Uyuz tedavi sürecinde son bir hafta içerisinde kullanılmış tüm kıyafet, çamaşır ve yatak takımlarının en az 60 derecede yıkanması ve ütülenmesi gereklidir. Yıkanamayacak eşyaların ağzı bağlı şekilde hava almadan 7 gün saklanması yeterli olur.

Evcil hayvanlar da uyuz olabilir. Ancak hayvanlarda gözlenen uyuz akarı türü ile insan uyuz akarı farklıdır. Dolayısı ile hayvandan insana uyuz geçse de kısa süreli kaşıntı dışında herhangi bir parazit enfeksiyonuna yol açmaz.

Uyuzda antiparaziter tedavi ile uyuz böcekleri (akarlar) ve yumurtaları gitse de kaşıntı hemen kesilmez. Derideki duyarlanma (alerji) bir süre daha devam eder ve kaşıntıların tamamen geçmesi 2-4 haftayı bulabilir.

Uyuz hastalığı son derece bulaşıcı bir hastalıktır. Hastalığın bulaşma şekli yakın temas şeklinde olabileceği gibi ortak kullanılan yatak, çarşaf, havlu ve kıyafetler de hastalığı bulaştırabilir. Bunun nedeni ise akarın insan vücudu dışında 1-2 gün kadar yaşayabilmesidir.

Uyuz paraziti sağlıklı insana bulaştığında deri altına girerek tüneller açar ve hızla üremeye başlar. Eğer kişi ilk kez uyuz hastalığına yakalanmışsa semptomlar kendini 2-6 hafta arasında göstermeye başlar ancak daha önce uyuz hastalığı geçiren kişiler uyuz belirtilerini genellikle 1-4 gün içinde yaşamaya başlar.

Halk arasında uyuz böceği olarak bilinen sarcoptes scabiei von hominis akarı, cildin üst kısmında görünerek uyuz hastalığını ortaya çıkarır. Akar ciltte daha da ilerleyerek kaşıntıya neden olmaya başlar. Tedavi edilmediği takdirde kaşıntılar döküntü ve yara oluşumuna yol açar.

Hayır, uyuz hastalığı kendiliğinden geçmez veya iyileşmez. Tedavi edilmediğinde kaşıntıya bağlı deri yüzeyinde oluşan yaralar sebebi ile bakteriyel enfeksiyonlar da meydana gelebilir. Bu nedenle uyuz hastalığı varsa mutlaka uzman bir hekime görünülmelidir.

Uyuzun tanıyı kolaylaştıran belirtileri yoğun kaşıntı(geceleri daha da şiddetlenir) ve sivilce benzeri deri döküntüleridir. Bu belirtilere sahipseniz tanı ve tedavi için bir cildiye doktoruna görünmeniz gerekmektedir.

Uyuz hastalığında yoğun kaşıntı ana semptomdur. Cilt kıvrımlarında görülen yayılmış biçimde küçük kırmızı, inişli çıkışlı döküntüler söz konusudur. Kaşıntı yoksa uyuz hastalığı değildir.

Kurdeşenden farklı olarak, derinin altına yuvalanan akarın neden olduğu uyuz hastalığında kaşıntı ve kırmızı, pembe renkli döküntüler ortaya çıkar, uyuz ısırıklarının ciltteki reaksiyonu deri kıvrımları olan parmak aralarında, bileklerde, dirseklerde ve diz üstünde ve cinsel organ çevresinde görülür.

Egzamanın ciltte bıraktığı izler kırmızı, mor, kahverengi veya kül grisihalinde olur ve ciltte kuru ve pullu izlere neden olur. Uyuz ise pembe yada kırmızı, sivilce benzeri döküntü ve sıvıyla dolu kabarık şişliklere neden olur.

Vücuda yerleşen uyuz akarları için en yaygın yöntem permetrin kullanımıdır. Uyuz tedavisinde yaygın olan tercih edilen permetrin vücutta yuvalanan akarları ve onların bıraktığı yumurtaları öldürür.

Uyuz hastalığı bir cilt hastalığı olup, ten tene temas uyuz akarının bulaşmasına neden olur. Uyuz böcekleri cildin üst tabakasında yuva yaparak yumurtaları bırakır.

