Helicobacter pylori enfeksiyonu gastrit ve ülsere neden olduğu gibi mide kanseri nedenlerinden biridir. Gastrıt ve ülser durumlarında mutlaka bu bakterinin ortadan kaldırılması gerekir. Ayrıca sigara ve alkol kullanımından da mide kanserinden korunmak adına uzak durulmalıdır. İçtiğiniz sudaki çinko ve kurşun oranı mide kanserine neden olan önemli bir etkendir.

Mide kanseri sigara kullananlarda daha çok görülür. Bununla birlikte mide kanseri; midesinde polip bulunanlarda, helikobakter pilori enfeksiyonu olan veya tütsülenmiş gıda ve turşu gibi yiyecekleri çok fazla tüketen özellikle Asya toplumlarında daha sık görülen bir kanser türüdür. Ama insanların taze sebze meyveye ulaşımının fazla olduğu yerlerde mide kanserinin sıklığı düşmektedir.

Çay genellikle sıcak olarak tüketilse de çok sıcak içilmesi durumunda yemek borusu ve mide mukozasının üzerinde tahrişe neden olur. Bu tahriş de kansere zemin hazırlar. Sıcak çay, Karadeniz ve Doğu Karadeniz bölgesindeki mide kanserlerinde sıklıkla karşılaşılan nedenlerden biri.

Mangalda et çok sevilse de etin yanacak derecede pişmesi ve marine ederken fazla tuz kullanılması etin kanserojen bir gıdaya dönüşmesine neden olur. Özellikle doğu bölgelerinde tütsülenmiş yiyeceklere daha sık rasatlarız. Tütsülenmiş et, balık, peynir, salamura besinler, çiğ tüketilen et, nitrat tuzları içeren yiyecekler, konserve ve hazır gıdalar sizi mide kanserine doğru sürükleyebilir.

Mide duvarının zarar görmesi sonucu mide kanserinin ileri evrelerinde kanlı kusma yaygın olarak görülebilir. Bununla birlikte dışkıda kanama da mide kanserinin belirtileri arasındadır.

Ailede mide kanseri öyküsü olan kişilerde mide kanseri görülme riski daha yüksek olarak değerlendirilir.

Mide kanserine yakalanan hastaların yaşam süresi, kanserin evresi ve metastaz yapıp yapmadığına bağlı olarak değişir. İlk evre mide kanserinden kurtulma oranı daha yüksektir. Ancak kanser daha ileri evrede ise aynı oranda iyileşme ihtimali daha da zorlaşır.

Siyah dışkılama, kusmuk ve dışkıda kan, az yenmesine rağmen tokluk hissi, yutma güçlüğü, geğirme isteği yanı sıra hazımsızlık, şişkinlik, mide de ağrı, bulantı ve fazla kilo kaybı mide kanserinin belirtileridir.

Mide kanserinin tedavisi cerrahi yöntem yanı sıra kemoterapi, radyasyon tedavisi, akıllı ilaç olarak bilinen hedefli tedavi ve immünoterapi gibi tedavi yöntemlerini içerir. Kanserin evresine göre ameliyat ya da kemoterapi ve radyasyon tedavisi gibi seçenekler tek başına ya da bir arada kullanılabilir. Cerrahi yöntemde kanserin ve/veya kanserli hücrelerin bir kısmı veya tamamı çıkarılır. Midenin tamamı alınırsa, bağırsaktan yeni mide yapılır ve hasta bundan sonraki yaşamını normal bir şekilde devam etmesi amaçlanır.

Mide kanseri lenflere sıçramış ya da 2. evreye geçmişse cerrahi işlem öncesinde ağız ya da enjekte yöntemiyle kemoterapi veya radyoterapi yöntemi ile verilen ilaçlar yoluyla kan dolaşımına girerek ya da x ışını gibi radyasyon türleri ile vücuttaki kanser hücrelerine ulaşarak kanser hücrelerinin büyümesi engellenir ve kanser hücrelerinin öldürülmesi amaçlanır. Hedefli tedavi yönteminde de belirli kanser hücrelerini tanımlamak ve saldırmak için ilaçlar veya çeşitli maddeler kullanılır.

Özetle mide kanseri tedavisinde uygulanabilecek ameliyat, kemoterapi, radyoterapi ve diğer yöntemler kanserin türü ve ilerleme durumu dikkate alarak uygulanır. Mide kanseri tedavisinde genellikle kansere neden olan tümörün uygun şekilde çıkarılması tedavinin en önemli kısmını oluşturur.

