Uyuzun 3 formu bulunmaktadır. Bunlar halk arasında uyuz olarak anılan klasik uyuz, nodüler ve kabuklu (norveç) uyuzudur.

Klasik Uyuz
Klasik uyuz hastalığında, vücutta yuvalanan akar sayısı genellikle 10-15 arasındadır. Akarların yerleşerek açtığı tüneller yani yuvalar cilt tabakası genellikle bilekler, eller veya ayaklarda bulunur. Bu yuvalar birkaç milimetreden 1 cm'ye kadar uzunlukta ince, dalgalı ve hafif pullu çizgiler şeklinde olur.

Kaşıntının başlaması vücudun akar dışkılarına tepki verme süresi olan 4 ila 6 hafta içinde ortaya çıkar. Klasik uyuz vakalarında akarların yuvalandığı bölgelerde yoğun kaşıntı ve döküntü en tipik belirtidir. Kaşıntı özellikle geceleri daha yoğundur ve deride kırmızı döküntüler meydana gelir.

Kabuklu (Norveç)
Bu tip genellikle zayıf bağışıklığı bulunan, özellikle yaşlı ve engellilerde görülen şiddetli uyuz türüdür. Geniş bir cilt alanını kaplayan kabuklu alanlar oluşturma eğilimindedir. Akarlar dirençle karşılaşmadığı için çok hızlı çoğalırlar. Klasik uyuzlarda yaygın olan 10 ila 15 akar yerine milyonlarca akar çoğalabilir. Dokunulduğunda dağılabilen gri renkteki kalın kabuklar en tipik belirtisidir.

Nodüler
Nodüler uyuz, klasik uyuza göre belirtilerin yaygınlığı daha azdır ve daha çok genital bölgeyi içeren kalıcı, sert ve kaşıntılı nodüller söz konusudur. Nodüler uyuz, bulaştıktan sonra tedavi edilse dahi uzun süre boyunca varlığını sürdürrmeye devam edebilir.

Uyuz, cildin üst tabakasına yuva yapan mikroskobik boyutlardaki sarcoptes scabiei adlı böceğin neden olduğu cilt hastalığıdır. Uyuz belirtileri özellikle geceleri şiddetlenen kaşıntı, cilt üzerinde kırmızı döküntüler ve cilt yüzeyinde gözle görülebilen iz gibi kabarık çizgilerdir.

Kaşıntı ve döküntü belirtileri el ve ayak parmakları arası, bilekler, koltuk altı, göbek deliği çevresi, bel, meme ucu ve kasık bölgesi gibi deri kıvrımlarında daha yoğundur.

Çok bulaşıcı bir hastalık olan uyuz hastalığı cilt teması yoluyla yayılır. Uzun süre ten tene ya da doğrudan temasta bulunma, kişisel eşyalarının paylaşılması uyuzun bulaşma yollarındandır.

Uykuda görülen motor hareketlerin ayırıcı tanısı her klinisyen için çok önemlidir. Uyku terörü gibi NREM uyku sırasında görülen parasomniler özellikle uyku sırasında ortaya çıkan bazı epilepsilerle (nokturnal frontal lob nöbetler) karışabilir.

Nokturnal frontal nöbetlerin başlangıç yaşı parasomnilerden biraz daha geçtir ve genellikle 10 ile 16 yaş arasındadır. Aile öyküsü bulunma olasılığı yüksektir. Parasomniler ile karışabileceği gibi birlikte görülme olasılığı da vardır.

Nokturnal frontal lob nöbetleri de uyku terörü ile benzer şekilde uykunun başlangıç döneminde yani NREM uykusunda ortaya çıkar. Muayene ve EEG ile ayrım yapılabilir.

Ayrım yapılamayan hastalarda ya da epilepsi tedavisine rağmen nöbetler kontrol altına alınamadığında tam kanallı elektroensefalografi video polisomnografi tanıda altın standarttır.

Uyku terörü genellikle 3 yaş sonrası görülür. Ancak nadir de olsa daha erken dönemde görülen vakalar da vardır.

Bebek ya da çocuk o sırada çığlık atabilir, korkmuş bir ifade ile etrafa bakabilir. Ancak ebeveynlerin bilmesi gereken o sırada uyanıklık olmadığıdır. Bu nedenle bu sürede sakin olunmalı, olayın bitiminde çocuk sakinleştirilmelidir.

Kişinin o sırada yanında olan yakınının bu sırada sakinliğini koruması önemlidir. Atakların genellikle 20 sn ila 5 dakika arasında süreceği bilinmelidir. Uyku terörü yaşayan kişinin o anda uyandırılması oldukça güçtür. Aileye kişiyi o sırada uyandırmaya ve sakinleştirmeye çalışmalarının yararı olmadığı anlatılmadır.

Sadece kişinin o esnada hareketlerle zarar görmemesi için güvenli ortam yaratılmalıdır. Atak sonlandığında uyku hali ve zihin bulanıklığı devam edebilir, bir süre sonra hastanın tekrar uykuya dalacağı bilinmelidir. Genellikle uyku terörü yaşayan birey sabah yaşananı hatırlamayacaktır.

