Karaciğer kanserinden korunmak temelde risk faktörlerini azaltmak ve sağlıklı beslenme düzenine geçmek önemlidir. Yaşam tarzından yapılacak bu değişiklikler genel vücut sağlığı için olduğu kadar karaciğer kanserinin riskini azaltmak adına da önemlidir.

Karaciğer kanserinden korunma yollarına şu örnekler verilebilir ve detaylı olarak açıklanabilir:

Hepatit enfeksiyonlarından korunmanın önemi​

Hepatit B enfeksiyonuna karşı hepatit B aşısı olmak, hepatit B virüsünün neden olduğu karaciğer hasarını ve buna bağlı karaciğer kanseri riskini önleme konusunda etkili bir yol olarak değerlendirilir.

Diğer yandan hepatit C virüsünden korunmak da kanser riskini azaltabilecek bir yoldur. Hepatit C için henüz bir aşı bulunmasa da bu virüsten korunmak için kişinin kan temasından kaçınmak ve steril tıbbi ekipman kullanması önemlidir.

Alkol ve zararlı maddelerden kaçınmak​

Karaciğer kanserinden korunmak karaciğere iyi bakmak çok önemlidir. Karaciğere iyi bakmak için de alkol ve zararlı maddeleri karaciğerden uzak tutmak gerekir. Aşırı alkol tüketimi karaciğer hasarı ve siroz riskini artıracağı için karaciğer kanseri tehlikesi ortaya çıkabilir. Ayrıca uyuşturucu madde kullanımından kaçınmak da önemlidir çünkü bu maddeler zamanla karaciğere zarar verebilir.

Aflatoksine dikkat etmek​

Tahıl, yer fıstığı ve mısır gibi besinlerin doğru şekilde saklanmasıyla aflatoksin adı verilen toksiklerin oluşumu önlenebilir. Bu bağlamda sağlıklı karaciğer için aflatoksin içeriği yüksek gıdaları tüketmekten kaçınmak gerekir.

Sağlıklı beslenme düzenine geçmek​

Sadece karaciğer için değil, genel vücut sağlığı için de sağlıklı beslenmenin önemi tartışılmaz bir gerçektir. Özellikle antioksidan açıdan zengin meyve ve sebzeler tüketmek karaciğeri koruyan yollardandır. Ayrıca işlenmiş ve şeker oranı yüksek gıdalardan kaçınmak obezite riskini azaltacağı için karaciğer kanseri riskini de düşürür.

Kişinin sağlıklı kilosunu koruması​

Düzenli egzersiz ve dengeli bir diyet, kişinin sağlıklı kilosunu koruması adına olmazsa olmaz yöntemlerdir. Kişinin sağlıklı kilosunu koruması da obeziteyi önlemekle beraber karaciğer yağlanması ve buna bağlı karaciğer kanseri riskini de azaltır.

Kimyasal maddelerden korunmak​

Endüstriyel kimyasallar ve toksinlere maruz kalmaktan kaçınmak mümkün olmazsa bu maruziyeti azaltarak karaciğere zarar verebilecek olumsuz etkilerden korunmak mümkündür.

Sigara ve tütün kullanımını bırakmak​

Sigara içmek akciğer kanserinin altında yatan ana faktör olarak bilinse de aynı zamanda karaciğer kanseri riskini de artırır. Sigara ve tütün ürünlerinin bırakılması karaciğer sağlığı açısından önemlidir ve riski olabildiğince düşürür.

Düzenli sağlık kontrolleri yaptırmak​

Karaciğer kanserinin risk faktörlerine sahip kişilerin düzenli sağlık kontrolleri yaptırması olası hastalıkların görülmesine karşı erken tanı için önemlidir. Özellikle karaciğer ultrasonu ve kan testleri gibi tarama yöntemleri, özellikle siroz ya da kronik hepatit, daha sonrasında ise karaciğer kanseri gibi ciddi hastalıkları olan kişiler için önerilir.

Diyabet kontrolü ve yönetimi​

Kan şekeri seviyesini olabildiğince minimum düzeye indirerek kontrol altında tutarak non-alkolik yağlı karaciğer hastalığına bağlı riskleri azaltmak mümkündür. Bu da doğru orantılı bir şekilde karaciğer kanseri görülme riskini azaltır.

