Tümör kelimesi halk arasında kanser ile eşleştirilmektedir. Ancak dev hücreli kemik tümörlerinin klasik tipi kötü huylu kemik kanserlerinden biri değildir. Hayatı tehdit etmez, ortaya çıktığı kemikte tekrar oluşmaya meyillidir.

Dev hücreli kemik tümörü ameliyatından sonra dikkat edilmesi gereken konular, hastanın durumuna, tümörün görüldüğü kemiğe, kemikteki hasara göre değişebilmektedir.

Çevre dokuların iyileşmesi, eklem hareketlerinin açılması için ilk 6 hafta egzersizler veya fizik tedavi almasını önerilmektedir. Dev hücreli kemik tümörü ameliyatı sonrası kabaca ilk üç hafta hassas olup kısmi yük vererek hastanın yürümesine izin verilebilmektedir. Dev hücreli kemik tümörleri tekrarlamaya meyilli olduğu için düzenli aralıklarla kontrol edilmesi olası tekrar tümör oluşumu açısından önemlidir.

Dev hücreli kemik tümörünün tedavisi tümörün bulunduğu kemiğe ve kemikte yaptığı hasara göre değişebilmektedir.

• Cerrahi yöntem: Kemik içinde sınırlı bir bölgede ve cerrahi olarak tamamen çıkarılabilecek durumdaysa dev hücreli kemik tümörünün komple çıkarılması gerekmektedir. Ancak geride hücresel seviyede tümör hücreleri kalabilmekte, bu da tekrar tümörün oluşmasına neden olmaktadır.
• Sıvı Nitrojen tedavisi: Dev hücreli kemik tümörün tekrar oluşmasını engellemek için adjuvan tedavi denilen sıvı azot (nitrojen), fenol, alkol gibi birtakım kimyasal yöntemler uygulayarak gözle görülmeyen tümör hücrelerini de yok edilmesi gerekir. Sıvı nitrojen püskürtme yöntemiyle kemik içi tümör hücreleri üzerine sıkılarak ortam anlık -1800 ye kadar düşürüp tekrar oda ısısına getirerek tümör hücrelerinin parçalanmasını yok olmasını sağlanmaktadır. Dev hücreli kemik tümörü hücrelerinin tamamen temizlendiğinden emin olduktan sonra oluşan boşluk sıklıkla kemik çimentosu olarak da bilinen özel bir kimyasal alaşımla doldurulmaktadır. Böylece hem mekanik olarak sağlam hem de tekrar tümör oluşumunu engelleme özelliğinden faydalanılmaktadır.
• Dev hücreli kemik tümörü küçük kemiklerdeyse ve aşırı kemik harabiyetine neden olmuşsa kemik komple çıkarılmakta ve yerine kemik nakli yaparak tedavi etmek mümkün olabilmektedir.
• Kalça (pelvis) gibi anatomisi karışık önemli organlara yakın bölgedeki ve çok geç fark edilmiş hastalarda dev hücreli kemik tümörü aşırı büyümüş ve kemik dışına taşmış olabilmektedir. Bu hastalarda denosumab denilen kemik yıkımını azaltan, yapımını artıran bir takım ilaçlar kullanılarak tümör küçültülerek ameliyat ile tümör çıkarılabilir hale getirmek mümkündür.

• Dev hücreli kemik tümörü teşhisinde öncelikle hastanın yaşadığı klinik şikayetler, hastanın yaşı, şüphe edilen kemiğin bölgesi önemlidir.
• Genellikle dev hücreli kemik tümörü belirtileri yaşayan hastalarda direkt grafide kemikte erken evrede hafif kemik hasarı fark edilebilir. Ama erken evrelerde bu görüntüler belirgin olmadığı için gözden kaçabilir.
• Klinik şikayet veya şüphe üzerine çekilecek MR görüntülemede kemikteki hasarı, ödemi, kemik yıkımını tüm hatlarıyla belirgin bir şekilde görmem mümkündür.
• Manyetik Rezonans (MR) ilave olarak Bilgisayarlı Tomografi (BT) ile de incelemek gerekir. Bilgisayarlı Tomografi görüntülemesinde kemikte yaşanan hasar, olası kemik kırılmaları daha net görülebilmektedir.
• Dev hücreli kemik tümörü veya benzer tümörler olası ön tanılar belirlendikten sonra tüm bu bulguları multidispliner tümör konseyinde (ortopedi ve travmatoloji, radyoloji, patoloji, onkoloji) tartışıp değerlendirip bir sonraki aşamaya geçilmelidir.
• Kesin tanı ancak biyopsi ile konulabilmektedir. Dev hücreli kemik tümörü kemik içinde olduğundan hafif sedasyon altında özel biyopsi iğneleri ile kemik içinden farklı bölgelerinden tümör dokusu alıp histo-patolojik inceleme yapılarak kesin tanı konulur.