Mide kanseri ameliyatı​

Mide kanseri tedavisinde genellikle midenin büyük bir kısmı veya tamamı alınmaktadır. Mide ameliyatı sonrası hastanın sık aralıklarla, küçük porsiyonlarla beslenmesi ve besinleri çok iyi çiğneyerek yutması önerilir. Mide kanseri ameliyatı ve tedavisi sonrası, düzenli kontrollere devam edilmelidir.

Hipertermi tedavisi​

Ayrıca mide kanseri tedavisinde “Hipertermi” adı verilen sıcak kemoterapi uygun hastalarda başarılı sonuçlar alınmasını da sağlıyor. Hipertermi denilen sıcak kemoterapi aslında son 20- 30 yıldır uygulanan bir tedavi yöntemi. İlk kez kadın kanserleri üzerinde uygulanan yöntem son dönemlerde kalın bağırsak ve mide kanserlerinde de sık sık uygulanıyor.

Mide kanserinin tamamen önlemek mümkün değildir ancak riskini azaltmak için uygulanabilecek için bazı adımlar söz konusudur.

Bakteri tedavisini ihmal etmeyin: Eğer helikobakter pylori testiniz pozitif çıkarsa mutlaka bakterinin yok olması için tedavi görmeyi ihmal etmeyin. Çünkü H.pylori enfeksiyonu mide kanseri gelişimi için önemli bir risk faktörüdür.

Mide rahatsızlıklarını önemseyin: Ülser, gastrit ve diğer mide rahatsızlıkları varsa ihmal etmeden tedavi görün. Tedavi edilmeyen mide rahatsızlıkları, özellikle H. pylori bakterisinin neden olduğu rahatsızlıklar, mide kanseri riskini artırabilir.

Sağlıklı beslenin: Meyve ve sebze açısından zengin, tuz ve kırmızı et açısından zayıf bir diyet mide kanseri riskinizi azaltabilir. Turunçgiller, yapraklı yeşil sebzeler ve havuç gibi C vitamini, beta-karoten ve karotenoid açısından zengin besinler, temel besin maddelerinin iyi kaynaklarıdır.

Sigara ve tütün ürünleri kullanmaktan kaçının: Tütün kullanımı mide kanseri ve diğer birçok kanser riskini artırır.

Sağlıklı kiloyu koruyun: Kişinin boy kilo endeksine göre belirlenen sağlıklı bir kilosunun korunması oldukça önemlidir. Bu kilo kontrolü, birçok hastalıkta olduğu gibi mide kanseri riskini azaltma konusunda da önemli bir adımdır.

Mide kanseri sağlıklı olan hücrelerin mide zarının mukozasında kontrolden çıkarak büyümeye başlamasıyla ortaya çıkar. Mide kanserinde belirtiler iştahsızlık, istenmeyen kilo kaybı, göbek bölgesinin üstünde yaşanan mide ağrısı, çok az yemeye rağmen tokluk ve şişkinlik yaşama, mide ekşimesi ve hazımsızlık, bulantı, kanlı veya kansız kusma, karında şişkinlik, dışkıda kan, yorgun ve güçsüz hissetme yanı sıra sarılıktır.

Fiziksel bu bulgular sonrasında, endoskopi uygulaması ile doktor ışıklı bir kamerası bulunan uzun bir tüp ile yemek borusunu, mideyi ve ince bağırsağın ilk kısımlarını gözlemleyebilir. Anormal görünen kısımlar var ise kesin bir tanı için biyopsi alınır. Endoskopinin uygun kullanımı ile hastalığı erken evrede yakalamak mümkündür. Endoskopi dışında kontrastlı grafiler ve bilgisayarlı tomografi mide kanseri tanısını sağlayan diğer önemli tanı yöntemleridir.

Mide kanserinin evresini belirlemek ve diğer organlara yayılıp yayılmadığı görmek için iler testilere ihtiyaç duyulur. Bu testler aynı zamanda hasta için en uygun tedaviyi belirlemek için de gereklidir. Mide kanserinin büyüklüğünü ve yerini saptayan Bilgisayarlı Tomografi (BT), kanserin yayılıp yayılmadığını kontrol eden Laparoskopi ve MR, PET-BT, Böbrek ultrason çekimi, göğüs röntgeni gibi testler uygulanabilir.

