Kanserli hücrelerin vücudun yeni kısımlarına yayılması aşağıda belirtilen aşamalarla gerçekleşir:

• Birincil tümörden ayrılma
• İlk lezyon etrafındaki dokulardan istila ve bazal membranlarının penetrasyonu
• Kan damarlarına giriş ve kan içinde hayatta kalmak. (Kan damarları yoluyla yayılan hematojen yayılma olarak adlandırılır)
• Lenfatiklere veya periton boşluğuna giriş. (Lenf kanalları yoluyla yayılan lenfatik yayılma olarak adlandırılır)
• Akciğerler, karaciğer, beyin kemiği vb. uzak organa ulaşmak
• Tümörü besleyen yeni kan damarlarıyla birlikte yeni bir lezyon oluşumu. (Yeni kan damarlarının oluşumu, anjiyogenez olarak adlandırılır.)

Metastatik kanseri tedavi etmek, erken evre kansere göre, daha zordur. Tedavi seçenekleri her kanser türü için büyük ölçüde farklıdır. Nitekim kansere veya metastaza yönelik tanımlanmış tek bir tedavi yöntemi yoktur. Araştırmacılar tedavide ilerleme kaydetmeye devam ettikçe, belirli metastatik kanser türleri giderek daha fazla tedavi edilebiliyor.

Bazı klinik durumlarda, metastazlar belirli şekillerde tedavi edilebilir.

Beyin metastazları için ;​

Tümörlerin sayısına ve vücudun geri kalan kısmındaki hastalığın boyutuna bağlı olarak, tedavi seçenekleri cerrahi (çok özel durumlarda), radyoterapi, gama bıçağı ameliyatı, akıllı tedaviler, kemoterapi ve /veya steroidleri içerebilir .

Kemik metastazları için​

Kemik metastazları ağrıya veya kırılma tehlikesine neden olmuyorsa, bunlar sistemik tedavi esnasında izlenebilir veya ilaç tedavisi ile tedavi edilebilir. Şiddetli ağrı mevcutsa veya kemik kırılgansa, hasarın bulunduğu yer için cerrahi ve / veya radyoterapi uygulanabilir. Kemik metastazlarına bağlı ağrı ve kırık riskini azalttığı bilinen kemoterapi dışı ilaçlar mevcuttur.

Akciğer metastazları için​

Akciğer metastazlarının tedavisi, metastazların sayı, boyutuna ve birincil kanserin tedavi edilme durumuna bağlıdır. Çoğu senaryoda, birincil kanserle aynı şekilde (aynı ilaçlarla) tedavi edileceklerdir. Metastaz akciğer çevresinde sıvı oluşmasına neden oluyorsa, nefes almayı kolaylaştırmak için sıvıyı çıkarmak için bir işlem (torasentez) ve tekrar sıvı oluşmasını engellemek amacıyla akciğer zarlarının yapıştırılması işlemi (plöredez) uygulanabilir.

Karaciğer metastazları için​

Karaciğer metastazlarını tedavi etmenin birincil kanserin türü ve kapsamının yanı sıra karaciğer metastazlarının sayısı ve boyutuna bağlı olarak çeşitli yolları vardır. Çoğu durumda, karaciğer metastazları birincil kanserle aynı şekilde (aynı ilaçlarla) tedavi edilecektir.

Hem birincil hem de metastatik olmak üzere sınırlı hastalığın olduğu durumlarda, örneğin cerrahi ve radyofrekans ablasyonu (RFA), radyo veya kemoembolizasyon (TARE, TAKE gibi), mikroküre tedavisi gibi farklı yeni yaklaşımlar vardır. Karaciğer nakli genellikle metastatik hastalık için bir seçenek değildir.

Not: Kanserin tedavi edilemediği durumlarda tedavinin temel dayanağı, kanserin büyümesini yavaşlatmak veya neden olduğu semptomları azaltmak veya hafifletmektir.

