halil4042
Üye
Şaşılık, iki gözün aynı noktaya aynı anda odaklanamaması durumudur. Normal şartlarda gözler birlikte hareket eder ve bakılan nesneye uyumlu şekilde yönelir. Şaşılıkta ise gözlerden biri hedefe bakarken diğeri içe, dışa, yukarıya veya aşağıya doğru kayabilir. Bu durum sürekli görülebileceği gibi yalnızca zaman zaman da ortaya çıkabilir.Toplumda özellikle çocukluk dönemiyle ilişkilendirilen şaşılık, yetişkinlerde de görülebilen bir göz problemidir. Bazı kişilerde doğuştan bulunurken bazı kişilerde ilerleyen yaşlarda gelişebilir. Gözlerdeki kayma yalnızca görünümü etkileyen bir durum değildir. Görme kalitesini, derinlik algısını ve günlük yaşamı da olumsuz etkileyebilir.
Şaşılığın erken fark edilmesi önemlidir. Özellikle çocuklarda görme sisteminin geliştiği dönemlerde ortaya çıkan kaymalar, tedavi edilmediğinde göz tembelliği gibi başka sorunlara zemin hazırlayabilir.
Şaşılığın Belirtileri Nelerdir?
Şaşılığın en belirgin belirtisi, gözlerin aynı yöne bakmamasıdır. Bir göz karşıya odaklanırken diğer gözün farklı bir yöne kayması, dışarıdan kolaylıkla fark edilebilir. Ancak her şaşılık sürekli olmadığı için bazı kişilerde kayma yalnızca yorgunluk, hastalık veya dikkat dağınıklığı sırasında belirginleşebilir.
Çocuklarda şaşılık bazen aileler tarafından geç fark edilebilir. Çünkü küçük çocuklar görme sorunlarını anlatamayabilir. Ayrıca bazı çocuklarda göz kayması belirli açılarda veya fotoğraf çekilirken daha belirgin hâle gelebilir.
Şaşılıkta görülebilen belirtiler şunlardır:
- Gözlerden birinin içe veya dışa kayması
- Gözlerden birinin yukarı ya da aşağı yönelmesi
- Çift görme
- Başın sürekli belirli bir tarafa eğilmesi
- Bir gözü kısarak bakma
- Derinlik ve mesafe algısında zorlanma
- Okurken veya yakındaki nesnelere bakarken rahatsızlık
- Göz yorgunluğu ve baş ağrısı
Çift görme, özellikle sonradan gelişen şaşılıkta görülebilen önemli belirtilerden biridir. Kişi tek bir nesneyi iki ayrı görüntü şeklinde algılayabilir. Çocuklarda ise beyin çift görüntüyü engellemek için kayan gözden gelen görüntüyü baskılayabilir. Bu nedenle çocuklarda çift görme her zaman fark edilmeyebilir.
Bazen gözlerde kayma varmış gibi görünmesine rağmen gerçek şaşılık bulunmayabilir. Özellikle burun kökünün geniş olması veya göz çevresindeki anatomik özellikler, yalancı şaşılık denilen bir görünüme neden olabilir. Bunun gerçek şaşılıktan ayırt edilmesi için göz muayenesi gerekir.
Şaşılık Neden Ortaya Çıkar?
Gözlerin hareket etmesini sağlayan kaslar, sinir sistemiyle birlikte çalışır. Her iki gözün aynı noktaya yönelmesi için bu kasların uyum içinde hareket etmesi gerekir. Kasların çalışma düzeninde veya onları kontrol eden sinir sisteminde meydana gelen sorunlar şaşılığa yol açabilir.
Şaşılığın ortaya çıkmasında farklı nedenler rol oynayabilir. Bunlardan bazıları çocukluk döneminde görülürken bazıları yetişkinlikte gelişebilir.
Genetik yatkınlık: Ailede şaşılık öyküsü bulunması, çocuklarda bu durumun görülme ihtimalini artırabilir. Ancak ailesinde şaşılık bulunan her çocukta mutlaka göz kayması gelişeceği söylenemez.
Kırma kusurları: Özellikle yüksek dereceli hipermetropi, bazı çocuklarda gözlerin içe doğru kaymasına neden olabilir. Çocuk net görüntü oluşturabilmek için gözlerini fazla odaklamak zorunda kalabilir. Bu durum göz hareketlerini etkileyebilir.
Göz kaslarıyla ilgili sorunlar: Gözleri hareket ettiren kasların yapısında veya çalışma biçiminde meydana gelen farklılıklar, gözlerin aynı noktaya yönelmesini zorlaştırabilir.
Sinir sistemi hastalıkları: Göz kaslarını kontrol eden sinirlerde meydana gelen sorunlar şaşılığa yol açabilir. Bazı nörolojik hastalıklar ve sinir felçleri göz hareketlerini etkileyebilir.
Travmalar ve bazı hastalıklar: Baş bölgesine alınan darbeler, bazı göz hastalıkları, tiroidle ilişkili göz problemleri ve diyabet gibi durumlar özellikle yetişkinlerde sonradan gelişen göz kaymasıyla ilişkili olabilir.
