El ayak ağız hastalığı, enterovirüs ailesinden coxsackie virüsünün neden olduğu, genellikle 10 yaş altı çocuklarda yaygın görülen bulaşıcı bir viral enfeksiyondur. Adından da anlaşılacağı gibi hastalık elleri, ayakları ve ağzı etkileyen kabarcık benzeri döküntüler ve yaralara neden olur.

Enfekte olduktan 3-5 gün içerisinde ortaya çıkan belirtiler ateş, iştahsızlık, burun akıntısı ve boğaz ağrısı iken, ilk belirtileri takiben 1-2 gün içerisinde de döküntüler başlar. Yara ve döküntüler ağız veya boğazın ön tarafında ağrılı olabilen yaralar, ellerde, ayaklarda ve daha az yaygın olarak kalça bölgesinde döküntüler şeklinde gözlemlenir.

Döküntüler genellikle avuç içlerinde kabarcık benzeri ağrılı döküntülere neden olur. Döküntüler cilt tonuna bağlı olarak farklı şekilde görünür. Ayaklarda görülen döküntüler ayak tabanlarında yoğunlaşan yine kabarcık benzeri ağrılı döküntüler şeklinde ortaya çıkar.

Ehlers-Danlos sendromunu genetik mutasyonlar nedeniyle ortaya çıktığından önlemek mümkün değildir.

Hastalığın teşhisinin ardından belirtileri yönetmek ve tehlikeli komplikasyonları önlemek amacıyla Ehlers-Danlos sendromuna yönelik tedaviler önerilebilir. Ehlers-Danlos sendromu çeşidine göre tedavi yöntemleri ya da verilen ilaçlar da farklılık gösterir.

Ehlers-Danlos sendromunun yaygın görülen tedavi yöntemleri şöyle sıralanır:

• Cildi korumak için güneş kremi kullanın
• Yumuşak sabunlar tercih edin
• Eklemlerin etrafındaki kasları güçlendirmek için fizik tedaviden destek alın
• Ekstra eklem desteği için diş telleri takın

Bunun yanında Ehlers-Danlos sendromuna sahip olan kişilerin ağırlık kaldırmamaları, yüksek etkili egzersiz yapmamaları önerilir.

Uzman doktor, fizik muayenenin ardında tıbbi geçmişinizi öğrenerek Ehlers-Danlos sendromunu teşhisi koyabilir. Cilt yapısını ve eklemleri inceledikten sonra belirtiler dikkate alınır.

Ehlers-Danlos sendromlu çoğu insanda bilinen bir genetik mutasyon olmayabilir. Bu sebeple doktorlar genellikle semptomlar ve tıbbi geçmişe göre teşhis koyar.

Ehlers-Danlos sendromunun en sık görülen komplikasyonlarından biri çıkıklardır. Çıkık, eklemlerden birinde yer alan kemiklerin normal yerlerinden dışarı itilmesi olarak bilinir. Ehlers-Danlos sendromu türleri yaşamı tehdit eden komplikasyonlara sebep olabilir:

Nadir görülen türlerinden vasküler Ehlers-Danlos sendromu kan damarlarının yırtılmasına yol açabilir. Bu durum da tehlikeli iç kanamaya ve felce neden olur.

Ehlers-Danlos sendromu olan kişilerde organ yırtılması riski de yüksek olmaktadır. En yaygın organ yırtılması türleri arasında bağırsaklar ve hamile bir kişinin rahmi yer alır.

Ehlers-Danlos sendromunda görülebilecek diğer komplikasyonlar şunları içerebilir:

• Kanı kalbinize iten kapakçıklarla ilgili problemler
• Şiddetli omurga eğriliği (skolyoz)
• Gözde ince kornealar
• Eğik ve kavisli uzuvlar
• Diş ve diş eti sorunları

Ehlers-Danlos sendromunu etkilediği yere ve neden olduğu semptomlara göre 13 tipte sınıflandırılmaktadır. En yaygın türleri, gevşek veya dengesiz eklemler ve kolayca yırtılan hassas cilt gibi semptomlara neden olarak ortaya çıkar.