İlaç kullanımına dikkat​

Karaciğere zarar verebilecek ilaçlar doktor tavsiyesi olmadan kesinlikle kullanılmamalıdır. Çünkü bilinçsiz kullanılan ilaçlar yan etki olarak karaciğere zarar verebilir.

Bu önlemleri uygulayarak karaciğer sağlığınızı koruyabilir ve karaciğer kanseri riskini önemli ölçüde azaltabilirsiniz.

Karaciğer kanserinin tedavi yöntemi karaciğerin tümörlü bölgesinin ameliyat ile çıkarılması ya da karaciğer naklidir. Kanser hücrelerini yakmak, dondurmak veya küçülterek yok etmeyi içeren lokalize uygulanan tedaviler, ablasyon, embolizasyon, radyasyon, hedefli ilaç tedavisi, immünoterapi, kriyoterapi ve kemoterapidir.

Karaciğer kanseri tedavisinde cerrahi olarak çıkarılma işleminin yapılabilmesi tümörün evresine ve etrafa yayılım olup olmamasına, hastada bir karaciğer hastalığı var ise bunun derecesine bağlıdır. Kanser karaciğer dışına yayılıp metastaz yaptıysa cerrahi tedavi seçeneği değerlendirilemez.

En ideal tedavi seçeneği ise elbette karaciğer naklidir. Karaciğer nakli ile hastalıklı karaciğer tamamen çıkarılır. Yerine sağlıklı karaciğer nakledilir. Nakil yapılan hastalarda tümörün yeniden çıkma riski daha azdır.

Karaciğer kanseri tedavilerinde girişimsel radyoloji uygulamalarının önemi nedir?​

Kanser tedavisinde girişimsel radyolojik uygulamaların çeşitleri ve bunların etkinliği son yıllarda gelişen teknolojiyle beraber giderek artmaktadır.

Bu tedavilerin başında;

• Ciltten görüntüleme kılavuzluğunda tümörün içine yerleştirilen bir iğne ile tümörü yakma sağlayan radyofrekans (RF) ve mikrodalga (MW) ablasyon tedavileri
• Kan damarlarından anjiyografik tekniklerle tümöre ulaşarak hem tümörün beslenmesini kesecek şekilde damarları tıkayan hem de aynı zamanda tahrip etmek için yüksek doz kemoterapötik veya radyoaktif izotop yüklü ilaçların verildiği kemoembolizasyon
• Radyoembolizasyon (Yitrium 90-Y-90) tedavileri gelir.

Karaciğer kanseri bazı vakalarda ileri bir aşamaya gelene kadar herhangi bir belirti vermeyebilir. Kanser ilerledikçe nedensiz kilo kaybı, karnın sürekli şiş olması, sıvı birikimi, iştah kaybı ve sürekli halsizlik, sarılık gibi belirtiler ortaya çıkmaya başlayabilir. Bu tür şikayetler yaşayan kişilerin en kısa sürede doktora başvurması gerekmektedir.

Günümüzde karaciğerdeki her türlü gelişimi, görüntüleme yöntemleri aracılığı ile saptamak mümkündür:

• Özellikle risk altındaki hastalar en ucuz ve kolay uygulanabilen yöntem olan ultrasonografi ile takibe alınmalıdır.
• Bilgisayarlı tomografi (BT), manyetik rezonans görüntüleme (MR), anjiyografi başvurulacak diğer yöntemlerdir. Bazen tanıyı kuvvetlendirmek için bu görüntüleme yöntemlerinden birkaçı bir arada kullanılabilir.
• Kanda, bir tümör belirteci (marker) olan alfa feto protein (AFP) tayini yapılabilir. Bu testin yüksek çıkması kanser açısından anlamlıdır.

Karaciğer kanserinin tanısı için kullanılan yöntemler, genellikle hastalığın erken teşhis edilmesi ve doğru bir tedavi planının oluşturulmasını içerir. Bu bağlamda erken teşhis, hastalığın tedavi edilmesinde önemlidir. Özellikle görüntüleme yöntemleri şöyle açıklanabilir:

Görüntüleme teknikleri​

Karaciğer kanseri tanısı adına faydalanılan görüntüleme yöntemleri, karaciğerdeki tümörlerin tespiti ve boyutlarının değerlendirilmesi için kullanılır.

Ultrasonografi (USG): USG olarak kısaltılan ultrasonografi, karaciğer tümörlerini tespit etmek için kullanılan ilk basamak görüntüleme yöntemidir. USG, non-invaziv ve kolay uygulanabilir olması nedeniyle tanı sürecinde yaygın olarak tercih edilir.

