Özellikle prolaktin yüksekliğinin kiloya neden olduğu kanıtlanmamıştır. Ancak regl dönemini geciktirmesi nedeniyle kadın vücudunda ödem ve şişkinlik meydana getirebilmektedir. Uzun süren yüksek prolaktin seviyesi kendinizi kilo almış gibi hissetmenize neden olabilir.

Öncelikle kişiye prolaktin testi yapılır. Prolaktinin yüksek çıkması gibi bir durum söz konusu ise medikal tedavi uygulanır. Bununla birlikte hipofiz bezinden salgılanan prolaktin hormonu genelde hipofiz bezindeki adenom adı verilen iyi huylu kitlesel bir lezyondan salgılanır. Bazen bu lezyon gözle görülebilecek kadar büyük, bazen çok küçük olabilir.

Eğer prolaktin yüksekliği belli bir seviyenin üzerinde ise MR yöntemi ile hipofiz bezi görüntülenerek, lezyon olup olmadığı netleştirilmelidir. Prolaktin seviyesi prolaktin ilaç tedavisi ile dengelenebilir. Ağızdan alınan bu prolaktin ilaçları ile yaklaşık iki üç aylık bir tedavi ile hormon seviyesi normal seviyeye indirilebilmektedir.

Prolaktin hormonunun yüksek seviyelerde olması yumurtlamayı engellemektedir. Bu sebeple hamile kalmak normal şartlara göre zorlaşır. Ancak prolaktin yüksekliği kesin olarak gebeliğe engel olmamaktadır. Doktor kontrolünde uygun önlemler alınmalı ve tedavi yöntemi uygulanmalıdır.

Kadınlarda prolaktik yüksekliği vajinal kuruluk, gebe kalamama ve adet düzensizliği gibi durumlara neden olurken erkeklerde prolaktin yüksekliği ise cinsel isteksizlik, ereksiyon problemleri, kısırlık, vücut tüylerinde azalma ve nadiren meme ucu akıntısına sebep olur. Ayrıca kişinin normal hayatını etkileyecek düzeyde kemik erimesi, baş ağrısı ve görme problemlerine de görülebilir.

Prolaktin seviyesi yüksekliğine antidepresanlar, opiat ilaçlar, hipertansiyon ilaçları, östrojen içeren ilaçlar, bazı doğum kontrol hapları, reflü ilaçları ve epilepsi ilaçları gibi bazı ilaçlar; kronik böbrek yetmezliği, akromegali gibi bazı kronik hastalıklar, sarkoidoz gibi bazı sistemik hastalıklar, strese bağlı hastalıklar, göğüs duvarına travma, tiroid hormon düşüklüğü ve hipofiz bezi tümörü sebep olur.

Yapılan prolaktin testi sonucu prolaktin yüksekliği tanısı aldıysanız şekerli içecekler, şeker oranı yüksek ve işlenmiş gıdalardan uzak durmanız gerekir. Ayrıca kayısı, ceviz, fındık ve badem de prolaktin yüksekliğinde tüketilmemesi önerilen besinler arasındadır.

Prolaktin yüksekliği, kandaki değerin referans aralık olan 25 µg/L seviyesinden fazla olması olup, kadınlarda memelerden süt salgılanması, adet dönemlerinde düzensizlik, erkeklerde ise sertleşme sorunları gibi problemlere neden olabilir. Gebelik sırasında ve doğum sonrasında prolaktin hormonu yüksekliği normal olarak kabul edilir.

Prolaktin testi, kişinin herhangi bir kolundan alınan kan örneğiyle yapılır. Bu kan örneği incelenmek üzere laboravutara gönderilir ve sonuçlar beklenir. Sonuçların belli olmasıyla kandaki prolaktin düşüklüğü veya prolaktin yüksekliğinin değerlendirmesi yapılır.

Prolaktin testiyle prolaktin hormonu yüksekliği ya da düşüklüğüne bakılır. Tiroid hormonu, psikiyatrik sorunlar, yumurtlama problemleri, gebelik, emzirme durumu, cinsel isteksizlik, kemik erimesi, östrojen-testosteron hormonu, jinekomasti, adet düzensizliği gibi sorunlar için prolaktin hormonu ölçülebilmektedir. Bazen de hipofiz beziyle ilgili sorunlar, kafa travmaları, bazı enfeksiyonlar, pituiter tümörlerin teşhisinde ek tetkik olarak istenebilir.

Prolaktik yüksekliğinin görülen en temel belirtileri adet döneminde düzensizlik, kısırlık, testosteron seviyesinde azalma, vajinada kuruluk, meme ucunda akıntı ve zamanla kemiklerde zayıflıktır.

