Gizli şekerin tedavisinde kullanılan ilaçlar sıklıkla mide bağırsak sistemi üzerinde şişkinlik, gaz, hazımsızlık, bazen bulantı ve ishal gibi yan etkilere yol açabilir. Ancak bu yan etkiler herkeste görülmez ve genellikle görüldüğünde de bir süre sonra tolerans gelişip kaybolur.

Gizli şeker tedavisi hayat boyu sürdürülmesi gereken yaşam tarzı değişikliğini içermelidir. Bu durum da sağlıklı beslenme ve hareketli bir yaşam anlamına gelmektedir. İlaç tedavileri ise belli bir süre kullanıldıktan sonra gerekli görüldüğünde kesilebilir.

Gizli şekeri olan hastalar oruç tutabilirler.

Gizli şeker vücut üzerinde şeker hastalığının zararlarına benzer zararlar oluşturmaktadır. Bu durum göz, böbrek, sinir hasarı, damar sertliği ve bununla ilişkili kalp damar hastalıklarının oluşumuna zemin hazırlar.

İnsülin direnci ile gizli şeker farklı durumları ifade etmektedir. İnsülin direncinde henüz açlık ve/veya toklukta kan şekerleri yükselmemiştir.

Ancak yüksek olan ve müdahale edilmeyen insülin direnci bir süre sonra önce gizli şeker sonra da şeker hastalığına doğru ilerler.

Sağlıklı beslenme, hareketli bir yaşam tarzı ve risk faktörleri olanların düzenli sağlık kontrollerini aksatmaması korunma yolları arasında yer almaktadır.

Gizli şeker sorunu olan kadınların, gebeliklerinde daha ileri düzeylerde şeker yükseklikleri ve buna bağlı olarak hem anne hem de bebek üzerinde olumsuz etkileri olabilir.

Bu nedenle her ne kadar gizli şeker gebeliğe engel olmasa da; sağlıklı bir gebeliğin sağlanabilmesi için kan şekeri düzeylerinin normale getirildikten sonra gebelik planlanmasının yapılması önerilmektedir.

Gizli şeker de aynı gebelik şekeri gibi bebekte ve annede ciddi sorunlara yol açar. İri bebek olarak adlandırılan durum, bebek için doğum sırasında oluşabilecek omuz çıkıkları, sinir yaralanmaları, solunum sıkıntısı, şeker düşüklüğü ve sarılık gibi pek çok risk içerir.

Bunun ötesinde gebeliğin erken dönemlerinde bebeğin organ gelişimi sırasında da annenin kan şekerinin yüksek olması bebeğin dolaşım, sindirim ve sinir sistemi gibi hayati organlarının gelişiminde anormalliklere yol açabilir.

Yapılan son çalışmalar gizli şekerin de daha düşük oranda olsa da şeker hastalığının göze verdiği zararlara benzer zararlar verdiğini göstermektedir.

Sağlıklı beslenmeye ve hareketli bir yaşam sürmeye dikkat edilmelidir. Bunun için sebze, meyve, yağsız kırmızı etler, tavuk eti ve balık, bakliyat ve tahıllar gibi pek çok çeşitli yiyecek doğru biçimde yeterli miktarda tüketilmelidir.

Sağlıklı beslenme hem kilo kontrolünde hem de gizli şekerin şeker hastalığına dönüşümünün engellenmesinde rol oynar.

Hareketli bir yaşam için pratik bir gösterge olarak günlük adım sayısının 7500’ün üzerinde olması (mümkünse 10 bin adım) düşünülebilir.

Gizli şeker uygun yaşam tarzı değişikliği, sağlıklı beslenme, düzenli egzersiz ve kaliteli bir uyku ile geri döndürülebilir bir durumdur.

Gizli şekerin anlaşılması için A1C testi, açlık plazma glukozu (FPG) testi veya oral glukoz tolerans testi (OGTT) dahil olmak üzere birkaç farklı yöntem kullanılabilir.

Bu tıbbi yöntemlerin dışında kişi kendini sürekli yorgun hissediyorsa, uyuklama hali oluyorsa, açlık-susuzluk hissi artıyorsa, gün içinde sık sık idrara çıkıyorsa ve el-ayaklarda karıncalanma varsa bu durum gizli şekere işaret olabilir.

Ağız kuruluğu, halsizlik, çok yemek yemek ve açlık hissi, sık ve bol miktarda idrar, cinsel sorunlar, el ve ayaklarda karıncalanma ile uyuşukluk, yaraların geç iyileşmesi, görme bulanıklığı gibi şikayetler gizli şekerin belirtileri arasında yer almaktadır.

