Listeria, işlenmiş etlerde ve paketleme öncesinde şarküteri ortamından görülebilir. Bu ortamda istenmeyen zararlı mikroorganizmalar gelişerek kontaminasyon oluşturur ve bakterilerin çoğalmasına neden olabilir. Bu nedenle kirlenmiş gıdalar, listeria enfeksiyonlarının en yaygın nedeni olarak görülür.

Listerianın görülebileceği besinler şöyle sıralanabilir:

• Taze sebze ve meyvelerde
• Şarküteri ürünlerinde
• Az pişmiş ya da çiğ etlerde
• Pastörize edilmemiş süt ürünlerinde
• Çiğ ya da az pişmiş balık ve deniz ürünleri
• Önceden hazırlanan ve soğuk servis edilen besinler
• Dondurulmuş gıdalar

Bu gıdalar listerianın yaşaması ve gelişmesi açısından en yüksek riske sahiptir. Fakat listeriosis genellikle uygunsuz şekilde işlenen veya hazırlanan her gıdada görülebilir.

Listeria bakterisinin gıda kaynaklı hastalıklardan bir farkı da buzdolapları ya da dondurucularda hayatta kalma potansiyelinin olmasıdır.

Bu nedenle bakteri depolama esnasında tehlikeli seviyelere kadar çoğalma gösterebilir. Gıdaların iyi pişirilmesi, doğru saklanması ve hijyen kurallarına uyulması, Listeria riskini azaltılması için önemli ve gereklidir.

Listeria, çoğunlukla kirli besinler yoluyla bulaşan, bağışıklık sistemi düşük olanları etkileyen bir bakteri türüdür. Bu bakteri vücuda gıda yoluyla alındığında enfeksiyona dönüşerek çeşitli belirtilerle listeria hastalığına neden olabilir. Vücudun ilk enfekte olduğu ve belirtileri gösterdiği zaman genellikle bir ila iki hafta aralığında sürebilir.

Listeria, özellikle doğada, toprakta, yeraltı suyunda, çürüyen bitki örtüsünde ve hayvan dışkısında yaygın olarak görülür. Bu nedenle çoğu kişi listeria bakterisinin bulaştığı besinleri tükettiği durumda hastalığa yakalanabilir. Listeria bakterisinin diğer isimleri arasında L. monocytogenes ve Listeriozis bulunur.

Lipödem olanların lipödem diyeti uygulayarak genellikle bitkisel ağırlıklı beslenmeleri gerekir. Özellikle şeker içeren ve rafine tahılları barındıran, işlem görmüş yağlardan uzak durmaları önerilir.

Lipödem yaşandığında ayak ve eller etkilenmeden orantısız bir yağlanma gelişir. Bunun yanında lipödem olan bölgelerde ağrı, morluk eklem sorunları gelişir.

Lipödem için doğrudan bir tedavi bulunmasa da ağrı ve iltihabı azaltmak için bazı adımlar uygulanabilmektedir. Bunlar, sağlıklı beslenip düzenli egzersiz yapmak, ağrı ve rahatsızlığı azaltmak için kompresyon çorapları giymek, cildin kurumasını önlemek için nemlendirici kullanmaktır.

Lipödeme iyi gelen yöntemler şöyle sıralanır:

• Yüzmek ya da egzersiz yapmak eklemlerdeki stresi azaltarak lipödem ağrısını azaltır
• Anti-inflamatuar içerikli diyet yapmak lipödeme iyi gelir ve lipödemin ilerlemesini yavaşlatmaya yardımcı olabilir
• Kan damarlarındaki basıncı artıran kompresyon çorapları
• Cilt nemlendiricisi
• İltihaplanma, şişme gibi sorunlara yardımcı olan ilaç kullanımı ile tedavi edilebilir.

Vücutta yağ dağılım bozukluğunun oluşmaması için lipödem diyet uygulayabilirsiniz.

Lipödem diyet uygularken hayvansal besinlerden ve katkılı gıdalardan uzak durarak çoğunlukla bitkisel ağırlıklı bir beslenme şekli oluşturmak gerekir. Lipödem diyette hazır besinlere yer vermemelidir.

Lipödem diyette şu besinlerden yararlanılır:

• Mercimek, fasulye, nohut ve barbunya gibi baklagiller
• Yulaf, esmer pirinç, kinoa ve karabuğday gibi tahıllar
• Yeşil yapraklı sebzeler, mısır, pancar, sarımsak, soğan, patates, mantar
• Limon, portakal, greyfurt gibi turunçgiller

Bu besini tüketecek ve lipödem diyeti uygulayacak kişilerin ihtiyaçları ve metabolizmasına bağlı olarak uzman doktor tarafından belirlenmesi önerilir.

