Diş dokusunu oluşturan mine ve dentin tabakası diş kökünü de korumaktadır. Diş kökü iltihabı, diş kökünün ucunda oluşan bir enfeksiyondur. Bir kırık veya boşluk gibi ya da travma gibi çeşitli sebeplerle bu yapıların bütünlüğünün bozulması, zararlı bakterilerin diş köküne ulaşmasına sebep olarak diş kökünde iltihaplanmaya yol açar. Bu enfeksiyon, kökün ucuna yayılarak enfeksiyonun kemiğe yayılmasına ve sonunda apseye neden olabilir. Diş kökü iltihabı çocuklardan yaşlılara kadar herkeste görülebilir.

Her diş kırılması engellenemez. Ancak iyi diş hekimliği uygulamaları ile diş kırılmaları riski azaltılabilir. Bununla birlikte bu riski azaltmak için sert yiyecekler ve buz çiğnemekten kaçınılmalı, ağız ve diş hijyenine dikkat edilmeli, diş sıkma durumunda gece plakları kullanılmalı, spor yaparken ağız koruyucu takılmalıdır.

Kırıklar en sık üst ön dişlerde ve alt çenenin arkasına doğru olan dişlerde meydana gelir. İnsanların genellikle bir dişi kırılsa da, daha ciddi yaralanma veya travma birden fazla dişin kırılmasına neden olabilir. Diş çürüğü olan kişilerde, daha az şiddetli travma ile bile daha yüksek kırılma riski bulunmaktadır.

Dişin kırık yüzeyi mikroorganizmaların tutunması için çok uygun bir alandır. Bu nedenle kırık diş, kırılan yüzeyden çürümeye eğilimli olacaktır.

Kırılan dişin çekimine dişin geride kalan parçasının restore edilip edilemeyeceğine göre karar verilir. Eğer dolgu veya kron yapılamayacak kadar büyük veya köke uzanan bir kırıksa dişin çekimi gerekebilir.

Kırık diş, bölgenin etkin şekilde temizlenememesi sonucu bölgede birikecek yemek artıkları ve bakteriyel plak nedeniyle kokuya sebep olur.

Kırık dişin tedavi edilmemesi dişte sıcak-soğuk hassasiyetine yol açabilir. Kırık olan bölgeden dişin çürümesine veya varsa mevcut çürüğün ilerlemesine neden olabilir. Kalan diş dokusu çiğneme kuvvetlerine yeterli direnci gösteremeyeceği için dişin kalan kısmının da kırılmasına neden olabilir.

Diş kırılması birkaç farklı durumun belirtisi olabilir. Bir kaza sonucu dişlere gelen travma dişte kırılmaya yol açabilir. Veya dişte çürük gözlenmesi sonucu diş kırılabilir. Kabuklu kuruyemişlerin dişle kırılması, kalem veya sert cisimlerin ısırılması gibi alışkanlıklar da diş kırıklarına yol açar.

Yarısı kırık bir dişin restore edilmesi ağızda kalan kısma bağlıdır. Kırık hattı dişin köküne doğru ilerliyorsa dişin çekimi gerekebilir veya kırılan bölge sonucu dişin iç kısmında yer alan sinirler açığa çıkmış olabilir. Böyle bir durumda ağrı ve enfeksiyon oluşumunu önlemek için dişe kanal tedavisi yapılmasının ardından restore edilmesi gerekebilir.

Kırılan dişin kendini onarması mümkün değildir. Dişler ağız içine sürdüğü andan itibaren formlarında değişiklik olmaz, büyümezler. Bu nedenle kırık bir dişin kendini onarabilmesi mümkün değildir.

Çürük dişin kırılması, dişe dolgu yapılması ile engellenebilir. Eğer çürük dişe dolgu yapılmazsa çürük derinleşerek ağrıya sebep olabilir veya çürük genişleyerek artık restore edilemeyecek hale gelebilir.

Yemek yerken dişin kırılması sonucu kırık parça yutulabilir. Bunun herhangi bir zararı bulunmayacaktır. Ancak kırılan dişin kırık yüzeyinin açıkta kalması dişte ağrıya sebep olabilir. Ayrıca kırık diş tekrar kırılmaya karşı çok daha dayanıksız olacaktır. Bu nedenle vakit kaybetmeden diş hekimine gidilmesi önerilir.

Diş kırığından önce dişte herhangi bir ağrı olmaması dişin durduk yere kırıldığı anlamına gelmez. Dişte görülen çürük, travma veya diş sıkma sonucu mine tabakasında görülen zayıflama sonucu dişte kırık meydana gelmektedir.

Kırılan bir dişin tedavisinde hangi yöntemin kullanılacağı, dişte oluşan hasara göre belirlenir. Bu tedaviler arasında yapıştırma, kozmetik şekillendirme, kron, diş çekimi, kanal tedavisi ve kaplama bulunmaktadır. Diş kırılmasının tedavisi genellikle geride kalan sağlıklı diş dokusu miktarına göre dolgu veya kron ile yapılabilmektedir. Çürüğe bağlı oluşan kırıklarda restorasyonlar yapılmadan önce çürük dokusunun temizlenmesi gerekir.