Biyopsi yapıldıktan sonra (yani tümörün içine bir şekilde dışardan girildikten sonra) en kısa sürede tanısının konulup uygun cerrahi tedavin yapılması oldukça önemlidir. Bu tanı veya tedavi süreci gecikirse tümör hücrelerinin sağlam dokulara yayılma riski mevcuttur.

Dev hücreli kemik tümörü belirtileri şu şekilde sıralanabilir;

• Dev hücreli kemik tümörlerinin en sık görülen belirtisi ağrıdır. Dev hücreli kemik tümörü zamanla kemiği incelttiğinden yetmezliğe bağlı ağrı olur.
• Erken dönemde ağrı hafif olup önemsenmeyebilir, ama zamanla kemikteki incelme arttıkça ağrı belirginleşir ve sürekli hale gelebilir.
• Kemikte incelme ve tümörün kemik dışına çıkması halinde yumuşak doku şişliğe görülebilir. Dev hücreli kemik tümörlerinin daha geç döneminde kemikte incelme arttığından kırık görülebilir ve hasta hafif düşme sonrası bile kırık nedeniyle hastaneye gelebilir.

Burada önemli olan, kırığı incelerken travmaya bağlı basit klasik bir kırık ile tümöre bağlı oluşmuş bir kırığın ayırt edilmesidir. Tümör zeminde oluşan kırık tedavisi klasik kırıklardan farklı olacaktır.

Dev hücreli kemik tümörü, iyi huylu (selim) kemik tümörlerinden biri olup tekrarlama riski yüksek olan, kemik içinde görülen kemiği incelten bir tümördür. Birçok tümörde olduğu gibi dev hücreli kemik tümörünün de neden, nasıl ve niçin olduğu bilinmemektedir.

Daha çok 20 ile 40 yaş arasında görülen dev hücreli kemik tümörü vücutta en sık diz bölgesinde ve el bileği bölgesinde ortaya çıkmaktadır. Ancak omuz, kalça- basen kemiklerinde görülebilen dev hücreli kemik tümörleri kadınlarda erkeklere oranla daha fazla yaşanabilmektedir.

Ağrı hafif ve zamanla artmakta olup, mekanik yetmezlik nedeniyle kırık oluşmadıkça çok bariz şikayetler görülmez. Kemik bütünlüğü bozulup çevre yumuşak dokulara açılmaya başlayınca şişlik ve ağrı, daha belirgin hale gelir. Genelde izole tek bir yerde görülmekle birlikte çok nadir de olsa multifokal tutulum da görülebilir. Multifokal tulumlu olanlar daha çok paget hastalığıyla ilişkilidir.

Yumurtalık dermoid kisti, hücrelerin atipik olarak büyümesiyle oluşur. Olgun doku ve yapışkan sıvı topluluğu olan bu kistler genellikle iyi huyludur.

Deriye açıldığı alanlarda peynirimsi materyallerden oluşan dermoid kistlerin içinde kemik, sıvı, saç telleri, sinirler, deri ile ter bezleri olabilmektedir.

Cerrahiden sonra dermoid kistler tekrar oluşabilmektedir. Erişkinlerde yapılan kapalı cerrahi sonrasında nüks oranı %4’tür.

Gebelik boyunca dermoid kistlerin torsiyon, rüptür ve enfeksiyon gibi komplikasyonlara neden olma olasılığı vardır.

Dermoid kist büyükse, cerrahi sırasında yumurtalığı da almak gerekebilmektedir.

Yumurtalık dermoid kistleri büyüme nedeniyle yumurtalığın şeklinin bozulmasına neden olabilir. Tedavi edilmezse, bükülme yumurtalığa zarar verebilir. Beyin içinde ortaya çıkan intrakraniyal dermoid kistler ise kafa tabanında baskıya neden olduğu için başka sorunlara neden olacaktır.

Dermoid kistler, adet döngüsünde anormal vajinal kanamaya neden olabilmektedir. Kist, rahmin astarının daha fazla büyümesine neden olarak adet döngüsünü olumsuz etkilemektedir.

Dermoid kistin bulunduğu yere ve büyüklüğüne göre ortaya çıkan belirtiler arasında ağrı da olabilmektedir. Ağrı, baskı veya dolgunluk hissini içerebilmektedir. Deri üzerinde ortaya çıkan kistler ise ağrıya neden olmamaktadır.