Uyuz hastalığında kaşıntı şiddetini azaltmak için tedavi planı içerisinde antihistaminik alerji hapları, kalamin losyonu gibi reçetesiz cilt kremleri kullanmak kaşıntıyı hafifletmeye yardımcı olabilir.

Uyuz, uzun süren cilt teması ile yayılır. Vücudunda uyuz akarı bulunan bir kişinin kullandığı giysi, çarşaf, yorgan veya havluyu kullanmakta uyuzun yayılmasının yaygın nedenidir.

Uyuz hastalığının ilk belirtileri yoğun kaşınma isteği ve deri kıvrımlarında ortaya çıkan küçük kırmızı sivilce benzeri döküntülerdir. Uyuz yumurta bırakıp çoğaldıkça, akarlarının yuvalandığı bölgede deri üstünde tümsekli çizgiler görünür hale gelir.

Uyuz hastalığı ten teması, yatak çarşafları, havlu ve kıyafet gibi vücudunda uyuz akarı bulunan bir kişinin kişisel eşyaların kullanımı ile bulaşır. Bu nedenle uyuz hastalığından korunmak için özellikle toplu taşıma alanlarında, kalabalık ortamlarda hijyene dikkat edilmelidr. Uyuz temas yolu ile bulaştığı için bu kişilerle temastan kaçınılmalı, havlu, nevresim iç çamaşırı gibi kişisel eşyalar ortak kullanılmamalıdır.

Doktorunuz bir insektisit olan permetrin krem veya losyonu boyundan aşağı uygulatıp, ciltte 8-24 saat arasında bekletitirerek akarlar ve bıraktıkları yumurtaların öldürerek hastalığı tedavi etmeyi önerebilir.

Ya da başka bir tedavi yöntemi olarak antiparaziter hap olan ivermektin'i önce tek bir dozda ve ardından 1-2 hafta sonra ikinci bir doz vererek tedavi planını uygulamayı tercih edebilir.

Uyuz hastalığının tedavisinde doktor talimatları ile hareket etmek, doktor onayı olmadan herhangi bir ilacı kullanmak tehlikeli olabilir.

İlaç tedavisi başlandığında dikkat edilmesi gereken, son 3 gün içerisinde giyilen kıyafet, yastık yorgan kılıflarınız, ayakkabınız kısacası deriniz ile temas eden her şeyi 3 gün süre ile plastik bir torbaya atıp ağzını kapatarak hava almamasını sağlayarak(akarlar insan vücudu dışında 3 gün süre ile yaşayabilir) ya da en az 60 derece sıcaklıkta yıkayarak, akarların ölmesini sağlamanız gerekir.

Uyuz Tedavisinde Kullanılan Yöntemler​

• Lokal uygulanan antiparaziter losyonlar (en sık permetrin etken maddeli uyuz kremi veya sülfür-katran içeren klasik majistral ilaçlar)
• Ağızdan alınan tablet formunda sistemik antiparaziter ilaçlar (ivermektin etken maddeli)
• Hijyen önlemleri (ilaçları sürmeden önce ilk olarak keselenerek banyo yapmalıdır. Banyodan sonra deri kurulanmalı ve sonrasında kulak arkasından itibaren ayak parmak uçları dahil tüm vücuda uyuz ilacını sürülmelidir)
• Tırnaklar uzunsa kısa kesilmelidir.
• Kaşıntı için antihistamink haplar veya topikal steroidler

Uyuz Tedavisi İçin Kullanılan İlaçlar Nelerdir?​

Uyuz tedavisinde en sık kullanılan tedaviler permetrin içeren kremlerdir. Bunun yanında kükürt ve benzil benzoat içeren kremler de kullanılmaktadır. Bazı durumlarda ivermectin içeren haplardan da fayda sağlanmaktadır.

En etkili uyuz ilacı nedir?​

Uyuz tedavisinde, uyuz akarları ve bıraktıkları yumurtaları öldürebildiği için tercih edilen ilaçtır permetrin krem %5'dir.

Gebelikte uyuz tedavisi nasıl yapılır?​

Gebelik döneminde görülen uyuz tablosunda kükürtlü kremler ve permetrinli kremler kullanılabilir. Önerilen dozlardan fazla kullanmamak gerekir.