Genel olarak prolaktin yüksekliği belirtileri şöyledir:

• Adet döneminde düzensizlik
• Adet kanamasında artış
• Kısırlık
• Testosteron seviyesinde azalma
• Vajinada kuruluk
• Meme ucunda akıntı
• Zaman içinde kemiklerde zayıflık
• Kilo alımı

Kadınlarda prolaktin yüksekliği nedir?​

Kadınlarda prolaktin yüksekliği, adet düzensizliği, kısırlık, ateş basması ve vajinal kuruluk ve kemik erimesine neden olabilir. Yüksek prolaktin seviyeleri ayrıca emzirme dönemleri dışında göğüslerden süt akıntısına da neden olabilir.

Prolaktin yüksekliği, hipofiz bezinde olması gerekenden daha fazla prolaktin hormonu salgılanmasıdır. Kadınlarda yaklaşık olarak 15 ile 25 µg/L seviyesinde, erkeklerde ise bu değerlerin 5 ile 10 µg/L'nin üstünde olması prolaktin yüksekliği (hiperprolaktinemi) olarak kabul edilir.

Prolaktin yüksekliğinin en temel nedeni, hipofiz bezinizdeki iyi huylu (kanserli olmayan) bir tümör olan prolaktinomadır. Ayrıca stres, hamilelik, bazı sağlık sorunları ve ilaçlar da hiperprolaktinemi olarak bilinen prolaktin yüksekliğine yol açabilir.

Prolaktin yüksekliğine neden olan faktörler şunlardır:

• Hipofiz bezindeki iyi huylu tümörler (prolaktinoma)
• Fiziksel veya psikolojik stres
• Dengesiz ve sağlıksız beslenme
• Uykusuzluk
• Antidepresan ve bazı ilaçlar
• Meme travması
• Akciğer kanseri

Prolaktin düşüklüğü kadınlarda yetersiz süt üretimine, yumurtalık fonksiyonlarının düşmesine sebep olabilir. Doğumdan sonra süt gelmemesi başlıca prolaktin düşüklüğü belirtilerindendir. Erkeklerde ise erken boşalma veya sertleşme sorunları da prolaktin düşüklüğü belirtileri arasında yer alır.

Beyindeki hipofiz bezinin normalde ürettiğinden daha fazla prolaktin hormonu üretemediği durum prolaktin düşüklüğü anlamına gelir.

Kadınlarda yaklaşık olarak 15 ile 25 µg/L seviyesi, erkeklerde ise 5 ile 10 µg/L aralığının altında seyreden prolaktin düşüklüğüdür. Prolaktin düşüklüğü, prolaktin hormonunu salgılayan hipofiz bezinin zarar görmesinden kaynaklanır. Ayrıca birtakım sağlık sorunları ve kullanılan bazı ilaçlar da prolaktin düşüklüğüne neden olabilir.

PRL olarak kısaltılan prolaktin hormonu, kadınlarda yaklaşık olarak 15 ile 25 µg/L seviyesinde olması gerekirken erkeklerde ise bu oran yaklaşık 5 ile 10 µg/L aralığındadır. Bu değerlerin altı prolaktin düşüklüğü olarak ifade edilirken üstüyse prolaktin yüksekliği şeklinde ifade edilir ve hem de prolaktin düşüklüğü hem de prolaktin yüksekliği çeşitli sağlık sorunlarına yol açabilir.

Süt hormonu olarak da bilinen, beyinde hipofiz bezinin ön lobundan salgılanan ve nohut büyüklüğünde bir hormon olan prolaktin, kadınlarda anne sütü üretimi başta olmak üzere emzirme ve meme dokusu gelişiminden sorumlu bir hormondur.

Toplum arasında “süt hormonu” olarak da bilinen prolaktin hormonunun süt üretimi ve salgılanmasının yanı sıra adet döngüsü ve üreme fonksiyonları konusunda da etkinliği söz konusudur. Cinsel istek ve arzuları destekleyen prolaktin hormonu, üreme sağlığı açısından da önem arz eder. Kandaki prolaktin hormonu miktarını ölçmek için ise kan testi yapılır.

İşlevsel birçok özelliği bulunan prolaktin hormonu, düşüklüğü veya yüksekliği durumunda bazı sağlık sorunları ortaya çıkarabilir. Özellikle kandaki prolaktin yüksekliği adet dönemlerinde düzensizlik, kısırlık ve erektil disfonksiyon gibi problemlere yol açar. Bu durum genellikle kadınlarda yaşanırken erkeklerdeki prolaktin seviyeleri çoğunlukla düşük seyreder.

