Buerger hastalığı, tütün kullanımı sonucunda kol ve bacaklardaki damarların iltihaplanması ya da şişmesiyle ortaya çıkan damar tıkanıklığı hastalığıdır.

Buerger hastalığı, orta ve küçük çaplı damarlarda nedeni belli olmayan, iyileşme ve tekrar hastalanma ile seyreden daha ve çok gençlerde görülen bir hastalıktır.

Yapılan araştırmalarda bu hastalıkta bağışıklık sisteminde görülen anormallikler nedeniyle immünolojik damar iltihabı olduğu belirlenmiştir. Hekimlikte tromboanjiitis obliterans, halk arasında ‘budama’ (spontan ampütasyon) hastalığı olarak bilinir. 1908 yılında Leo Buerger tarafından detaylı olarak tarif edilmiştir.

Budd-Chiari sendromu riskini azaltmak için temelde karaciğer sağlığına dikkat etmek gerekir. Bu nedenle aşırı alkol ve fazla yağlı besin tüketimi sınırlandırılmalıdır. Ayrıca düzenli egzersiz yapmak ve karaciğer fonksiyonlarını takip etmek için tıbbi kontrolleri yaptırmak da riskleri azaltır.

Budd-Chiari sendromu ve karaciğer yetmezliği en yaygın komplikasyonlar arasında olup hastalığın ciddi bir evresidir. Bununla birlikte karaciğerde sıvı birikimine neden olan asit, karında sürekli şişlik gözlenmesine neden olan bir komplikasyondur.

Ayrıca kanın karaciğerden geçmemesi dalak büyümesine, karaciğere kan akışının azalması portal hipertansiyona neden olur.

Budd-Chiari sendromu ve kan pıhtılaşması arasındaki ilişki, venöz çıkışının tıkanmasına neden olur ve karaciğeri etkiler. Ana damarlardan birinin veya birkaçının tıkanması kanın karaciğerden düzenli akışını engeller.

Tıkanıklık, karaciğerde kan birikimine ve şişmesine neden olur. Bunun sonucunda fonksiyon bozuklukları ve karaciğer yetmezliği gibi ciddi sorunlar ortaya çıkar.

Budd-Chiari hastalığıyla yaşayan hastaların sık sık kan testleri yaptırmaları önemlidir. Karaciğer uzmanı (hepatolog), hastaya düzenli biyopsi, görüntüleme yöntemleri ve uygun ilaçlar uygular. Bunun yanı sıra sodyum sınırlı diyetler benimsenir, diüretik ve antikoagülanlar kullanılır.

Araştırmalara göre damarların kısmen tıkalı ve daralma durumuna bağlı Budd-Chiari sendromunda yaşam süresi daha uzundur. Yaşam tarzı değişiklikleriyle semptomların hafifletilmesi mümkündür ve bu noktada özellikle sigara ve alkol kullanımı bırakılmalıdır.

Budd-Chiari sendromu tedavisi; karaciğer fonksiyonlarının düzeltilmesini, kan pıhtılarının çözülmesini ve kan damarlarının iyileşmesini sağlayan yöntemlerle uygulanır.

Bununla birlikte hastalığın altında yatan durumu kontrol etmeyi ve semptomları hafifletmeyi de amaçlar.

Budd-Chiari sendromu tedavi yöntemleri şu şekildedir:

Medikal Tedavi ​

Venöz tıkanmaların ve diğer durumların kan pıhtılaşmasına neden olduğu tespit edildiyse antikoagülanlar kullanılır. Heparin ve varfarin gibi kan inceltici ilaçlar, medikal tedavi yöntemi olarak uygulanır.

Transjuguler Intrahepatik Portosistemik Şant (TIPS)​

Transjuguler Intrahepatik Portosistemik Şant (TIPS), portal veni hepatik venlerden birine bağlayarak portal hipertansiyonu kontrol altına almayı amaçlar. Karaciğerin ana damarları arasındaki basıncı düşürmek için kullanılan bu tedavi yönteminde iğne ile karaciğerde tünel açılır.

