Makat çatlağı olan kadınların normal doğum yapmasında bir sakınca yoktur. Doğum sırasında yaşanan kasılmalar makat çatlağında bir soruna yol açmamaktadır.

Hamilelik döneminde yaşanan hormonal değişimler, rahmin büyümesine bağlı oluşan baskı dokularda yumuşamalar oluşabilmektedir. Daha önce makat çatlağı şikayeti olmayan kadınlarda hamilelik döneminde makat çatlağı ortaya çıkabilmektedir. Ancak gebelik döneminde anne adaylarında daha çok hemoroit şikayeti gündeme gelmektedir.

Makat çatlağı yani anal fissür teşhis ve tedavisi için genel cerrahi bölümüne gidilmelidir. Makat çatlağı tedavisinde ameliyat seçeneği bulunduğu için anal bölge hastalıkları yani proktoloji konusunda uzman doktorların tercih edilmesi önemlidir.

Makat çatlağı doktor muayenesi ırasında gözle görülmektedir. Makat çatlığını görebilmek için mikroskobik bir incelemeye gerek yoktur.

Makat çatlağı kendiliğinden geçebilir. Hastalığın ilk ortaya çıktığı dönemde hasta kabızlığını giderebilirse makat çatlağı kendi kendine düzelebilir. Ancak kronik, derin makat çatlaklarında bu olasılık çok düşüktür.

Makat çatlağı ameliyatı doğru hastaya doğru şekilde yapıldığı zaman gaz şikayeti çok azdır. Genellikle yaşlı kişilerde ve çok doğum yapan kadınlarda gaz sorunu görülebilmektedir.

Makat çatlağının ilk başlangıç aşamasında kortizonlu fitil tedavisi uygulanabilmektedir. Akut kronik makat çatlaklarında uygulanan fitil tedavilerinden alınan sonuçlar çok olumlu değildir.

Makat çatlağı enfeksiyon yapabilmektedir. Makat çatlağı oluşan hastalarda iyileşme bazen değişik bir yapılanmayla gelişebilir. Makat çatlağı olan bölgede cilde yakın bölgede iyileşme gerçekleşir ancak cilt altı bölgedeki çatlak mevcudiyetini sürdürür. Bu arada oluşan boşlukta enfeksiyon oluşabilir. Hastalar bazen doktora apse şikayetiyle gelebilmektedir.

Kronik hale gelmiş makat çatlaklarının tedavisinde genellikle cerrahi işlemler ön plana çıkmaktadır. Sıcak su uygulaması, botoks, ilaç ve krem tedavileri derin makat çatlaklarında olumlu sonuçlar vermemektedir.

Cinsel ilişki sırasında özellikle de orgazm sırasında makat bölgesindeki kaslar kasılıp gevşemektedir. Makat çatlağı olan ve tedavi olmayan hastalar cinsel ilişki sırasında bu kasılmalardan dolayı ağrı hissedebilir. Yaşanan ağrılar cinselliği olumsuz yönde etkileyebilir. Makat çatlağı tedavisi olan hastalarda böyle bir durum söz konusu değildir.

Makat çatlağında özellikle ameliyat sonrasında yaranın iyileşmesi için kantaron yağı kullanılabilmektedir. Kantaron yağının yara iyileşmesini hızlandırdığı bilinmektedir. Yara iyileşmesinin geciktiği durumlarda tavsiye edilmektedir. Ameliyat sonrası yara yerinde beklenmeyen problem varsa çinko oksit kremde kullanılabilmektedir. Kantaron yağı ve çinko oksit krem yeni başlayan makat çatlaklarının tedavisinde de kullanılabilir. Ancak kronik makat çatlaklarında cerrahi işlem ön plana çıkmaktadır.