Erkeklerdeki prolaktik yüksekliği de prematür ejakülasyon olarak tanımlanan erken boşalma ve ereksiyon bozukluğu gibi sorunlara sebebiyet verebilir.

İkili, üçlü ve dörtlü taramalarda bebeğin cinsiyeti belirlenememektedir. Fetal DNA testi, amniyosentez, koryon villus ve kordosentez işlemlerinde bebeğin genetik yapısı incelendiği için diğer genetik hastalıklara ve bebeğin cinsiyetine de bakılabilir.

Her tarama ve tanı testi gebeliğin her haftasında yapılabilir. Fakat testlerin en güvenli ve en başarılı oldukları haftalar tercih edilmelidir. İkili tarama testinin 12-14 hafta arasında, üçlü ve dörtlü testinin ise 16-20 hafta arasında yapılması uygundur. Hücre dışı DNA testi ise 9. haftadan sonra her gebelik haftasında güvenle yapılabilir.

Prenatal tanı testlerinden Koryon villus biyopsisi 12-14 hafta arasında yapılırken; amniyosentez 16-24 hafta arasında, bebeğin kordon damarından kan alma işlemi ise 24 haftadan sonra gerçekleştirilir.

Prenatal tarama ve tanı testleri isteğe bağlı olarak yapılması gereken testlerdir. Gebe ile testler ayrıntılı konuşulduktan sonra hangi testi yapması gerektiğine gebenin kendisi karar verir. İsteyen hiçbir test yaptırmayabilir. Zorunlu testler değildir. Fakat test yapılmadığında sorumluluk ailenin olacaktır.

Tarama testleri ne yazık ki kesin testler değildir. Anne karnında risk altında olan bireylerin tespiti özelleşmiş testler ile yapılır. Bu testlerin ortak özellikleri hastalığın varlığı ya da yokluğu ile ilgili bilgi vermemesi, sadece hastalığın olma riskinin çok veya az olduğunu göstermesidir. Tarama testleri sonucunda riski yüksek çıkan bebek hasta olmayabileceği gibi, riski düşük çıkan bebeğin de hasta olma olasılığı olabilir.

İkili, üçlü ve dörtlü tarama testlerinde Down sendromunun ortalama yüzde 80-90 ‘nı yakalanabilir. Yaklaşık olarak yüzde 15’ini kaçırır. Bu testler birbirleri ile çeşitli protokollerle birleştirilerek yakalama oran yüzde 90 -95 e çıkarılabilir. Hücre dışı DNA (Fetal DNA) testinde ise Down sendromunun yaklaşık yüzde 99’u yakalanabilir. Hücre dışı DNA testleri, oldukça güvenilir testlerdir.

Prenatal tarama testi genetik olarak risk altında olan bireyleri tespit etmek için yapılırken; tanı testi risk altında olduğu tespit edilen bireylerin tanısını kesinleştirmek için yapılır. Yani önce tarama testi yapılıp risk altındaki bireyler tespit edilir, daha sonra bu risk altındaki bireylerin tanısı kesinleştirilir

Prenatal tarama testlerinin anne ve bebeğe bir zararı yoktur. Güvenle isteyen tüm gebelere yapılabilir. Ancak prenatal tanı test işlemleri sırasında bebeğin tam steril olan iç ortamına iğne yardımı ile girildiği için düşük riski mevcuttur. Bu risk amniyosentez ve koryon villus örneklemesinde 200’de 1 ile 400’de 1, kordon kanı örneklemesinde ise 100’de 2 civarında olmaktadır.

Prenatal tanı testleri içinde yer alan ikili, üçlü ve dörtlü tarama ile Fetal DNA testleri anneden damar yoluyla alınan kan ile yapılır. Prenatal tanı testlerinde ise işlemin tipine göre değişen kalınlıkta iğneler ile bebeğin plasentasından, içinde bulunduğu sıvıdan ve kordon damarından örnek alınarak gerçekleştirilir. Bu örnekler laboratuvarlarda incelenerek bebeğin genetik yapısı tespit edilir. Prenatal tanı testleri bebeğin genetik yapısını en kesin gösteren testlerdir.

Prenatal tarama testleri hiçbir sorun olmadığında bile aile istemine bağlı olarak yapılabilir. Bununla birlikte yaş faktörü başta olmak üzere anne ve babanın aile ve tıbbi geçmişinin genetik sorunu olan bir bebeğe sahip olma riskini arttırdığı durumlarda gerçekleştirilebilir.