Portal ven, hepatik venlerden birine bağlanarak tünele bir stent (küçük metal tüp) yerleştirilir. Böylece kanın karaciğere akışı sağlanır ve olası komplikasyon riskleri düşürülür.

Karaciğer Nakli ​

Budd-Chiari sendromu ve karaciğer nakli, diğer tedavi yöntemlerinin yardımcı olmadığı durumlarda başvurulan bir seçenektir. Karaciğer sirozu, yetmezliği ve varis kanaması gibi komplikasyonlar varsa nakil uygulanır.

Karaciğer fonksiyonlarının ciddi şekilde bozulması durumunda başvurulan nakil, hastanın yaşamını sürdürebilmesi için tek tedavi seçeneği olabilir.

Budd-Chiari sendromu teşhis aşamasında öncelikle hastanın yaşadığı semptomlar hakkında bilgi edinilir. Üst karın ağrısı, şişkinlik, sarılık ve halsizlik gibi şikayetler söz konusu hastalığın önemli belirtileri olarak değerlendirilir.

Uzman doktor, karaciğer fonksiyonunu ve kan pıhtısı risklerini kontrol etmek için belirli tanı yöntemlerini kullanır. Söz konusu sendrom için kullanılan tanı yöntemleri aşağıdaki gibidir:

Doppler Ultrasonu ​

Budd-chiari sendromu teşhisi için yapılan ilk test genellikle doppler ultrasonudur ve karaciğer, dalak ve böbrek görüntülerini kaydeder. Düzensiz kan akışı görülüyorsa bu durum kan damarlarındaki sorunlara işaret eder ve çoğunlukla Budd-Chiari hastalığının teşhisini koyar.

Bilgisayarlı Tomografi (BT) Taraması​

Bilgisayarlı tomografi taraması, karaciğer büyümesi ve asit gibi vücudun belirli yerlerinde meydana gelen belirtileri gösteren bir görüntüleme yöntemidir. Böylece karaciğer yapısal değişiklikleri ve damar tıkanıklıkları tespit edilerek Budd-chiari hastalığının evresi hakkında bilgi edinilir.

Venografi (Venogram) ​

Venografi, damarlardaki kan akışını ve tıkanıklıkların yerini gösteren bir görüntüleme tekniğidir. X-ışınları kullanan yöntem damarlara kontrast madde enjekte edilmesiyle damar yapılarının daha net görünmesini sağlar.

Biyopsi ​

Karaciğer dokusunun incelenmesi için kullanılan biyopsi, nadir olarak başvurulan bir tanı yöntemidir. Genellikle ileri seviyede ve diğer teşhis yöntemleriyle anlaşılmayan Budd-Chiari'yi tespit etmek için kullanılır.

Laboratuvar Testleri ​

Budd-Chiari hastalığını teşhis etmek için karaciğer fonksiyonlarını ve damarlardaki pıhtılaşma durumlarını kontrol etmek için laboratuvar testleri yapılır. Belirli kan testleri yapıldığında değerlerde görülen yüksek transaminaz seviyeleri karaciğer hasarına işaret eder. Kanda pıhtılaşma bozuklukları tespiti için koagülasyon testleri yapılır ve tam kan sayımı ile kan hücrelerinin durumu değerlendirilir.

Budd-Chiari sendromunun en temel nedeni kan pıhtılarına yol açan durumlardır. Bu noktada Budd-Chiari sendromu ve trombüs ilişkisi dikkate alınır.

Zira söz konusu olan hastalık, karaciğer venlerinde pıhtı oluşumuna ve kan akışının engellenmesiyle ortaya çıkar. Bu durum trombüslerin venlerde birikmesiyle ilgilidir.

Budd-Chiari sendromunun diğer nedenleri aşağıdaki gibidir:

• Karaciğer ve böbreklerde oluşan kitleler
• Orak hücre hastalığı
• Damar anomalileri
• Miyeloproliferatif neoplazmalar (MPN'ler)
• Hiperkoagülabilite bozuklukları
• Doğum kontrol hapları
• İnflamatuar bağırsak hastalığı (İBH)

Yukarıdakilerin yanı sıra Budd-Chiari sendromu genetik faktörler de tetikleyicidir. Örneğin Marfan sendromu gibi bağ dokusunu etkileyen hastalıklar, damar duvarlarında zayıflamaya neden olur ve rahatsızlığın ortaya çıkmasına zemin hazırlar.