Lipödemin aşamaları bulunur ve önem alınmadığında kötüleşebilir. Lipödem aşamaları şöyle sıralanır:

• Aşama 1: Cilt normal görünür, cildin altında küçük çakıl taşı gibi dokular hissedilir. Bu aşamada ağrı ve morarma görülür.
• Aşama 2: Cilt yüzeyi pürüzlü olabilir ve belirgin çukurlar oluşur.
• Aşama 3: Şiş bacaklar görülür, deride yağ kıvrımları ve varisler bulunur. Bacaklardaki yağlar belirgin olarak yürümeyi zorlaştırır.
• Aşama 4: Bu aşamada lipödemin yanında lenfödem de görülür.

Lipödem teşhisi için fiziki muayenenin ardından kişinin tıbbi geçmişine bakılır. Ağrılı olarak oluşan yağ birikintileri, sıradan vücut yağından farklı olarak ortaya çıkar.

Her iki bacak etkilenebileceği gibi tek bir bacak da etkilenebilir. Bacaklar arasındaki boyut farklı lipödemin teşhisinde önemli rol oynar.

Lipödemin teşhisi için kullanılan bir test olmasa da şu yöntemlerden yararlanılabilir:

• Ultrason
• Manyetik rezonans görüntüleme (MR)
• Bilgisayarlı tomografi (BT)

Lipödem tedavi edilmediği durumlarda fibroz adıyla bilinen skar benzeri doku gelişimine, yaraların geç iyileşmesine ve bacaklarda deri sertliğine neden olur.

Bunların yanında lipödem ile birlikte şu komplikasyonlar görülebilir:

• Yürümede güçlüğe
• Utanç ve endişe duygulara
• Depresyona
• Venöz yetersizlik olarak bilinen damar hastalığına
• Düz ayak tabanına
• Dizlerin birbirine vurmasına neden olur

Hamile olmak, ergenlik ya da menopoz döneminde olmak lipödem alma olasılığını artırır. Ailede lipödem öyküsü olması ve 35’ten daha yüksek bir vücut kitle indeksine sahip olmak lipödem risk faktörleri arasında yer alır.

Lipödem oluştuğu bölgeye ve semptomlarına göre türlere ayrılır. Lipödem türleri şöyledir;

• Tip I: Yağ, göbek deliği ile kalçalar arasında yer alır
• Tip II: Yağ, pelvis ve dizler arasında yer alır
• Tip III: Yağ, pelvis ve ayak bilekleriniz arasında yer alır
• Tip IV: Yağ, omuzlar ve bilekler arasında yer alır
• Tip V: Yağ, dizler ve ayak bilekler arasındadır.

Lipödem, vücudun alt kısmında hassas olan ve kolayca çürüme yaratan kolon benzeri belirtilerle ortaya çıkar. Tedavi edilmediği durumlarda ilerleyerek yağın birikmesine ve vücudun ağırlaşmasına neden olur.

Vücut görüntüsünde dengesizlik yaratır. Üst beden 36 olabilirken alt beden 42 şeklinde görülebilir. Daha da ilerlediği durumlarda ise enfeksiyon, yaraların geç iyileşmesi, yara izleri gibi doku kaybı ve sertleşmiş deri oluşur.

Lipödemin en yaygın belirtileri şöyle sıralanır:

• Yağ birikmesine bağlı özellikle bacaklarda ve kollarda kalınlaşma veya büyüme
• Şişen noktalarda hassaslaşma, ağrı ve rahatsızlık hissi
• Etkilenen bölgelerde morarma
• Yorgunluk ve halsizlik
• Bacaklarınızda varisli damarlar

Lipödemin kesin nedeni bilinmese de kadın hormonlarından kaynaklandığı öne sürülür. Bu da kadınları erkeklerden daha fazla etkilemesinden dolayı açıklanabilir. Lipödem, özellikle hamilelik, ergenlik, menopoz dönemlerinde ve hormon içeren doğum kontrol haplarını aldığınız zamanlarda başlayarak kötüleşebilmektedir.

Lipödem, bacaklarda bazen ise kollarda ama genellikle vücudun alt bölümünü etkileyen ve anormal şekilde yağ birikmesine neden olan metabolizma ile bağlantılı bir hastalıktır. Lipödem çoğunlukla kalça bölgesini, bacakları ve baldırları içerir.

Eller ve ayaklarda lipödem görülmemektedir. Ortalama olarak kadınların %11’ini etkileyen lipödem, yağın kalça ve bacaklarda düzensiz dağılmasından dolayı görüntü bakımından rahat edici olabilmektedir. Bunların yanında ağrı ve diğer sağlık problemlerine de neden olabilir.

