İnsan vücudunda 23 kromozom çifti bulunur. Tüm yapısal özelliklerimiz bu kromozom denilen biyolojik yapı üzerine kayıtlıdır. Sağlıklı olmak kadar hastalılara sebep olan özellikler de bu kromozomlar üzerinde yer alır. Şu ana kadar tanımlanmış 15 binin üzerinde genetik hastalık bulunmaktadır ve bu sayı giderek artmaktadır.

Genetik hastalıklar sperm ile yumurta birleştiği zaman oluşur. Gebelik testi pozitif çıktığında bebeğin tüm özellikleri bellidir, sadece oluşması için zaman gerekir. Bazı genetik hastalıkların tanısı anne karnında konabilirken bazıları ancak çocuk doğduktan sonra konabilir. İşte prenatal tarama ve tanı testleri bir bebeğin aslında oluşumda var olan genetik kusurunun anne karnında iken tespit edilmesini sağlayan testlerdir.

PPD testleri genellikle doğru sonuç verme ihtimali yüksek olan testlerdir ancak bazı durumlarda kesin tanı için göğüs röntgeni de istenebilir.

PPD testi için enfeksiyon uygulanan ön kolun iç yüzeyindeki kalınlık 5-9 mm arasında ise ppd testi pozitif olarak değerlendilir.

PPD testi pozitif çıkan kişide tüberküloz varlığı kesin olarak saptanır ve doktor tarafından tüberküloz tedavisinde kullanılan ilaçlara reçete edilir.

Tüberküloz hastalığının varlığını tespit etmek için yapılan PPD testi, verem savaş dispanserlerinde uygulanır.

Ön kolun iç yüzeyine enfeksiyon yardımıyla yapılan PPD testinde koldaki 5 mm ve üzerindeki şişlikler test sonucunun pozitif çıktığına işaret eder. Bu pozitiflik durumu kişinin tüberküloz hastalığıyla enfekte olduğu anlamına gelir. PPD testinin negatif çıktığı durumlar ise kanda tüberküloz bakterilerinin bulunmaması olarak değerlendirilir.

Pozitif test sonuçlarının yanı sıra doktor tarafından göğüs röntgeni, CT taraması ve balgam testi de istenebilir.

PPD testi, özellikle tüberküloz hastası olan biriyle yakın temas kurmuş kişilere, hapishaneler gibi kalabalık yerlerde kalanlara ve yakın zamanda tüberkülozun yaygın olarak görüldüğü yerlere seyahat edenlere yapılır.

Bunlarla birlikte tüberküloz belirtileri gösteren kişilere de PPD testi yapılması önerilir.

Aktif tüberküloz belirtileri şunları içerir:

• Ateş
• Öksürük
• Göğüs ağrısı
• Yorgunluk ve halsizlik
• İştah kaybı
• Kilo kaybı
• Gece terlemeleri

PPD testi genellikle ön kolun iç yüzeyine 0,1 ml iğne enjekte edilerek ve enjeksiyon, iğne eğimi yukarı bakacak şekilde bir tüberkülin şırıngası ile gerçekleştirilir. Yapılan işlemi takiben 48 ila 72 saat sonrasında doktor test bölgesini inceler. Bu zaman diliminde iğne yapılan bölgede kızarıklık ve şişlik meydana gelebilir ancak bu durum sorunsuz bir şekilde geçer.

Ciltte PPD’ye karşı herhangi bir reaksiyon gelişip gelişmediğini görmek adına aşı yapılan bölge incelenir. Elde edilen bulgulara göre PPD testi pozitif çıkarsa kişiye tüberküloz tanısı konulabilir.

PPD testi, ciddi bir akciğer enfeksiyonu olan ve bulaşıcı özellik taşıyan, halk arasında verem olarak tüberküloz hastalığının kandaki varlığını tespit etmek için yapılır. Başta akciğerler olmak üzere böbrekler ve diğer organlara da ciddi zarar verebilen bir hastalık olarak bilinen tüberküloz hastalığı, bulaşıcı olma özelliğiyle halk sağlığını da tehdit eden bir hastalıktır.