Ayrıca kalıtsal hiperkoagülabilite gibi kanda pıhtılaşma bozukluklarına neden olan faktörler de Budd-chiari sendromunun meydana gelmesinde etkili olabilir.

Budd-Chiari sendromu, karaciğeri etkileyen bir rahatsızlık olup karaciğer büyümesi, karın ağrısı, karında şişlik, yorgunluk ve kilo kaybı gibi belirtilerle ortaya çıkar.

Budd-Chiari ayrıca çeşitli komplikasyonlara da sebep olur. Belirtiler sendromun akut, subakut ve kronik türlerine göre farklı sürelerde gözlemlenir. Akut formlar kronik ve subakut sendromu olan kişilere göre daha erken fark edilir.

Budd-Chiari sendromunun genel belirtileri şu şekildedir:

• Hepatomegali (karaciğer büyümesi)
• Karın ağrısı
• Asit (Karında sıvı birikimine bağlı olarak görülen şişlik)
• Yorgunluk
• Hepatik ensefalopati
• Bacaklarda şişlik
• Kilo kaybı
• Splenomegali (Dalak büyümesi)

Budd-Chiari sendromu, karaciğerden kan taşıyan hepatik damarların kan pıhtıları nedeniyle daralması ve/veya tıkanmasıyla oluşan ve nadir görülen bir hastalıktır.

Karaciğer hastalıkları grubunda yer alan Budd-Chiari sendromu, karaciğerden kan taşıyan hepatik venlerin tıkanması veya daralması sonucuyla meydana gelir ve tıbbi olarak neden bu olarak kabul edilir.

Semptomlara göre farklı şekillerde sınıflandırılan Budd-Chiari; akut, subakut ve kronik formlarda görülebilir. Akut formda semptomlar ani gelişir ve karaciğer fonksiyonu hızla azalır. Subakut ve kronik Budd-Chiari sendromunda semptomlar daha yavaş ilerler ve karaciğer fonksiyon bozukluğu daha hafif belirtilerle ortaya çıkar.

Budd-Chiari hastalığından farklı olan pfaba sendromu, çocuklarda görülen bir hastalıktır. Ateş ataklarına, lenf düğümlerine ve boğaz şişmesine neden olan bu hastalık kan basıncında aşırı yükselmeye neden olabilir. Her iki sendrom da vücutta damar sistemlerine hasar verebilir.

Brusella hastalığı için en etkili tedavi yöntemi antibiyotik kullanımıdır. 6-8 hafta kullanımı önerilen antibiyotik tedavisi sonucu iyileşme süresi aylar sürebilir.

Brusella, hayvanlarda insanlara çeşitli yollarla bulaşan bir enfeksiyon hastalığı olarak tanımlanır. Bulaşma sonrası ateş, baş ağrısı, eklem ağrıları, titreme, halsizlik, kilo ve iştah kaybı gibi belirtiler ortaya çıkarır.

Gerekli önlemlerin alınmadığı ve tedavi edilmediği takdirde brusella kronik bir hale gelebilir ve hastalık ciddi sonuçlar doğurabilir.

Brusella hastalığını önlemek için uygulanması gereken bazı yöntemler mevcuttur.

Bu yöntemleri uygulayarak brusella hastalığına karşı önlem almış, bulaşı riskinin önüne geçmiş olursunuz:

Pastörize edilmemiş süt ürünlerinden kaçının​

Pastörize edilmemiş süt ve süt ürünleri, brusella hastalığının en temel nedenlerinden biridir. Bu nedenle pastörize edilmemiş süt, peynir ve dondurma gibi ürünlerden kaçının, yurt dışına yaptığınız seyahatlarde bu tarz süt ürünlerini yememeye özen gösterin.