Lipödem, obezite ya da lenfödem ile karıştırılabilir fakat bunlar farklı durumlardır. Bununla birlikte, lipödem, lenf bezlerinde oluşan tıkanmalara bağlı olarak ortaya çıkan lenfödeme yol açabilir. Lipödemi bulunan birçok kişinin vücut kitle indeksi (VKİ) 35'ten yüksek olmaktadır.

Liken skleroz, kanser türü değildir. Kronik ve iltihaplı olarak görülen bir deri rahatsızlığıdır. Tedavi edilmediği durumda skuamöz hücreli karsinom yani bir tür cilt kanseri gelişme riski artabilir.

Liken skleroz menopoz sonrasındaki kadınlarda yaygın olarak görülebilir. Erkeklerde daha az görülen bu durum sünnetsiz erkeklerde riskin artmasına neden olur. Ergenliğe girmemiş olan kız çocuklarında da nadir olarak ortaya çıkabilir.

Liken skleroz tedavisi, hastalığın belirtilerin hafifletilmesi, ilerlemesinin durdurulması ve günlük yaşam kalitesinin artırılması amacıyla planlanır. Belirtisine bağlı olarak tedavi seçenekleri belirlenir ve kontrol altına alınır.

Liken skleroz tedavisi için uygulanabilecek yöntemler şöyle sıralanabilir:

• Topikal kortikosteroidlerden yararlanarak iltihabın azaltılması hedeflenir
• İmmünomodülatör ilaçlar sayesinde otoimmün hastalıkların tedavisinden yararlanılır
• Ciltteki kuruluğu ve tahrişi azaltmak için nemlendirici kremler ve merhemler önerilir
• Şiddetli vakalarda veya tedaviye yanıt vermeyen durumlarda ise cerrahi müdahale gerekebilir
• Cinsel ilişki sırasında ağrı yaşayan kişiler için pelvik taban fizik tedavisi önerilebilir

Liken skleroz tedavisinde kişinin ihtiyaçlarına göre özelleştirilebilir. Erken tanı ve uygun tedavi, hastalığın ilerlemesini önleyerek ve semptomları yönetmeye yardımcı olur. Liken skleroz belirtileri görüldüğü durumda doktora başvurmak ve düzenli takip yaptırmak gerekir.

Liken skleroz teşhisi genellikle bir dermatolog veya kadın doğum uzmanı tarafından teşhis edilir. Bu teşhis sürecinde doktor kişiden gerekli testler talep edebilir.

Liken skleroz teşhisi için izlenen adımlar şöyle sıralanır:

• Kişinin tıbbi geçmişi ve aile öyküsü dinlenir
• Otoimmün hastalıklar veya benzeri cilt problemleri olup olmadığı sorgulanır
• Kişinin belirtileri hakkında detaylı bilgi alınır
• Doktor, genital veya anal bölgelerdeki cilt değişikliklerini inceler
• Ciltte meydana gelen bir lezyon varsa ayrıntılı inceleme için dermatoskopiden yararlanılır
• Kesin teşhis yapmak adına etkilenen bölgeden küçük bir doku örneği alınabilir
• Otoimmün hastalıkları ve diğer sağlık sorunlarını değerlendirmek için kan testleri uygulanabilir.

Liken sklerozun nedeni tam olarak bilinmese de hastalığın gelişmesinde otoimmün bozukluklar, genetik yatkınlık, hormonal değişiklikler, ve psikolojik durumlar gibi çeşitli faktörlerin rol oynar.

Liken skleroz nedenleri şöyle sıralanabilir:

Otoimmün bozukluklar​

Liken skleroz, bağışıklık sisteminin sağlıklı olarak kabul edilen cilt hücrelerine saldırmasıyla ortaya çıkabilir. Bu da tiroid hastalıkları, lupus ve vitiligo gibi diğer otoimmün hastalıklarla ilişkili olduğunu gösterebilir.

Genetik yatkınlık​

Aile geçmişinde otoimmün hastalık veya liken skleroz gibi hastalıklar yer aldığında bu durum genetik yatkınlık olarak değerlendirebilir.

Hormonal değişiklikler​

Menopoz sonrasında östrojen seviyelerindeki düşüş görüldüğü durumda kadınlarda liken skleroz görülme olasılığı da artabilir. Ergenlik döneminde ya da menopoz öncesi de nadiren de olsa görülür.

Enfeksiyonlar ve travma​

Deri yüzeyinde meydana gelen tahriş gibi travmalar da enfeksiyon hastalıklarını tetikleyerek liken skleroza neden olabilir. Bu durum kronik idrar veya vajinal enfeksiyonlar riski artmasına sebebiyet verir.

Cilt hassas oluşu ve alerjik tepkiler​

Cilt yapısı hassas olan kişilerde alerjenlere maruz kalma daha açık hale gelebilir. Bu da hastalığın ortaya çıkmasında rol oynar. Bu duruma dar kıyafetlerin neden olduğu sürtünme ve tahriş de tetikleyici olarak değerlendirilir.