Bilgisayarlı Tomografi (BT): Bilgisayarlı tomografi sayesinde karaciğerdeki tümörlerin detaylı görüntülenmesi sağlanır. Bu yöntem, tümörlerin boyutunu ve çevre dokulara yayılımını inceler.

Manyetik Rezonans Görüntüleme (MR): Yaygın bir yöntem olan MR, özellikle karaciğerin yumuşak dokularını ve damarsal yapısını detaylı incelemek için kullanılır. Dinamik kontrast madde ile de tümör karakterizasyonu yapılabilir.

Pozitron Emisyon Tomografisi (PET-BT): Kanserin metastaz yapıp yapmadığını değerlendirmek için pozitron emisyon tomografisi tercih edilir.

Laboratuvar testleri​

Laboratuvarda yapılan kan testleri, karaciğer fonksiyonlarını ve tümör belirteçlerini değerlendirmek için önemlidir.

Alfa-Fetoprotein (AFP): AFP, karaciğer kanserinin tanısında kullanılan bir tümör belirtecidir. Yüksek AFP seviyeleri, karaciğer kanseri şüphesini artırır ve dikkat edilmesi gereken bir değerdir.

Karaciğer fonksiyon testleri: Karaciğer fonksiyon testleri sayesinde karaciğer enzimleri (ALT, AST) ve bilirubin seviyeleri değerlendirilir. Bu sayede de siroz veya karaciğer hastalığı belirtileri tespit edilir.

HBV ve HCV testleri: Kronik hepatit B veya C enfeksiyonunun varlığı HBV ve HCV testleri yoluyla kontrol edilir.

Ancak kanser olduğu bilinenlerde bile normal çıkabildiği unutulmamalıdır. Normal çıkması tümör olmadığı anlamına gelmez. Tanı için bazı vakalarda karaciğerden iğne biyopsisi yapılabilir. Ancak bu, sık başvurulması gereken bir yöntem değildir. Biyopsi yapılıp yapılmamasına bu konularda deneyimli, karaciğer hastalığı ile ilgilenen hekimler yani gastroenteroloji uzmanları ve/veya cerrahlar karar vermelidir.

Karaciğer kanseri genellikle 65 yaş üzeri kişileri etkiler. Bunun yanında safra kanalında taş bulunması, hepatit B ve C, uzun süreler kimyasal maddelere maruz kalmak, diyabet karaciğer kanserinin risk faktörleri arasındadır.

Karaciğer kanserinin diğer risk faktörleri şöyle sıralanabilir:

• Hepatit B virüsü enfeksiyonları
• Hepatit C virüsü enfeksiyonları
• Hepatit D virüsü enfeksiyonları
• Aflatoksin (aspergillus flavus zehri)
• Sirozlar
• Genetik, konjenital, metabolik hastalıklar
• Hemakromatozis, Wilson, Glikojen depo hastalığı
• Kimyasallar; Nitritler, hidrokarbonlar, solventler

Karaciğer kanseri için en fazla riski taşıyan grup ise hepatitli kişilerdir. Bu kanserlerin yüzde 80’i daha çok siroz olan kişilerde gelişmektedir, bu nedenle hastalar yakından takip edilmelidir.

Risk altında olmayan bireylere göre Hepatit B ve C hastası kişilerin karaciğer kanseri olma riski 200 kat daha fazladır. Hepatit B, aşılanma ile önlenebilir. Hepatit C için geliştirilen tedaviler de oldukça olumlu sonuçlar vermektedir.

Siroz, karaciğer hücrelerinin alkol, hepatit, bağışıklık sistemi ile ilgili nedenler vb. hasar görmesi sonucu oluşan bir hastalıktır. Siroz hastalarının %5’inde karaciğer kanserine yakalanma riski vardır. Obezite de karaciğer yağlanması ve sirozu tetikleyebildiği için önemli riskler arasında yer almaktadır.

Pankreas kanseri için yaygın belirtiler, karın ağrısı, iştahta azalma, kilo kaybı, aşırı yorgunluk, karında şişkinlik, cilt ve göz akında sararma, ciltte kaşıntı, bulantı, kusma, koyu renkli idrar ve dışkı renginin kireç renginde soluk renkli olmasıdır.