Makat çatlağı olan hastalar tuvaletini yaparken cam kesiği gibi bir ağrı tarif eder. Bu arada yaranın tekrar açılması ile kanama olabilir. Ağrı tuvaletten sonra da devam edebilir. Bu süre 1-2 dakikadan 1-2 saate kadar uzayabilir. Hastanın ameliyat edilmesindeki en büyük kriter ameliyat öncesi gerekli tedavilerin uygulanmasına rağmen hastada tuvalet sonrası yaşanan ağrıdır. Bu ağrı o kadar şiddetli bir hal alabilir ki hasta tuvalete çıkmamak için yemek yemeği azaltır.

Makat çatlağı rahatsızlığında kremler ağrıları kesmek ve şikayetleri azaltmak için kullanılabilir. Ancak bu tür kremler ilerlemiş makat çatlağı hastalarında olumlu sonuçlar vermemektedir.

Makat çatlağının ilk basamak tedavisi ağrı kesicilerdir. Lokal kortizonlu kremler 1 hafta 10 gün kullanılabilir. Lokal olarak kullanılan makatın son kısmını gevşeten ilaçlar makat tedavisinde gündeme gelebilir.

Makat bölgesi vücudumuzun en kapalı ve nemli yerlerinden birisidir. Burasının bakteriyel florası diğer yerlerden farklıdır. Burada devamlı kalıcı bir pansuman malzemesinin durması zordur ve buranın kan akımı çok fazladır yara iyileşmesi hızlıdır. Enfeksiyon olması o kadar negatif duruma karşın azdır.

Hastaların bu alanlarının temizlenmesi için hazır olarak satılan hemoroit küveti denilen alafranga tuvalete adapte olabilen bir leğen içerisine banyo suyu sıcaklığında su içerisinde batikon denilen sıvıdan 10 ml kadar konulur. 5-10 dakika su soğuyana kadar makat bölgesinin suyun içerisine sokarak pansuman yapılmış oluruz. Sıcak su uygulaması ya da oturma banyosu işleminin günde 2 kez ve mümkünse dışkılama sonrası yapması tavsiye edilmektedir.

Uygun hastaya uygun cerrahi tekniklerin gerçekleştirildiği ameliyatlarda hastalarda ağrı sorunu yaşanmamaktadır. Ancak bazı hastaların ağrı eşiğinin çok düşük olması nedeniyle ameliyattan sonraki yakın dönemde ağrı sorunu görülebilmektedir.

Makat çatlağı ameliyatlarından sonra tekrarlama olasılığı çok düşüktür.

Makat çatlağı ilaçla veya botoks gibi farklı uygulamalarla evde tedavi edilebilir. Ancak bunlar daha çok akut yani yeni gelişen makat çatlakları için geçerlidir. Hastalar makat çatlağı ile ilgili şiddetli ağrı yaşandığı durumlarda evde uygulanabilecek en uygun tedavi sıcak su uygulamasıdır.

Lokal anestezik ağrı kesiciler kullanılabilir. Ancak sıcak su uygulaması ile ağrının geçmediği hatta tam tersi arttığı durumlarda altta farklı bir hastalık olabileceği unutulmamalıdır. Makat bölgesinde apse de benzer şikayetleri yaratabilmektedir ancak sıcak su uygulaması apse sorunlarında ağrıyı artırabilmektedir.

Ozon tedavisi daha çok yara iyileşmesiyle ilgili uygulanan bir yöntemdir. Ozon tedavisi makat çatlağı ağrısını gidermemekle birlikte yara iyileşmesinde uygulanabilir. Ancak ilk kabızlıkta makat çatlağı tekrar gündeme gelmektedir. Makat çatlağı ameliyatından sonra ozon uygulaması yaranın daha çabuk iyileşmesine olanak sağlayabilir.

Makatın etrafını saran bağırsağın kendi kası bulunmaktadır. Kişi bu kası kendisi kontrol edememektedir. Vücudun farklı nedenlerden dolayı bu kası çok kasması makat çatlağına neden olabilmektedir.

Botoks uygulaması ile ameliyatta kesilen kısım etkisiz hale getirilmektedir. Botoks uygulamasıyla soruna yol açan kasın etkisiz hale getirilmesi makat çatlağı şikayetlerini giderebilmektedir. Ancak botoks uygulamasının bazı dezavantajları bulunmaktadır.

