Diş eti iltihabının türü tedavinin yöntemini ve başarısını etkiler. Diş eti iltihabının tedavisinde ilk adım diş plakları ve diş taşlarının temizlenmesi ile birlikte ağız hijyenin sağlanmasıdır. Diş taşları fırçalanarak geçemeyeceği için mutlaka bir diş hekimi tarafından ultrasonik kazıyıcılar ya da el aletleri kullanılarak temizlenmelidir. Hastaya detertraj denilen diş plağı ve diş temizliği yapılmaktadır. Bu işlem dişlere zarar vermemektedir. Diş taşlarının temizliği için yapılması gerekmektedir. Diş taşlarından ve plaklardan temizlenen diş eti hastaya gerekli bakım alışkanlıkları önerilmektedir.

Düzenli bir şekilde günde 2 kere fırçalama, ara yüz fırçası ve diş ipi mutlaka kullanılarak ağız hijyeni tam bir şekilde sağlandığında diş eti eski formuna geri dönebilmektedir. Gingivitis ve periodontitisin başlangıç formlarındaki diş eti iltihapları diş hekiminin yapacağı detaylı bir diş taşı temizliği ve daha sonrasında hastanın günlük olarak ve düzenli yapacağı ağız bakımlarıyla büyük oranda tedavi edilebilmektedir. Diş eti iltihabına enfeksiyonun neden olduğu durumlarda antibiyotik tedavisine başlanabilmektedir.

Agresif ve çok ilerlemiş periodontitis tablolarında iltihap derin dokulara kadar inerek diş kemiğinin desteğinin azalmasına neden olup, sağlam diş kayıplarına yol açabilmektedir. Genç yaşta da ileri yaşta da görülebilmektedir. Dişin etrafındaki cep derinliği ve kemik yıkımı çok fazla olduğu için hasta da bunu kolayca fark edebilir. Kronik ve agresif periodontitisin tedavisi gingivitis kadar kolay değildir. Daha zor ve komplike bir tedavi uygulanmaktadır. İleri periodontitiste cerrahi işlemler de yapılabilmektedir. Hastalar 6 ayda bir diş hekimlerine kontrole gelmeli, gerekirse tekrar plak temizliği yaptırmalı ayrıca düzenli olarak fırçalayarak ağız bölgesindeki hijyeni korumalıdırlar.

Diş eti iltihaplarının teşhisi hastanın şikayetleri doğrultusunda diş hekimleri tarafından fiziksel muayene ile konabilmektedir. Diş hekimi ayrıca hastanın genel ağız sağlığını da bu muayenede değerlendirmektedir. Yapılan muayene sonucunda uygulanacak tedavi belirlenir. Diş taşı gibi mekanik temizliğin gerekli olduğu durumlar dışında diş eti iltihabının boyutuna göre cerrahi uygulama yapılıp yapılmayacağına bu muayene sonucunda karar verilir.

Gerekli durumlarda ise diş röntgeni istenebilir. Bazı kan hastalıkları, metabolik hastalıklar, genetik hastalıklar ve bağışıklık sistemini etkileyen hastalıklar gibi sistemik hastalıkların neden olduğu durumlarda tedavi o hastalığa bakan tıbbi branş doktorlarıyla beraber yapılmalıdır.

Diş eti iltihabı olan bir kişide görülen en karakteristik belirtiler diş eti kanaması, diş etlerinde kızarıklık ve şişliktir. Bununla birlikte ağız kokusu, diş eti çekilmesi ve buna bağlı yaşanan aralanma, sallanma da diş eti iltihabı belirtileri arasında yer alır.

Diş eti iltihabının yaygın belirtileri şunlardır:

• Diş eti kanaması (yaygın)
• Diş fırçalama sırasında dişlerin kolay kanaması ve hassasiyet
• Diş etlerinde kızarıklık ve şişlik
• Ağız kokusu (zaman zaman)
• Sıcak ve soğuğa karşı yaşanan hassasiyet
• Diş eti çekilmesi (ileri evrelerde)
• Çekilmeye bağlı dişlerde aralanma, sallanma

Normal şartlarda diş eti pembe ve portakal kabuğu görünümünde olmalıdır. Daha hafif seyreden diş eti iltihabı olan gingivitiste diş etleri parlak ve kırmızıdır. Ayrıca diş eti şişmesi ve diş üzerinde lekeler de görülebilir.

