Presbiyopi ilerler. 40’lı yaşlarda başlayarak ilerleyerek devam eder.

Avustralyalı araştırmacıların 2015 yılında yaptığı bir tahmine göre, dünya çapında yaklaşık 1.8 milyar insan presbiyopidenmuzdarip. Bu sayının 2030 yılına kadar yaklaşık 2,1 milyara çıkacağı tahmin edilmektedir.

Amerika Birleşik Devletleri'nde 45 yaş ve üzeri presbiyopili kişilerin oranı yüzde 88,9 olarak bulunmuştur. Benzer şekilde Brezilya gibi gelişmekte olan ülkelerde de 45 yaş ve üzeri presbiyopili erişkinlerin oranı yüzde 76 olarak bulunmuştur.

Düzeltilmemiş presbiyopi, dünyadaki görme kaybının önde gelen nedenlerinden biridir ve ağırlıklı olarak düşük ve orta gelirli ülkeleri etkiler. Düzeltilmezse, presbiyopi günlük yakın iş aktivitelerini gerçekleştirirken artan zorluklara ve net görme kaybı nedeniyle yaşam kalitesinde genel bir düşüşe neden olabilir.

Presbiyopi, yüksek doğrudan ve dolaylı tıbbi maliyetlerinin yanı sıra durumla ilişkili üretkenlik kayıpları nedeniyle de büyük ekonomik sorunlar doğurur. 2011'de yapılan bir araştırma, düzeltilmemiş ve eksik düzeltilmiş presbiyopinedeniyle her yıl küresel verimlilik kaybının 25,4 milyar ABD Doları olduğunu tahmin ediyordu.

Yakındaki nesnelere odaklanamamak baş ağrısı da yapabilir.

Hekim dışında bir yönteme başvurulmaması gerekmektedir.

Yaş, presbiyopi için en büyük risk faktörüdür. Hemen hemen 40 yaş üstü herkes bir dereceye kadar presbiyopi yaşar. Diyabet, multipl skleroz veya kardiyovasküler hastalıklar 40 yaş altındaki kişilerde presbiyopi riski oluşturabilir. Bazı ilaçlar da presbiyopiyi erken yaşta getirebilmektedir.

Tedavinin amacı gözlerin yakındaki nesnelere odaklanamama durumunu düzeltmektir. Tedavi seçenekleri arasında gözlük veya kontakt lensler bulunmaktadır. Göz hekimi kişiye uygun lensi ve gözlüğü muayene ile belirlemektedir. Gözlükler presbiyopi tedavisinin en basit yoludur.

Bazıları reçetesiz okuma gözlükleri alırlar ama bu doğru bir davranış değildir. Bunu yaparken de göz hekimine danışmak gerekmektedir. Gözlük kullanmak istemeyenler de kontakt lens kullanmak isteyebilir. Ancak kontakt lensler göz kuruluğu varsa hasta için pek uygun olmayabilir.

Presbiyopi lens seçeneklerini hekim sunacaktır. Bazen cerrahi seçenekler de devreye girebilir. Presbiyopi ameliyatı da bulunmaktadır. Kamra Inaly tedavisi yaşa bağlı yakını görme sorununda etkili bir yöntemdir. Korneaya yerleştirilen bir mikro implant ile tedavi gerçekleşmektedir.

Damla anestezisi ile uygulanır. Operasyon sonrasında göz kapatılmaz ve hasta gündelik yaşamına hemen dönebilir. Bunun yanında multifokal göz içi lens tedavisi uygulanır. Bu yöntem sayesinde kişiler hem uzak hem yakın gözlüklerinden kurtulabilmektedir. Her hasta bu tedaviye uygun olmayabilir.

Presbiyopi için presbylasik yöntemi de uygulanabilmektedir. Presbylasik lazer ile yakını görme sorunu ortadan kaldırılabilmektedir. Ayrıca monovizyonexcimer lazer tedavisi yapılır. Akomodatif lenslerle de tedavi seçeneği vardır. Burada gözdeki orijinal merceğin hareketini taklit edilen mercekler göze yerleştirilir.

Presbiyopi genel bir göz muayenesi ile teşhis edilebilir. Bir göz muayenesi, miyop yani uzağı görememe, astigmatizma veya presbiyopi olunup olunmadığını belirler. Göz hekimi uzak ve yakın görüşü test etmek için çeşitli yöntemler kullanır. Öncelikle kişinin göz bebekleri büyütülür. Bunun için hastanın gözüne damla damlatılır.