• Başarı ortalaması cerrahi işleme göre daha düşüktür.
• 6-8 ayda bir botoks uygulamasının tekrarlanması gerekmektedir.

Daha çok cerrahi işleme uygun olmayan hastalar tarafından tercih edilmektedir.

Makat çatlağı ne zaman geçer? Sorusunun yanıtı hasta ve hastalığın ilerleme evresine göre farklılık gösterebilmektedir. Hasta ameliyatın aynı günü ayağa kaldırılmaktadır. Sosyal yaşama dönmesi 2-3 günü bulur. Ancak ameliyat yarasının mikroskobik anlamda iyileşmesi 6 ay sürebilmektedir. Hastanın bu sürede doktorun tavsiyelerine uyması önemlidir.

Hemoroit ameliyatının yapılabilmesi bazı şartlar bulunmaktadır. Kanama, ıkınma sırasında makat memelerinin dışa çıkması, şiddetli ağrı vs.) sorunlar varsa ve hastada aynı zamanda şikayetlere yol açan makat çatlığı bulunuyorsa iki ameliyat aynı anda gerçekleştirilebilir. Ancak son yıllarda hemoroit tedavisi mecbur kalınmadıkça keserek yapılmamaktadır. Hastanın ve hastalığın iyi değerlendirilmesi ve buna göre karar verilmesi önemlidir.

Hastaların en merak ettiği konuların başında makat çatlağı ameliyatının riskleridir. Ameliyat olmaması gereken hastalara cerrahi işlem uygulanması yaşanabilecek riskleri artırmaktadır. Makat çatlağı ameliyatından sonra yaşanabilecek risklerin başında gaz ve gayta (büyük abdest) kaçağı gelmektedir. Ancak uygun hastaya doğru şekilde uygulanan tedavilerde bu tür riskler çok azdır. Gaz kaçırma ve dışkılama da kontrolsüzlük özellikle ameliyattan sonraki yakın dönemde görülebilecek sorunlardır.

Makat çatlağı ameliyatından sonra hastalar hemen ayağı kalksa da yaranın tamamen iyileşme süreci 6 ay sürebilmektedir. Bu süre zarfında şikayetler takip edilmelidir. 6 ay sonra sorunlar devam ediyorsa hasta tekrar değerlendirilmelidir. Altta yatan farklı hastalıkların da benzer şikayetlere neden olduğu unutulmamalıdır. Bunu yanı sıra makat çatlağı ameliyatından sonra hastanın kabızlık ya da ishal oluşturabilecek şekilde beslenmesine devam etmesi yaşanabilecek sorunları tetikleyebilmektedir.

Hastalıkları iki sınıfta incelemek mümkündür. Apandisit, mide delinmesi, kanser gibi acil ve hayati risk teşkil eden hastalıklar için cerrahi müdahale kaçınılmaz olabilmektedir. Ancak makat çatlağı gibi daha çok sosyal yaşamı olumsuz etkileyen hastalıklarda ameliyatın gündeme gelmesi için bazı kriterler bulunmaktadır.

Makat çatlağı yani Anal fissür ameliyatlarında ameliyat gerektiren durumlar şu şekilde sıralanabilir;

• Hastanın tuvaletten sonra dinmeyen ağrısı makat çatlağı için ilk bakılan kriterlerin başında gelmektedir.
• Tuvaletten sonra durmayan kanama yaşanması ameliyatı gerektirebilir.
• Hasta dışarıda tuvalete gitmek istemiyorsa, yemek yemekten kaçınıyorsa, tuvalete gittiği zaman ne yaparım diye endişe ediyorsa makat çatlağı ameliyatı için uygun hasta olabilir.

Makat çatlağı ameliyatı konfor ameliyatı olarak tanımlanabilir. Hastada makat çatlağı var ancak her hangi bir şikayeti yoksa makat çatlağı ameliyatı olmasına gerek yoktur. Makat çatlağı ameliyatı olmaması gereken kişilerde gerçekleştirilen cerrahi işlemler farklı sorunlara yol açabilmektedir.