Dermoid kistler genellikle zararsızdır, ancak boyutları ve vücutlarındaki yere göre bazı komplikasyonlara neden olabilmektedir. Kistlerin büyümesi nedeniyle başka organlara baskı söz konusu olduğu için bazı tehlikeli durumlar ortaya çıkabilmektedir.

Dermoid kistler genelde kanserli hücreler değildir. Çok büyüdüklerinde komplikasyonlara neden olabilmektedir. Ancak yumurtalık dermoid kistlerinin sadece yüzde 1-2’si malign yani kanserli hücrelerden oluşabilmektedir. Bu kanser türü 50 yaş üstü kadınlarda daha sık görülmektedir.

Dermoid kistlerin tedavisi cerrahiyle yapılmaktadır. Herhangi bir dermoid kist türü için tek etkili tedavi yapılacak ameliyattır. Hangi ameliyatın yapılacağı dermoid kistin türüne göre belirlenir.

• Periorbital dermoid kistler lokal anestezi altında cilde yapılacak küçük bir kesiyle kistin çıkarılmasıdır. Cilt dikişlerle kapatılmakta ve mümkün olduğunca deri üzerinde az iz bırakılması amaçlanmaktadır.
• Yumurtalık dermoid kistler için minimal invaziv cerrahi (yumurtalık sistektomi) kullanılmaktadır. Kist büyükse, hem yumurtalık hem de kistin alınması gerekebilmektedir.
• Spinal dermoid kistlerin çıkarılması için yapılan cerrahide mikroskop ve hassas aletler (mikrocerrahi) kullanılır. Genel anestezi altında yapılan ameliyat sırasında kistin tamamını çıkarılmaktadır.

Dermoid kistler, uzman doktorlara giden hastaların şikayetleri üzerine teşhis edilmektedir.

• Fizik muayene: Kist cildin yüzeyine yakınsa, uzman hekimler yapısına ve rengine bakarak fikir sahibi olmaktadır.
• BT (bilgisayarlı tomografi) veya manyetik rezonans görüntüleme (MR) : Bu invaziv olmayan görüntüleme yöntemleri kistin doku içindeki durumunu göstermektedir. Bu testler, kistin hangi damarlara yakın olup olmadığını da belirlemektedir. Ayrıca bir spinal dermoid kistin bir sinire yakın olup olmadığı da görülmektedir.
• Pelvik ultrason veya transvajinal ultrason: Yumurtalık dermoid kisti görüntülemek için ses dalgaları kullanır. Transvajinal ultrason sırasında ise vajinaya sokulan çubuk ile görüntüleme yapılmaktadır.

Dermoid kistler birçok insanda belirti vermez. Bazı insanlar büyüdükçe bu kistlerin farkına varmaktadır. Semptomlar dermoid kistin tipine göre değişir.

Örneğin periorbital dermoid kistler kaşların kenarına yakın bir yumru şeklinde ortaya çıkmakta ve sarı tonda olabilmektedir. Zamanla, kistler bölgedeki kemiklerin şeklini de değiştirebilmektedir. Yumurtalık dermoid kisti pelvik bölgede ortaya çıkarak, özellikle adet döneminde ağrıya neden olur.

Spinal dermoid kistler ise genelde büyüyen bir yapıya sahip olduğu için, omurilik veya sinirleri sıkıştırarak şu belirtilerin ortaya çıkmasına neden olmaktadır;

• Yürümekte güçlük
• İdrar kaçırma
• Bacaklarda ve kollarda güç kaybı ve zayıflık

Dermoid kistlerin oluşumunun anne rahmindeki bebeklerin erken aşamalarında (fetal gelişim) geliştiği bilinmektedir. Bu kistlerin, cilt katmanlarının normalin dışında büyümesi nedeniyle oluştuğu düşünülmektedir.

Bir dermoid kistin oluşması için, ciltte tipik olarak bulunan cilt hücrelerinin, dokuların ve bezlerin bir kesede toplanması gerekir. Bu bezler sıvı üretmeye devam ederek sıklıkla kistin büyümesine neden olur. Bir anlamda embriyonik birleşme sırasında epitel dokusunun o bölgede kalması sonucu oluşmaktadır.

Vücudun çeşitli bölgelerinde ortaya çıkan 10 dermoid kistin 8’den fazlası baş ve boyunda görülmektedir. En sık görülen dermoid kist tipi, periorbital dermoid kisttir. Bu kistler, kaşlardan birinin dış kenarına yakın yerde oluşmaktadır.