Akantozis nigrikans vücudun belirli bölgelerinde derinin koyulaşmasıdır. İnsülin direnci ve prediyabeti olan hastalarda görülür.

Etkilenen alanlar arasında boyun, koltuk altları gibi katlantı bölgeleri olabilir. Yine bu bölgelerde olan skin tag denilen minik et benleri de insülin direncinin eşlik ettiği prediyabetli hastalarda görülebilir.

Normal şeker değeri açlıkta 100 mg/dl, toklukta ise 140 mg/dl’nin altında olmalıdır.

Kişinin 10-12 saat açlıktan sonra kan şekeri ölçülür. Özel hazırlanmış 75 gram glukoz içeren sıvı içildikten iki saat sonra tekrar kan şekeri ölçülür.

İkinci saatteki kan şekeri düzeyi 140 mg/dl üzerinde fakat 200 mg/dl’nin altında ise bozulmuş glukoz toleransı olarak adlandırılır.

Dünya Diyabet Federasyonu'nun 2015 diyabet atlasında dünya genelinde bozulmuş glokoz toleransı sıklığı yüzde 6,7 olarak belirtilmiştir.

Ülkemizde yapılan TURDEP-2 araştırmasına göre ise Türkiye’de prediyabet görülme sıklığı yüzde 30,4 olarak saptanmıştır.

Gizli şeker tedavisi de şeker hastalığı tedavisi gibi öncelikle yaşam tarzı değişikliği (sağlıklı beslenme ve hareketli bir yaşam) ve gerekli durumlarda ilaç tedavisini içerir.

Şekeri azaltarak, sağlıklı beslenerek, düzenli egzersiz yaparak, uyku düzeni oluşturarak, stresten uzak durarak gizli şekerin kontrol altına alınmasını sağlar ve tip 2 diyabete dönüşmesini engelleyebilirsiniz.

Tüm bu yöntemler, uzman bir doktor kontrolünde yapılırsa daha sağlıklı sonuçlar elde edilir.

Açlık kan şekeri 100-125 mg/dsl arasında olan kişilere şeker yükleme testi (OGTT- Oral glukoz tolerans testi) yapılarak prediyabet araştırması yapılır. Bu testte en az sekiz saat veya gece boyunca aç kaldıktan sonra bir kan örneği alınır.

Ardından 75 gr glukoz içeren şekerli bir solüsyon içildikten ve üzerinden iki saat geçtikten sonra kan şekeri seviyesi tekrar ölçülür. Prediyabet varlığı durumunda yılda en az bir kez kan şekeri seviyesinin kontrol edilmesi gerekir.

Gizli şekeri olan kişiler halsizlik, tükenmişlik, açlık-susuzluk hissinin artması, ağız kuruluğu, gün içinde sık idrara çıkma, el-ayaklarda uyuşma ve karıncalanma, vücuttaki yaraların geç iyileşmesi ve görüş açısında bulanıklık gibi belirtiler yaşarlar.

Ek olarak prediyabet hastalarının belirli bölgelerinde deri koyulaşması görülür. Bu duruma da akantozis nigrikans adı verilir.

Gizli şeker hastası olan kişilerde şu belirtilerin ortaya çıkma ihtimali yüksektir:

• Glikoz eksikliği kaynaklı yorgunluk ve halsizlik
• Açlık hissinde artış
• Ağız kuruluğu
• İdrar sıklığı ve miktarında artış
• El-ayaklarda uyuşma ve karıncalanma
• Vücuttaki yaraların daha geç iyileşmesi
• Enfeksiyon kapma sıklığında artma
• Kilo kaybı
• Görüşün bulanıklaşması
• Akantozis nigrikans adı verilen deri koyulaşması
• Vücutta yeni yeni minik et benleri
• Kadınlarda idrar yolu enfeksiyonları
• Regl dönemlerinde dalgalanma

Halsizlik, tükenmişlik​

Tip 2 diyabetin habercisi olan ancak şeker hastalığı teşhisi koymak için yeterli düzeyde olmayan prediyabet hastalığında kişiler kendilerini halsiz ve tükenmiş hissederler. Bu durum şeker hastalığı belirtisiyle benzerlik gösterir.

Açlık-susuzluk hissinin artması ​

Gizli şekerde de şeker hastalığında olduğu gibi açlık-susuzluk hissi artar. Bu durumun nedeni kan şekerinin yükselmesidir.

Ağız kuruluğu​

Gizli şeker hastası olan kişilerin ağızlarında kuruluk şikayeti olur. Bu kuruluk aynı zamanda sık sık su içme ihtiyacı doğurur.