Tedavide ilk adım hastanın güvenliğinin sağlanmasıdır. Hastaya o sırada zarar verebilecek nesneler uyuduğu ortamdan uzaklaştırılmalıdır. Uyku hijyeni bu hastalarda önemlidir, bu açıdan bilgilendirme yararlı olacaktır.

Eğer ataklar aynı saatlerde ortaya çıkıyor ise o saatten 15 dakika önce kişinin uyandırılması ve bir süre uyanık kalmasının sağlanması da fayda sağlayabilir.

Alkol ya da madde bağımlılığı gibi tetikleyiciler var ise tedavi bunların bırakılması ile başarılabilir.

Tetikleyici olabilecek faktörlerin (depresyon, anksiyete, uyku apnesi vb) tespiti ve tedavisi de önemlidir.

Uyku terörü atakları nadir ise bu öneriler yeterli olabilir.

Ancak atak sıklığı fazla ve kişinin işlevselliğini bozacak seviyelerde ise antidepresanlar tedavide denenebilir.

Benzodiazepinler tedavide etkin bir seçenek olsa da, bağımlılık ve kesildikten sonra atakların tetiklenmesine yol açabileceğinden ilk tercih olarak kullanılmaz.

Uyku teröründe tanıda en önemli basamak hasta ve yatak eşinden alınan öyküdür. Video kaydı da tanı koymada yardımcı olabilir.

Tıbbi hastalıkların sorgulanması, madde ve alkol kullanımı, psikiyatrik hastalıkların sorgulanması, nörolojik açıdan ayrıntılı değerlendirme doğru tanı açısından önem taşımaktadır.

Tanıdan emin olunamıyorsa polisomnografi ile uyku kaydı tanıda çok yardımcı olabilir.

Uyku terörünün nedeni net olarak bilinmemekle beraber genetik faktörlerin önemli olduğu ya da eşlikçi psikiyatrik hastalıklara eşlik edebildiği bilinmektedir.

Birinci derece akrabalarda görülme riski, ailesinde uyku terörü olmayanlara göre fazladır.

Şizoid, borderline ve bağımlı kişilik bozukluğu, travma sonrası stres bozukluğu, yaygın anksiyete bozukluğu ve uyurgezerlik ile birlikteliği sık olarak bildirilmektedir

Ayrıca uyku apne sendromu, yorgunluk, huzursuz bacak sendromu, alkol ve madde kullanımı ile de birlikteliği sık görülür.

Uyku terörü genellikle çocukluk çağında görülür. Başlangıç yaşı sıklıkla 3-12 yaş arasındadır. Erkek çocuklarında daha sıktır. Ergenlik döneminde ise genellikle düzelme eğilimindedir. Erişkinlerde ise çok daha nadirdir. Yaşam boyu görülme sıklığı erişkinlerde %1’in altındadır.

Uyku terörü, uykunun ilk saatlerinde NREM uykuda meydana gelen, ağlama ya da yüksek sesli çığlıkla başlayan, otonomik belirtilerde artışın eşlik ettiği ani korku ataklarıdır.

Uyku terörü yaşayan kişiler korkarak, çığlık atarak ya da ani, kendine ve çevresine zarar verebilecek koşma, fırlama, yanındaki kişiye vurma gibi hareketler yaparak kalkarlar. Kişi bu sırada dış uyaranlara yanıtsızdır ve genellikle zorlukla uyandırılırlar. Kişi uyandığında konfuzyon ve korku hali yaşayabilir.

Ek olarak otonom sistem uyarılmasın bağlı terleme, ciltte kızarıklık, çarpıntı, göz bebeğinde büyüme gibi belirtiler de eşlik eder.

Parasomniler genellikle uykuya geçiş sırasında ortaya çıkan istenilmeyen anormal davranışların, fiziksel aktivitelerin ve çarpıntı, terleme, ciltte kızarıklık, göz bebeğinde büyüme gibi otonomik belirtilerin ortaya çıkması olarak tanımlanmaktadır. Uyku terörü parasomni başlığı altında yer almaktadır.

Uyku apnesi sağlıklı uykuyu bozar. Oysa uyku bedensel dinlenmeye zemin hazırladığı gibi zihinsel fonksiyonların da yenilendiği bir dönemdir. Sağlıklı bir vücut için ve günün kaliteli geçebilmesi için uykunun süresinden ziyade kalitesinin artırılması daha önemlidir.

Kronik uykusuzluk; gündüz dikkat eksikliği, konsantrasyon güçlüğü, aşırı sinirlilik, iş performansında düşme, depresyon, yüksek tansiyon ve metabolik bozukluklara kadar birçok soruna neden olabilmektedir.

Tüm hastalara genel olarak kilo verilmesi, sigara ve alkolün bırakılması önerilmektedir. Diyabet, hipertansiyon, yüksek kolesterol, obezite gibi hastalıklar açısından riski yüksek olan kişilerde uyku apne sendromunun teşhis ve tedavisi büyük önem taşımaktadır.

