Hayat kalitesini artırmak ve bu durumla başa çıkabilmek için uyku apnesine karşı şu önlemler alınabilir:

• Kilo kontrolü sağlayın
• Hava nemlendiricisinden yararlanın
• Uyurken pozisyonunuza dikkat edin
• Sigara ve alkolden uzak durun

Uyku apnesi tedavisinde ilk yapılması gereken obezite söz konusu ise bu durumun aşılmasıdır. Eğer üst solunum yollarında belirgin anatomik darlıklar var ise hastanın Kulak Burun Boğaz uzmanı tarafından cerrahi girişim yönünden değerlendirilmesi gerekir.

Celon metodu yani bipolar radyo frekans ile termoterapi yöntemi ve plazma yöntemleriyle yapılan cerrahi tedavi bunladan biridir. Horlama ve uyku apnesi için uygulanan cerrahi tedavinin başarısı, cerrahiye uygun hastanın belirlenmesine ve ameliyatta kullanılan cihazlara bağlı olmaktadır.

Cerrahide kullanılan cihazların dokuda fazla hasar oluşturmaması, ameliyat sonrası dönemde hastanın ağrılarının daha az olmasında oldukça önemlidir. Ayrıca uyku apnesi cihazları da tedavide kullanılmaktadır.

İleri derecede uyku apnesi tedavisinde ise pozitif hava basıncı (CPAP) tedavisi uygulanmalıdır. Tedavi etkisine ve hastanın tercihine göre otomatik ayarlarda düzenleme yapılarak ya da sabit basınçlı cihaza geçilerek hasta takibe alınmalıdır.

Uyku apnesi makinesi olarak da bilinen CPAP cihazı kullanmakta güçlük çeken ya da hafif derece vakalarda ağız içi aparey ile alt çene öne alınarak dilin geriye düşüp üst solunum yolunu tıkaması önlenebilir. Uyku apnesinin özgün tedavisi, hava yolunu devamlı açık tutacak şekilde basınçlı hava veren cihazların kullanımıyla sağlanmaktadır.

PAP (pozitif havayolu basıncı) cihazları yani halk dilinde uyku apnesi maskesi üst hava yollarının uyku sırasında açık kalmasını sağlayarak uyku apnesini önlemektedir. Gece boyunca yüze sıkıca oturan silikon bir maskeyle basınçlı hava veren bu cihazlar, başlangıçta hasta için rahatsız edici görünebilmektedir.

Buna rağmen, sabah dinlenmiş ve uykusunu almış olarak uyanan hastalar cihazı kolaylıkla kabul etmektedir. Hastaya hangi cihazın uygun olduğunu tespit etmek ve apnelerin yok olduğu veya minimum sayıya indiğini görmek için ikinci bir gecenin uyku laboratuvarında geçirilmesi gerekmektedir.

Cihazla uyku apnesi tedavisinin ardından uyku apnesi sorunundan kurtulan kişilerin yaşam kaliteleri yeniden yükselmektedir.

Uyku apnesi testi, hastalığın tespiti ve tedavisi sürecinde en önemli aşamadır. "Polisomnografi" denilen uyku apnesi testi tüm gece boyunca beyin aktivitesinin ve solunumsal olayların kaydedildiği bir testtir.

Bu testle birlikte elektroensefalografi (EEG), elektrookülografi (EOG), elektrokardiyografi (EKG), elektromiyografi (EMG), göğüs ve karın hareketleri kaydını içeren solunum eforu, burun ve ağızdan hava akımı kaydı, oksijen satürasyonu, vücut pozisyonu gibi 8 parametrenin gece boyunca 7 saat süre ile takibi sağlanmaktadır.

Uyku apnesi testi olan Polisomnografi yani uyku testi, uyku sırasında beyin dalgaları, göz hareketleri, ağız ve burundan hava akımı, horlama, kalp hızı, bacak hareketleri ve oksijen seviyelerinin ölçümü esasına dayanır. Uyku apnesi testini yaptırabilmek için hastaların bir gece uyku odasında kalmaları gerekir.