Ağız içinde kırık diş olup olmadığı yapılacak fiziki muayene ve çekilecek röntgen ile belirlenebilmektedir.

Diş kırılmasını hastalar çoğunlukla kırık diş ön bölgedeyse diş bütünlüğünün bozulduğunu görerek, arkadaki bir bölgede ise ağız içinde dil yüzeyine gelen bir farklılıkla hissederler. Bununla birlikte özellikle çiğneme sırasında ağrı hissi, sıcak ve soğuk besinler ile tatlı yiyecekler tüketildiğinde oluşan duyarlılık, diş çevresinde şişlik oluşması diş kırılmasının belirtileri arasında yer almaktadır.

Diş kırılmasının birçok sebebi olabilir. Dişin derin dokularından başlayan bir çürük mine tabakasının kırılması ile görülür hale gelebilir. Diş kırıldığında çürük artık derinleşmiş olabileceği için diş kırığı görülmeden belli aralıklarla diş hekimi kontrolüne gelmek çürüklerin derinleşmeden tedavi edilmesini sağlar.

Bunun dışında dişe gelen herhangi bir darbe sonucu dişlerde kırılma gözlenebilir. Spor yaralanmaları, araba kazaları veya düşme sonucu dişlerde görülen kırılmaların takibi mutlaka yapılmalıdır. Aksi takdirde ilk anda dişin kökünde oluşabilen hasarlar fark edilemez ve bu durum dişin beslenmesinin bozulmasına ve dişin canlılığının yitirilmesine yol açabilir.

Diş sıkmaya bağlı olarak dişlerde kırılma gözlenebilir. Diş sıkma, çene eklemine, birçok kas bölgesine ve diş yüzeylerine yüksek miktarda baskı iletir. Diş yüzeyine iletilen baskı sonucu dişlerde aşınmalar, çatlaklar, kırıklar kaçınılmazdır.

Sert yiyeceklerin, kabuklu kuruyemişlerin yenmesi sonucu da dişlerde kırılma görülebilir.

Yaşın ilerlemesi diş kırıkları nedenleri arasındadır. Çünkü 50 yaş ve üzerindeki kişilerde diş çatlağı daha fazla oluşur.

Sakız çiğneme, buz çiğneme gibi alışkanlıkların yanı sıra dişi zayıflatan büyük diş dolguları da, diş kırılma nedenleri arasında yer almaktadır.

Diş kırılması birçok farklı etkene bağlı olarak oluşabilen ve dişin yapısındaki bütünlüğün bozulmasına neden olan durumdur. Çoğu zaman hastalar ağız içinde bir boşluk hissiyle diş hekimine başvururlar. Diş kırıkları en çok çocuklarda ve yaşlılarda görülür, ancak herkesin dişinin kırılabileceği unutulmamalıdır.

Diş eti hastalıklarına enfeksiyonun neden olduğu durumlarda antibiyotik tedavisine başlanabilir.

Diş eti hastalıklarına yol açan diş plakları ve diş taşları, diş hekimi tarafından ultrasonik kazıyıcılar ya da el aletleri kullanılarak temizlenmektedir. Diş plağı ve diş taşı temizliğine detertraj denmektedir. Bu işlem dişlere herhangi bir zarar vermemektedir. Diş taşları fırçalanarak temizlenemeyeceği için bu işlemin yapılması gerekmektedir.

İlerlemiş kronik periodontitis veya agresif periodontitis daha ağır seyretmektedir. Tedavi edilmeyen bu hastalıklar diş eti çekilmelerine ve diş kayıplarına yol açabilir.

Sağlıklı diş etleri pembe ya da açık pembe renkli ve portakal kabuğu görümünde olmaktadır. Eğer diş etleri parlak ve kırmızı bir düzeye sahipse bu bir sorun olduğunun göstergesi olabilir.

Diş eti iltihaplarının iyileşmesi için öncelikli olarak diş eti bakımının düzenli olarak yapılması gerekir. Bunun için de dişler düzenli olarak fırçalanmalı, ağız hijyenine dikkat edilmeli, diş eti masajı yapılmalı, diş ipi kullanılmalı, tedavi sürecinde sigara bırakılmalı, şekerli ürünlerin tüketimi sınırlandırılmalı ve doktora danışarak bitkisel besinlerden yeşil çay tüketilmelidir.

Diş iltihaplarında, tuzlu su ve/veya antiseptik ağız suları ile gargara yapmak, bitkisel olarak yeşil çay tüketmek, düzenli olarak diş ipi kullanmak gibi ağız hijyenine dikkat edilmesi diş iltihabı şikayetlerini azaltabilmektedir.

Diş eti iltihabı yaşandığında, dişlerin düzenli olarak fırçalanması ve düzenli olarak diş ipi kullanılmasınıda içeren ağız için hijyene dikkat edilmesi, tuzlu su gargarası, diş etlerine karbonat macunu ya da aloe vera jeli sürmek ve antiseptik ağız gargaraları yapmak iltihabı kurutabilir.