Bir kanserli hücrenin "metastatik" olabilmesi için aşağıdaki özelliklere sahip olması gerekir:

Hareketlilik ve istila​

Malignitenin tanımlayıcı özelliği olan istila, tümör hücrelerinin bazal membranı (bir iç veya dış vücut yüzeyinin astarını alttaki bağ dokusundan ayıran ince, lifli, hücre dışı bir doku matrisi) bozma ve alttaki bağ dokusundan geçme kapasitesidir (tümörün bağ dokusu.). Motilite yani kanser hücrelerinin hareket edebilme kapasitesi metastaz için tek başına yeterli değildir; bir kanser hücresi, bir tümör odağından başarılı bir şekilde kopabilir ancak daha sonra hayatta kalamaz ise, metastaz oluşturamaz.

İkincil bölgeleri değiştirme yeteneği​

Kanser hücreleri yerel mikro çevreye yeni hücreler toplar, bağışıklık / enflamatuar hücrelerin mobilizasyonunu sağlar, diğer dokuları yeniden yapılandırır, çevredeki stroma metabolizmasını değiştirir, bağışıklık sisteminin tüm antitümör eylemlerini engeller, diğer kanser hücrelerinin davranışını manipüle eder ve değiştirir. Hücre dışı matris ve diğer hücrelerin normal davranışlarını yeniden yapılandırır.

Plastisite​

Birincil veya ikincil tümörler statik değildir; hücresel düzeyde aslında çok dinamikler. Kanser hücreleri, birincil tümörün hızlı büyümesine ve farklı metastatik bölgelerin kolonizasyonuna eşlik eden talepleri karşılamak için metabolizmalarını uyarlamalıdır. Dahası, neoplastik hücreler diğer hücrelerin büyüme oranlarını, ilaç direncini ve metastatik kapasiteyi değiştirebilir.

İkincil dokuları kolonize etme yeteneği​

İkincil dokuların kolonizasyonu, metastatik kanserin öne çıkan özelliğidir. Hurst-Welch çalışmasında, bir tümör hücresi veya hücreleri birincil tümörden kopar ve hayatta kalırsa, ancak vücudun başka bir yerinde kök salamazsa, metastaz gerçekleştiremez.

Metastatik kanserin hastada yarattığı şikayetler (yani semptomlar), kanserin türüne ve nereye yayıldığına bağlı olarak değişir. Örneğin beyne yayılmış kanser yani beyin metastazlarının ortak belirtileri; baş ağrısı, nöbet geçirmek, görme problemleri (bulanık görme, çift görme, görme alanı defektleri gibi), baş dönmesi olabilirken, karaciğer metastazlarına bağlı iştah kaybı, şişkinlik, erken doygunluk, hazımsızlık, sarılık (ciltte veya gözlerde sararma) gibi şikayetler olabilir.

Bazı durumlarda, birincil kanser tedavi edildikten sonra da kanser hücreleri yayılabilir. Metastatik tümörler, ilk kanser tedavisinden aylar, hatta yıllar sonra bile ortaya çıkabilir.

Metastaz, kanserin kaynağını aldığı organdan daha uzak bir bölgeye yayılmış olmasını ifade eder. Metastaz, kanser hücrelerinin orjininden, kan dolaşımı veya lenf damarları yoluyla vücudun başka bir bölümüne yayıldığında ve yeni tümör odakları oluşturduğunda saptanabilir hale gelir.

Kanser şu üç yoldan biriyle yayılabilir:

• Doku yoluyla: Kanser, başladığı yerden yakın alanlara doğru komşuluk yoluyla büyüyerek yayılabilir.
• Lenf sistemi aracılığıyla: Kanser hücreleri, lenf damarlarından vücudun diğer bölgelerine yayılabilir.
• Kan yoluyla: Kanser hücreleri, kan damarlarından vücudun diğer bölgelerine hareket edebilir.

Lenf düğümleri, kanserin metastaz yaptığı en yaygın yerdir. Kanser hücreleri ayrıca karaciğer, beyin, akciğerler ve kemikler gibi farklı organlara da yayılma eğilimindedir. Bazı kanser türlerinin belirli organlara yayılma olasılığı daha yüksektir. Örneğin prostat kanseri en sık olarak kemiklere yayılır. Kemik dokusundan kaynaklanan kanser hücreleri ise en sık olarak akciğer dokusuna yerleşme eğilimindedir.