Bu muayeneden sonraki birkaç saat boyunca gözler ışığa daha duyarlı bir hale gelir. Ama bu işlem sayesinde hekim gözü daha kolay değerlendirir. Genelde rutin göz muayeneleri çok önemlidir. 40 yaş altındaki kişilerin 5 senede bir, 40 ile 54 yaş arasında iki senede bir, 55 yaş üstünde senede bir göz muayenesi yapılmalıdır.

Göz bir görüntü oluşturmak için korneaya ve nesnelerden yansıyan ışığı odaklamak için merceğe güvenir. Nesne ne kadar yakınsa lens de o kadar esner. Kornea gözün şeffaf kubbe şeklindeki ön yüzeyidir. Mercek de göze gelen ışınları retina üzerine odaklar.

Bu iki yapı da görüntüyü gözün arka kısmında bulunan retinaya odaklamak için göze giren ışığı kırar. Mercek korneanın aksine biraz esnektir ve etrafını saran dairesel bir kas yardımıyla şekil değiştirebilir.

Uzakta olan bir yere ya da nesneye bakıldığında bu kas gevşer. Yakında olan bir yere ya da nesneye bakıldığında bu kas kasılır ve esnek lensin eğrilmesine, odaklanma gücünü değiştirmesine izin verir. Presbiyopi, yaşla birlikte göz merceğinde oluşan sertleşmeden kaynaklanır. Mercek daha az esnek hale geldiğinden yakın görüntüye odaklanmak için şekil değiştiremez.

Presbiyopi yavaş gelişen bir görme sorunudur. İlk belirtiler 40 yaşından sonra fark edilir. Presbiyopi belirtileri şöyle sıralanabilir:

- Bir şey okurken harfleri daha net hale getirmek için okuma nesnesini uzakta tutma eğilimi

- Normal mesafede okurken okuma mesafesinde bulanık görme

- Yakın okumalardan sonra göz yorgunluğu veya baş ağrısı

Eğer kişi yorgunsa ya da loş ışıklı bir alandaysa bu belirtiler daha yoğun hissedilebilmektedir.

Presbiyopi, gözlerin yakındaki nesnelere odaklanma yeteneğinin kademeli olarak kaybolmasıdır. Ve presbiyopi yaşlanmanın doğal ve çok can sıkıcı bir parçasıdır. Presbiyopi genelde 40’lı yaşların başlarında fark edilir ve 65 yaşına kadar durum ilerlemeye devam eder. Kişi, kitap, gazete okurken; cep telefonuna bakarken bu nesneleri biraz daha uzak mesafede tutmaya başladığında presbiyopisi olduğunu fark etmiş olur.

Belirtiler ortaya çıkar çıkmaz fark edilen prepatellar bursit dinlenme ve buz kompresi gibi basit önlemler ile geçebilecekken, tedavi edilmediği takdirde kronikleşebilir. Enfeksiyon olan prepatellar bursitler tedavi edilmediğinde ise enfeksiyon bölgesi genişler ve daha ağrılı bir sürece neden olabilir.

Prepatellar bursit oluşma riski taşıyan meslek gruplarında çalışan insanların mümkünse dizlerini yere temas ettirmeden çalışmaları önerilir. Eğer dizlerin mutlaka yere konulması gerekiyorsa, diz altına teması azaltıcı ince bir yastık veya yumuşak bir diz desteği prepatellar bursit oluşmasını önleyebilir.

Prepatellar bursiti önlemek için yaralanmalardan veya kasların aşırı yüklenmesinden kaçınmak gerekir. Spor yaparken uygun ısınma ve soğuma hareketlerini ihmal etmemek çok önemlidir. Örneğin voleybolda dizlik takılması tavsiye edilir. Bu, diz kapağının üzerine düşmeyi önleyecektir.

Ayrıca dizlerinizin üzerinde çok zaman geçirilecekse, dizlik takılması tavsiye edilir. Prepatellar bursitten kaçınmak için bir diğer önemli nokta, dizin esnekliğinin ve bacak kaslarının kuvvet ile dayanıklılığının optimal düzeyde olmasını sağlamaktır. Bunun için de gerekli fiziksel aktivitelerin yapılması önemlidir.

Prepatellar bursit erkeklerde kadınlardan daha sık görülür ve her yaşta ortaya çıkabilir. Prepatellar bursitli kişilerin %80'i 40 – 60 yaş arası erkeklerdir. Enfeksiyöz bir prepatellar bursite, çocuklarda yetişkinlerden daha sık karşılaşılır.