Gingivitisin en önemli belirtisi diş etinde oluşan kanamalardır. Hasta diş fırçalarken ya da sabah kalktığında kanamalarla karşılaşabilir. Diş eti kanamalarına genellikle acı eşlik etmez. Şişmiş ve hassas diş etine batan cisimler ağrı meydana getirebilir. Ağız kokusu da diş eti iltihaplanmalarının belirtileri arasındadır.

Gingivitis tedavi edilmediğinde diş eti iltihabı periodontitise dönüşebilir. Periodontitis diş eti iltihabının daha ağır seyreden tipidir. Periodontitisin belirtileri; koyu kırmızı diş eti rengi, diş eti şişmesi, büyümesi, ileri safhalarında diş eti çekilmesi ve buna bağlı olarak dişlerde aralanma, sallanma, çekilen diş etleri ve dişin arasına yiyecek artıklarının dolmasıyla periodontal apse oluşumu ve ağız kokusu eşlik edebilir. Acı ve ağrı yine periodontitisin ilerlemiş formlarında görülebilmektedir. Bütün bu etkiler kişinin estetik görünümünü de olumsuz etkilemektedir.

Diş eti iltihabının altında yatan en önemli dişteki plak birikimleridir. Plaklarla birlikte diş taşları ve bakteriler de diş eti iltihabına yol açan temel faktörler arasında yer alır.

Dişler düzenli fırçalanmadığında ve ağzın mekanik temizliği yapılmadığında dişin diş etlerine yakın kısımlarında biriken besin artıkları orada bir plak oluşturur. Biriken bu besin artıkları tükürükle zamanla sertleşerek diş taşlarını oluşturmaktadır. Diş taşları diş etlerine zarar vermeye başlar. Bu süreçte diş eti kendini korumaya almak için şişerek ve kabararak reaksiyon gösterir. Kronik periodontitiste sistemik bazı hastalıklar nedenler arasında sayılabilir. Sürekli kullanılan bazı ilaçlar ve sigara kronik periodontitisin şiddetini artırabilir.

Diş eti iltibına neden olan faktörler şöyle sıralanabilir:

• Dişte biriken plaklar
• Diş taşları ve bakteriler
• Dişlerin düzenli fırçalanmaması
• Sigara tüketimi
• Düzenli kullanılan bazı ilaçlar
• Hamilelik
• Şeker hastalığı
• Genetik faktör

Dişte biriken plaklar​

Dişte biriken plaklar, renksiz olarak ortaya çıkan bakteri tabakası olarak bilinir. Dişlerin günlük bakımı yapılmadığı durumda bu plaklar zaman içerisinde birikir ve temizlenmediğinde ise diş taşına dönüşebilir. İlerlediği durumda ise diş iltihabına neden olur. Plak içerisinde yer alan bakteriler, diş etlerine de zarar vererek kanama gibi belirtilere sebebiyet verebilir.

Diş taşları ve bakteriler​

Diş taşları, dişler üzerinde zaman içerisinde biriken plaklar sonucunda ortaya çıkar. Plaklarda daha sert olan diş taşlarını zaman içerisinde temizlemek güç haline gelebilir. Biriktiği ve temizlenmediği durumda da diş iltihabını tetikleyebilir. Aynı zamanda diş taşı üzerinde yer alan ve çoğalan bakteriler, diş iltihabını neden olabilir. Böylelikle diş eti hastalıklarının ilerlemesine sebep olabilir.

Dişlerin düzenli fırçalanmaması​

Günlük olarak, düzenli bir şekilde dişlerin fırçalanmaması, bakteri ve plakların diş yüzeyinde birikmesine ve buna bağlı olarak diş etlerinde iltihaplanmaya sebep olabilir. Özellikle diş etlerini sağlıklı tutmak için dişlerin en az günde iki kez fırçalanması gerekir. Aynı zamanda diş ipi kullanımıyla diş aralarında biriken plakların temizlenmesi sağlanır.

Sigara tüketimi​

Sigara içen kişilerde içmeyenlere oranla diş eti hastalıklarının gelişme riski daha yüksektir. Sigara tüketimini artırmak kişinin diş etlerinde kan dolaşımını engellenmesine neden olarak zarar verir. Bu durumda da diş eti hastalıkları arasında yer alan diş eti iltihabının gelişme riski bulunur. Bu durum genellikle sigaranın, ağızdaki bakterilerin çoğalmasına neden olmasından kaynaklanır.