Üst endoskopi: Üst endoskopi yöntemi genellikle mide kanserini teşhis etmek için uygulanan yaygın bir yöntemdir. İşlem sırasında, uzman doktor tarafından ucunda minik bir kamera bulunan ince bir tüpü (endoskop) mideye ulaşana kadar ağza sokulur. Küçük cerrahi aletler endoskoptan geçerek doktorun bir doku örneği (biyopsi) almasını sağlar. Alınan doku örneği, bir laboratuvarda kanser hücreleri açısından test edilir ve tanı amaçlanır.

Endoskopik ultrason: Endoskopik ultrason, kanserin evrelerini belirlemeye yardımcı olabilen özel bir endoskopi türüdür. Kullanılan endoskopun ucuna midenizin fotoğraflarını çekebilen bir ultrason probu takılıdır. Kanserin mide zarından mide duvarına yayılıp yayılmadığının tespiti yapılır. Özellikle kanserin hangi evrede olduğunun incelemesi konusunda önemli bir fikir verir.

Radyolojik testler: BT taraması, baryumlu yutma ve MRI dahil olmak üzere birtakım radyolojik testler, kanserle ilişkili olabilecek tümörleri ve diğer anormal hücre hareketlerini belirlemeye yardımcı olabilir. Baryumlu yutma sırasında, mide astarı röntgende daha görünür hale getiren bir madde içersiniz. Özellikle Bir PET taraması, kanserin vücudunuza yayılıp yayılmadığını gösterebilir.

Kan testleri: Detaylı kan tahlilleri, organ ve dokuların nasıl çalıştığı hakkında bilgi sağlanmasını amaçlar. Organ ve dokularda meydana gelen sorunlar kanserin o organa yayıldığını hakkında şüphe doğurabilir.

Laparoskopi: Laparoskopi işlemi, kanser yayılımını değerlendirmesine olanak tanıyan bir cerrahi türüdür. Laparoskopi sırasında organların doğrudan görebilmesi için karındaki küçük kesiklere küçük bir kamera yerleştirilir.

Mide kanseri belirtileri hazımsızlık, özellikle yemekten sonra anormal şişkinlik hissi, yutma güçlüğü, mide yanması, mide ağrısı, halsizlik, beklenmedik kilo kaybı ve bulantııdr. Dışkıda kan ve siyah renkli dışkılama da mide kanserinde görülen diğer belirtilerdir.

Mide kanseri belirtileri genel olarak şunları içerir:

• Şiddetli mide ağrısı
• Ani ve beklenmedik kilo kaybı
• Dışkıda kan görülmesi
• Yutma güçlüğü
• İştahsızlık
• Göz akı ve cilt renginde sararma (sarılık)
• Gaz sıkışması ve geğirme isteği
• Mide bulantısı ve kan kusmak
• Mide yanması
• Dışkılama alışkanlığı ve dışkı şeklinde değişiklik
• Kronik yorgunluk
• Az yenmesine rağmen tok hissetme
• Hazımsızlık ve şişkinlik

Mide ağrısı​

Kanser, mide girişini veya ince bağırsak girişini tıkadığında yiyecekler geçemez, bu da ağrıya ve kendinizi çok kötü hissetmenize neden olur.

Dışkıda kan varlığı ve siyah renk dışkılama​

Erken veya ileri evre kanserde midede kanama olabilir. Mide de kanama söz konusuysa bu kan dışkı rengini siyaha döndürebilir ya da dışkıda gözle görülebilen kana neden olabilir.

Çok az yemeye rağmen tok hissetme​

Mide kanserinin belirtilerinden biri de vücudun en son yediği yemeği hala sindirememiş olmasından ya da büyüyen hücreler nedeni ile mide dolu hissettiğinden kişiler kendini tok hisseder.

Şişkinlik ve hazımsızlık​

Tümör mide de büyüyüp, çoğaldığında gıdaların mideden geçmesi zorlaşır. Bu durum hem hazımsızlığa hem de tüketilen gıda veya içeceklerin yemek borusuna geri dönmesine neden olur.

Göz akı ve ciltte sararma​

Mide kanseri ilerleyip, karaciğere yayıldıysa lenfadenopati nedeniyle safrada yaşanan tıkanma sarılığa neden olabilmektedir.