Karaciğer kanseri belirtileri şunları içerir:

• Halsizlik ve yorgunluk
• Karın ağrısı
• İştah kaybı ve çok az yemeye rağmen tok hissetme
• Bulantı ve kusma
• Sıvı birikimine bağlı karında şişkinlik
• Cilt ve göz akında sararma
• Soluk renkli dışkı (kireç rengi)
• Halsiz ve yorgun hissetme
• Kilo kaybı
• Kaşıntı
• Ateş
• Sağ omuzda ağrı
• Sol ve sağ tarafta dalak ve karaciğer büyümesine bağlı dolgunluk hissi

Karaciğer kanseri ile ilişkilendirilen en yaygın nedenler, hepatit B ve hepatit C gibi hepatit enfeksiyonları, alkole bağlı olan ya da olmayan siroz hastalığı, karaciğerin yağlandığı hastalıklar, safra kesesi sorunları ve sigara kullanımıdır. Bu faktörler yıllar içinde karaciğerde skarlaşmaya ve kansere neden olur.

Karaciğer kanserinin nedenleri genel olarak şunlardır:

• Hepatit B virüsü enfeksiyonları,
• Hepatit C ve
• Hepatit D virüsü enfeksiyonları,
• Aflatoksin (aspergillus flavus zehiri),
• Siroz,
• Genetik konjenital metabolik hastalıklar,
• Hemokromatozis,
• Wilson hastalığı,
• Glikojen depo hastalığı,
• Kimyasallar (Nitritler, hidrokarbonlar, solventler) karaciğer kanseri nedenlerindendir.

Karaciğer kanseri, karaciğer hücrelerinin DNA’sında meydana gelen mutasyonlar sonucunda meydana gelen bir kanser türüdür. Bu mutasyonlar, hücrelerin kontrolsüz bir şekilde büyümesine ve tümör oluşumuna yol açar. Bu tümörler iyi veya kötü huylu olabilir ancak risk faktörü veya karaciğer hücrelerinin hasarına bağlı olarak kötü huylu olma ihtimalleri daha yüksektir.

Karaciğer kanserinin gelişiminde rol oynayan başlıca risk faktörleri şunlardır:

Kronik Hepatit B ve C enfeksiyonları: Hepatit B ve C enfeksiyonu, karaciğer kanserini meydana getiren en önemli nedenler arasında yer alır. Bu virüsler, karaciğerde uzun süreli enfeksiyona neden olarak önce siroz ardından ise karaciğer kanseri riskini artırır. Hepatit B ve C enfeksiyonlarından korunarak karaciğer kanseri riski azaltılabilir.

Siroz: Genellikle aşırı alkol tüketimine bağlı şekilde karaciğerin skar dokusu ile kaplanması olarak tanımlanan siroz, karaciğer kanseri gelişimi için önemli bir risk faktörüdür. Siroz, kronik alkol kullanımı, kronik viral hepatit enfeksiyonları ve bazı genetik hastalıklar siroz oluşumunu tetikler. Bunun akabinde de karaciğer kanseri riski artar.

Aflatoksin maruziyeti: Aspergillus flavus ve Aspergillus parasiticus gibi mantarlar tarafından üretilen aflatoksin kimyasalları, özellikle tahıl ve yer fıstığı gibi gıdalarda bulunabilir. Bu toksinlere uzun süre maruz kalmak da karaciğer kanseri riskini artıran faktörler listesine eklenebilir.

Aşırı alkol kullanımı: Aşırı alkol tüketimi, karaciğer hücrelerine zarar vererek zamanla karaciğeri yorarak siroza ve bağlantılı olarak karaciğer kanseri riskinin artmasına yol açar.

Obezite ve diyabet: Obezite ve tip 2 diyabet hastalığı, karaciğerde aşırı yağ birikimine yol açarak non-alkolik yağlı karaciğer hastalığına ve non-alkolik steatohepatite neden olabilir. Bu bilgiler ışığında hem obezite hem de diyabet hastalıkları karaciğer kanseri riskini artıran faktörler arasında yer alır.

Genetik ve metabolik hastalıklar: Karaciğer kanseri riskini artıran nedenler olarak hemokromatoz (vücutta aşırı demir birikimi), wilson hastalığı (bakır birikimi) ve alfa-1 antitripsin eksikliği gibi genetik hastalıklar örnek verilebilir.

Sigara Kullanımı: Sigara içmek de karaciğer kanseri riskini artıran faktörlerden biridir.