Diş iltihabına iyi gelen yöntemler şunları içerir:

• Dişleri düzenli olarak fırçalamak ve diş ipi kullanmak
• Tuzlu su ile gargara yapmak
• Antibakteriyel ve antimikroyibal etkili, karbonat macunu, hindistan cevizi yağı veya aloe vera jeli sürmek
• Yeşil çay içmek ve çayla ağzı çalkalamak
• Doktorun önereceği antiseptik gargaralar kullanmak
• Tedavi sürecinde sigara tüketimini sınırlamak
• Eksiklik söz konusuysa C vitamini takviyesi almak

Dişler düzenli olarak fırçalanmalıdır​

Günde en az iki kez olacak şekilde dişlerin fırçalanması gerekir. Böylelikle diş etlerinde biriken plak ve bakterilerin temizlenerek hedeflenir. Özellikle yumuşak kıllı diş fırçalarını tercih ederek nazikçe fırçalanması istenebilir. Böylelikle diş fırçalama esnasında diş etleri zarar görmemiş olur.

Ağız hijyeni ihmal edilmemelidir​

Günlük olarak ağız hijyenini sağlamak ve buna dikkat etmek diş etlerinin korunmasını sağlayan yöntemlerden biridir. Diş fırçalamanın yanında ağız gargarası da kullanmak bakterin öldürülmesinde etkili olur. Ağız içerisinde de taze bir his oluşmasını sağlar. Düzenli olarak ağız ve diş temizliği yapmak diş eti iltihabını önleyen tekniklerdendir.

Tuzlu su ile gargara yapılmalıdır​

Tuzlu su antiseptik özellikleri sayesinde ağız içerisinde yer alan bakterilerin ölmesine yardımcı olarak diş eti iltihaplanmasının önlenmesinde etkili olur. Bir bardak su içerisinde suya bir çay kaşığı tuz ekleyip gargara yapmak, iltihabın hafiflemesini sağlayarak ağrıya iyi gelir. Bu yöntem sayesinde diş etlerinde oluşan şişlik ve kanama azalır.

Bitkisel olarak yeşil çay tüketilmeli​

Bitkisel çaylar arasında yer alan yeşil çay içerisinde güçlü antioksidanlar içerdiğinden diş eti iltihabına karşı kullanılabilir. Yeşil çay düzenli tüketimi durumunda diş etindeki iltihaplanmayı azaltarak ağrılara iyi gelir. Bunun yanında ağız içerisindeki kötü bakterilerle de mücadele ederek ağız sağlığını korumada etkilidir.

Düzenli olarak diş ipi kullanılmalı​

Düzenli olarak, diş fırçalamanın yanında diş ipinden yararlanmak, fırçanın giremediği yerlere ulaşarak alanların temizlenmesinde etkili olur. Bu yöntem sayesinde diş etlerinin iltihaplanmasının önlenmesi amaçlanır. Diş ipi kullanımı ve bunun yanında diş fırçalama sayesinde diş eti sağlığı önemli ölçüde iyileşebilir.

Eksiklik söz konusuysa C vitamini takviyesi alınmalı​

Diş etlerinin sağlıklı olmasını destekleyen C vitamini, bu konuda önemli bir vitamin olarak bilinir. Vücuda yeterli miktarda C vitamini alınmadığı durumda diş etinde iltihaplanmalar görülebilir. C vitamini açısından zengin besinlerin tüketimi ya da doktor kontrolünde takviye almak diş eti sağlığına iyi gelir.

Probiyotik zengini besinler tüketilmeli​

Probiyotik açısından zengin besinlerin tüketilmesi ağızda iyi bakterilerin çoğalmasını destekleyerek ve kötü bakterilerin sayısının azalmasını sağlar. Özellikle yoğurt, kefir gibi probiyotik içeren gıdaların düzenli tüketimi, diş eti iltihabının önlenmesinde etkilidir ve diş eti iltihabına iyi gelir.

Diş eti masajı denenmeli​

Diş eti iltihabına karşı diş etlerine nazik bir şekilde masaj yaparak kan dolaşımını artırmak mümkündür. Diş eti masajı sayesinde diş etleri güçlenerek iltihaplanmanın azalması amaçlanır.

Tedavi sürecinde sigara bırakılmalı​

Diş eti iltihabı tedavi sürecinde olan kişilerin sigara tüketmesi önerilmeyen bir durumdur. Tütün kullanımı diş etlerinde kan akışının azalmasına neden olarak iyileşmesini geciktirir. Bu da diş eti iltihabının şiddetlenmesine zemin hazırlar.

Şekerli besinlerin tüketimi sınırlandırılmalı​

Şekerli gıdaların tüketimi ağız içerisindeki bakterilerin çoğalmasına neden olarak ve diş etlerinde iltihaplanmaya yol açabilir. Bu nedenle diş eti iltihaplanmasını şiddetlendirmemek için şekerli yiyeceklerden kaçınmak gerekebilir. Şekerli gıdaların yerine, sağlıklı atıştırmalıklar tercih edilerek diş eti sağlığının korunması amaçlanır.