Mesane tümörünün alınmadığı durumlarda diğer organ ve dokulara metastaz yapma riski vardır.

Mesane tümörü genel olarak 50 yaş üzerinde sık rastlanılan bir hastalıktır. Ancak pratikte 20’li yaşlarda bile görüldüğü gözlenmektedir. Bunun yanı sıra mesane tümörlerinin erkeklerde görülme sıklığı kadınlara oranla yaklaşık 4 kat daha fazladır. Ancak kadınlarda görüldüğü zaman daha kötü seyirli olma eğilimindedir.

Mesane kanseri en sık, akciğerler, karaciğer veya kemiklere metastaz yapar.

Mesane, karnın alt kısmında yer alan ve idrarı depolayan içi boş bir organdır.

Mesane kanseri genel olarak tehlikeli bir hastalık değildir ancak erken teşhis edilip tedavi edilmezse diğer organlara yayılma riski barındırır.

Mesane kanserinin ölümle olan bağlantısı hastalığın şiddetine ve kanserin evresine bağlı olarak değişir. Genellikle %70 oranında ölümle sonuçlanmayan mesane kanseri vakaları diğer organ ve dokulara metastaz yapıp yayılırsa ölüm riski oluşabilir.

Mesane kanserinin 1. evre belirtileri, idrarda kanı işaret eden idrarın parlak kırmızı veya kola renginde görünmesi, sık idrara çıkma, idrar yaparken ağrı ve sırt ağrısıdır.

Mesane kanserinin ilk evresinde görülebilecek belirtiler şunlardır:

• İdrarda kan bulunması
• Sık ve sürekli idrara çıkma ihtiyacı hissetme
• İdrar yaparken ağrı ve yanma
• İştahta azalma
• Ayaklarda şişlik
• Sırt ağrısı

Mesane kanseri, tümör olarak bilinen anormal bir doku veya dokuların idrar kesesinin iç yüzeyinde kontrolsüz bir şekilde büyümesi ve bölünmesi ile oluşan kanserdir. Çoğu tümör mesanenin iç tabakasında gelişir. İdrarda kan, mesane kanserinin en sık görülen belirtisidir.

Mesane kanseri tedavisi hastalığın şiddetine ve evresine göre değişkenlik gösterir ve süreç doktor tarafından planlanır.

TUR ameliyatı (Transüretral rezeksiyon)​

Mesane tümörünün transüretral rezeksiyonu yani TUR ameliyatı genellikle kas invaziv olmayan yani mesanenin mukozasında bulunup mesane duvarının kas tabakasına uzanmamış tümörleri çıkarmak için kullanılır. TUR aynı zamanda mesane kanseri teşhisi ve evrelemesinde de kullanılabilir.

TUR ameliyatı genel anestezi ile yapılabileceği gibi bölgesel anestezi altında gerçekleştirilebilir. TUR ameliyatı vücutta herhangi bir kesi yapılmadan, idrar yolu uç kısmındaki doğal delikten girilerek gerçekleştirilir.

TUR ameliyatı sırasında üroloji uzmanı ucunda “U” şeklinde küçük bir tel olan endoskop ile mesaneye ulaşılır. Elektrik akımı ile kanserli doku kesilerek vücuttan çıkartılır. Çok küçük tümörlerde parça alındıktan sonra kanserli hücreler bölgesi yakılarak tedavi ortadan kaldırılır.

TUR ameliyatının ardından üroloji uzmanı kalan kanser hücrelerini yok etmek ve nüks etmesini engellemek için bir kereliğine veya 6-8 hafta süreyle haftada bir kez mesane içine sonda ile uygulanan kemoterapi önerebilir.

Parsiyel veya segmental sistektomi​

Tümörün ve mesanenin bir kısmının cerrahi yöntemle çıkartılması işlemidir. Parsiyel sistektomi ameliyatının mesane kanserini tedavideki yeri son derece kısıtlı olup ancak bazı özel histolojili kanserlerin tedavisinde uygulanır.