Bu risk faktörlerinin var olmasa da riski artırsa da her zaman karaciğer kanserine neden olmaz ve bunun bir kesinliği yoktur. Ancak bu faktörlere sahip kişilerin düzenli sağlık kontrolleri yaptırmaları ve gerekli önlemleri almaları önerilir.

Karaciğer kanserinin tedavi planlaması için öncelikle evrelendirilmesi yapılmalıdır. Karaciğer kanserleri genel olarak 4 evreye ayrılmaktadır:

Evre 1: Karaciğer kanserinde tümör dokusu karaciğer içerisinde bulunur ve diğer başka bir organ ya da yapıyı etkisi altına almamıştır.

Evre 2: Karaciğer kanserinde küçük tümöral oluşumlar karaciğer dokusu içerisinde yer alır veya bir kötü huylu tümör dokusu kan damarlarına ulaşmış olarak tespit edilir.

Evre 3: Karaciğer kanserinde birden fazla sayıda büyük tümör karaciğer dokusunu etkisi altına almıştır veya bir büyük tümör büyük bir damarı etkisi altına almış olarak tespit edilir.

Evre 4: Karaciğer kanserinde ise karaciğer kanseri artık metastaz yapmış ve vücudun diğer bölümlerine yayılmıştır.

Karaciğer kanseri, karaciğerdeki hücrelerin kontrolsüz bir şekilde çoğaldığı bir hastalıktır. Kötü huylu (kanser) hücrelerin karaciğer dokularında oluştuğu bir hastalık olan karaciğer kanseri vücudun başka bir yerinden karaciğere yayılarak (ikincil) ya da direk karaciğerde başlayarak (birincil) gelişebilir.

Karaciğerin kendi hücresinden kaynaklanan hepatosit karsinomu, fibrolameller karsinom, safra kanalı kanseri, anjiyosarkom ve hepatoblastom olmak üzere 5 birincil karaciğer kanseri türü bulunur. Hepatosit karsinomu en yaygın birincil karaciğer kanseri türüdür.

Kişinin karaciğeri sağlıklıysa, bu kanser türüne yakalanma riski çok düşüktür. Özellikle karaciğer hastalığı olanlar, karaciğeri yapısal bozukluğa uğrayan bireyler (siroz ya da siroz zemini olanlar) karaciğer kanseri riski altındadır.

Sarılık, göğüs kafesinin altında şişlik, karnın sağ tarafında ve sağ omuzda ağrı bulantı ve kusma, iştah kaybı ve plansız kilo kaybı karaciğer kanserinin belirtileridir. Karaciğer kanserinin erken teşhisi çok önemlidir. Karaciğer hasta olduğu ve fonksiyon olarak kişinin kendisine ancak yettiği için, karaciğerde sadece tümörlü bölümün çıkarılması oldukça zordur. Bu nedenle ilgili semptomları yaşayan kişiler mutlaka bir uzmana görünmelidir.

Hayır, Kara mantar hastalığı bitkisel yöntemlerle tedavi edilemez, tedavisinde antibiyotikler ve genellikle cerrahi tedavi birlikte uygulanır.

Vücudun savunma sistemini güçlü tutmak için sağlık beslenme spor alkol ve sigaradan uzak durmak önemlidir, eğer bağışıklık sistemini zayıflatan bir hastalık var ise korunma önlemlerine uyulmalıdır.

Riskli bölgelere yapılan ziyaret ve gezilerde alınacak kişisel koruyucu önlemler, bu hastalığa karşı atılabilecek en önemli adımlar arasında yer alır. Bununla birlikte şu önlemler alınabilir:

- İnşaat veya kazı alanları gibi çok tozlu alanlardan kaçınmaya çalışılmalıdır. Bu alanlardan kaçınılamıyorsa, koruyucu maske takılmalıdır

- Kasırgalar ve doğal afetlerden sonra sudan zarar görmüş binalar ve sel sularıyla doğrudan temastan kaçınılmalıdır.

- Bahçe işleri gibi toprağa veya toza yakın temas gerektiren faaliyetlerden uzak durulmalıdır.

-Ormanlık alanları ziyaret etme gibi açık hava etkinlikleri yaparken ayakkabı, uzun pantolon ve uzun kollu gömlek giyilmelidir.

-Toprak, yosun veya gübre gibi malzemeleri tutarken eldiven giyilmelidir.