Mide bulantısı ve kanlı kusmuk​

Midede büyüyen kanser tıkanmaya neden olur. Bu da özellikle yemekten hemen sonra katı yiyecekler yendiğinde kusmaya neden olabilir.

Fazla kilo kaybı​

Mide içerisinde büyüyen hücrenin midede yarattığı baskı iştah kaybına neden olur. Mide kanserinde enerji daha hızlı yakılır. Vücut daha fazla enerji kullanır fakat mide kanseri semptomlarından olan iştah kaybı olur ve yemek yememe isteği birleştiğinde, aşırı kilo kaybıyla sonuçlanır.

Yutma güçlüğü​

Mide kanseri olan kişilerin yarısından fazlasında görülen en belirgin belirtilerden biridir. Bu semptomlara mide ya da göğüs kemiğinin altındaki ağrı da eşlik eder.

Gaz sıkışması ve sık sık geğirme​

Mide asidinin yükselmesi, gaz sıkışması ve geğirme sorunu mide kanseri vakalarında çok sık karşılaşılan belirtilerdendir.

Devamlı yorgun ve halsiz hissetme​

Mide kanserinde meydana gelen kanama kırmızı kan hücrelerinin azalmasına ve anemiye neden olabilir. Bu da organlara giden oksijen miktarını azaltacağı için yorgun ve halsiz hissetmeye sebep olur.

Özellikle daha önce benzer şikâyetleri olmayan 40 yaş üstü hastaların hazımsızlık ve kilo kaybını mutlaka önemsemeleri gerekir. Mide kanseri hastalığını erken evrede yakalamak adına bu belirtileri takip etmek çok önemlidir. Çeşitli sindirim sistemi bozuklukları, mide bölgesinde ağrı ve hazımsızlık şikayetlerini fark eder fark etmez uzman doktor kontrolüne başvurulmalıdır.

Mide kanserinin nedenleri genellikle helikobakter pilori gibi enfeksiyonlar, gastrit gibi iltihaplar, beslenme alışkanlıkları, ailede mide kanseri öyküsü gibi genetik ve çevresel faktörler ve yaşam tarzıdır. Aşırı tütün ürünleri ve alkol tüketimide mide kanseri riskini artıran yaygın nedenlerdir.

Mide kanserine neden olan faktörler şöyle sıralanabilir:

• Helikobakter pilori bakterisi ve farklı enfeksiyonlar
• Gastrit gibi mide iltihapları
• Beslenme alışkanlıkları
• Aşırı kilo
• Genetik ve çevresel faktörler
• Sigara ve tütün ürünlerinin kullanımı
• Alkol tüketimi

Beslenme alışkanlıkları​

Mide kanseri nedenlerinin en önemli nedenlerinden biri yanlış beslenme alışkanlıklarıdır. Özellikle mangalda pişmiş et ve benzeri gıdalar, aşırı tuzlanmış ve salamura yapılmış sebzeler, işlenmiş gıdalar mide kanserinin oluşmasına zemin hazırlar. Mide kanserinden korunmanın en iyi yolu ise Akdeniz tipi beslenme tarzını benimsemektir. Organik ve taze meyve sebzeler mide kanserine karşı koruyucudur.

Enfeksiyonlar​

Mide kanserine neden olan önemli bir faktör de H.plori enfeksiyonudur. Mide kanseri vakalarının %65-85’inde H.plori enfeksiyonu görülmüştür. H.plori enfeksiyonlu olguların %2’sinde de mide kanserine rastlanmaktadır.

Sigara ve alkol​

Önlenebilir bir mide kanseri nedeni ise sigaradır. Özellikle alkol ile birlikte tüketildiğinde mide kanseri olma olasılığını arttırmaktadır. Sigara ve alkolden uzak durarak mide kanseri olma riski düşürülebilir.

Genetik​

Mide kanserinde de diğer tüm kanserlerde de olduğu gibi genetik faktörler önemlidir. Mide kanseri vakalarının %10’unda genetik faktörler öne çıkar.