Düzenli kullanılan bazı ilaçlar​

Düzenli olarak kullanılan bazı ilaçlar, ağızda kuruluğa sebep olabilir. Ağız kuruluğu da geliştiği durumda dişlerde ve diş etlerinde plakların artmasına ve diş eti hastalıklarının gelişmesine neden olur. Bazı durumlarda kullanılan ilaçlar doğrudan iltihaba sebebiyet verir. Kalp ilaçları, epilepsi tedavisinde kullanılan ilaçlar ve bağışıklık sistemini baskılayan ilaçlar diş eti iltihabına neden olabilecek ilaçlar arasında sıralanabilir.

Hamilelik​

Hamilelik döneminde vücutta oluşan hormonal değişimler, diş etlerinde kanamalara, şişmeye ve kızarmalara neden olabilir. Özellikle hamileliğin ikinci ve üçüncü trimesterlarında yaygın olarak görülebilir. Vücutta hormon seviyesinin değişmesi ve artması diş etlerinin daha hassas bir hale gelmesine zemin hazırlar. Bu da diş eti iltihabına yol açabilir.

Şeker hastalığı (diyabet)​

Şeker hastalığı yani diyabet, vücutta insülin üretimini artırabilir. Yüksek kan şekeri seviyesi nedeniyle bağışıklık sisteminde zayıflama görülebilir. Bununla beraber zayıflayan bağışıklık, diş etlerinin hastalıklara karşı direncinin azalmasına neden olabilir. Bu da diş eti iltihabı riskinin artmasına zemin hazırlayan bir durumdur.

Genetik faktörler​

Genetik faktörler de diş eti iltihabının gelişmesine neden olan durumlar arasında yer alır. Kişinin ailesinde diş eti hastalıklarına yatkınlık varsa görülme olasılığı yüksek olabilir. Bu durum bağışıklık sisteminin nasıl tepki verdiğine bağlı olarak değişir.

Tıbbi adı gingivitis olan diş eti iltihabı, bakteri ve plak oluşumu gibi nedenlerle dişleri çevreleyen diş etinde enfeksiyon veya iltihaba bağlı, tahriş, kızarıklık, şişme veya kanamaya neden olabilen erken aşama diş eti hastalığıdır. Tedavi edilmezse periodontitise, yani diş eti çekilmesine neden olur.

Diş eti iltihaplanmaları her yaş grubunda görülebilir ve çoğunlukla ağrısız ilerlediği için hastalar tarafından hemen fark edilemeyebilir. Genellikle yavaş ilerleyen ve bir diş hekimine gidildiğinde anlaşılan bir hastalıktır.

Diş eti iltihabının en karakteristik belirtisi diş eti kanamalarıdır. Kanamayla birlikte ağız kokusu, diş etinde kırmızılık ve diş etlerinin şişmesi de potansiyel belirtiler arasında kabul edilir.

Dişlerin her gün düzenli ve doğru bir teknikle fırçalanması ve ara yüzeylerin bakımının yapılması diş etlerinin sağlıklı kalması için en önemli yöntemdir. Bunun yanı sıra beslenmenin de diş eti sağlığı ve ağız florasının korunması için oldukça önemli olduğu bilinmektedir. D, K2, C ve A vitaminlerinin kemik metabolizması ve savunma sisteminin güçlendirilmesinde etkili olduğu bilinmektedir.

Diş eti ve diş çevresinde oluşan iltihabi dokular ağız kokusuna yol açabilir. Bunun dışında diş çürükleri, bazı sistemik hastalıklar, sinüzit, farenjit, solunum sistemi hastalıkları, midede oluşan reflü ve beslenme şekilleri de ağız kokusuna sebep olabilir.

Diş eti sağlığı, kullanılacak ürünlerden çok fırçalama tekniği ve mekanik temizlik ile sağlanabilmektedir. Bunun yanında bazı spesifik şikayetlere özel diş macunu seçimi gerekebilmektedir. Diş eti problemi yaşayan hastaların klinik muayenelerinde en sık gözlenen durumun hatalı diş fırçalama tekniği olduğu görülmektedir. Klinikte yapılan muayenelerin ardından hastalara uygun diş fırçalama tekniği, uygun fırça, arayüz bakım ürünü ve diş macunu seçimi konusunda daha doğru bilgi verilebilmektedir.

Çocuklarda diş eti problemleri dişlerin arasına gıda sıkışması ve çıkaramaması sonucu veya diş sürme dönemlerinde gözlenebilir. Bunun dışında hatalı diş fırçalama teknikleri, diş taşı oluşumuna ve diş eti hastalıklarına sebep olabilir.