Vasküler Ehlers-Danlos sendromu (kan damarlarınızı etkileyen EDS) ölümcül komplikasyonlara neden olarak olumsuz sonuçlara sebebiyet verir.

Vasküler Ehlers-Danlos sendromu​

Vasküler Ehlers-Danlos sendromuna olan kişiler ince yapıda burun, ince üst dudak, minik kulak memeleri, ince üst dudak yapısı görülür. Aynı zamanda ciltleri çok kolay morarabilir ve yarı saydam bir yapıya sahiptir. Açık tenli kişilerde kan damarları deriden belirgindir.

Vasküler Ehlers-Danlos sendromu, kalbini en büyük damarı olan aortu ve vücudun diğer bölgelerine giden arterleri zayıflatabilir. Bu önemli kan damarlarından herhangi birinin yırtılması ölümcül sonuçlara neden olabilir. Bunun yanında vasküler tip rahim veya kalın bağırsak duvarlarını da zayıflatarak yırtılmasına zemin hazırlar.

Ehlers-Danlos sendromu, genetik bir mutasyon sonucunda ortaya çıkarak kişiyi etkiler. Genetik mutasyonlar, hücre bölünmesi esnasında hücreler kendilerinin kopyalarını oluşturduğunda DNA dizininde meydana gelen değişiklikler olarak tanımlanır. DNA dizini bir kısmı yanlışsa, eksikse veya hasar görmüşse genetik bir rahatsızlığın belirtileri görülebilir.

Ehlers-Danlos sendromu belirtileri, vücuttaki etkilediği bölüme göre farklılık gösterir.

En yaygın görülen Ehlers-Danlos sendromu belirtileri şöyle sıralanır:

• Aşırı esnek eklemler
• Eklemlerde yoğun olarak görülen oynaklık (hipermobilite)
• Daha ince ve daha fazla esneyen yumuşak bir cilt yapısı
• Kolayca ya da normalden daha hızlı morarma
• Eklem ve kas ağrıları
• Konsantrasyon güçlüğü
• Bir yaradan sonra yara izi kalması veya iyileşmesinin uzun sürmesi
• Sürekli olarak halsiz ve yorgun hissetme
• Kalp-damar, ortopedik, sindirim sistemi ve gözde oluşan komplikasyonlar

Ehlers-Danlos sendromu kişileri farklı şekillerde etkileyebilir. Bazıları kişilerde hafif görülen semptomlar bazıları için sakatlayıcı olabilir.

Ehlers-Danlos sendromu (EDS), cildi, kemikleri, kan damarlarını, dokuları ve organları destekleyen bağ dokularını etkileyen genetik bir hastalık türüdür. Bağ dokuları organların desteklenmesini sağlar ve vücudun bazı kısımlarını yerinde tutmaya yarar.

Bağ dokuları kolajen ve elastin olmak üzere iki proteinden oluşur. Ehlers-Danlos sendromu, vücudun olması gerektiği gibi kolajen üretmesine engel olarak zayıflatır. Bu da bağ dokularının olması gerektiği kadar güçlü veya destekleyici olmadığı anlamını taşır.

Ehlers-Danlos sendromu vücuttaki şu bağ dokularını etkiler:

• Kıkırdak
• Kemikler
• Kan
• Yağ

Bunun yanında cilt dokusunda, eklemler, kaslar ve kan damarlarında Ehlers-Danlos sendromu görülür.

Egzama bulaşıcı bir hastalık değil, aksine iltihaplı bir hastalıktır. Aileden çocuğa genetik olarak aktarılabilen bir cilt sorunu olmakla birlikte, temas veya başka bir yolla bulaşmaz.

Egzama hastaları ciltte oluşabilecek olan kurulukların giderilmesini ister. Bu neden ılık su ile banyo yaparak, egzama için kullanılan kremlerden kullanarak cildi düzenli olarak nemlendirmesi gerekmektedir.