Prepatellar bursit tanısı almış bir hastada ilk olarak istirahat, ağrı kesici ve ödem giderici ilaç tedavisi, bacağı yüksekte tutma ve buz kompres uygulama gibi önlemler alınır. Bazı hastalar bu tedaviden ciddi fayda görür ve hızla iyileşir. Ancak şişlik uzun süredir varsa, büyükse ve kızarıklık ve ısı artışı gibi enfeksiyonu düşündüren belirtiler içeriyorsa şişliğin içindeki sıvı enjektör yardımı ile çekilmelidir.

Sonrasında yine istirahat, elastik bandajlama ve buz kompresyon uygulanabilir. Sık sık tekrarlayan veya bu tedavilerden yanıt alınamayan daha yaşlı hastalarda cerrahi olarak bursanın çıkarılması planlanabilir.

Diz kapağının üstünde şişlik ve dokunma ile hassasiyet, prepatellar bursit tanısı konulurken en belirgin belirtilerdir. Şişliğin olduğu bölgede ısı artışı ve kızarıklık olabilir. Şişlik çoğunlukla yumuşak kıvamlı ve düzgün sınırlıdır. İleri olgularda ağrı dokunulmadığı zamanda ortaya çıkabilir.

Hastaların hemen hemen tümünün hikayesinde diz üzerine düşme veya dizini yere koyarak iş yapma öyküsü vardır. Sadece hasta öyküsü ve klinik muayene ile tanı koymak bile çoğunlukla olasıdır.

Nadiren romatizma hastalarında kendiliğinden oluşabilir. Ancak travma öyküsünde diz kapağı kemiğinin kırılmış olma riski nedeni ile diz grafileri veya diz tomografisi gerekebilir.

Travma öyküsü olmayan hastalarda hekim gerekli görürse doku ultrasonu isteyebilir. Ancak şişlik uzun süredir var ve gittikçe de büyüyorsa ayırıcı tanı ve olası tümöral doku oluşumunu dışlamak amacı ile diz MR gerekli olabilir.

Prepatellar bursit diz bölgesinde şişlik ve ağrı ile kendini gösterir. Bu ağrı diz bölgesine dokunulduğu zaman bile o bölgede hassasiyet ile belirti verir.

Bu bölgede;

• Kızarıklık
• Şişlik
• Isı hissi
• Ağrı
• Dokunulduğu zaman hassasiyet görülebilir.

Prepatellar bursitte dizlerin yerle uzun süreli teması veya travması risk oluşturur. Bu nedenle riskli gruplar içinde temizlik işiyle uğraşanlar, ev hanımları, dizini yere koyarak çalışmak zorunda olan fayans ve zemin işçileri yer alabilir.

Akut prepatellar bursitin oluşmasında en sık neden, diz üzerine düşerek dizin travmaya maruz kalmasına sebep olmaktır. Bu sırada bursa içindeki kan damarları zedelenir ve bursa içine kanama olur.

Bu kanama özellikle kanama diyatezi problemli olan (kanın pıhtılaşmasını bozan problemleri olan kişiler) ve kan sulandırıcı ilaç tedavisi alan yaşlı insanlarda çok daha fazla miktarda olabilir. Doğru ve dikkatli şekilde tedavi edilmezse; kese duvarları kalınlaşır, kese içindeki kan dokusu ve sıvılar yoğunlaşarak tedavisi daha zor olan kronik bir sürece dönüşebilir.

Direkt travma ile oluşan akut prepatellar bursitin dışında sürekli dizini yere koyarak çalışmak zorunda olan insanlarda da prepatellar bursit sık görülebilmektedir. Burada travma daha az miktardadır ancak devamlı maruziyet olduğu için bursanın yapısında patolojik değişiklikler olmakta, sıvı birikimine bağlı ağrı ve şişlik gelişmektedir.

Patella üzerine doğrudan düşme, akut travma, tekrarlayan darbeler veya dizde sürtünme prepatellar bursite neden olabilir. Diğer nedenler arasında enfeksiyonlar veya gut, sifiliz, tüberküloz veya romatoid artrit gibi düşük dereceli enflamatuar (iltihabi) durumlar yer alır. Prepatellar bursit genellikle madenciler, bahçıvanlar, halıcılar ve tamirciler gibi uzun süre dizlerinin üzerinde çalıştıkları bir pozisyonu içeren belirli işlerde ortaya çıkar.