Psikolojik ve stres faktörleri​

Psikolojik durumlar ve stres gibi faktörler otoimmün hastalıkların tetiklenmesine neden olabilir. Psikolojik stres, bağışıklık sistemi tepkilerini etkilenmesine neden olarak liken skleroza yol açabilir ya da mevcut hastalığı kötüleşmesine zemin hazırlar.

Liken skleroz belirtileri, cilt yüzeyinde görülen beyazlık, şiddetli kaşıntı ve cildin incelmesi gibi belirtilerle kendini gösterebilir. Ciltte meydana gelen yamalar da liken skleroz belirtileri arasında yer alır.

Belirtiler ortaya çıktığında, genellikle genital ve anal bölgelerin cilt yüzeyi etkilenir. Fakat bunların yanında sırt, omuzlar, üst kollar ve göğüslerde de görülebilir.

Liken skleroz belirtileri şöyle açıklanabilir:

• Genital bölgede rahatsızlık veren şiddetli kaşıntı
• Genital veya anal bölgede beyaz renkli lekeler ve parlak yamalar
• Derinin incelmesi
• İdrar yaparken, cinsel ilişki sırasında veya sonrasında ağrı ya da yanma hissi
• Cilt yüzeyinde çatlama, hafif kanama ve açık yaralar
• Cilt kahverengi veya grimsi bir ton alarak renk değiştirmesi
• Cildin büzüşmesi ve vajina girişinin daralması
• Bazı faktörlere bağlı olarak derinin kalınlaşması

Kadınlarda liken skleroz belirtileri şöyle sıralanabilir:

• Cinsel ilişki sırasında ağrı (disparoni)
• Vajinal girişte daralma
• Vulvada beyaz plaklar ve incelme

Erkeklerde liken skleroz belirtileri şöyle sıralanabilir:

• İdrar yaparken ağrı çekme
• Penis başında beyazlaşma ve incelme
• Fimozis (penis derisinin daralması)

Çocuklarda liken skleroz belirtileri şöyle sıralanabilir:
Çocuklarda da görülebilen bir durum olan liken skleroz, pişik ya da mantar enfeksiyonu gibi belirtilere neden olabilir.

Liken skleroz, özellikle genital bölgede gelişen kronik olarak ortaya çıkan bir inflamatuar bir cilt hastalığıdır. Oluşan bu durum cildin yapısının bozulmasına, cildin incelmesine ve beyaz lezyonların oluşmasına neden olabilir. Kadın, erkek ve çocuklarda görülebilen bir durum olan liken skleroz, menopoz sonrasındaki kadınlarda da yaygın olarak görülebilir.

Genital bölge ciddi şekilde etkilendiği durumda ise cinsel ilişki sırasında veya idrar yaparken ağrı hissedilebilir. Liken skleroz, bağışıklık sistemindeki bozukluklar, genetik faktörler ve hormonal bozukluklar nedeniyle ortaya çıkabilir.

Liken planus ve liken sklerozus olarak bilinen her iki hastalıkta, cildi ve mukoza zarlarının etkilendiği ve sebebi bilinmeyen hastalıklardır. Liken skleroz, ciltte incelme, kaşıntı, yara oluşumu ve yara izlerine neden olan kronik bir rahatsızlıktır ve ciltte herhangi bir yerinde oluşabilir fakat liken planustan farklı olarak ağırlıklı olarak genital ve anüs bölgesini etkiler. Liken planus ve liken sklerozus arasındaki en temel fark ise, liken sklerozusun ağız mukoza zarlarını çok nadir etkiliyor olmasıdır.

Liken planusun kesin çözümü yoktur. Kronik seyreden bir hastalıktır. Ataklarla seyreder. Takip gerektirir.

Ağızda liken planus yani oral liken planus retiküler, eritematöz (atrofik) ve eroziv-ülseratif büllöz olmak üzere klinik formlar karşımıza çıkar. En sık gözlenen ise retiküler yani ağsı olarak ifade edilen görünümde beyaz plaklardır.

En sık yanak mukozasında, dil sırtında ve diş etinde görülür. Yine dudak mukozası da yerleşim bölgelerindendir. Erozif, büllöz ve atrofik formlarda yanma hissi daha sıktır ve şiddetli ağrıya neden olurlar.

Lezyonlarda kanama gözlenebilir. Tat almada bozulma ve yemek yemede güçlük oluşabilir. Kanser gelişimi açısından dikkat edilmesi gereken bir formdur.

Saçlı deride liken planus kıl foliküllerini otoimmün olarak etkileyen ve kalıcı saç kaybına yol açan tedavisi zor bir hastalıktır.