Eti yeterince pişirin​

Etleri çiğ bırakmayarak yenebilecek seviyeye gelene kadar pişirmeye dikkat edin. Çünkü çiğ şekilde tüketilen etler de brusella hastalığına davetiye çıkarır.

El hijyenine dikkat edin​

Hayvanlarla yakın temas kurmak zorunda kalınan bir alanda çalışan insanlar temas yoluyla bulaşının önüne geçmek için eldiven kullanmalıdır. Özellikle hayvanların dokusuna temas ederken veya bir hayvanın doğum yapmasına yardım ediyorsanız eldiven giymeyi ve el hijyenine dikkat etmeyi unutmayın. Çünkü brusella hastalığı hayvanlarla doğrudan temas kurarak da kana karışır.

Güvenlik önlemlerinizi maksimum düzeyde alın​

Bir laboratuvar veya mezbahada çalışan insanlar için yüksek güvenlik önlemleri oldukça önemlidir. Laboratuvarda çalışanlar aldıkları numuneleri uygun koşullarda saklamalı, mezhaba çalışanları ise koruyucu kıyafetler giymeyi unutmamalıdır.

Evcil hayvanları aşılayın​

Evlerde beslenen evcil hayvanların aşılanmasıyla brusella hastalığının önüne geçilmesi mümkündür. Hayvanlar için brusella aşısı mevcutken insanlar için herhangi bir aşı yoktur.

Brusella hastalığının belirtileri sonrası yapılan teşhislerin ardından kişi için tedavi süreci planlanır. Brusella genellikle antibiyotiklerle tedavi edilen bir hastalıktır.

6-8 hafta kullanılacak antibiyotik tedavisi hastalığın semptomlarını azaltıp süreci daha hafif bir şekilde atlatmaya yardımcı olur.

Genellikle hastalıklar tedavi sürecinden itibaren 1 ay içinde hastalıktan kurtulur. Hastalığın tekrar nüksetmemesi adına ise antibiyotik kullanımı uzun sürebilir.

Brusella, grip benzeri belirtiler gösterdiği için teşhis sürecinde kolay tespit edilemeyebilir. Bunun için doktor hastalık geçmişiniz, yaşam öykünüz ve şikayetleriniz dışında bazı fiziksel muayeneler yapacaktır.

Doktorunuz fiziksel muayene sırasında şu durumları tespit edebilir.

• Karaciğer şişmesi
• Şişmiş lenf düğümleri
• Dalağın şişmesi
• Belirlenemeyen ateş
• Eklem ağrısı ve şişmesi
• Kızarıklık

Fiziksel muayenenin yanı sıra kan ve idrar tahlilleri de istenebilir. Daha ileri tetkikler için BT taraması, MR, beyin ve omurilik sıvısı kültürü, kemik iliği kültürü ve ekokardiyografi isteyebilir.

Ateş, terleme, baş ağrısı, sırt ağrısı ve fiziksel zayıflık gibi semptomlar ile kendisini gösteren brusella belirtileri şunlardır:

• En sık görülen belirtisi ateştir
• Küflü bir koku eşliğinde terleme
• Halsiz ve tükenmiş hissetme
• Bel, diz veya kalçada eklem ağrıları
• Titreme hissedilir.
• Sırt ağrısı
• Kilo kaybı
• Baş ağrısı
• Mide rahatsızlığıyla birlikte iştah kaybı
• Depresyon hali oluşabilir.
• Büyük ve ağrılı lenf düğümleri
• Kişi genel olarak kendisini iyi hissetmez.

Bu belirtilerin görülmesi, brusella hastalığını işaret edebilir. Bazı belirtiler haftalar veya aylar içinde kaybolup tekrar görülebilirken kimi insanlarda da kronik brusella hastalığı görülebilir.

Kronik brusella hastalığının uzun vadeli semptomları şu şekildedir:

• Tekrarlayan ateş durumu
• Tükenmişlik hissi
• Eklem iltihabı
• Omurga kemiklerinin artriti

Brusella, hayvanlardan insanlara bulaştığı bilinen bir hastalıktır. Hayvanlardan insanlara bulaşması direk hayvanlara temas yoluyla veya süt ve süt ürünleri tüketimiyle gerçekleşir.