Eklem bölgeleri çevresindeki kasları, tendonları ve çevre yumuşak dokuları çevresel sert uyaranlara veya çevre kemik dokularına karşı korumaya yarayan; içi sıvı dolu küçük keseler tıp dilinde bursa olarak isimlendirilir. Bursalar, kemik dokularını çevresel travmalardan korumaya çalışır. Bursa dokuları vücutta en sık diz, omuz ve kalça ekleminde bulunur.

Bursalar ani travmaya veya hafif düzeyde ancak sık ve uzun süreli basınca maruz kaldığında tıpkı elin sert bir yere çarpması durumundaki gibi sıvı toplayarak şişer. Bursa dokularının bu şekilde sıvı veya kan toplayıp şişmelerine bursit denir.

Bursitler kısa sürede ortaya çıkıp (3 haftadan kısa süreli) tedavi edilebilirse akut bursit olarak kabul edilir. Uygulanan tedaviden yanıt alınamadığı veya sık sık tekrarlayan bursitlere kronik bursit denmektedir.

Vücutta pek çok eklem bölgesinde çok sayıda bursa vardır. En sık görülen bursitlerden birisi diz kapağı kemiğinin hemen önünde yer alan prepatellar bursittir.

Prepatellar bursa normalde diz kapağı kemiği ile cilt dokusu arasında bulunur. Görevi, dizi yere koyduğumuzda diz kapağı kemiğinin aşırı zorlanmasını ve sürtünmesini önlemektir. Bu bursanın sıvı toplayıp şişmesine veya iltihaplanmasına ise prepatellar bursit denilir.

Ailelerin prematüre retinoplastisi olan bebekleri için özen göstermesi gerekir. Muayene zamanlarını hiç kaçırmadan çocuklarını kontrole götürmelidir. Kontrol tarihleri ile ilgili kendilerine göre inisiyatif kullanmamalıdır.

Doğum ağırlığı ve doğum haftası düştükçe ROP görülme riski artar. 25 haftalık bir bebekte neredeyse yüzde 80 oranında prematüre retinopatisi görülürken, 32 haftanın altında olan bebekte bu oran yüzde 10 civarında olur.

Yenidoğan yoğun bakım ünitesinin gelişmişliği prematüre retinopatisinin görülme oranlarında en önemli faktörü oluşturmaktadır. Gelişmiş ülkelerde koşulların daha iyi sağlanması bu hastalığın erken tanı ve tedavisini mümkün hale getirmektedir.

Ancak az gelişmiş ülkelerde sağlık koşulları çok iyi olmadığı ve düzenli tarama protokolleri uygulanmadığı için hastalığın tespiti mümkün olmaz ve bebeklerde görme kaybı oranı artar. Hastalık için uygulana zamanında takip ve tedavilere rağmen agresif gidişli süreçler yaşanabilir ve görme kaybı engellenemeye bilir.

Bebeğin gözüne damlatılan damlaya bağlı olarak bebekte ateş oluşabilir. Bununla birlikte işlem sırasında bebeğe stres uygulandığı için solunum problemleri ile karşılaşılabilir. Bu sebeple riskli bebekler yenidoğan yoğun bakımında kontrol edilir.

Prematüre retinopatisinin takibinin sıklığı ROP bulgu ile şiddetine göre belirlenir. ROP açısından çok riskli bir görünüm yoksa hasta iki haftada bir retinadaki damarlanma tamamlanana kadar; ROP bulgusu gelişmişse bulgunun şiddetine ve evresine göre haftada bir hatta 2-3 günde bir sıkı bir takip yapılması gerekir.

Prematüre bebeklere yapılan göz muayenesinde anestezi ve sedasyon uygulanmaz. Muayeneden önce bebeğe göz bebeğini büyüten damlalar uygulanır. Bu damlalarında belli dozda sulandırılarak bebeklerin sistemik durumuna uygun şekilde hazırlanmasına dikkat edilmelidir. Muayene sırasında bebeğin karnının tok olmaması ve çok beslenmemesi önerilir.

Bebeğin göz bebeği yeterli büyüklüğe ulaştıktan sonra (bu genellikle 30-40 dakika sonra olur) bebeğin göz kapaklarını açık tutmaya yarayan blefarosta (kapak açıcı) takılır. Sonrasında indirekt oftalmoskop ile bebeğin retinası incelenir. İşlem doktor ve hemşire gözetiminde yapılırken aileler genellikle dışarıda misafir edilir. 10-15 dakikalık sürede muayene tamamlanır.