Test sırasında vücudun çeşitli noktalarına bağlanan kablolarla alınan sinyaller odanın dışındaki bilgisayara aktarılır. Sabaha kadar alınan bu kayıtların incelenmesiyle, uyku süresince solunumun kaç defa durduğu, ne kadar süre ile durduğu, durduğunda oksijen değerlerinin ve kalp hızının nasıl etkilendiği ve derin uykuya dalınıp dalınmadığı gibi birçok parametreye bakılabilir.

Uykuda solunum durmaları; kalp atımında düzensizlik ve ileri yaşlarda ritim bozukluğuna bağlı olarak uykuda ani ölümlere neden olmaktadır.

Bununla birlikte;

• Geceleri sık idrara çıkma
• Gece aşırı terleme,
• Sabah yorgun ve uykulu uyanma,
• Gündüz isteksizlik,
• Sıkıntı ve gerginliğe yol açmaktadır.

Gündüz uykulu hal, trafik kazalarına yol açmaktadır. Uzun dönemde uyku apne sendromu; yüksek tansiyon, kalp krizi, beyin damar tıkanıkları sonucu felçler gibi ciddi problemleri de ortaya çıkarmaktadır.

Uykuda solunum durması olan hastalarda gece boyunca ortaya çıkan düşük oksijen düzeyi, hastanın kalp ve damar sisteminde yüklenmeye yol açmakta, hastaların yarıya yakınında zaman içinde kalp büyümesine ve hipertansiyona sebep olmaktadır.

Hipertansiyonun, bu hastalarda %30-40 oranlarında ve hatta bazı çalışmalarda %50’ye varan oranlarda görüldüğü bilinmektedir. Hastaların kalp ritimleri incelendiğinde apne sırasında oluşan bradikardiyi uyanıklık sırasında taşikardi izlemektedir.

Bradi-taşi-aritmi denen bu ritim bozukluğuna bazen daha değişik ritim bozuklukları da eklenebilmektedir. Kalp ritmindeki bozukluklar, bazen hastanın uykuda kaybedilmesine dahi sebep olmaktadır.

Uyku apnesi, uyurken üst solunum yolunun tıkanması nedeniyle solunumun tekrar tekrar kesilmesi başlamasıyla ortaya çıkan ciddi bir uyku bozukluğudur. Her yaşta görülebilen uyku apnesi, özellikle 40-70 yaş aralığındaki kişilerde daha fazla yaşanmaktadır.

Kilolu ve yaşlı olmak uyku apnesine zemin hazırlar. Bunun yanında erkeklerde kadınlara oranla daha fazla görülür. Kadınlarda menopoz sonrası dönemde uyku apnesi görülme sıklığı artabilir.

En önemli semptomu uykuda solunumun durması olan uyku apnesinin belirtileri şunlardır:

• Yüksek sesle horlama
• Uyku sırasında nefes nefese kalma ile ani uyanışlar
• Ağız kuruluğu ile uyanmak
• Sabahları uyanıldığında baş ağrısı
• Ağız kuruluğu
• Gündüzleri uyku hali (hipersomni)
• Uyku sırasında nefes almanın durması
• Sinirlilik hali
• Libido azalması
• Konsantre olma zorluğu
• Geceleri huzursuz hissetme

Ayrıca baş ağrısı, unutkanlık, konsantrasyon bozukluğu, depresyon, sabah dinç uyanamama ve aşırı derecede uykulu olmak ve yorgunluk hali ise uyku apnesinin gündüz gözlenebilen belirtileri arasındadır.

Uyku apnesi belirtilerinin görüldüğü kişiler gün içerisinde birçok ciddi tablo ile karşılaşılabilmektedir. Uykuda ani ölüm, inme, kalp krizi ve kalp yetmezliği, eğer hasta obez ise kilo vermede zorluk, akciğer hastalarında solunum yetmezliği, cinsel isteksizlik ve iktidarsızlık, kontrol altına alınamayan diyabet bu olumsuzluklara örnek olarak gösterilebilir.

Bunun yanı sıra, uyku apnesi kişide gündüz sürekli yorgunluk ve konsantrasyon eksikliğine neden olacağı için trafik ve iş kazalarına da neden olabilmektedir.

Uyku apnesinin nedeni, boğazdaki kasların havanın geçeceği alanı kapatacak şekilde gevşemesidir.