Parmak araları, koltuk altı, bilekler, meme ucu çevresi ve kalça gibi kıvrımlı bölgelerde geceleri dahada şiddetlenerek uykudan uyandıran kaşıntı, döküntü ve kabarcıklar uyuz hastalığı için en belirgin fiziksel bulgulardır.

Uyuz böceğinin yerleştiği tünellerin ucunda kir birikimine benzer grimsi siyah nokta benzeri oluşumlar gözlenir. Bu fiziksel bulgular tanılayıcı niteliktedir. Vücuttaki uyuz varlığını kesinleştirmek için lezyonların dermatoskopi cihazı ile büyütülerek incelenmesi veya mikroskobik olarak değerlendirilmesi tanıyı resmileştirir.

Uyuz Tanısı için Mürekkep Testi Nedir?​

Uyuz akarlarının yuvaları bir mürekkep testi kullanılarak tespit edilebilir. Kaşıntılı bölgeye mürekkep döküp, daha sonra alkollü bir bezle silinir. İlgili bölgede uyuz yuvası bulunuyorsa mürekkebin bir kısmı kalacak ve yuvaya doğru akarak koyu bir çizgi halinde görüncektir.

Koyu çizgiler oluşursa bu teşhisi doğrulamak için etkilenen bölgeden bir deri örneği alınarak mikroskop altında doğrulanabilir.

Uyuz hastalığı, doktor önerisi ile uyuz böceklerini öldürebilen permetrin gibi antiparaziter uyuz kremi ve losyonların cilde uygulanması ya da antiparaziter hap olan ivermektin ile geçirilebilir.

Uyuz hastalığında özellikle parmak araları, bilek çevresi, kol altı, bel çevresi, kasık ve kalça gibi kıvrımlı bölgelerde yoğunlaşan kaşıntı uyuzun en karakteristik belirtisidir ve kaşıntı geceleri şiddetlenir, bir diğer uyuz belirtisi olan sivilce benzeri döküntüler vücudun her yerinde görülebilir.

Uyuza olan kişilerde ortaya çıkan döküntülerin vücutta yaygın olarak görüldüğü yerler şuralardır:

• Parmak araları
• Koltuk altı
• Bilek içleri
• Bel
• Meme ucu çevresi
• Kalça
• Diz
• Cinsel organ etrafı
• Ayak tabanları

Bebeklerde, küçük çocuklarda ve yaşlılarda uyuz döküntülerinin görüldüğü yerler ise şuralardır:

• Baş bölgesi
• Yüz
• Boyun
• Avuç içi
• Ve ayak tabanları

Uyuz hastalığına neden olan sarcoptes scabiei isimli akar vücuda yerleştikten sonra yaşanan uyuz belirtileri, şiddetli kaşıntının eşlik ettiği, cilt üstünden gözle görülebilen 1 ila 10 mm. uzunluğunda grimsi-beyaz veya ten renginde çizgiler, sivilce benzeri kaşıntılı kırmızı döküntülerdir. Bu bulgular parmak araları başta olmak üzere, el, ayak, bilek, dirsek, göbek, bel, kalça ve koltuk altı gibi bölgelerde daha fazla görülürler.

Uyuz hastalığının belirtileri, şiddetli kaşıntı, sivilce benzeri kızarık ve döküntüler, içi sıvı dolu lezyonlar ile uyuzun yuvalandığı yerlerde ciltte iz gibi grimsi-beyaz kabarık çizgilerdir. Uyuzun tipik belirtisi olan kaşıntı geceleri ve sıcak banyo sonrasında dahada artar.

İlk kez uyuz hastalığına yakalanan kişilerde dört ila sekiz hafta, daha önce de uyuz olunduysa 1-4 gün içerisinde ortaya çıkan uyuz belirtileri şunlardır:

• Özellikle geceleri şiddetlenen kaşıntı
• Parmak araları, bilekler, koltuk altı, göbek deliği çevresi ve meme ucu gibi deri kıvrımlarında görülen döküntüler
• Ciltte iz gibi grimsi-beyaz kabarık çizgiler
• Sıcak banyo ile kaşıntının artması
• Kaşıma sonucu enfekte olan şişlik ve yaralar
• Genital bölgede içi sıvı dolu lezyonlar oluşması
• Kalın kabuklar oluşması
• Bebek ve çocukların baş, yüz, boyun, avuç içi ve ayak tabanlarında kaşıntı ve kızarıklık görülür.