Prenatal tanı testleri de bebeğe yapılan tarama testlerinde genetik hastalık açısında yüksek risk çıktığında veya ultrasonografik değerlendirmede bebekte yapısal bir kusur görüldüğünde yapılır. Bazı durumlarda hiçbir sorun olmasa bile aile istemine bağlı olarak da yapılabilir.

Bebeğin genetik yapısını kesin olarak gösteren testlere prenatal tanı testleri denir. Bu ancak bebeğin genetik özelliklerini taşıyan dokulardan örnek alınarak yapılabilir. Bu dokular bebeğin plasentası denilen eşi, bebeğin içinde yüzdüğü amniyotik sıvısı ve bebeğin kanıdır.

-Koryon villus biyopsisi: Bebeği besleyen plasenta denilen dokudan örnek alınması işlemdir. Son yapılan çalışmalarda düşük riskinin amniyosenteze oranla daha düşük olduğu tespit edilmiştir. Her gebelik haftasında yapılabilen bu test; daha çok 12-14 haftalar arasında tercih edilir. Bazı durumlarda bebek ve plasenta aynı özellikte olmayabilir. Çıkan sonucun mutlaka ultrasonografi ile uzman bir hekim tarafından değerlendirilmesi gerekmektedir.

-Amniyosentez: 16 hafta ile 24 hafta arasında amniyon denilen bebeğin içinde yüzdüğü sıvıdan örnek alınması işlemidir. Bebeğin idrar yollarından, solunum yollarından ve cildinden dökülen canlı hücreler incelenir. 14 hafta altı ve 24 hafta üstünde bu hücre miktarı az olduğu için testin yapılması tercih edilmez.

-Kordosentez: Bebeği besleyen kan damarlarından örnek alınarak yapılan işlemdir. Alınan örnek bebeğin kan damarlarındaki yüksek çoğalma potansiyeline sahip kök hücrelerdir. En erken sonuç alınan örnek alma işleminde genetik yapı 2-3 gün gibi kısa bir sürede tespit edilebilir. Bazı hastalıklarda özellikle kordon kanından örnek almak gerekli olabilir. Tecrübe gerektiren bir işlemdir. Düşük riski amniyosentez veya koryon villus biyopsisine oranla daha yüksektir.

Prenatal tarama testleri iki gruba ayrılır.

1-İkili, üçlü ve dörtlü testler: Bu testler anneden alınan kanda bebeğin plasenta yani eşinden salgılanan hormonlar ve ultrason ölçümleri kombine ederek yapılan testlerdir.

Riskli çıkan sonuçların doğrulanmaları gerekir. Bu testlerin doğrulaması ise ancak bebeğin suyundan veya eşinden örnek alınarak yapılabilir. Tarama testlerinde bakılan biyokimyasal belirteçler başka yapısal kusurlarda da anormal çıkabilir.

Test düşük olmasına rağmen bu değerlerde anormallik varsa mutlaka ayrıntılı olarak bir perinatoloji uzmanı tarafından test sonucunun değerlendirilmesi gerekir. Gerekli durumlarda erken ayrıntılı ultrasonografi yapılarak bebeğin yapısal bir sorunu olup olmadığı değerlendirilir.

Bu testlerde down sendromu dışında başka genetik hastalıklarda da sonuçlar anormal gelebilmektedir. Test sonucunun neden anormal geldiği hassas bir şekilde değerlendirilmeli ve sonuca göre ek olarak hangi testin istenebileceği belirtilmelidir.

2.Hücre Dışı DNA Testi (Fetal DNA Testi): İkinci gruptaki tarama testi hücre dışı DNA testi denilen testlerdir. Bu testlerde bebeğin genetik yapısı incelenir. Bebeğin eşinden yani plasentasından anne kanına karışan DNA parçaları analiz edilir. Oldukça güvenilir testlerdir. Bu testte bebeğin eşi denilen plasentasından anne kanına karışan genetik materyaller özel cihazlar ile değerlendirilir.

Bazı durumlarda bebeğin plasentası ve bebek aynı genetik özellikleri göstermeyebilir. Bu açıdan test sonucu anormal geldiğinde mutlaka bir perinatoloji uzmanı tarafından değerlendirilmeli ve erken ayrıntılı ultrason yapılmalıdır. Ama sonuç kesin değildir.

Olumsuz gelen test sonucu mutlaka kesin tanı testleri ile doğrulanmalıdır. Test sonucu olumsuz gelmiş ama bebeğin ayrıntılı değerlendirmesinde yapısal bir kusur tespit edilemediyse tanı testi olarak amniyosentez tercih edilmelidir.