Diğer yaygın dermoid kist tipleri ise şunlardır;

• Yumurtalık dermoid kisti: Yumurtalığın üzerinde ya da içinde oluşmaktadır.
• Spinal dermoid kist: Omurga üzerindeki bölgelerde ortaya çıkar. Belirti vermeyen bu kistler omurgaya veya omurilik sinirlerine baskı yapabilmektedir. Bu nedenle cerrahiyle çıkarılması gerekmektedir.

Nadir görülen dermoid kist türleri şunlardır;

• Epibulbar dermoid kisti: Gözün yüzeyinde ortaya çıkar.
• İntrakraniyal dermoid kist: Beyin içinde ortaya çıkan bu kistler tehlikelidir.
• Nazal sinüs dermoid kisti: Burnun içinde oluşmaktadır.
• Orbital dermoid kist: Göz çukurunun kemikleri çevresinde belirir.

Dermoid kist, doğuştan gelen, bebeğin rahimdeki gelişimi esnasında deri altında oluşan kistik oluşumlardır. Dermoid kistler kese adı verilen bir hücre cebi içinde büyürler ve vücudun herhangi bir yerinde olabilir, cildin yüzeyine yakın olanlar küçük topaklar halinde görünebilirler. Yavaş büyüyen bu kitlelerin içleri yağ ve deri hücreleri içerir.

Dermoid kistler bir tümör gibi görünse de, bu kistler çoğu zaman tehlikeli değildir. Ortaya çıktığı bölgeye göre başka organlara baskı yapması söz konusu olduğunda ise ameliyatla alınmaları gerekebilir. Dermoid kistler, epidermoid kistler ya da dermal/epidermal inklüzyon kistleri olarak da adlandırılır.

Dermatomiyozitin birincil nedeni bilinmemektedir. Bazı teoriler bunun genetik bir bozukluktan kaynaklandığını ileri sürmektedir. Bazen karın, akciğer veya vücudun diğer bölgelerinde kanser olan kişilerde görülür.

Dermatomiyozit, bazı kanser türlerine yakalanma riskini artırabilir. Dermatomiyoziti olan kişilerin yaklaşık %15'i hayatlarının ilerleyen dönemlerinde kanser geliştirir. Yumurtalık kanseri, akciğer kanseri, lenfoma, meme kanseri ve kolon kanseri dermatomiyoziti olan kişilerde en sık görülen kanserlerden bazılarıdır.

Genel sağlığın iyileşmesi için dengeli ve sağlıklı beslenme ile vücudun ihtiyaç duyduğu vitaminlerin, minerallerin alınması gerekir. Özellikle gerekli olan vitaminin ve minerallerin doğal besin maddeleri tüketilerek alınması son derece önemlidir.

Dermatomiyozit beslenme listesinde bulunması gereken besin maddeleri şu şekilde sıralanabilir:

• Taze meyve ve sebze tüketimi artırılmalıdır.
• Buğday unu ve şekerle yapılan yiyecekler (özellikle ekmek, makarna ve paketlenmiş atıştırmalık) yerine kahverengi pirinç, bulgur, buğdayı gibi tam tahıl içeren yiyecekler tercih edilmelidir.
• Doymuş yağ alımı azaltılmalıdır.
• Sızma zeytinyağı, preslenmiş kanola, ayçiçeği ve aspir yağı kullanılmalıdır.
• Avokado, kuruyemiş özellikle ceviz, kaju, badem ve bunlardan yapılan kuruyemiş ezmeleri tüketilebilir.
• Özellikle fasulye ve soya olmak üzere daha fazla bitkisel protein tüketilmelidir.
• Süt ve süt ürünleri, özellikle peynir, yoğurt daha sık tüketilmelidir.
• Balık çeşitleri tüketilerek omega-3 alımı yapılmalıdır.
• Gazlı içeceklerden uzak durarak kahve yerine çay tüketmek iyi gelebilir.
• Bitter çikolata tüketimi yapılabilir.
• Folik asit (folat olarak da bilinir) ıspanak, kara lahana, brokoli ve diğer yapraklı yeşil sebzelerde bol miktarda bulunan bir B vitaminidir. Metotreksat folik asidin vücutta kullanılma biçimine müdahale ettiğinden bu anti-inflamatuar ilacı kullananlar, diyet kaynaklarından tüketilebilecek olandan daha fazla folik aside ihtiyaç duyarlar. Bu nedenle folik asit takviyeleri alınabilir.