Üst solunum yolundaki darlıklar çocukluktan itibaren, solunum yolunun yıpranmasına sebep olabilir ve bu da uyku apne sendromuna neden olabilir.

İşte uyku apnesinin yaygın nedenleri:

• Fazla kilo(obezite)
• Burun tıkanıklığı
• Büyük bademciklere ve geniz etine sahip olmak
• Boyun çevresi kalın olan kişilerin hava yollarının dar olması
• Yaşlılık
• Cinsiyet (erkeklerde uyku apnesi olasığı 2-3 kat daha fazladır)
• Genetik yatkınlık
• Yüksek tansiyon ve diyabet gibi tıbbi sorunlar
• Alkol kullanmak
• Sigara içmek uyku apnesi nedenleri arasında gösterilebilir.

Uyku apnesi sadece yetişkinlerde değil, çocuklarda da görülebilir. Uyku apne sendromu olan kişide horlama, 3-4 kat daha fazla, çok kaba ve gürültülü şekilde gerçekleşir.

Horlamanın yanı sıra nefes darlığı, sık sık iç çekme, el kol hareketleriyle çırpınarak uyanmaya çalışma, sık ve uzun süreli solunum durmaları, sabah yorgun uyanmak da uyku apne sendromu yaşayan kişilerde görülür.

Uyku apnesinin tam nedeni sayılmasa da, uyku apne sendromlu hastaların %30-50'sinde hipertansiyon görülmektedir.

Uyku esnasında nefes almayı durduran uyku apnesinin 3 tipi bulunur. Bunlar santral, obstrüktif (tıkayıcı) ve mikst (karma) olarak açıklanır.

Santral uyku apnesi​

Santral uyku apnesi, uyku esnasında nefes alma dürtüsünü gerçekleştiren kasların sinyal göndermemesi durumunda ortaya çıkan uyku apnesi tipidir.

Obstrüktif uyku apnesi (Tıkayıcı)​

Uyku kalitesinde ciddi etkisi bulunan obstrüktif uyku apnesi, hava yolundaki işlev kaybından dolayı oksijenin vücuda az girmesine neden olan apne tipidir. Uykunun kesilmesinden kaynaklı olarak ataklara da neden olur.

Mikst uyku apnesi (Karma)​

Mikst uyku apnesi, kişilerde obstrüktif ve santral uyku apnesi ile beraber görülen apne türüdür.

Uyku apnesi boğazda bulunan yumuşak dokuları destekleyen dil ve damak kaslarının geçici olarak gevşemesi ile hava yollarının daralıp kapanmasına bağlı nefes almanın geçici olarak kesilmesine neden olur.

Obstrüktif uyku apnesi hava yollarının tıkanması, merkezi apne ise beynin solunumu doğru şekilde kontrol edememesi sonucu gerçekleşir.

Uyku apnesi, uyku sırasında solunum yollarındaki kasların gevşemesi ve akciğerlere hava akışının engellenmesi sonucu solunumun tekrar tekrar durup başladığı bir uyku bozukluğudur.

Üst solunum yolunun açık kalmasını sağlayan kaslarda yaşanan gevşeme ile dil kökü veya yumuşak damağın veya aşırı büyümüş bademciklerin hava yolunu tıkaması sonucunda en az 10 saniye nefes alamamak uyku apnesi olarak adlandırılır.

Bu tıkanıklık, birkaç saniyeden dakikalara kadar sürebilir. 1 saat içerisinde 30 veya daha fazla kezde gerçekleşebilir. Uyku apnesi sırasında solunum çabası sürse de, bir süre sonra daha da artan bu çaba beyni uyarır ve hava yolu açılır. Solunumu durana kadar horlayan kişi, gürültülü bir homurdanma ile yeniden nefes almaya ve horlamaya devam eder.

Gerekli önlemler alınmadığında uyku apnesinin dikkatsizliğe yol açarak trafik kazası riskini 7-8 kat arttırdığı ve iş kazalarına neden olduğu biliniyor.

Uyku apnesinin görülme sıklığı %1-4 olsa da, diyabet hastalığının %3, astım sıklığının yaklaşık %5 olduğu düşünülürse ne kadar önemli bir sorun olduğu daha iyi anlaşılabilir.