Diş eti hastalıklarının tedavi süresi, hastalığın seviyesine ve durumuna göre değişiklik göstermektedir.

Alkol kullanımı tükürük miktarında ve yapısında değişikliklere sebep olabilir. Bu değişiklikler ağız kokusu ve diş eti enfeksiyonlarına zemin hazırlayabilmektedir. Ayrıca diş eti hastalığı olan bölgeye alkol uygulanması, hastalığı azaltmayacağı gibi bölgenin tahriş olmasına ve enfeksiyonun artmasına sebep olabilir.

Diş eti hastalıklarının tedavi edilmemesi oldukça küçük bir ortam olan ağız içinde bu enfeksiyonların yayılması ve ilerleyen evrelerde diş kayıplarının gözlenmesi ile sonuçlanabilir. Unutulmamalıdır ki tedavi zamanı ertelendikçe uygulanacak tedavi yönteminin karmaşıklaşması kaçınılmazdır.

Diş eti çekilmesinin günümüzde bilinen ve bilimsel olarak onaylanan bir bitkisel tedavisi bulunmamaktadır. Diş eti çekilmesine iyi gelen doğal yöntemler, hafif düzeydeki şikâyetlerin gerilemesinde yardımcı olabilir fakat kalıcı çözüm oluşturmamakla beraber kullanılacak maddenin içeriğine göre ağız içindeki yumuşak dokulara zarar verebilir. Bu nedenle diş etlerindeki renk değişikliği, kanama, şişlik veya ağız kokusu şikâyetlerinde vakit kaybetmeden diş hekimine başvurmak en doğru yöntem olacaktır.

Diş eti hastalıklarının bir numaralı etkeni mikrobiyal dental plaktır. Düzenli diş fırçalama ve ara yüz bakımı mikrobiyal dental plağın oluşumunu önlemede anahtar rol oynar. Bunun yanı sıra 6 ayda bir düzenli yapılan diş hekimi kontrolleri ile diş eti hastalıkları henüz oluşmamışken veya başlangıç aşamasındayken teşhis ve tedavi edilebilir.

Diş hekimliğinde ağız gargaraları, anti bakteriyel etkinlikleri nedeniyle gerek diş eti hastalıklarını gerekse diş eti hassasiyetini önlemede yardımcı olarak kullanılabilir. Ağız gargaralarının ağız ve diş sağlığına göre diş hekimi tarafından önerilmesi ve izlenmesi uygundur.

Dişeti hastalığıyla Periodontoloji bölümü ilgilenir.

Diş eti hastalıkları uzmanına “Periodontolog” ismi verilir.

Diş eti hastalıklarından kurtulmanın ilk adımı doğru ve düzenli bir ağız bakım rutini oluşturulmasıdır. Diş yüzeylerindeki plakların uzaklaştırılması için doğru ve etkin diş fırçalama çok önemlidir. Diş aralarındaki plakların uzaklaştırılması için ise ara yüz bakımı uygulanmalıdır. Ağız bakım rutininin plağı uzaklaştırarak diş taşı oluşumunu engelleyeceği ancak var olan diş taşlarını uzaklaştıramayacağı unutulmamalıdır. Diş taşlarının temizlenmesi için bir diş hekimine başvurulması gerekmektedir.

Diş eti hastalıklarında tedavi şekli, hastalığın bulunduğu evreye ve etkilediği dokulara göre belirlenir. Diş eti hastalıklarının tedavisindeki amaç enfeksiyona neden olan bakterilerin ve yapıların uzaklaştırılmasını sağlamaktır. Bu tedavi genellikle plağın uzaklaştırılması, ultrasonik cihazlar ile diş taşı temizliğidir. Temizlik işlemi ardından diş yüzeylerini pürüzsüzleştirmek ve var olan lekeleri gidermek amacıyla politür (parlatma) işlemi uygulanır. Enfeksiyonun derecesine göre lokal anestezi uygulanarak diş eti ceplerinin iç yüzeyleri ve diş kök yüzeyleri temizlenebilir.

Bu aşamaların ardından ağızdaki zararlı bakteriler uzaklaştırılarak yeni bir ortam hazırlanmış olsa da bu ortamın korunması için hekim hasta işbirliğinin çok önemli olduğu unutulmamalıdır. Yapılan tedavinin ardından hekimin belirttiği şekilde uygulanacak bir ağız bakımı sağlanması hastalığın tekrarlamaması ve tedavinin tamamlanabilmesi için oldukça önemlidir.