Radikal sistektomi​

Tümör ile birlikte mesanenin tümü ve yakınındaki doku ve organlar çıkarıldığı bir cerrahi yöntemdir. Radikal sistektomi ameliyatında mesanenin yanı sıra erkeklerin, prostat ve meni keseleri, gerekli hastalarda tüm idrar yolu çıkartılır. Kadınlarda ise klasik tanımlamada rahim, fallop tüpleri, yumurtalıklar ve rahimin tamamı veya bir kısmı çıkarılır ancak jinekolojik organları yerinde bırakarak güvenli sınırlarla mesanenin çıkartılması da son yıllarda uygulanmaktadır.

Hem erkek hem kadınlarda pelvik lenf nodu diseksiyonu denilen pelvis içindeki lenflerin çıkarılması işlemi de ameliyatın bir parçasıdır. Pelvik lenf nodu diseksiyonu, lenflere yayılmış kanseri belirlemek için en doğru yoldur.

Laparoskopik veya robotik olarak gerçekleştirilebilen radikal sistektomi ameliyatında açık ameliyatlardaki büyük kesi yerine daha küçük kesilerle cerrahi işlem tamamlanabilir.

Bağırsakta yeni mesane (Neobladder rekonstrüksiyonu)​

Radikal sistektomi ameliyatı gerçekleştirilen hastaların mesanesi alındığı için idrarın vücuttan çıkışı için yeni bir yolun yapılması gerekmektedir. Bağırsağın bir kısmından yeni bir mesane oluşturulan yöntemlerle birlikte farklı idrar saptırma cerrahileri de bulunmaktadır. Hastaya hangi idrar saptırma yönteminin uygun olduğu üroloji doktoru tarafından hastanın biyolojik yaşı, mevcut hastalıkları hastalığın evresi ve sonradan gerekebilecek kemoterapi, radyoterapi gibi tedavilerin ihtimali değerlendirilerek karar verilir. Bu kararı hasta ile ayrıntılı konuşarak son karar verilir.

Kemoterapi​

Vücuda yayılmış mesane kanser hücrelerini yok etmek için kullanılır. Mesane olmadan yaşamak bazen hastanın sosyal yaşamını olumsuz etkileyebilir. Mesanenin tümünü veya bir kısmını muhafaza etmek için uygun hastalar için kemoterapi ve radyasyon tedavisi mesanenin çıkartılmasına alternatif olarak kullanılabilir. Mesane kanserinde kemoterapi iki farklı şekilde uygulanabilir.

Sistemik Kemoterapi: Sistemik kemoterapi, tüm vücut veya damardan kemoterapi olarak da bilinir. Medikal Onkolog tarafından uygulanan yöntem de damardan verilen kemoterapi ilaçlarının tüm vücudu dolaşarak kanserli hücreleri yok etmesi hedeflenir. Metastaz yapmış mesane kanserlerinde veya seçili vakalarda radikal sistektomi ameliyatlarında sonra kullanılmaktadır. Sistemik kemoterapi ameliyat öncesinde tümörü küçültmek için de uygulanabilir.

İntravezikal Kemoterapi: İntravezikal veya lokal kemoterapi genellikle bir ürolog tarafından uygulanmaktadır. Yüzeysel mesane kanserlerinde kanser hücreleri derin kas dokularına ulaşmadığı için intravezikal kemoterapi bu hastalarda TUR tedavisini tamamlayıcı olarak kullanılabilir. İntravezikal kemoterapide ilaçlar üretra içine yerleştirilmiş bir kateter vasıtasıyla mesaneye iletilir.

Radyasyon tedavisi​

Cerrahiye uygun olmayan veya cerrahi tedaviyi istemeyen hastaların mesane kanserini tedavi etmek için TUR’a ilaveten veya TUR dan sonra kemoterapi ile birlikte kullanılabilir. Ağrı, kanama veya tıkanma gibi bir tümörün neden olduğu şikâyetleri azaltmak için veya metastaz yapmış kanserlerin tedavisinde tercih edilebilir.