Olası tüberküloz hastalığı varlığını tespit etmek için yapılan PPD testinin yanında doktor emin olmak için fiziki muayeneyle birlikte göğüs röntgeni de isteyebilir.

Kolay bir şekilde yayılabilen ve bulaşıcı bir hastalık olan tüberküloz, yaygın olarak akciğerleri etkiler. Tüberküloz bakterileri akciğerlerde uzun yıllar inaktif (uykuda) kalabilir ve bu duruma latent tüberküloz adı verilir.

Tüberküloz her hastada belirti göstermeyebilir. Ancak ateş, kilo kaybı, öksürük ve özellikle gece terlemeleri gibi belirtiler gösteren ve aşağıdaki durumlarda PPD testine ihtiyacınız olabilir.

• Tüberküloz hastası biriyle temasta bulunmak
• Sağlık sektöründe çalışmak
• Steroid tarzı ilaçlar kullanmak veya kanser, AIDS gibi hastalıklar sebebiyle bağışıklık sistemi düşüklüğü

Akciğer enfeksiyonu olarak bilinen ve halk arasında verem şeklinde de adlandırılan tüberküloz hastalığının kandaki varlığını saptamak için uygulanan yöntem PPD testidir. Saflaştırılmış protein türevi olarak tanımlanan PPD, test yöntemiyle tüberküloz tanısının varlığını belirlemek amacıyla yapılır.

Kanda tüberküloz hastalığı meydana geldiğinde vücut saflaştırılmış protein türevi gibi bakterilerin bazılarına karşı ekstra duyarlı bir hale gelir. PPD testiyle birlikte kandaki tüberküloz varlığı saptanır ve vücudun mevcut hassasiyeti kontrol edilir.

Genellikle ön kolun iç kısmına iğne enjekte edilerek yapılan PPD testi, kızarıklık ve şişlik ortaya çıkarabilir ancak bu durum 48-72 saat içinde kaybolur.

Tüberküloz bir kişiyle temasta bulunanlar, steroid ilaçlar kullananlar, kanser veya AIDS gibi hastalıklar sebebiyle bağışıklık sistemi düşük kişiler PPD testi yaptırarak tüberküloz hastalığının olası varlığını öğrenebilir ve daha sağlıklı bir süreç izleme şansı edinir.

Polisomnografiye girmeden önce düzenli kullanılan ilaçların içilmesinde herhangi bir sakınca yoktur. Ama bu ilaçlar konusunda uzman hekime bilgi verilmesi gerekir. Herhangi bir tıbbi özel durum olması halinde, hekim bazı ilaçların o gün kullanılmasını istemeyebilir.

Polisomnografide herhangi bir anestezi yöntemi ya da uyku getirecek başka bir yöntem kullanılmaz. Hastanın tamamen doğal yollardan uykuya dalması beklenir.

Uyku testi sonucunda uyku apnesi tanısı konulması halinde, uzman hekimin önereceği tedavi yöntemlerinin yanı sıra; tedavi amacı ile horlama protezi de kullanılabilir. Horlama protezi, uyku apnesi tedavisinde % 95 oranında başarı sağlayan medikal bir üründür.

Horlama protezi, herhangi bir cerrahi müdahale gerektirmeyen, kolay taşınabilir, çalışırken herhangi bir enerjiye ihtiyaç duymayan tıbbi bir aparattır. Uyku apnesi tedavisinde kullanılabilecek en hızlı ve ekonomik tedavi yöntemlerinden birisidir.

Gebelerde uyku ile ilgili solunum bozuklukları, uyku bozukluklarına neden olabilmektedir. Gebeliğe bağlı fizyolojik ve hormonal değişiklikler uyku apnesine yol açabilmektedir. Polisomnografi güvenli bir şekilde kullanılmaktadır. Kullanılan cihazların anne karnındaki bebeğe bir zararı yoktur.