Diş eti hastalıklarının başlıca nedeninin “mikrobiyal dental plak” olarak adlandırılan, temizlenemeyen gıda artıkları ile tükürükten gelen bakterilerin birleşimi olan bir tabaka olduğu bilinmektedir. Mikrobiyal dental plak, diş çevresindeki dokularda yıkım oluşturarak periodontal hastalığı başlatır.

Mikrobiyal dental plağın yanı sıra sigara kullanımı, diyabet, lösemi ve AIDS gibi bazı sistemik hastalıklar, stres, kalp-tansiyon ilaçları, antikonvulsanlar, antidepresanlar ve oral kontraseptifler gibi bazı ilaçların kullanımı ve beslenme alışkanları da diş eti hastalıklarının oluşumunda etkilidir.

Diş eti hastalıklarındaki en önemli belirti diş eti kanamasıdır. Sağlıklı bir diş etinin herhangi bir zamanda kanamayacağı bilinmelidir. Diş fırçalama esnasında veya kendiliğinden başlayan kanamalar dışında diş etinde görülen şişlik, kızarıklık, mavi-morumsu renk değişikliği, diş eti çekilmesi, diş eti büyümesi, dişlerde sallanma veya yer değişikliği, hassasiyet ve kötü ağız kokusu da sıklıkla gözlenen belirtiler arasındadır.

Dişlerin çevresindeki dokular diş eti, çene kemiği ve dişler ile çene kemiğini birleştiren periodontal lifler olarak tanımlanabilir. Periodontal hastalığın tipleri, enfeksiyonun bahsedilen çevre dokulardan hangilerini etkilediğine bağlı olarak tanımlanmaktadır.

Gingivitis​

Enfeksiyonun diş etini etkilediği durumlardır. Bu evrede diş etleri kanamalı, kızarık ve şiş olarak gözlenebilir ve hasta ağız kokusu varlığını hissedebilir. Gingivitisin tedavi edilmediği durumlarda enfeksiyon ilerleyerek periodontitisin gelişmesine sebep olabilir.

Periodontitis​

Diş etinin yanı sıra periodontal lifler ve çene kemiğinin de etkilenebildiği durumlardır. Diş ve diş eti arasında bakterilerin kolayca yerleşebileceği bir boşluk olan "periodontal cep" oluşur. Periodontal cep varlığı enfeksiyonun yerleşimini ve hastalığın ilerlemesini kolaylaştırır. Hastalık ilerledikçe destek dokularda kayıplar olur ve dişler sallanmaya başlar, sonuç olarak dişlerin çekimi gerekebilir.

Gingival abse ve periodontal abse​

Bu iki rahatsızlıkta da görülebilen diğer hastalıklar arasında yer almaktadır.

Diş eti hastalığı, dişleri çevreleyen ve destekleyen dokularda görülebilen bir enfeksiyon hastalığıdır. Çocuklarda, erişkinlerde ve yaşlılarda gözlenebilen ve dişlerde herhangi bir çürük olmamasına rağmen dişleri çevreleyen dokularda görülebilen bu enfeksiyon durumu, tedavi edilmediğinde dişlerde kanama, ağız kokusu, sallanma ve hatta diş kaybına sebep olabilir. Genellikle ağrısız ilerleyen diş eti hastalıkları çoğunlukla ileri dönemlerde fark edilebilmektedir.

Hamilelikle başlayan hormonal değişimler ve bununla birlikte kusmalarla diş ve diş etinde asit artışı yaşanabilir. Hormonların artışı ile diş etinde yaşanan rahatsızlıklar hamilelik öncesinde var ise hamilelik döneminde artış gösterebilir. Gargara ile ılık tuzlu su yapmak ve günde iki kez dişlerin fırçalanması bu problemleri rahatlatacaktır.

Diş hekiminin müdahele etmesi gereken şiddetli ağrı ya da kanama gibi durumlarda Kadın doğum uzmanının görüşü de alınarak acil tedaviler yapılabilir. Ancak zorunlu olmayan diş ve diş eti tedavilerinin hamilelik sonrasına ertelenmesi önerilmektedir. Hamileliğin ikinci üç aylık döneminde bebek gelişimini tamamladığı için diş tedavisi uygulanması daha uygun olmaktadır.

Diş eti çekilmesi ya da farklı nedenlerle ortaya çıkan diş eti kanaması gargara, diş taşı temizliği ve derin küretaj işlemi ile tedavi edilir. Akut kanama ise diş etine baskı yapılarak durdurulabilir.