İmmünoterapi​

Biyolojik tedavi olarak da adlandırılan immünoterapi, bağışıklık sisteminin bağışıklık sisteminin kanser hücrelerini tanımasına ve yok etmesine yardımcı olmak için ilaçların kullanılmasıdır. Mesane kanseri tedavisinde immünoterapi genellikle direkt mesanenin içine uygulanır. Mesane kanseri için standart immünoterapi ilacı olarak BCG aşısı kullanılır. Mesanenin içine sıvı olarak kateterle uygulanan BCG aşısı, mesanedeki bağışıklık sistemi hücrelerini aktive ederek tedavi sağlar.

Son yıllarda bağışıklık sistemi destekleyen, enfeksiyon ve kansere karşı koruyucu etkisi olduğu bilinen T hücrelerine yönelik çalışmalar olumlu sonuçlar vermektedir.

Mesane kanseri yaşanan belirtilerle ya da rutin kontroller sırasında şüphe sonucu belirlenmektedir. Öncelikle mesane kanseri için genetik, sigara kullanımı veya radyasyona maruziyet gibi risk faktörleri değerlendirilir. Rutin kontroller ve fiziki muayene sonrası doktor tarafındna idrar tahlili, idrar kültürü ve birtakım görüntüleme testleri istenebilir.

Mesane kanseri teşhisi için uygulanan idrar testleri şöyledir:

• İdrar tahlili
• İdrar sitolojisi
• İdrar kültürü
• İdrar tümör marker testleri

Mesane kanseri tanısında faydalanılan görüntüleme testleri ise şunlardır:

• Ultrasonografi (USG)
• Bilgisayarlı Tomografi (BT ürogram)
• İntravenöz pyelogram (IVP)
• Retrograd pyelogram
• MR (Manyetik Rezonans)
• PET CT Taraması
• Göğüs röntgeni
• Sistoskopi
• Biyopsi - Mesane tümörünün transüretral rezeksiyonu (TUR-BT)

Mesane kanserinin en sık görülen belirtisi idrardan kan gelmesi olup, ani ve sık idrara çıkma isteğiyle birlikte idrar yaparken yanma ve zorlanma da mesane kanserinin yaygın belirtileridir.

Mesane kanseri belirtileri şunlardır:

• İdrardan kan gelmesi
• Sık ve ani gelen idrara çıkma ihtiyacı
• İdrar yapma ihtiyacı hissetmeye rağmen idrarı yapamama
• İdrar yaparken zorlanma ve ağrı
• Kesik kesik ve zayıf idrar akışı
• Alt karın bölgesinde, belde ve sırtta ağrı
• Mesane kontrolü kaybı sonucu idrar kaçırma

Mesane kanserinin diğer organlara yayıldığı durumlarda şu belirtiler görülebilir:

• Karın ağrısı
• İştah azalması ve kilo kaybı
• Tükenmişlik hissi
• Kemik ağrısı ve hassasiyet
• Ayaklarda şişme

İdrardan kan gelmesi (hematüri)​

Hematüri olarak bilinen idrardan kan gelmesi, mesane tümörünün kan damarlarını istila edip yırtması sonucu idrardan kan gelmesi şeklinde kendisini gösterir. İdrardan kan gelmesi durumu mesane kanserinin yaygın görülen ilk belirtisidir ve mesane kanserinin işareti sayılır.

Sık sık ve ani gelen idrara çıkma ihtiyacı​

Gün içinde normalden daha fazla sayıda ve özellikle geceleri idrara çıkma ihtiyacı mesane kanseri göstergesidir. Kanser hücreleri, mesanenin iç kısmını kaplayan ve mesanenin kas duvarlarını kaplayan ince hücre tabakasında büyümeye başlar ve kanser hücreleri mesanenin iç kısmında hasar bırakarak sık sık idrara çıkma ihtiyacı hissettirir.