Ureaplasmanın kısırlığa neden olup olmadığı konusu tartışmalıdır. Ureaplasma enfeksiyonları kadınlarda nadiren kısırlık (infertilite) problemlerine neden olabilir.

Bu durum daha çok diğer mikroorganizmaların da tabloya eşlik ettiği şiddetli enfeksiyon durumlarda izlenmektedir. Öte yandan erkeklerde sperm sayı ve hareketini bozarak çocuk sahibi olmayı güçleştirebilir.

Kadınların ureaplasma kaynaklı hastalık riski, erkeklerden daha yüksektir. Yapılan çalışmalarda herhangi bir yakınması olmayan cinsel yönden aktif kadınların %40-80’inde Ureaplasma saptandığı bildirilmiştir.

Erkeklerde enfeksiyon ve kolonizasyonun görülme sıklığı daha düşüktür, enfeksiyon riski yaklaşık %10-20 oranındadır.

Her iki cinsiyette de en sık üretrite sebebiyet verebilir. Böbrek iltihaplarına, eklem iltihaplarına, pelvik kaslarda iltihaplara neden olabilir.

Kadınlarda genital ve pelvik enfeksiyonlar oluşturabilir. Düşük ve tekrarlayan gebelik kayıpları, erkekte sperm bozuklukları ve kısırlık, erken doğum, su kesesinin erken patlaması gözlenebilir.

İdeal olarak antibiyotik tedavisi süresince, en az 7 gün, herhangi bir cinsel temastan kaçınmalısınız.

Antibiyotik tedavisine başladıktan 4-5 hafta sonra bir kontrol testi yapılabilir, ancak rutin olarak önerilmez. Kontrol testi sırasında pozitif ureaplasma sonucu, özellikle herhangi bir semptom yoksa endişe konusu olmamalıdır.

Böyle bir durum, kişideki ureaplasma enfeksiyonunun bir hastalığın nedeninden çok normal florada olduğunu düşündürür.

Belirti yoksa şüpheli cinsel temastan 14 gün sonra bu testin yaptırılması önerilir. Şikayet varsa erken tanı ve tedavi amacıyla doktorunuz ile vakit kaybetmeden görüşmelisiniz.

İlişki sırasında genital bölgelerde açık yaraların olması, ureaplasma enfeksiyonunun enfekte olma ihtimalini yükseltmektedir. Özellikle immün (bağışıklık) sistemi zayıf olan kadın ve erkekler ile yenidoğanlarda ortaya çıkan hastalıkların etkileri daha fazladır.

Ureaplasma cinsel yolla bulaşan bir hastalık olduğundan özellikle çok eşli cinsel yaşamı olan ve korunmasız ilişkiye girenlerde enfeksiyon riski fazladır. Prezervatif kullanımı enfeksiyon riskini azaltsa da, tam koruma sağlayamadığı akılda tutulmalıdır.

Herhangi bir semptomu olmayan kişilerde tedavi her zaman gerekli olmayabilir. Bu durum özellikle ureaplasma bakterilerinin vücutta zararsız bir şekilde var olduğu zamanlarda geçerlidir.

Tedavi başlanacak ise tercih edilecek antibiyotiğe kültür sonucuna göre karar vermek en uygunudur. Kültürle birlikte yapılan antibiyogram testinde mikroorganizmanın hangi antibiyotiğe duyarlı hangisine dirençli olduğu araştırılır.

Ureaplasma enfeksiyonlarının tedavileri antibiotiklerle yapılmaktadır. Tedaviye cevap alınamadığı durumlarda farklı ilaçlarla tedaviye destek verilebilir.

Antibiyotik tedavisi sonrasında devam eden dirençli enfeksiyonlarda eş (cinsel partner) tedavisi ve ikinci bir kür uygulaması gerekebilir.

Ureaplasma enfeksiyonlarının tanısı alınan sürüntü veya biyopsi incelemesi ile konulur. Test için örnek üretra, vajina, uterus veya idrar örneğinden alınabilir.

Ureaplasmanın küçük boyutu nedeniyle mikroskop altında görülmesi neredeyse imkansızdır. Ureaplasmayı tanımlamak, özel laboratuvar testleri ve ekipmanı gerektirir.