Şiddetli kaşıntı​

Kaşıntı uyuzun en yaygın belirtisidir. Uyuz varlığında kaşıntı isteği geceleri kişiyi uykusundan uyandıracak kadar artar. Vücut ısısında ki artış kaşıntının daha şiddetlenmesine neden olur ve geceleri pijama, kalın çarşaf ve battaniye gibi kullanımlar vücut ısısındaki artışın nedeni olabilir.

Sivilce benzeri döküntü ve kızarıklıklar​

Döküntü ve ciltte kızarıklıklar uyuz belirtilerindendir. Vücutta yuvalanan uyuz akarlarına karşı vücudun geliştirdiği reaksiyonun bir sonucudur. Bu döküntüler daha çok bilekler, parmak araları, koltuk altı ve dirsek kıvrımları, kasık bölgesi ve popo kıvrımlarıdır. Döküntüler, kurdeşen, sivilce, ısırık veya pula benzeyen cilt lekesi şeklinde bir görüntü verir.

Grimsi-beyaz iz gibi kabarık çizgiler​

Bir başka uyuz belirtisi cilt yüzeyinde iz gibi görünen grimsi-beyaz bazende ten rengi çizgilerdir.

Sıcak banyo sonrası kaşıntıda artış​

Uyuz vakalarında geceleri ve sıcak su ile temas sonrasında ciltte kaşıntı artar.

Genital bölgede içi sıvı dolu lezyonlar görülmesi​

Vücuda yerleşen uyuz böcekleri tünel oluşturdukları yerlere yumurta ve bu tünellere dışkılar bırakırlar. Vücudun akarlara, yumurtalara ve dışkıya karşı geliştirdiği reaksiyon sonucu küçük kaşıntılı şişlik ve kabarcıklar meydana gelir.

Kaşıma sonucu enfekte olan yara ve şişlikler​

Şiddeti artan kaşıntıyla birlikte kaşınan bölgenin enfekte olmaya başlar. Oluşan enfeksiyon şişlik ve yaralara sebebiyet verir.

Döküntülerin neden olduğu deri üstünde koyu lekeler oluışması​

Cilde yayılan küçük kırmızı döküntüler bir süre sonra koyu lekelere dönüşebilir.

Uyuz hastalığı doğrudan cilt teması sonucu yayılır. Uyuz böcekleri uzun süren doğrudan ten teması ya da havlu, çarşaf, kıyafet gibi kişisel eşyaların kullanılması ile bulaşır. Ortalama olarak 15-20 dakikalık bir temas süresi uyuzun bulaşması için yeterlidir.

Özellikle yatak, çarşaf, yastık ve havlu gibi kişisel eşyalar, aynı evde, okulda, iş yerinde bulunmak ya da toplu taşıma araçları gibi kalabalık ve yakın bulunulmak zorunda kalınan insan gruplarının olduğu yerlerde çok daha kolay yayılırlar.

Uyuz, küçük, sekiz bacaklı, sarcoptes scabiei von hominis adlı akar türünün derinin altına yerleşip yumurta bırakması ile ortaya çıkan cilt enfeksiyonudur. Uyuz olan biri ile doğrudan temas, ya da o kişinin kişisel eşyalarının paylaşımı uyuzun yayılmasının nedenidir.

Özellikle sonbahar ve kış mevsimlerinde artış gösteren uyuz hastalığı; kalabalık olan okul, hastane ve askeri kışla gibi bölgelerde daha çok görülür. Ayrıca merak edilen konulardan biri de evcil hayvanlardan uyuz bulaşıp bulaşmadığı konusudur.

Evcil hayvanlar insanlara uyuz bulaştırmaz. Hayvanları etkileyen uyuz akarları insanlarda hayatta kalmayıp bir çoğalma gerçekleştirmez. Bununla birlikte, uyuz olan bir hayvanla temas etmek, akar derinin altına girerse kısa süreli kaşıntıya neden olabilir ancak birkaç gün içinde akar ölür ve tedaviye gerek kalmaz.