İdrar yaparken zorlanma ve ağrı​

İdrar yaparken zorlanma, ağrı ve acı hissetmek de mesane kanseri semptomlarındandır.

İdrar kaçırma​

Mesane kanseri belirtilerinden gösterilen idrar kaçırma, mesane tümörleri veya üretradaki yapısal değişiklikler nedeniyle ortaya çıkabilir.

Altın karın bölgesi, bel ve sırt ağrısı​

Özellikle şiddeti artan ve metastaz yapan mesane kanseri vakalarında bel, sırt ve pelvis bölgelerinden ağrılar meydana gelebilir.

Mesane kanseri kendi içinde üçe ayrılır ve kanserin şiddetine göre sınıflandırılır.

Mesane kanseri türleri şu şekildedir:

Geçiş hücreli karsinom: Ürotelyal karsinom olarak da adlandırılan geçiş hücreli karsinom, mesane duvarının iç astarındaki geçiş hücrelerinde başlayan kanser türüdür. Tüm mesane kanserlerinin yaklaşık %90'ı geçicidir. Bu kanser türünde anormal hücreler iç astardan mesanenizin derinliklerindeki diğer katmanlara veya mesane duvarınız yoluyla mesanenizi çevreleyen yağ dokularına yayılır.

Skuamöz hücreli karsinom: Skuamöz hücreler mesanenizin içini kaplayan ince, düz hücrelerdir. Skuamöz hücreli karsinom, mesane kanserlerinin yaklaşık %5'ini oluşturur ve genellikle uzun süreli mesane iltihabı veya tahrişi yaşayan kişilerde ortaya çıkar.

Adenokarsinom: Adenokarsinom kanserleri, mesane de dahil olmak üzere organ ve dokuları kaplayan bezlerdeki kanserlerdir. Bu çok nadir görülen bir mesane kanseri türüdür ve tüm mesane kanserlerinin %1 ila %2'sini oluşturur. Bu yayılma durumuna da metastaz adı verilir.

Mesana kanseri, mesanedeki hücrelerin kontrolsüz ve anormal bir şekilde büyümesine bağlı olarak mesane tümörü şeklinde ortaya çıkar. Yaygın mesane kanseri nedenleri arasında sigara tüketimi, yaşlılık, radyasyon, idrar yolu-mesane enfeksiyonları ve genetik faktör yatar.

Genel olarak mesane kanserine neden olan faktörler şunlardır:

Sigara tüketimi: Tütündeki kanserojen maddeler nedeniyle aşırı sigara tüketimi mesane kanserinin temel nedenlerinden biri sayılır.

Yaşlılık: Özellikle 55 yaş üstü erkeklerde mesanede tümör oluşmasıyla birlikte mesane kanseri görülme riski daha yüksektir.

Radyasyon: Radyasyonun yoğun olduğu alanlarda çalışan kişilerde kimyasal ve radyasyon kaynaklı mesane kanseri görülme ihtimali artar. Özellikle boya, kauçuk, deri, bazı tekstil ürünleri ve kuaför malzemelerinde kimyasal oranı yüksektir.

Yeterli su içmemek ve idrarı tutmak: Gün içinde yeteri kadar su içmemek ve gelen idrarı tutmak da mesaneyi zorlayarak uzun vadede mesane kanseri oluşumuna yol açabilir.

Mesane ve idrar yolu enfeksiyonları: Sık sık mesane enfeksiyonları, mesane taşları veya diğer idrar yolu enfeksiyonları yaşayan kişilerde mesane kanserinin bir çeşidi olan skuamöz hücreli karsinom riski yüksektir.

Kemoterapi: Kemoterapi ilaçları alan kişilerde de kanserin nüksetme ihtimali değerlendirilir.

Genetik: Ailesinde mesane kanseri geçmişi olan kişilerin mesane kanserine yakalanma ihtimallerinin daha yüksek olduğu görülmüştür.

