan tıkanıklık nedeniyle gelişir.

Bypass ameliyatı uygulanırken, bacaklardan, göğüs duvarından ya da koldan sağlıklı damarlar kullanılır Böylelikle kalbi ihtiyacı olan kan yeniden sağlanarak oluşabilecek kalp rahatsızlıklarının önüne geçilmiş olur. Yapılan ameliyat sonrasında ise kişinin sağlıklı beslenmesi, sigarayı bırakması ve bunun yanında düzenli olarak egzersiz yapması önemlidir.

Burun kanaması embolizasyon işlemi yaklaşık 1 saat sürmektedir. İstenirse hastalarımıza anestezi (sedasyon) eşliğinde yapılabilmektedir. Hastalarımız, işlemin ardından kanamanın takibi için bir gün kadar hastanede tutulmaktadır.

Bütün tıbbi tedavilerin riskleri bulunabilmektedir. Burun kanaması embolizasyonunun riskleri arasında cilt giriş yerinde morarma, atardamarın girdiği yerde kanama yada baloncuk oluşumu, beyni besleyen kan damarlarının yaralanması ve kan damarlarının içinde kan pıhtılarının gelişmesi görülebilir. Göze giden kan dolaşımı ile ortak dolaşım nedeniyle körlük de olası bir risktir.

Burun kanaması nasıl durur?
Sorusunun yanıtı burun kanaması nedenine bağlı olarak değişebilmektedir. Ancak birçok burun kanaması basit şekilde durdurulabilmektedir.

• Gazlı bez ile tampon koyarak elde edilen basınç ile burun kanamalarının çoğu kontrol altına alınabilmektedir.
• Burun arka kanamalarında genel anestezi altında balon şişirme yöntemi, kanayan damarın koter gibi cihazlarla yakılması ve kan damarının cerrahi olarak bağlanması(ligasyon) uygulanabilmektedir.
• Bu tedavilerden yarar görmeyen ciddi burun kanamalarında embolizasyon ile tedavi uygulanmaktadır.

Burun kanamasının birçok nedeni bulunmaktadır.

Burun kanaması nedenleri genel olarak şu şekilde sıralanabilir;

• Travma, enfeksiyonlar, hipertansiyon, burun ameliyatları, kanserler, kan sulandırıcı ilaçlar, sıcak havalar ve kan hastalıkları burun kanamasına neden olabilmektedir.
• Çocukların travmaya daha sık maruz kalmaları nedeniyle burun kanamaları daha fazla görülmektedir. Ayrıca yaşlılarda da burun kanaması daha fazla yaşanmaktadır.
• Hamilelerde artan karın içi basınç nedeniyle oluşan damar genişlemeleri daha sık burun kanamasına yol açmaktadır.
• Kan pıhtılaşmasını engelleyen aspirin, varfarin, klexan gibi ilaçlar burun kanamalarını artırabilir.

Burnun arka kısmında meydana gelen kanamalar daha ciddi kanamalardır. Tamponlamanın zorluğu nedeniyle ciddi kanamalara yol açabilir.

Burun kanamalarının çoğu ciddi olmayıp evde halledilebilmektedir. Sık sık burun kanaması varlığı ve durdurulamayan kanamalarda hastaneye başvuru yapılmalıdır.

Burun kanaması geçiren kişiler kanamayı durduramadığı durumlarda genellikle hastanelerin acil servisleri ya da kulak burun boğaz hastalıkları bölümüne başvurmaktadır.

Burun kanaması embolizasyon yöntemi genel olarak şu durumlarda yapılır;

• Sık tekrarlayan ya da durdurulamayan kanamalarda embolizasyon yöntemi uygulanabilir.
• Burnun özellikle arka bölgesinde müdahale için ulaşılabilmesi zor alanlarda gerçekleşen burun kanamalarında embolizasyon tedavisi faydalı olabilmektedir.
• Kan sulandırıcı ilaç kullanan ve sık burun kanaması yaşayan hastalarda embolizasyon tedavisi tercih edilebilir.
• Tümör kaynaklı kanamalarda embolizasyon tercih edilebilir.

Burun kanamalarının birçoğu basit önlemlerle giderilebilmektedir. Ancak özellikle burnun arka bölgesinde yaşanan, ciddi ve tekrarlayan kanamalarda burun kanaması embolizasyon yöntemi uygulanabilmektedir.

Embolizasyon, bir damarı kapatmak veya bloke etmek için kullanılan genel bir terimdir. Kanamaya neden olan arterlerin embolizasyonu ile kanamanın durdurulması amaçlanmaktadır.