Mide kanseri 4 evrede görülür. Mide kanserinin evrelerinde yaşananlar şunlardır:

Mide kanseri 1. evresi​

Mide kanserinin birinci evre belirtileri arasında karın ağrısı, yutma güçlüğü, hazımsızlık, iştahsızlık, az yemek yenildiğinde bile gelen tokluk hissi ve mide bulantısıdır. Bunlar mide kanserine yakalanıldığında ortaya çıkan birinci evre belirtiler olarak değerlendirilir. Kanser ilerledikçe belirtilerin şiddeti artabilir. Kanser ilk evrede teşhis edilirse de daha tehlikeli semptomların önüne geçilebilir.

Mide kanseri 2. evresi​

Mide kanserinin ilk evreye göre biraz daha ilerlediği evresi 2. evre olarak kabul edilir. Bu evrede mide kanseri dışkıda kanama, kanlı kusma, tükenmişlik, lenf bezlerinde şişlik ve kilo kaybı gibi belirtiler gösterebilir. Kanserin 3 ve 4. evreye geçmeden veya metastaz yapmadan önce teşhis edilmesi çok önemlidir. Mide kanserinin 2. evresinde teşhis edilen mide kanserlerinde genellikle ameliyat önerilir ve yapılan cerrahi operasyonla midenin tamamı ve bir kısmı için gastrektomi yapılır.

Mide kanseri 3. evresi​

Mide kanserinin 3. evresinde kanser mide dışındaki organlara da yayılmaya başlar. Buna metastaz adı verilir. Kanserin mide dışında kendini gösterdiği organlar genellikle pankreas ve karaciğer olur. Bu evrede belirtiler daha da ciddileşmeye başlar. Bu evrede dışkıdan aşırı kan gelmesi, kanlı kusmaların artması, kişinin çok yorgun ve bitap düşmesi, ciddi kilo verilmesi, aşırı sıvı kaybından dolayı midede şişlik ve yumru ile birlikte cilt ve göz aklarının sararması (sarılık) gibi belirtiler ortaya çıkar.

Mide kanseri 4. evresi​

Mide kanserinin son evresinde artık kanser birçok organa yayılmıştır ve ameliyat ihtimali neredeyse ortadan kalkar. Hastanın belirtileri ise daha da şiddetli bir hal alır. Kişi çok kilo vermiştir, dışkısından aşırı miktarda kan gelir, kusmaların sayısı artmış, kanamalar şiddetlenmiştir ve bireyin aşırı zayıfladığı görülür.

Mide kanseri tanısı ile kanserin tipi belirlendikten sonra uygulanacak tedaviye karar verilir. En sık görülen mide kanseri türü ise adenokarsinomdur.

Mide kanseri çeşitlerini ise aşağıdaki şekilde açıklayabiliriz;

• Adenokarsinom: Her 100 mide kanserinden 95’i adenokarsinomdur. Mide kanserinin esık görülen tipi olan adenokarsinom mide astar bezi hücrelerinde başlar.
• Skuamöz hücre kanseri: Adenokarsinoma ile aynı şekilde tedavi edilen Skuamöz hücre kanseri mide astarını oluşturan bez hücreler arasındaki cilt hücresi benzeri hücrelerdir.
• Mide lenfoması: Mide lenfoması çok nadir görülmekle birlikte mide diğer mide kanserlerinden farklıdır.
• Gastrointestinal stromal tümörler (GIST): Nadir görülen gastrointestinal stromal tümörler (GIST) iyi huylu ya da kötü huylu olabilirler. Bu kanser türü sindirim (gastrointestinal) sistem organlarını destekleyen bağ dokusu hücrelerinde ve çoğunlukla da midede görülür.
• Nöroendokrin tümörler (NETs): Nöroendokrin tümörler (NETs) iyi huylu ya da kötü huylu (kanser) olabilir. Nadir olarak görülen bu kanser tipi genellikle sindirim sisteminde hormon üreten dokularda büyürler.

Mide kanseri, çoğu midenin iç yüzeyindeki glandüler dokuda başlayan, midenin herhangi bir yerindeki sağlıklı hücrelerin büyüyerek bölündüğü ölümcül bir kanser türüdür. Hastalık ilerlediğinde kanserli hücreler kanserin evresine bağlı olarak mide duvarlarının daha derinlerine doğru büyürler.