- Cilt enfeksiyonu geliştirme olasılığını azaltmak için, özellikle toprağa veya toza maruz kalınmışsa, cilt yaraları sabun ve suyla iyice temizlenmelidir.

İleri seviyeye ilerleyen kara mantar hastalarında cerrahi uygulanabilir. Bu hastalıktan dolayı ileri derecede hasar gören burun, akciğer ve göz gibi bazı organ ve dokuların ameliyat ile alınması gerekebilir. Cerrahinin uygulanmasının sebebi hastalığın vücudun diğer bölge ve organlara yayılmasını engellemektir.

Kara mantar bulaşıcı bir hastalık değildir. İnsandan insana ya da insandan hayvana bulaşmaz. Ancak havadaki veya ortamdaki mantar sporları ile bu küf mantarı yayılabilir.

Kara mantar hastalığı tedavi edilmemesi halinde ölümcül seyreden bir rahatsızlıktır.

Kişinin bağışıklık sisteminin zayıf olmasının yanı sıra;

-Şeker hastalığı,

HIV veya AIDS

-Organ nakli

-Düşük beyaz kan hücre sayısı

-Uzun süreli steroid kullanımı,

-Ameliyat, yanık ve yara nedeniyle cilt yaralanması

-Prematüre veya düşük ağırlıklı doğum

-Covid-19 geçirilmesi gibi durumlar risk faktörleri arasında yer almaktadır.

Kara mantar hastalığı çoğu insan için zararlı değildir. Sağlık sorunları olan veya vücudun mikrop ve hastalıklarla savaşma yeteneğini azaltan ilaçları kullanan kişilerde daha yaygın şekilde görülür.

Kara mantar türleri yayıldığı bölgelere göre 5’e ayrılır. Bu türler şu şekildedir:

Sinüs ve beyin mukormikozisi (Rinoserebral): Sinüslere ve beyne yayılabilen bu enfeksiyon, en çok kontrolsüz diyabeti olanlara ve böbrek nakli geçiren kişilerde görülmektedir.

Akciğer mukormikozisi: Akciğerlere yayılan bu enfeksiyon kanserli kişilerde ve organ nakli veya kök hücre nakli geçirmiş kişilerde en sık görülen mukormikoz türüdür.

Gastrointestinal mukormikozisi: Yemek borusu, mide ve bağırsaklardan oluşan gastrointestinal sistemde görülür. Küçük çocuklarda yetişkinlerden daha yaygın olurken, prematüre ve düşük doğum ağırlıklı bebekler ile bağışıklığı baskılayıcı ilaç kullananları daha çok etkilemektedir.

Cilt (Kütanöz) mukormikozisi: Bu enfeksiyon yanık, sıyrık, kesik, ameliyat ve cilt yaralanmalarında mantarların bu hasarlı dokulardan içeri girmesi ile oluşur.

Yayılmış mukormikozisi: Enfeksiyonun kan dolaşımına yayılıp vücudun başka bölümlerine taşındığı türüdür. Bu tür en sık beyni etkilerken; kalp, cilt ve dalak gibi diğer organlara da yayılabilir.

Kara mantar hastalığı tanısı alan kişilerin tedavisinin en kısa sürede başlanması gerekir. Bu tedavi planlamasının temelinde ise antifungal olarak gruplandırılan mantar ilaçları yer alır. Antifungal ajanlar, vücutta enfeksiyon oluşturan mantarların büyümesini durdurur ve hasarlanmalarına neden olur. Böylelikle enfeksiyon halinin kontrol altına alınmasını sağlar.

Kara mantar hastalığı tedavisinde kullanılan antifungal ilaçlar, damar yolu ile veya hap şeklinde kullanılabilir. Genellikle hastalığın tedavisinin ilk aşamasında damar yolundan yüksek dozda ilaçlar uygulanır ve böylelikle enfeksiyonun hızla kontrol altına alınması hedeflenir.

Tedavinin bu aşaması haftalar boyunca sürebilir. Damar yolundan tedavinin tamamlanmasının ardından ağız yoluyla alınabilen antifungal ilaçlar verilebilir.

Kullanılan antifungal ilaçların yüksek dozu ve gücüne bağlı olarak hastalarda birçok yan etki ortaya çıkabilir. Karın ağrısı, midede yanma veya nefes darlığı gibi yan etkilerin varlığı halinde hastaların hekimlerini bu konuda bilgilendirmesi gerekir. Ciddi seyirli vakalarda cerrahi müdahale tedaviye eklenebilir.