Şaşılığın her zaman belirgin bir nedeni bulunmayabilir. Bazı kişilerde çocukluk döneminde başlayan kaymanın nedeni tam olarak belirlenemeyebilir. Bu nedenle gözlerdeki kaymanın yalnızca alışkanlık veya geçici yorgunluk olarak değerlendirilmemesi gerekir.
Şaşılık Nasıl Teşhis Edilir?
Şaşılığın teşhisi göz hastalıkları uzmanı tarafından yapılan muayeneyle konulur. Muayenede gözlerin konumu, hareketleri ve birlikte çalışma becerisi değerlendirilir. Gözlerden birinin hangi yöne kaydığı, kaymanın ne kadar belirgin olduğu ve sürekli mi yoksa aralıklı mı görüldüğü incelenir.
Doktor, gözlerin aynı hedefe odaklanıp odaklanamadığını anlamak için çeşitli testler uygulayabilir. Kapama-açma testi bu değerlendirmelerde kullanılan yöntemlerden biridir. Bir göz kısa süreli kapatılır ve diğer gözün hareketi gözlemlenir. Böylece gözlerdeki kaymanın türü hakkında bilgi edinilebilir.
Muayene sırasında görme keskinliği de ölçülür. Özellikle çocuklarda göz tembelliği bulunup bulunmadığının araştırılması önemlidir. Gözlük numarasını belirlemek amacıyla bazı hastalarda göz bebeğini geçici olarak büyüten damlalar kullanılabilir.
Yetişkinlerde aniden başlayan şaşılık daha ayrıntılı değerlendirme gerektirir. Özellikle çift görme, şiddetli baş ağrısı, göz kapağında düşme veya başka nörolojik belirtiler eşlik ediyorsa acil tıbbi değerlendirme gerekir. Çünkü yeni gelişen göz kayması bazen sinir sistemiyle ilgili önemli bir sorunun belirtisi olabilir.
Erken teşhis, özellikle çocuklarda görme gelişiminin korunması açısından büyük önem taşır. Bu nedenle gözlerde belirgin bir kayma fark edildiğinde muayene için beklenmemelidir.
Şaşılık Tedavisi Nasıl Yapılır?
Şaşılık tedavisi, kaymanın nedenine, türüne, derecesine ve kişinin yaşına göre planlanır. Her hastada aynı yöntem uygulanmaz. Bazı kişilerde gözlük kullanımı yeterli olabilirken bazı hastalarda özel egzersizler veya cerrahi müdahale gerekebilir.
Gözlük tedavisi: Şaşılık kırma kusuruyla ilişkiliyse uygun numaralı gözlük kullanılması gözlerin daha uyumlu çalışmasına yardımcı olabilir. Özellikle hipermetropiye bağlı bazı içe kaymalarda gözlük tedavisi önemli sonuçlar sağlayabilir.
Kapama tedavisi: Şaşılığa göz tembelliği eşlik ediyorsa daha iyi gören gözün belirli sürelerle kapatılması önerilebilir. Bu uygulamanın amacı zayıf gözün görme gelişimini desteklemektir. Kapama süresi ve tedavi programı mutlaka uzman tarafından belirlenmelidir.
Görme egzersizleri: Bazı özel göz koordinasyonu problemlerinde belirli egzersizler önerilebilir. Ancak her şaşılık türü egzersizle düzelmez. Bu nedenle internetten bulunan rastgele uygulamalar yerine doktorun uygun gördüğü yöntemler tercih edilmelidir.
Cerrahi tedavi: Gözlük veya diğer yöntemlerle yeterli düzelme sağlanamayan bazı şaşılık türlerinde göz kaslarına yönelik ameliyat uygulanabilir. Bu ameliyatlarda göz kaslarının konumu veya çalışma dengesi değiştirilerek gözlerin daha uyumlu hareket etmesi hedeflenir. Cerrahinin gerekip gerekmediği hastanın muayene bulgularına göre belirlenir.
Yetişkinlerde sonradan gelişen şaşılıkta öncelikle altta yatan neden araştırılır. Bazı hastalarda prizmalı gözlükler çift görmeyi azaltmaya yardımcı olabilir. Bazı durumlarda ise cerrahi tedavi değerlendirilebilir.
Şaşılık tedavisinde önemli noktalardan biri, tedavinin geciktirilmemesidir. Çocukluk döneminde erken müdahale, görme gelişiminin korunmasına yardımcı olabilir. Yetişkinlerde ise tedavi hem görme konforunu hem de günlük yaşam kalitesini artırabilir.
Gözlerde kayma fark edildiğinde bunun kendiliğinden geçmesini beklemek yerine uzman değerlendirmesi almak en doğru yaklaşımdır. Düzenli kontroller ve kişiye uygun tedavi planı sayesinde şaşılığın neden olduğu sorunların azaltılması mümkün olabilir.