İnek, koyun, sığır ve keçi gibi hayvanlar brusella’nın bulaştığı başlıca hayvanlar olarak kabul edilir. Brusella’nın kişiden kişiye bulaşma durumu söz konusu değildir.

Brusella hastalığının insanlara bulaşma yolları aşağıdaki gibidir:

Çiğ süt ve et ürünleri tüketmek​

Enfekte hayvanların sütünde yer alan brusella bakterileri, pastörize edilmemiş süt, peynir, dondurma ve tereyağı gibi ürünlerin tüketilmesi sonucu insanlara bulaşır. Bunlarla birlikte çiğ veya az pişmiş etler de brusella hastalığına yol açabilir.

Hayvanın doku veya sıvısına dokunmak​

Enfekte olan bir hayvanın kanında, dokusunda veya sıvısında brusella bakterisi bulunabilir. Hayvanlarla temasla birlikte oluşan bir yara veya kesik brusella’nın vücuda girmesine neden olur. Özellikle bağışıklık sistemi zayıf olan kişilerin köpeklere dokunması bile riskli bir durum oluşturabilir.

Hava solumak​

Havadan da yayılabilen brusella bakterileri bazı meslek grupları ve kişiler için risk teşkil eder. Çiftçiler, kasaplar, mezbaha çalışanları, veterinlerler ve avcılıkla uğraşanların brusella hastalığına yakalanma ihtimali daha fazladır.

Normal şartlarda insandan insana bulaşma durumu olmayan brusella, doğum sırasında ve anne sütüyle beslenen bebeklere geçebilir ancak bunun için daha kesin kanıtlara ihtiyaç vardır.

Brusella, pastörize edilmemiş süt ürünleri ile hayvanlardan insanlara bulaşan, eklem ve kas ağrısı, ateş, kilo kaybı gibi belirtilerle kendini gösteren zoonotik bir bakteriyel enfeksiyondur.

Tıbbi olarak bruselloz şeklinde aynı isimle bilinen brusella hastalığı; keçi, sığır ve koyun gibi hayvanlarla kurulan yakın temas ile de bulaşabilir. Bazı durumlarda hava yoluyla da bulaşabilir. Bu sebeple çiftçiler, kasaplar ve hayvanlarla yakın temasta çalışan insanların brusella hastalığına yakalanma ihtimali daha yüksektir.

Ateş ve eklem ağrısı başta olmak üzere çeşitli semptomlar ortaya çıkaran brusella hastalığının tedavisi genellikle antibiyotiklerle yapılır.

“Bronşit ne zaman tehlikelidir?” sorusu merak edilen konular arasında yer alır. Zamanında uygun tedavi başlanmaz ve maruziyetten uzak durulmazsa her bronşit tehlikeli olabilir.

Ancak özellikle 3 yaş öncesi çocuklar, bağışıklık sistemini baskılayıcı ilaç kullananlar ve 65 yaş üstü bireylerde daha fazla tehlikeye yol açabilir.

Bronşit hastalarının uygulaması gereken özel bir beslenme programı yoktur. Sağlıklı ve dengeli beslenmek uygun olacaktır.

Yaşam kalitesini bozan, gece uykusunu engelleyen belirtilerin varlığında hekime başvurulması önerilir.

Zamanında ve uygun tedavi ile uygulanmaz, bronşite yol açan maruziyet ortadan kaldırılmazsa hastalık kalıcı hasar bırakabilir.

Akut bronşit, zamanında ve uygun tedavi ile tamamen düzelebilir. Kronik bronşit ve astım ise bireye özgü planlanmış düzenli tedavi ile kontrol altına alınabilir.

Bronşite Göğüs Hastalıkları ve Alerji Hastalıklar Bölümü ve uzmanı bakar. Eğer hasta 16 yaşından küçükse Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları ile Çocuk Alerji Bölümü uzmanları bakar.