Evet, çocuklarda uyku apnesi olur. Çocukların özellikle gece uykuları yakın takibe alınmalıdır. Çocuğun uykuda ağzının açık uyuyup uyumadığı, horlama ya da hırıltılı nefes almalar belli periyodlarla kontrol edilmelidir.

Geniz eti ve bademciklerin büyük olduğu durumların uyku apnesine yol açabileceği unutulmamalıdır. Doktora gitmeden önce çocuğun uyku anının videoya alınması teşhis açısından önemli bir ayrıntıdır.

Uyku apnesinin belirtilerinin hasta tarafından fark edilmesi zordur. Bu konuda kişinin uyku durumunu bilen eşi, ebeveynleri, çocukları ya da yakınları tarafından doğru bilgi sağlanmalıdır. Uyku apnesinin varlığından söz edebilmek için 3 önemli soruyu cevaplandırmak çok önemlidir.

Horlama, uykuda nefes durması ve gündüz artmış uyku hali var mı? Bu 3 soruya “evet” yanıtı veriliyorsa, bu durum uyku apnesi ile karşı karşıya olunduğu anlamına gelecektir. Bunun için en kısa sürede bir uzman doktora başvurulmalıdır.

Uyku apnesi, alınacak basit önemler sayesinde önlenebilir. Hastalık için değiştirilebilir risk faktörlerinden en önemlisi obezitedir. Uyku apnesi kilo verilerek %50 oranında azaltılabilir.

Ayrıca, alkol ve uyku ilaçlarından kaçınmak, sigarayı bırakmak ve sırt üstü yatmamak da rahatsızlığı azaltır. Horlamayı azaltan ve burun açıklığını sağlayan spreyler veya elastik bantlar uyku apnesi tedavisi için yeterli olmaz.

Solunumun geçici olarak durmasına apne denilmektedir. Genellikle uyku apnesi olarak bilinmektedir.

Psikolojik ya da sosyal sorunlar uyku apnesini tetikleyebilmektedir.

Uyku apnesi olan kişilerin yüz üstü uyuması önerilmektedir. Böylece solunum yolları açık kalarak hava geçişi sağlanması hedeflenir.

Uyku apnesine müdahale edilmezse ve gerekli önlemler alınmazsa felç ya da ani ölümlere sebebiyet verebilir.

Uyku apnesi birçok sebepten meydana gelebilir fakat en önemlisi boğazda hava geçişinin olduğu bölgenin kapanması ve gevşemesinden dolayıdır.

Obezite ve uyku apnesi arasında doğrudan bir ilişki bulunur. Bunun sebebi ise kilolu ve obez kişilerde üst solunum yollarındaki yer alan yağ birikintilerinin hava yollarını daraltmasından kaynaklanır. Bu bölgede kas aktivitesinde azalma olduğundan, uyku apnesine yol açabilmektedir.

Uyku apnesi, uyku sırasında nefes almada 10 saniye veya daha fazla duraklamalarla kendini gösteren ve huzursuz uykuya neden olan bir uyku bozukluğudur.

Uyku sırasında tekrarlayan solunum kesintilerine neden olur. Pek çok sebeple ortaya çıkabilen horlama ise uyku esnasından hava yollarında oluşan titreşimin sebep olduğu gürültü olarak tanımlanır.

Uyku apnesi semptomlarını hafifletmek için doğal yöntemlerden yararlanabilirsiniz. Bu yöntemler sağlıklı bir uyku geçirmenizi sağlayarak iyileşmenize yardımcı olacaktır.

Oda ısısını ayarlayın​

Uyku apnesi olan kişiler oda sıcaklığı 16 derece civarında olduğunda daha iyi uyumaktadır. Odanı ne çok sıcak ne de çok soğuk olması uyku verimliliğini artırır.

Lavantadan yararlanın​

Kaygıyı azaltmada etkili olan lavanta, kişinin rahatlamasını sağlayarak uyku moduna geçmesini kolaylaştırır. Saf lavanta yağını havluya birkaç damla döktükten sonra yastık kılıfınızın içine koyun ve o şekilde uyuyun.

Magnezyum desteği alın​

Uyku apnesine sahip olan kişiler düşük magnezyum seviyesine sahip olduğundan magnezyum içeren besinler tüketmek bu kişiler için önemlidir. Muz, lahana, ıspanak, avokado ve kuruyemişler magnezyum açısından zengin gıdalar olup uyku apnesine iyi gelir.

Doğal baldan yararlanarak boğazınızı rahatlatın​

Antioksidan görevi gören bal, uyku apnesine sahip kişilerin boğazını yatıştırarak rahat bir uyku geçirmelerine katkı sağlar.

Yoga gibi egzersizlerden yararlanın​

Boğaz kaslarının gevşeyerek boğazdaki dokuların hava geçişini engellemesine neden olan uyku apnesine karşı yoga gibi egzersizlerden yararlanabilirsiniz.