Kara mantar enfeksiyonuna bağlı olarak ileri derecede hasar gören dokular ameliyat ile çıkartılır ve böylelikle bu dokulardan enfeksiyonun vücudun diğer bölgelerine yayılımının önüne geçilmesi sağlanır. Bu operasyon, gerekli durumlarda burun, akciğer ve göz gibi bazı organların bir kısmının alınmasını dahi içerebilir.

Operasyon sonucu hastaların görünümünde bir takım bozukluklar meydana gelebilir ancak bu operasyonların yaşamı tehdit edici boyutlara varabilen kara mantar enfeksiyonunu kontrol altına almak için zaruri olabileceği unutulmamalıdır.

Rutin kan tetkikleri ile kara mantar hastalığının tespit edilmesi zordur. Özellikle bağışıklığı zayıflamış kişilerde burun, sinüs, solunum yolları ve gözlerle ilgili şikayetler mutlaka araştırılmalıdır.

Bağışıklık sistemi zayıflamış kişilerde tetkiklerde nötrofil (akyuvar) adı verilen beyaz kan hücrelerinde bir azalma tespit edilmesi kara mantar hastalığına yakalanma hususunda bir risk faktörü olarak değerlendirilir. Radyolojik görüntüleme tetkiklerinden faydalanılması özellikle hastalığın yayılımının ortaya çıkarılmasında etkili olabilir.

Görüntüleme yöntemleri ile kara mantar hastalığının bulunduğundan şüphelenilen alanların incelenmesi hastalığın beyin dokusu, sinüsler, akciğerler, karın veya diğer vücut bölgelerindeki varlığına dair fikir elde edilmesini sağlar.

Burun ve sinüs yapılarında mukormikoz enfeksiyonundan şüphelenilen olgularda endoskopik inceleme ve bu inceleme sırasında doku örneği alınması tanısal olarak oldukça değerlidir.

Alınan örnekler incelendiğinde doku ölümü ve karakteristik hif şeklindeki mantarların görülmesi kişide kara mantar hastalığı varlığına işaret eder. Bu yöntemler dışında bilgisayarlı tomografi yöntemi ile göz ve beyin gibi dokularda oluşan doku ödemi, kalınlaşma ve yayılımın ortaya çıkarılması sağlanabilir.

Bağışıklık sistemi zayıflamış ve solunum sistemi ile ilgili şikayetleri bulunan kişilerde göğüs tomografisi çekilmesi olası akciğer enfeksiyonunun aydınlatılmasında faydalıdır. Ancak elde edilen görüntüler diğer organizmalar ile meydana gelen zatürre olgularından farklı bulgular değildir. Göğüs tomografisinde elde edilen bulgulardan bazıları su toplaması, nodül gelişimi ve buzlu cam görünümü şeklindedir.

Bu olgularda balgam veya bronkoalveolar lavaj uygulaması ile alınan örneklerin mikroskobik incelemesinde karakteristik hif görünümü izlenmesi, kara mantar hastalığı için tanısal öneme sahiptir.

Kara mantar hastalığının belirtileri, bu mantarın vücudun hangi bölgesinde çoğaldığına göre değişkenlik gösterebilir. Hastalığın genel belirtileri arasında

-Ateş,

-Öksürük,

-Göğüs ağrısı,

-Nefes darlığı,

-Yüzün bir bölümünde ödeme bağlı şişlik meydana gelmesi,

-Baş ağrısı,

-Sinüslerde doluluk hissi,

-Burun köprüsü üzerinde veya ağız içinde siyah lezyonlar meydana gelmesi,

-Karın ağrısı,

-Bulantı kusma,

-Sindirim sisteminde kanama meydana gelmesi,

-Dışkıda kan varlığı,

-İshal bulunur.

Kara mantar hastalığının cilt bölgesinde belirgin tutulum gösterdiği kişilerde derinin bu kısmı su toplamış, kırmızı ve ödemli bir görünüm kazanır. Zaman içerisinde bu lezyonlar siyah bir renk kazanarak daha sıcak ve ağrılı bir hal alabilir. Kara mantar enfeksiyonu aynı zamanda kana geçerek vücudun diğer çeşitli bölgelerine de yayılım gösterebilir.