Mesane kanseri, idrarı depolayan organ olan mesanenin (idrar kesesi) iç yüzeyini kaplayan dokulardaki hücrelerin kötü huylu olarak mutasyona uğrayıp kontrolsüz ve anormal bir şekilde büyümesi ile gelişen kanserdir. Genellikle mesanenin iç kısmında başlayan mesane kanseri, zaman zaman derin mesaneye doğru büyüyebilir. Kanserin ileri evrelerinde doku ve organlarla birlikte mesane tümörü kaslara ve lenf bezlerine kadar yayılabilir.

Mesane kanserinin yaygın görülen ilk belirtisi idrardan kan gelmesidir. Bununla birlikte sık idrara çıkmak ve idrar yaparken zorlanma da mesane kanseri belirtileri arasında yer alır. Sıklıkla yaşlı kişilerde görülen mesane kanseri, sigara tüketimi, idrar yolu enfeksiyonları ve radyasyona bağlı nedenler sonucu ortaya çıkar. Erken teşhis edildiği takdirde iyileşme oranı yüksek bir kanser türü olan mesane kanseri yıllar içinde tekrar nüksedebilir. Tedavi seçenekleri arasında biyolojik tedavi, radyoterapi, kemoterapi ve immunoterapi gibi alternatifler yer alır.

MERS CoV olarak da ifade edilebilen mers virüsü bulaşıcı bir solunum yolu hastalığıdır.

Mers virüsü için spesifik bir tedavi yoktur. Amaç, semptomları önlemektir. Özellikle bağışıklığı düşük ve kronik hastalıkları olan bireyler için ölümcül tablo ortaya çıkabilir.

Virüs ilk defa 2012 yılında Suudi Arabistan’da ortaya çıkmıştır. Bu süreçte bulaşıcı özelliği çiçek virüsü gibi yüksek olmadığı için saha olarak az yayılım göstermiştir. Bu nedenle virüsün yayıldığı alan Ortadoğu ile kısıtlı kalmıştır.

Mers hastalığı RNA temelli virüslerden kaynaklı oluştuğu için devamlı mutasyon riski vardır. Bu değişen genetik yapı ilaç çalışmalarının etkinliğini yavaşlatıcı bir etkendir. Hazırlanan ilaç numuneleri virüs RNA zincirini değiştirdiğinde etkisiz hale gelebilir. Bu durumun temelinde ise virüsün konakçıdan başka bir konakçıya taşınması vardır. Konakçı olarak insan vücudunu seçen virüs ortam koşullarına göre uyumlanarak kendini güçlendirir. Bunun yanında tamamen konakçı üzerinde rastgele mutasyona da uğrayabilir.

Bu koşullarda ilaç 1 fazından prosedürler tekrar başa dönerek çalışma yapılmasına neden olur. Bir ilaç yapım aşaması ve hastada kullanım süresi 4 fazlık bir uygulama süresini kapsar, genel olarak ortalama 2 ile 8 yıllık bir sürede ilaç piyasaya sunulabilir.

Tüm bu nedenlerden dolayı mers hastalığına karşı geliştirilen bir ilaç söz konusu değildir. Hastanın ciddi komplikasyonlar yaşamaması için bazı ek tedaviler uygulanırken asıl önemli olan nokta virüsten korunma yöntemleriyle ilgilidir.

Genel anlamda yaşanılan bu salgın sürecinde uygulanan tedaviler aşağıdaki gibi listelenebilir:

• Rahatsızlığın tanı aşamasında vücutta oluşan hasara bağlı bazı tedbirler alınabilir. Buradan hareketle rahatsızlıkta semptomların hafifletilmesi adına yardımcı tedaviler uygulanabilir. Destekleyici tedaviler arasında ise kas ağrılarının minimize edilmesi için ağrı kesici ilaçlar tercih edilebilir. Enfeksiyon akciğeri çok etkiliyorsa öksürük ilacı verilebilir, enfeksiyon yayılım gösteriyorsa antibiyotik tedavisine de başvurulabilir. Nefes darlığı artıyorsa oksijen desteğine de kişinin ihtiyacı oluşabilir. Eğer kişinin tansiyon dengesizliği varsa ve kan basıncı düşüyorsa serum desteği ile vazopresör ilaçların kullanımı tercih edilebilir.
• Gribal enfeksiyonlarda olduğu gibi vücudun direncinin artmasında uyku ve dinlenmek oldukça önemlidir. Bunun yanında dengeli beslenmeyle beraber vitamin ve minerallerin alımı kritiktir. Bu süreçte bağışıklığı güçlendirmek için gıda takviyesi desteğine doktor kontrolünde başvurulabilir. Ayrıca kişinin kan değerleri kontrol edilerek demir, D3 ve B12 eksikliği varsa bağışıklık sisteminin aktif çalışması için bu mineral ve vitaminler verilebilir. Aynı zamanda enfeksiyonun vücuttan atılması adına bol sıvı alımı da öneriler arasındadır. Sıvı alımında günlük en az 2-3 litre su tüketimi uzmanlar tarafından önerilmektedir.
• Kekik, okaliptüs ya da mentol gibi nefes yollarını açan ürünlerin burun spreyi olarak kullanımı da bazı hastalarda tercih edilmiştir. Ayrıca ağız içinde pH dengesinin de korunması adına antiseptik içerikli gargaraların kullanımına öncelikli verilebilir.

Tedaviye geçmeden önce mers hastalığının tanısının koyulması adına burundan sürüntü alınarak hızlı tanı testleri yapılabilir. Bunun yanında öksürük gibi semptomları görülen kişinin akciğer grafisi çekilerek uzman doktor tarafından teşhis konulabilir.

Mers virüsü kuru öksürük, halsizlik, yüksek ateş, eklem ağrısı, mide bulantısı, kusma ve nefes darlığı gibi belirtilerle kendini gösterir.

Mers virüsü belirtileri kişinin mevcut kronik rahatsızlıklarına, yaşına, kilosuna göre değişkenlik gösterebilir. Bunun yanında kişinin bu mikroorganizmalara karşı antikor üretimi de oldukça önemlidir.

Bağışıklık sistemi düzgün çalışan bireyler Mers hastalığını daha hafif atlatabilirler. Yapılan bilimsel çalışmalarda rahatsızlığın belirtilerinin 2-14 arasında daha belirgin olduğu ifade edilir. Hava yoluyla ya da vücut sıvılarına temasla bulaşabilen MERS-CoV enfeksiyona da neden olur.

Tüm bu bilgilerden sonra rahatsızlığın öne çıkan belirtileri aşağıdaki maddelerle sıralanabilir:

• Geçmeyen kuru öksürük ve solunum yetersizliği
• Halsizlik, yorgunluk ve bitkin olma hali
• Yüksek ateşe bağlı sayıklama, üşüme ve titreme
• Göğüs ağrısı ve eklem ağrısı
• Mide ve bağırsak sistemini etkileyen ishal
• Mide bulantısı ve kusma
• Nefes darlığı
• Septik şok

Tüm bu belirtileri yaşayan hastalarda ölüm oranı yüksektir. Yetişkin bireyler arasında kanser tedavisi gören ya da yeni organ nakli olan kişilerin bağışıklık sistemi düşük olduğu için sepsise girme olasılığı yüksektir. Bu süreçte kişinin bağışıklık sistemi baskılandığı için antijene karşı vücut cevap oluşturamayabilir ve çoklu organ yetmezliği yaşanabilir. Organların ciddi hasar alması yoğun bakım ve solunum cihazı desteğini zorunlu hale getirebilir.

Diğer bir yandan Mers hastalığının bazı komplikasyonları da ortaya çıkabilir. Kalp-damar sisteminde ya da böbreğin süzme fonksiyonunda görülen komplikasyonlar da canlılığın devamlılığını tehlikeye sokabilir. Özellikle diyabet, obezite, tansiyon ya da akciğer problemleri gibi kronik hastalıkları olan kişiler daima risk grubundadır. Ayrıca bireyler hastalığı atlatsa da kronik problemleri ile beraber ciddi hasarlar kalabilir. Devamında bakteri ya da diğer enfeksiyonlara karşı dahi vücut ciddi tepkiler oluşturabilir.