Gün içinde sık idrara çıkma ​

Aynı şeker hastalığında olduğu gizli şekerde de gün içinde sık idrara çıkma belirtisi görülür. Gizli şeker hastası olan kişiler hem çok su içmeye bağlı olarak hem de normal zaman diliminde de gün içinde sık sık idrara çıkarlar.

El-ayaklarda uyuşma ve karıncalanma​

El ve ayaklarda yaşanan uyuşma ve karıncalanma gibi belirtiler prediyabetin yaygın belirtileri arasında gösterilir.

Vücuttaki yaraların geç iyileşmesi ​

Kişilerin vücutlarında herhangi bir sebebe bağlı olarak meydana gelen yaralar geç iyileşiyorsa bu durum prediyabetin habercisi olabilir.

Görüş açısında bulanıklık ​

Kandaki şeker seviyesi yüksek olduğunda bu durum birçok organa zarar verdiği gibi gözleri de olumsuz etkiler. Gizli şeker hastası olan kişiler görüş açılarının bulanık olduğundan yakınırlar.

Gizli şekerin (prediyabet) ortaya çıkmasında aile öyküsü ve genetiğin önemli bir rol oynadığı görülmektedir.

Bununla birlikte obezite, düzenli fiziksel aktivite eksikliği, karın çevresindeki aşırı yağlanma ve sağlıksız yaşam tarzı da sebepler arasında bulunmaktadır.

Genel olarak gizli şekere yol açan faktörler şöyle sıralanabilir:

• Genetik faktör
• Sağlıksız beslenme
• Hareketsiz bir yaşam
• Obezite
• Karın çevresinde aşırı yağlanma
• Uykusuzluk
• Uzun vadede stres
• Hipotiroidizm
• Uzun süre kullanılan bazı ilaçlar

Gizli şeker (prediyabet), kan şekeri düzeyinin 100 ila 125 miligram/desilitre (mg/dl) arasında yüksek bir değerde olduğu ancak tip 2 diyabet tanısı konulacak düzeyde olmadığı bir hastalıktır. Tip 2 diyabetin işareti sayılan gizli şeker hastalığı, vücudun insülini doğru bir şekilde kullanamadığı zaman ortaya çıkar.

İnsülin direncinin meydana getirdiği gizli şeker, genellikle genetik, obezite, hareketsiz bir yaşam, sağlıksız beslenme ve buna bağlı olarak karın çevresinde yağlanma gibi faktörlere bağlı şekilde meydana gelir.

Şeker hastalığında olduğu gibi aşırı yemek yeme isteği, fazla susamak, gün içinde idrara çıkma sayısının artması ve el-ayaklarda meydana gelen karıncalanma ve uyuşmalar gizli şeker hastalığının belirgin semptomları arasında yer alır. Bu semptomlara ek olarak vücuttaki yaraların geç iyileşmesi ve görüş açısında bulanıklık da prediyabette ortaya çıkabilecek belirtilerdendir.

Gizli şeker, kişinin sağlıklı beslenerek, hayatına hareket ekleyerek, gerekirse ilaçlar kullanarak kontrol altına alınabilir. Ancak yaşam tarzı değişiklikleri olmadan, prediyabetli kişilerin tip 2 diyabet geliştirme riski daha yüksektir.

Stres gibi faktörler, Gilbert sendromunda daha yüksek bilirubin düzeylerini tetikleyerek sarılığa yol açabilmektedir.

Bu durumu yönetmek için uygun adımlar atmak bilirubin seviyelerini kontrol altında tutmaya yardımcı olabilir.

• Doktorunuzun Gilbert sendromunuz olduğunu bildiğinden emin olun. Gilbert sendromu vücudunuzun belirli ilaçları işleme biçimini etkilediğinden, ziyaret ettiğiniz her doktor, hastalığa sahip olduğunuzu bilmelidir.
• Sağlıklı diyetle beslenin. Düşük kalorili diyetlerden kaçının. Rutin bir yemek programına bağlı kalın ve öğün atlamaktan kaçının. Uzun süreli açlık, yorgunluk hastalığı tetikleyip sarılık değerlerinizi arttırabilir.
• Hayatınızdaki streslerle başa çıkmanın yollarını bulun. Egzersiz, meditasyon ve müzik dinlemek yardımcı olabilir.

Gilbert sendromu ömür boyu süren bir durumdur. Sağlık açısından tehdit oluşturmadığı, komplikasyonlara ya da karaciğer hastalığı riskinde artışa neden olmadığı sürece korkulacak bir durum yoktur.