Polisomnografi, çocukluk çağı obstrüktif uyku apne sendromu (OSAS) tanısında da kullanılmaktadır. Çocuklara göre düzenlenmiş uyku laboratuvarında polisomnografi başarıyla uygulanmaktadır.

Polisomnografinin sağlık açısından kesinlikle bir riski yoktur. Teknisyen kontrolünde yapılan polisomnografi sırasında kullanılan cihazlar son derece güvenilirdir.

Günlük uyku alanı dışında başka bir yerde uyumanın uykusuzluğa neden olabileceği nedeniyle polisomnografi evlerde de yapılmaktadır. Poligrafi olarak bilinen evde uyku testinde hastanın konforunu, gece yataktaki hareketlerini ve uyku kalitesini bozmayacak şekilde tasarlanmış uyku cihazları kullanılmaktadır.

Bu cihazların nasıl kullanılacağı hastaya tarif edilmektedir. Hastalar evlerine götürdükleri cihazların elektrotlarını kolayca vücutlarına bağlayabilmektedir. Cihaz ikinci gün tekrar hastaneye götürülmektedir. Veriler uzman hekim tarafından değerlendirilmektedir.

Hasta herhangi bir ilaç kullanıyorsa, doktora bu konuda bilgi verilmelidir. Test öncesinde duş alınmalıdır. Test günü uykusuzluğa neden olan alkol, sigara, çay, kahve ve gazlı içecekler tüketilmemelidir. Akşam yemeğinde ağır besinlerden uzak durulmalı, kesinlikle aç kalınmamalıdır.

Polisomnografi diğer testler gibi kısa süreli değildir. Testin süresi kişinin uyku süresi kadardır. Gece çalışanlar için ise gündüz de uygulanabilmektedir.

Sağlık kuruluşlarında özel bir alanda oluşturulan uyku laboratuvarları sayesinde polisomnografi yapılmaktadır. Amerikan Uyku Tıbbı Akademisi (AASM) tarafından 2007 yılında, standart polisomnografi uygulaması için gerekli olan elektrot ve sensörlerin yerleştirileceği bölgeler belirtilmiştir. Hekimin isteğine göre elektrot ve sensörlerin sayısı arttırılabilir yada azaltılabilir.

Kişi bir gece bu alanda yatırılarak tüm veriler kayıt altına alınır. Hastanın günlük konforunun sağlandığı bu alanlar, sessiz ve yeterli büyüklüktedir. Tuvalet ve banyo alanın içindedir. Gece boyunca verileri takip edecek teknisyen, gözlem odasındadır. Herhangi bir sorun yaşanması durumunda teknisyen, müdahale edecek konumdadır.

Polisomnografi en çok aşağıda belirtilen durumlarda yapılmaktadır:

• Horlama ve uyku apnesi: Uyku apnesi, genellikle horlama ve uykuda birden fazla en az 10 saniye süre ile solunumun kesilmesi veya yüzeyselleşmesi ile seyreden bir hastalıktır. Bu hastaların uykusu dinlendirici olmamakta, geceleri defalarca boğularak uyanabilmektedirler. Bazı durumlarda, hastalar horlamanın ve uykuda solunumun kesilmesinin farkında bile olmazlar. Ayrıca uyku apnesi olan hastaların gece terlemesi ve sıkça mide asidi reflüsü de olabilmektedir. Hastalar gün içinde aşırı yorgunluktan, dikkat eksikliğinden ve uyku halinden şikayetçidirler. Uyku apnesi tedavi edilmediğinde kalp krizi, inme, diyabet veya yüksek tansiyon gibi hayati tehlikesi olan hastalıklara yol açmaktadır. Ayrıca, bu hastalarda ciddi obezite ve diğer hormonal bozukluklar görülmektedir. Bu şikayetleri olan hastalar vakit kaybetmeden uyku hastalıkları uzmanına başvurmalıdır. Uyku apnesinin kesin teşhisi polisomnografi yani uyku testiyle yapılır. Uyku testi için hasta, uyku merkezinde bir gece yatırılmakta ve uyku sırasında birçok hayati fonksiyonlara ait sinyaller kablolar ve bilgisayar aracılığı ile kaydedilmektedir. Uyku testi sonucu uyku apnesinin varlığı belirlenirse, hastalık kişiye uygun yöntemlerle tedavi edilebilmektedir. Son yıllarda ise seyyar cihazlar sayesinde uyku testi evde de yapılmaktadır.
• Kronik uykusuzluk: Kaygı ve strese bağlı olarak birçok insan kısa süreli ya da haftalar boyu devam eden uykusuzluk sorunu ile yüz yüze gelebilmektedir. Akut uykusuzluk bir süre sonra altında yatan neden araştırılmadığı için kronik hale gelerek günlük yaşamı olumsuz olarak etkilemektedir. Bazı durumlarda kronik uykusuzluğun altında yatan sebepleri araştırmak için polisomnografi testi uygulanabilmektedir.
• Uykuda periyodik bacak sendromu: Uykudayken bacaklarda istemsiz hareketlerin meydana gelmesidir. Bu durum uyku kalitesini bozmakta, kişi tam olarak dinlendirici uyku uyuyamamaktadır. Hareketler ayak başparmağının, diz ve kalçanın aniden yukarı doğru bükülmesi şeklindedir. Bu hareketler hasta veya yakınları tarafından, tekmeleme veya sıçrama şeklinde tanımlanır. Gecenin ilk yarısında daha sık olur. Ancak huzursuz bacak sendromunun aksine, uyanıkken ve istirahat halinde olan bacaklarda rahatsızlık hissi ve sürekli hareket etme isteği yoktur.
• Uyurgezerlik: Somnambulizm olarak bilinen uyurgezerlik; uyku alanını terk ederek kişinin bilinçsizce gezinmesine denir. Derin uykudan daha hafif bir aşamaya geçildiğinde kişi biranda kalkıp yürümeye başlamaktadır. Uyurgezer genellikle gece boyunca yaptıklarını hatırlamaz. Bazen konuşsalar da tam olarak uyandıklarında bu durumu hatırlamazlar.
• Epilepsi: bazı hastalarda gece uyku sırasında kasılma, ağızdan köpük gelme, idrar kaçırma, dişlerde kilitlenme şeklinde ataklar görülmektedir. Bazen de hastalar uykudan uyanarak bilinçsizce davranmakta veya hareket etmektedir. Bu gibi durumlarda, hastalara uyku testi yapılarak, altta yatan hastalığının bir epilepsi nöbeti mi veya başka bir uyku hastalığı mı olduğuna karar verilmektedir.
• REM uyku davranış bozukluğu: Bu hastalığı olan kişiler gece rüya gördükleri sırada aşırı hareketlilik ve hatta saldırganlık sergilemektedirler. Yatak partnerine ve kendisine zarar verme riski sıkça görülebilir. Bu hastalığın tanısını doğru bir şekilde konulabilmesi için polisomnografi vazgeçilmez bir yöntemdir.

Polisomnografi yani uyku testi, uykunun kalitesini belirlemek ve uyku bozukluğunun nedeni bulmak için bütün gece boyunca cihazlar yardımıyla kayıt yapılarak yapılan bir işlemdir.

Bu kayıtlar sonucunda, özellikle beyin dalgaları, uykunun derinliği, solunumun ritmi ile derinliği, horlama sıklığı ve düzeyi, solunum durması ve süresi, kandaki oksijen düzeyi, vücut hareketleri ve değişen yatma pozisyonu ile kalp ritmi ölçülür.

Poligrafiden önce düzenli kullanılan ilaçların içilmesinde herhangi bir sakınca yoktur. Ama bu ilaçlar konusunda uzman hekime bilgi verilmesi gerekir. Herhangi bir tıbbi özel durum olması halinde, hekim bazı ilaçların o gün kullanılmasını istemeyebilir.