Egzamanız varsa, cilt bakım rutininize tuzlu su kullanımını ekleyerek kaşıntıyı hafifleten ve egzamaya neden olan bakteri ve mantarların nemini azaltabilmek mümkün olmaktadır.

Egzama, vücutta B6 vitamini eksikliğini işaret edebilir. Eksikliğinde hücre yenilenmesi yavaşlar ve egzama, iltihaplanma gibi deri problemleri görülebilir.

Kış aylarında soğuk hava ve nem oranının düşük olması egzama hastalığının artış göstermesine neden olur. Kapalı ısıtma sistemlerinin yaşam alanını kurutması, kalın kıyafetlerin giyilmesi ve daha sıcak banyo uygulaması da egzamayı tetikleyebilmektedir.

Çocuklukta ortaya çıkan egzama zamanla düzelse de egzama kronik olarak gelişirse hayat boyu devam edebilir.

Egzama neden olan en temel etkenler, cilt bariyerinde gelişen sorunlar, cilt kuruluğu, cilt enfeksiyonları, genetik yatkınlık, stres, bağışıklık problemleri, hormon problemleri ve strestir.

Diğer yandan, sabun, tüy, toz akarları ve alerjenler gibi diğer tahriş edebilen etkenler ve bakteriyel enfeksiyonlarda egzamaya neden olabilmektedir.

Bir egzama türü olan atopik dermatit, koltuk altı bölgesini etkileyebilir. Cilt bariyerinde tahriş, ter, sürtünme veya deodorant gibi alerjenlere bağlı olarak cilt iltihaplanabilir, kaşıntılı pullu döküntülerin oluştuğu koltuk altında egzama meydana gelebilir.

Hayır, egzama bulaşıcı değildir. Egzama hastalığı başkasından geçebilen bir hastalık değildir. Egzama daha çok genler, çevresel tetikleyiciler ve stres gibi faktörler nedeni ile ortaya çıkmaktadır.

Egzamadan korunmak ya da egzama sürecinin daha rahat geçirilmesi için alınacak önlemler şu şekildedir:

• Egzamalı bölgeyi kaşımamaya ve tahriş etmemeye özen gösterilmelidir.
• Bulunan ortam yeterli nem ve ısı oranına sahip olmalıdır.
• Ev sık sık havalandırılmalıdır.
• Banyo sıklığı mevsime göre ayarlanmalıdır.
• Gün aşırı banyo yapmaya özen gösterilmelidir.
• Sert lifler ve keseler kullanılmamalı, çok sıcak suyla banyo yapılmamalıdır.
• Nötr sabun tercih edilmelidir.
• Banyo sonrası tüm vücuda nemlendirici sürülmelidir.
• Egzamadan korunmak için bağışıklık sisteminin güçlü olmasına özen gösterilmelidir.
• Eller sık sık nemlendirilmelidir.
• Eller ılık suyla yıkanmalı ve kağıt havluyla kurulanmalıdır.
• Temizlik yaparken eldiven kullanılmalıdır.
• Kışın yünlü giysiler direkt cilde temas ettirilmeden penye ya da içlik üzerine giyilmelidir.
• Yünlü, polar halı ve battaniye gibi toz çeken eşyalar özellikle yatak odasından uzak tutulmalıdır.
• Stresten uzak durulmaya çalışılmalıdır.
• Çiğ sebze ve meyvelere, et ve balık ürünlerine çıplak elle temas edilmemelidir.
• Sağlıklı beslenmeye özen gösterilmelidir.
• Günlük yeterli miktarsa su içilmelidir.
• Doktorun verdiği egzama diyeti uygulanmalıdır.

Salisilik asitle birlikte topikal steroidler saç egzaması tedavisinde yararlı olabilir. Saçlı deri egzaması enfeksiyon kapmışsa doktor tarafından ağızdan antibiyotik reçete edilebilir.