Ölümcül bir kanser türü olan mide kanseri aynı zamanda gastrik kanser olarak da bilinir. Mide kanseri, vakaların yaklaşık %95'inde mide zarında başlar ve yavaş bir şekilde seyreder. Yavaş seyretmesi aynı zamanda belirti göstermediği vakaları da işaret edebilir. Mide kanseri erken teşhis ve tedavi edilemediği senaryolarda bir kitle (tümör) oluşturabilir ve mide duvarlarının derinliklerine doğru büyüyebilir. Mide ile sınırlı kalmama riski bulunan mide kanserinde meydana gelen tümörler karaciğer ve pankreas gibi yakındaki organlara da sıçrayarak metastaz yapabilir.

Özellikle 65 yaşta erkeklerde, sağlıksız beslenen kişilerde ve ailesinde mide kanseri öyküsü bulunan bireylerde mide kanserinin ortaya çıkma riski daha fazladır. Mide kanserine yakalanma riskini artıran nedenler arasında yaşlılık, aşırı kilo, sigara ve alkol kullanımı, helicobacter pylori enfeksiyonu ve beslenme alışkanlığı öncelikli nedenler olarak sıralanabilir. Ancak bu risk grupları dışındaki bireylerde de mide kanseri görülmesi söz konusu olabilir.

Ülkemizde en çok rastlanan kanserler arasında yer alan mide kanseri her yıl dünyada 800 bin kişinin hayatını kaybetmesine yol açmaktadır. Erkeklerde, kadınlara oranla daha sık rastlanan mide kanseri, son yıllarda teknolojideki gelişmeler sayesinde erken teşhis edilip, doğru tedavi uygulamaları ile kontrol altına alınabilmektedir. Uzman kontrolü ve doğru beslenme ile mide kanserinden korunmak ve kurtulmak mümkün hale gelmektedir.

İkincil kanser gelişme riski, kanserin türü ve kanseri geliştiği hastanın yaşı gibi birçok faktöre bağlıdır. Metastazı önlemek önemli bir hasta grubunda mümkünken, tamamen önlemek ise maalsef henüz mümkün olamamaktadır.

Bazı organlar, birincil tümörlerin metastazına diğerlerinden daha yatkındır. Bu durum ilk olarak Stephen Paget tarafından bundan bir asır önce tarihler 1889'u gösterdiğinde ‘tohum ve toprak’ teorisi olarak tartışıldı. Örneğin, kemikler prostat kanseri için tercih edilen bölgedir, kolon kanseri karaciğere yayılır, mide kanseri yumurtalıklara metastaz yapabilir.

Söz konusu teoride kanser hücrelerinin birincil odaklarının dışında hayatta kalmalarının zor olduğu belirtilir. Yani kanser hücrelerinin yayılabilmeleri için benzer özelliklere sahip bir yer bulmaları gerekir. Örneğin, meme kanseri hücreleri çoğalmak için anne sütünden kalsiyum iyonlarına ihtiyaç duyar. Bu nedenle kemikler kalsiyum yönünden zengin olduğundan kemik yayılma alanı olabilir.

Kötü huylu melanom, melanositleri ve sinirleri destekler ve bu nedenle, nöral doku ve melanositler embriyodaki aynı hücre hattından çıktığı için beyne yayılabilir.

‘Tohum ve toprak’ teorisine 1928'de James Ewing tarafından meydan okundu. Ewing metastazın tamamen anatomik ve mekanik yollarla gerçekleştiğini öne sürdü. Ewing lenfatik kanallar ve kan damarları yoluyla yayılmayı öne sürerek kanser hücrelerinin, birincil tümöre yakın bölgesel lenf düğümlerini etkilediğini belirtti.

Metastaz, kanser ölümlerinin çoğu birincil kanserin uzak bölgelere yayılmasından kaynaklandığından büyük önem taşımaktadır. Çoğu durumda, lokalize tümörü olan kanser hastalarının hayatta kalma şansı metastatik tümörlere göre daha yüksektir.

Elde edilen yeni kanıtlar, hastaların yüzde 60 ila yüzde 70’inin tanı anında metastatik süreci başlattığını göstermektedir. Tüm bunlara ek olarak, tanı anında tümör yayıldığına dair hiçbir kanıtı olmayan hastalar bile metastaz riski altındadır.

Bazı kanserler tanı anında metastatiktir, bazıları ise kanser ilerledikten veya nüksettikten sonra metastatik hale gelir. Doktorlar metastazı kontrol etmeye yardımcı olmak için farklı tıbbi testler kullanır:

Laboratuvar testleri vücut dokularının, kanın, idrarın veya vücuttaki diğer maddelerin kontrol edilmesini içerir. Söz konusu testler bakım ekibinin kişinin organlarının nasıl çalıştığını bilmesine yardımcı olur.