Sarılık atakları ve ilişkili semptomlar genellikle kısa ömürlüdür ve sonunda geçer. Sağlıklı, dengeli bir diyet ve bol bol egzersiz yapmak gerekir. Susuz kalma ve stres gibi sarılık ataklarını tetiklediğini bildiğiniz şeylerden kaçınmayı faydalı bulabilirsiniz.

Gilbert sendromunuz varsa kolesterol ilaçları gibi belirli ilaçları aldıktan sonra sarılık veya başka yan etkiler geliştirme riskiniz diğer hastalara göre biraz daha fazladır.

Herhangi bir yeni ilaç almadan önce uzman hekimle konuşmalı ve sizi ilk kez tedavi eden doktorların Gilbert sendromunuzu bildiğinden emin olmalısınız

Biluribin değerlerinin normal aralıktan fazla olduğunun belirlenmesi sonrasında hastalar genellikle telaşlı bir şekilde doktora başvururlar. Gilbert sendromu için bir tedaviye gerek yoktur. Kandaki bilirubin seviyeleri zamanla dalgalanabilir.

Ara sıra sarılık olabilir ve bu genellikle hiçbir yan etkisi olmadan düzelir. Bazı durumlarda (polis ya da asker olabilmek için rapor alınması) sağlık açısından değil ama yasal açıdan engeller çıkabilmektedir.

Gilbert sendromu, kandaki bilirubin düzeylerini ölçmek için yapılan kan testleri kullanılarak teşhis edilebilir. Karaciğer hasar gördüğünde kana enzimler salgılar.

Aynı zamanda karaciğerin vücudu sağlıklı tutmak için ürettiği proteinlerin seviyeleri de düşmeye başlar. Bu enzimlerin ve proteinlerin seviyelerini ölçerek, karaciğerin ne kadar iyi çalıştığına dair fikir verir.

Uzman doktor, açıklanamayan sarılık varsa veya kanda bilirubin düzeyi yüksekse Gilbert sendromundan şüphelenir. Test sonuçları kanda yüksek düzeyde bilirubin bulunduğunu gösteriyorsa ancak karaciğer normal çalışıyorsa, genellikle Gilbert sendromu teşhisi yapılabilir.

Daha yaygın karaciğer rahatsızlıklarını dışlamak için hastalara ayrıntılı kan tahlilleri, kan sayımı ve karaciğer fonksiyon testleri yapılması önerilir. Ayrıca hastalara mutlaka sarılık ve eliza tahlilleri yapılmasının gerekli olduğu anlatılır. ,

Safra kesesi ve safra yolları ile karaciğerde bir sorun olup olmadığının görülmesi için hastalara karın ultrasonu yapılması gerekir.

Standart kan sayımları ve karaciğer enzimlerinin normalken sadece bilirubin seviyesinin hafif yükselmesi Gilbert sendromunun bir göstergesidir. Genetik testler tanıyı doğrulasa da, genellikle başka bir teste gerek yoktur.

Gilbert sendromuna neden olan ve bilirubini işleyen enzimin seviyesinin düşük olması bazı ilaçların yan etkilerini artırabilir, çünkü bu enzim bu ilaçların vücudunuzdan atılmasına yardımcı olmaktadır.

Bu ilaçlar şunları içermektedir:

• Irinotekan (Camptosar), bir kanser kemoterapi ilacı
• HIV tedavisinde kullanılan bazı proteaz inhibitörleri

Gilbert sendromu varsa, yeni ilaçlar alınmandan önce mutlaka uzman hekimden görüş alınmalıdır. Ayrıca, Gilbert hastalığı olan kişilerde kırmızı kan hücrelerinin yok edilmesini bozan başka bir duruma sahip olmak safra taşı gelişmesi riski artırabilir.

Gilbert sendromuna, ebeveynlerden miras alınan değiştirilmiş bir genin neden olduğu bilinmektedir. Bu gen genellikle karaciğerdeki bilirubini parçalamaya yardımcı olan bir enzimi kontrol etmektedir. Etkisiz bir gen olduğunda, vücutta yeterince enzim üretilmez ve kanda aşırı miktarda bilirubin olmasına neden olur. Gilbert sendromuna neden olan modifiye gen yaygın olarak görülmektedir. Birçok insan bu genin bir kopyasını taşır. Ancak Gilbert sendromuna sahip olmak için iki değiştirilmiş gen gerekir.

Doğumdan itibaren mevcut olmasına rağmen, Gilbert sendromu genellikle ergenliğe kadar fark edilmez, çünkü ergenlik döneminde bilirubin üretimi artar.

Aşağıdaki durumlarda Gilbert sendromunun ortaya çıkma riski artmaktadır;

• Her iki ebeveyninde de bozukluğa neden olan değiştirilmiş gen taşıyanlar
• Erkek cinsiyeti