Egzama tedavisinde kortizon dışı bağışıklık sistemini baskılayıcı ilaçlar, ıslak pansumanlar ve lokal kortikosteroidli pomadlar kullanılır. Atak sıklığını azaltmak, deriyi güçlendirmek amacıyla nötral sabunlar, bariyer kremler, nemlendiriciler, egzama eldivenleri ve egzama şampuanları önerilmektedir.

Değişik tipleri bulunan egzamanın en çok etkilediği organlardan biri ellerdir. Ellerde egzama, derinin savunma kapasitesinin azalması veya yok olması sebebiyle ortaya çıkmaktadır.

Sık sık el yıkamak, deterjan, sabun ve çamaşır suyu ile iç içe olmak, tozlu ortam gibi faktörler derinin yıpranmasına ve egzama oluşumuna zemin hazırlamaktadır. Elde egzama en fazla el ön kolda ve sırtta görülür.

Egzama tedavisinde kortizon dışı bağışıklık sistemini baskılayıcı ilaçlar, ıslak pansumanlar ve lokal kortikosteroidli pomadlar kullanılır. Atak sıklığını azaltmak, deriyi güçlendirmek amacıyla nötral sabunlar, bariyer kremler, nemlendiriciler, egzama eldivenleri ve egzama şampuanları önerilmektedir.

Egzama teşhisi koymak için fiziki muayene ve yama testi yapılmalıdır. Yama testinde ortaya çıkan alerjen, dermatologlar tarafından araştırılmalı ve sonrasında teşhis konulmalıdır.

Yama testi esnasında hastanın sırtına alerjen maddelerin düşük konsantrasyonları yapıştırılır ve 48 ile 72 saat sonra açılarak gözlemlenir.

Bu süre içerisinde kişinin spor yapmaması, duş almaması ve testi etkileyecek benzer davranışlarda bulunmaması gerekir. Bölgede kabarma, sulanma ve kızarıklık varsa, hastanın o bölgeye sürülen maddeye karşı alerjik egzama olduğu tespit edilir.

Ciltte kuruluk, çatlaklık, kaşıntı, deri döküntüleri, kuru lekeler, şişlik, kabuk oluşumu, pullanma ve kabarcıklar egzama belirtileri arasında gösterilir.

Genel olarak egzama belirtileri şunları içerir:

• Ciltte kuruma ve çatlama
• Cilt rengine bağlı olarak rengi değişebilen şişmiş cilt döküntüleri
• Kaşıntı
• Ciltte kabuklaşma ve şişlik
• İltihap ya da cilt enfeksiyonu meydana gelmesi
• Göz çevresindeki cildin koyulaşması
• Avuç içlerindeki cilt kırışıklıkları
• Ciltte yoğun hassasiyet
• Ciltte çizik çizik izler

Ciltte kuruluk​

Egzama hastalığından cildin nemi fazla tutamamasından dolayı cilt kuruluğu meydana gelir.

Cilt kaşıntısı​

Egzamadan etkilenen cilt sinirleri uyaran bazı kimyasal aracılar salgılar ve neticesinde ciltte kaşıntı yaşanır.

Deri döküntüsü​

Egzamanın ciltte meydana getirdiği iltihaplanma sonucunda ciltte döküntüler oluşur.

Kuru leke oluşumu​

Cildin nemi tutmasına yardımcı olmaktan ve vücudunuzu dış etkenlerden korumaktan sorumlu olan cildinizin bariyer fonksiyonunu zayıflatan egzama hastalığı deride kuru leke oluşumuna sebebiyet verir.

Ciltte çatlaklar​

Egzama hastalarının cilt bariyerinin bozulması sonucunda deriden su kaçarak cildin kurumasına, çatlamasına ve kaşınmasına neden olur.

Ciltte şişlik meydana gelmesi​

Egzamayla birlikte ciltteki inflamasyonun sonucu olarak ödemle birlikte ciltte şişlikler meydana gelebilir.