Dissemine(yaygın) mukormikoz enfeksiyonu olarak isimlendirilen bu durumda, dalak ve kalp gibi önemli organlar da enfeksiyondan etkilenebilir. Daha ağır seyirli vakalarda nörolojik tutuluma neden olarak bilinç değişikliği ve koma gibi hayatı tehdit eden durumlara neden olabilir.

Özellikle bağışıklık sisteminin zayıflaması hastalığın asıl sebebidir. Kanser hastaları veya HIV/AIDS’li kişiler, ağır diyabetik veya bağışıklık sistemi ciddi şekilde zayıflamış kişilerde tehlikeli olabilir.

Özellikle Hindistan'da Covid-19 salgınıyla birlikte "kara mantar" (mukormikoz) hastalarının sayısı da artmıştır. Salgının şiddetli Covid-19 tedavisinde kullanılan steroidlerden kaynaklandığına inanılmaktadır. Kara mantar enfeksiyonu, mukormikoz küf mantarına maruziyet sonrası gelişen bir rahatsızlıktır. Bu organizmalar genellikle ağaç yaprağı, bitkisel atık birikintilerin üzeri, toprak ve çürüyen odun parçalarının üst kısımları gibi bölgelerde yaşamlarını sürdürür.

Bu etkilenmiş çevresel yapılarla temas dışında bu mantara ait sporların havaya saçılması ve bu ortamda bulunan kişilerde soluk alıp verme sırasında sporları inhale etmesi sonucunda da bulaşabilir. Bu durum kişinin kafa içerisindeki boşluklar olan sinüslerinde ve akciğerlerinde enfeksiyon ile sonuçlanır. Daha sonrasında ise göz, yüz ve santral sinir sistemi tutulumları meydana gelebilir.

Bu tip küf mantarları, çevrede doğal olarak bulunan mantar türleri arasında olsa da sağlıklı kişilere bulaşması ve hastalık yapması nadir olarak meydana gelen bir durumdur.

Genellikle bağışıklık sistemi zayıflamış;

-Kanser hastaları,

-Yeni organ nakli olmuş kişiler,

-HIV enfeksiyonuna bağlı gelişen AIDS,

-Kontrol altına alınamamış şeker hastalığı,

-Cerrahi operasyon geçilmesi,

-Bağışıklık sistemini zayıflatan tedavileri alan kişilerde kara mantar içeren çevresel parçalar ile temas sonrasında hastalığa bulaşma riski artar.

Kara mantar enfeksiyonu bulaşmanın ardından hızla vücudun diğer bölümlerine yayılabilen bir rahatsızlıktır. Tedavi edilmediği takdirde özellikle beyin ve akciğer dokusuna yayılarak beyin dokusunda enfeksiyon, felç, zatürre, nöbet ve ölüm gibi ağır bir seyir izleyebilir.

Kara mantar (Mukormikoz) çok nadir görülen bir enfeksiyondur. Genellikle toprakta, bitkilerde, gübrede ve çürüyen meyve ve sebzelerde bulunan mucor küfüne maruz kalmaktan kaynaklanır.

Bu yaygın küf mantarı sağlıklı insanların burunlarında da bulunabilir. Kara mantar bulaşıcı bir hastalık değildir. İnsandan insana bulaşmaz ancak havadaki veya ortamdaki mantar sporları ile bu küf mantarı yayılabilir.

Nadir olarak görülen bu enfeksiyonun ortaya çıkması halinde oldukça ciddi bir seyir izleyebileceği için dikkatli olunmalıdır. Literatürde zigomikoz olarak da geçen bu mantar enfeksiyonu, çeşitli sağlık sorunları veya nedenlere bağlı olarak bağışıklık sistemi zayıflamış kişileri etkilemektedir.

Normalde insan vücudunda birçok bakteri ve mantar vardır fakat bağışıklık sistemi sayesinde bunlar kontrol altında tutulmaktadır. Kara mantar insanlarda en sık beyin, sinüsleri ve akciğerleri etkilemektedir.

Kansızlığın en yaygın nedenleri demir eksikliği, B12 vitamini eksikliği, folat eksikliği ve bazı ilaçların kullanımıdır.

Tam kan sayımı anemiyi tespit etmeden kullanılan en yaygın testtir. Tam kan testi ile kırmızı kan hücreleri, beyaz kan hücreleri ve trombositler dahil olmak üzere bir çok kan hücreleri ölçülür. Kan testi sonucunda yüksek veya düşük kırmızı kan hücresi seviyeleri kansızlığı işaret eder.