Görüntüleme testleri röntgenler, mıknatıslar, radyo dalgaları ve bilgisayar teknolojisi kullanır. Bu testler, kanseri kontrol etmek için kemik ve iç organların ve yapıların ayrıntılı görüntülerini oluşturur.

Kanserli hücrelerin vücudun yeni kısımlarına yayılması aşağıda belirtilen aşamalarla gerçekleşir:

• Birincil tümörden ayrılma
• İlk lezyon etrafındaki dokulardan istila ve bazal membranlarının penetrasyonu
• Kan damarlarına giriş ve kan içinde hayatta kalmak. (Kan damarları yoluyla yayılan hematojen yayılma olarak adlandırılır)
• Lenfatiklere veya periton boşluğuna giriş. (Lenf kanalları yoluyla yayılan lenfatik yayılma olarak adlandırılır)
• Akciğerler, karaciğer, beyin kemiği vb. uzak organa ulaşmak
• Tümörü besleyen yeni kan damarlarıyla birlikte yeni bir lezyon oluşumu. (Yeni kan damarlarının oluşumu, anjiyogenez olarak adlandırılır.)

Metastatik kanseri tedavi etmek, erken evre kansere göre, daha zordur. Tedavi seçenekleri her kanser türü için büyük ölçüde farklıdır. Nitekim kansere veya metastaza yönelik tanımlanmış tek bir tedavi yöntemi yoktur. Araştırmacılar tedavide ilerleme kaydetmeye devam ettikçe, belirli metastatik kanser türleri giderek daha fazla tedavi edilebiliyor.

Bazı klinik durumlarda, metastazlar belirli şekillerde tedavi edilebilir.

Beyin metastazları için ;​

Tümörlerin sayısına ve vücudun geri kalan kısmındaki hastalığın boyutuna bağlı olarak, tedavi seçenekleri cerrahi (çok özel durumlarda), radyoterapi, gama bıçağı ameliyatı, akıllı tedaviler, kemoterapi ve /veya steroidleri içerebilir .

Kemik metastazları için​

Kemik metastazları ağrıya veya kırılma tehlikesine neden olmuyorsa, bunlar sistemik tedavi esnasında izlenebilir veya ilaç tedavisi ile tedavi edilebilir. Şiddetli ağrı mevcutsa veya kemik kırılgansa, hasarın bulunduğu yer için cerrahi ve / veya radyoterapi uygulanabilir. Kemik metastazlarına bağlı ağrı ve kırık riskini azalttığı bilinen kemoterapi dışı ilaçlar mevcuttur.

Akciğer metastazları için​

Akciğer metastazlarının tedavisi, metastazların sayı, boyutuna ve birincil kanserin tedavi edilme durumuna bağlıdır. Çoğu senaryoda, birincil kanserle aynı şekilde (aynı ilaçlarla) tedavi edileceklerdir. Metastaz akciğer çevresinde sıvı oluşmasına neden oluyorsa, nefes almayı kolaylaştırmak için sıvıyı çıkarmak için bir işlem (torasentez) ve tekrar sıvı oluşmasını engellemek amacıyla akciğer zarlarının yapıştırılması işlemi (plöredez) uygulanabilir.

Karaciğer metastazları için​

Karaciğer metastazlarını tedavi etmenin birincil kanserin türü ve kapsamının yanı sıra karaciğer metastazlarının sayısı ve boyutuna bağlı olarak çeşitli yolları vardır. Çoğu durumda, karaciğer metastazları birincil kanserle aynı şekilde (aynı ilaçlarla) tedavi edilecektir.

Hem birincil hem de metastatik olmak üzere sınırlı hastalığın olduğu durumlarda, örneğin cerrahi ve radyofrekans ablasyonu (RFA), radyo veya kemoembolizasyon (TARE, TAKE gibi), mikroküre tedavisi gibi farklı yeni yaklaşımlar vardır. Karaciğer nakli genellikle metastatik hastalık için bir seçenek değildir.

Not: Kanserin tedavi edilemediği durumlarda tedavinin temel dayanağı, kanserin büyümesini yavaşlatmak veya neden olduğu semptomları azaltmak veya hafifletmektir.