Ureaplasma enfeksiyonları nadiren bulgu verir. Çoğu zaman herhangi bir yakınmaya neden olmaz ve sadece alınan kültürlerde belirlenebilir.

Ureaplasmanın belirtileri şunlardır;

• Her iki cinsiyette de idrar yolu (üretra) enfeksiyonları
• İdrar yaparken yanma ve akıntı
• Penis ucunda ıslaklık
• Kötü kokulu akıntı
• Kasık ağrıları
• Böbrek ve sırt ağrısı
• Genital bölgede kaşıntı ve yanma
• Testislerde ağrı ve hassasiyet
• Ağrılı cinsel ilişki görülebilir.

Ayrıca ureaplasma enfeksiyonu erkeklerde üretrit ve bazen epididimit dahil olmak üzere üreme sistemi enfeksiyonlarına da neden olabilir. Kadınlarda, bakteriyel vajinoz, servisit, pelvik inflamatuar hastalık ve kısırlık gibi durumlara da yol açabilir.

Ureaplasma, birçok sağlıklı erkek ve kadının ağız ve genital organlarında bulunur. Zararsız bakteriler olduğu için herhangi bir belirtiye neden olmaz, tedavi gerektirmez. Bakteriyi taşıyan kişiler arasında doğrudan temas ile bulaşma olabilir.

Bununla birlikte en önemli bulaş yolu korunmasız cinsel ilişki sırasında direkt temas iledir. Bir diğer nadir bulaşma yolu ise hamilelik ve doğum sırasında anneden bebeğe geçiştir.

Ureaplasma, genellikle vücutta yaşayan bakterilerin bir parçasıdır ve çoğunlukla herhangi bir sorun oluşturmaz ve tedavi gerektirmez.

Ancak bazı durumlarda ureaplasma bakterisi olması gerekenden daha hızlı çoğalarak çeşitli hastalıklara neden olabilir. Ureaplasma, cinsel yolla bulaşabilen hem kadın hem de erkeklerde genital enfeksiyonlara sebep olabilen mikroorganizmalardır.

Ureaplasma, mikoplazma olarak bilinen bir bakteri sınıfının üyesidir. Tek hücreli ve hücre duvarı olmayan mikroorganizmalardır.

Bu özellikleri onlara penisilin ve antibiyotiklerin birçoğuna karşı direnç göstermelerini sağlar. İnsanlarda 14 farklı ureaplasma türü tanımlanmıştır. En yaygın 2 türü Ureaplasma urealyticum ve Ureaplasma parvumdur. Bunlar genetik testler ve diğer laboratuvar özellikleri ile birbirlerinden ayırt edilebilir.

Ureaplasma urealyticumun cinsel yolla bulaşma olasılığı ve şikayet oluşturma olasılığı daha yüksektir. Bilinen en küçük mikroorganizmalar oldukları için standart kültür ortamlarında değil ancak daha karmaşık yapıdaki kültür ortamlarında üretilebilirler.

HSV 1 ise yüz, dudaklar, burun ve ağız içinde içi su dolu kabarcıklar oluşturur. Bu kabarcıklar çok kısa süre içerisinde açılıp üzerleri ülserleşir ve yakınlarındaki diğer küçük ülserlerle birleşme eğilimi gösterirler. Ardından üzeri sulanan bu yaralar kabuklaşır. Kabuklar sarı beyaz renktedir.

Daha sonra kabuklar kendiliğinden yumuşayarak düşerler. İlk başta yerlerinde kahverengi bir leke bırakır . Daha sonra kahverengi bir ize dönüşür.

HSV 2 ise genital bölgeyi tutar. Kasıklar, kadında vajina dış dudakları, iç kısmı, anüs ile vajina arasındaki bölgeyi, rahim ağzını, erkekte penisin özellikle gövdeye yakın kısmını, nadiren penis başı ve testisleri, kalçaları tutabilir.

Uçuk virüslerinin kuluçka süresi 2 ila 12 gün arasında değişir.

Tükürükte virüs salgılanması, stomatitin iyileşmesinden sonra 7 haftaya kadar sürebilir. Primer genital lezyonu olan hastalar 7-10 gün süreyle enfektiftir. Tekrarlayan hastalığı olanlar, her atakta 4-7 gün boyunca bulaşıcıdır.