Bir kanserli hücrenin "metastatik" olabilmesi için aşağıdaki özelliklere sahip olması gerekir:

Hareketlilik ve istila​

Malignitenin tanımlayıcı özelliği olan istila, tümör hücrelerinin bazal membranı (bir iç veya dış vücut yüzeyinin astarını alttaki bağ dokusundan ayıran ince, lifli, hücre dışı bir doku matrisi) bozma ve alttaki bağ dokusundan geçme kapasitesidir (tümörün bağ dokusu.). Motilite yani kanser hücrelerinin hareket edebilme kapasitesi metastaz için tek başına yeterli değildir; bir kanser hücresi, bir tümör odağından başarılı bir şekilde kopabilir ancak daha sonra hayatta kalamaz ise, metastaz oluşturamaz.

İkincil bölgeleri değiştirme yeteneği​

Kanser hücreleri yerel mikro çevreye yeni hücreler toplar, bağışıklık / enflamatuar hücrelerin mobilizasyonunu sağlar, diğer dokuları yeniden yapılandırır, çevredeki stroma metabolizmasını değiştirir, bağışıklık sisteminin tüm antitümör eylemlerini engeller, diğer kanser hücrelerinin davranışını manipüle eder ve değiştirir. Hücre dışı matris ve diğer hücrelerin normal davranışlarını yeniden yapılandırır.

Plastisite​

Birincil veya ikincil tümörler statik değildir; hücresel düzeyde aslında çok dinamikler. Kanser hücreleri, birincil tümörün hızlı büyümesine ve farklı metastatik bölgelerin kolonizasyonuna eşlik eden talepleri karşılamak için metabolizmalarını uyarlamalıdır. Dahası, neoplastik hücreler diğer hücrelerin büyüme oranlarını, ilaç direncini ve metastatik kapasiteyi değiştirebilir.

İkincil dokuları kolonize etme yeteneği​

İkincil dokuların kolonizasyonu, metastatik kanserin öne çıkan özelliğidir. Hurst-Welch çalışmasında, bir tümör hücresi veya hücreleri birincil tümörden kopar ve hayatta kalırsa, ancak vücudun başka bir yerinde kök salamazsa, metastaz gerçekleştiremez.

Metastatik kanserin hastada yarattığı şikayetler (yani semptomlar), kanserin türüne ve nereye yayıldığına bağlı olarak değişir. Örneğin beyne yayılmış kanser yani beyin metastazlarının ortak belirtileri; baş ağrısı, nöbet geçirmek, görme problemleri (bulanık görme, çift görme, görme alanı defektleri gibi), baş dönmesi olabilirken, karaciğer metastazlarına bağlı iştah kaybı, şişkinlik, erken doygunluk, hazımsızlık, sarılık (ciltte veya gözlerde sararma) gibi şikayetler olabilir.

Bazı durumlarda, birincil kanser tedavi edildikten sonra da kanser hücreleri yayılabilir. Metastatik tümörler, ilk kanser tedavisinden aylar, hatta yıllar sonra bile ortaya çıkabilir.

Metastaz, kanserin kaynağını aldığı organdan daha uzak bir bölgeye yayılmış olmasını ifade eder. Metastaz, kanser hücrelerinin orjininden, kan dolaşımı veya lenf damarları yoluyla vücudun başka bir bölümüne yayıldığında ve yeni tümör odakları oluşturduğunda saptanabilir hale gelir.

Kanser şu üç yoldan biriyle yayılabilir:

• Doku yoluyla: Kanser, başladığı yerden yakın alanlara doğru komşuluk yoluyla büyüyerek yayılabilir.
• Lenf sistemi aracılığıyla: Kanser hücreleri, lenf damarlarından vücudun diğer bölgelerine yayılabilir.
• Kan yoluyla: Kanser hücreleri, kan damarlarından vücudun diğer bölgelerine hareket edebilir.

Lenf düğümleri, kanserin metastaz yaptığı en yaygın yerdir. Kanser hücreleri ayrıca karaciğer, beyin, akciğerler ve kemikler gibi farklı organlara da yayılma eğilimindedir. Bazı kanser türlerinin belirli organlara yayılma olasılığı daha yüksektir. Örneğin prostat kanseri en sık olarak kemiklere yayılır. Kemik dokusundan kaynaklanan kanser hücreleri ise en sık olarak akciğer dokusuna yerleşme eğilimindedir.