Böbrek üstü bezi tümörünün sebebi tam olarak bilinemediği için, nasıl önleneceğine dair bir uygulama da bulunmamaktadır. Ancak bir aile üyesinde böbrek üstü bezi tümörünün varlığı halinde, ailenin diğer fertlerinin de genetik test yaptırması önerilir.

Yapılacak olan biyopsi sonucunda kanser teşhisinin kesinleşmesi ile birlikte tümörün evresi belirlenmeye çalışılır. Evrenin belirlenmesi tedavinin planlanması açısından büyük önem taşır. Kanserin vücudun başka bölgelerine yayılıp yayılmadığını belirlemek için kullanılan test ve tanı yöntemlerinin ardından hastalığın evrelenmesi gerçekleştirilir.

Erken böbrek üstü bezi kanseri: Evre 1 veya evre 2'yi ifade eder. Bu evrede tümör hala küçük boyuttadır ve böbrek üstü bezi dışına yayılmamıştır.

Gelişmiş böbrek üstü bezi kanseri: Evre 3 ve evre 4 böbrek üstü bezi kanseri, tümörün vücudun diğer bölgelerine yayıldığı anlamına gelir. Genellikle kanser hücreleri önce yakındaki lenf düğümlerine yayılır. Gelişmiş kanser ayrıca diğer organlara, dokulara, kan damarlarına ve kemiklere de yayılabilir.

Böbrek üstü bezi yani adrenaller, böbreklerin her birinin üzerinde bulunan küçük bezlerdir. Bu bezler küçük, sarımsı renklidir ve normalde yaklaşık 10 gram ağırlığındadır. Vücudun hormon üreten doku ve organlardan oluşan endokrin sistemi için önem taşır.

Hormonlar, vücuttaki diğer organların veya hücrelerin aktivitesi üzerinde belirli bir etkiye sahip olmak için kan dolaşımı yoluyla taşınan kimyasal maddelerdir. Adrenal bezler korteks ve medulla denilen iki ana bölümden oluşmaktadır.

-Adrenal Korteks. Adrenal bezin dış kısmına denir. Adrenal korteks 3 ana hormon üretir: kortizol, aldosteron ve dehidroepiandrosteron (DHEA). Çoğu adrenal kanser bu bölgede başlar

• Kortizol: Vücudun stresle başa çıkmasına yardımcı olur
• Aldosteron: Böbreklerin kandaki tuz miktarını ve kan basıncını düzenlemeye yardımcı olur.
• Adrenal androjenler: Vücudun diğer bölgelerinde östrojen ve testosteron seks hormonlarının daha yaygın biçimlerine dönüştürülebilir. Adrenal androjenlerin dönüştürülmesinden kaynaklanan bu hormonların miktarı, vücudun diğer bölümlerinde yapılanlarla karşılaştırıldığında küçüktür. Testisler, erkeklerde androjenlerin (erkek hormonları), yumurtalıklar ise kadınlarda östrojenlerin (kadın hormonları) çoğunu üretmekten sorumludur.

-Adrenal Medulla. Adrenal bezlerin iç kısmına medulla denir. Sinir sisteminin bir uzantısı olan adrenal medulla 3 hormon üretir: epinefrin, norepinefrin ve dopamin. Genellikle katekolaminler olarak adlandırılan bu hormonlar, adrenalin dalgalanması da dahil olmak üzere vücudun strese karşı verdiği tepkileri kontrol eder.

Böbrek üstü bezi kanserinin tedavisi kanserin türüne, test sonuçlarına ve kanserin evresine göre değişebilir. Tedavinin amacı hastayı iyileştirmek, tümörün evresine göre kanseri kontrol altına almak ve kanserin yol açtığı sıkıntıları hafifletmek olabilir. Bu hastalığın tedavisi genellikle kanserin tamamını çıkarmak için cerrahiyi içerir.

Cerrahi: Böbrek üstü bezi kanserinin ana tedavisi, adrenalektomi adı verilen bir operasyon olan adrenal bezin çıkarılmasıdır. Cerrah, kanserin yayıldığı herhangi bir alan da dahil olmak üzere, kanseri mümkün olduğunca çıkarmaya çalışır. Yakınındaki lenf düğümlerinin de yayılım açısından kontrol edilmesi ve gerektiğinde çıkarılması gerekir. Böbrek üstü bezini çıkarmanın bir yolu sırtta bir kesi yapmak olsa da bu yöntem büyük tümörleri görmek açısından sıkıntı yaratabilmektedir.

Bu sebeple çoğunlukla cerrahi karnın ön tarafından gerçekleştirilmektedir. Bu yöntem ile tümör daha net görünmekte ve yayılıp yayılmadığı daha net anlaşılmaktadır. Yayılan kanser vakalarında ise gerektiğinde bu ameliyatta, yayılan organlar da tümden ya da kısmi olarak çıkarılabilir.

Küçük adrenal tümörleri ise laparoskopi yöntemi ile çıkarmak da mümkündür. Laparoskopik cerrahi, iyi huylu tümörleri tedavi etmek için kullanılsa bile genellikle daha büyük böbrek üstü bezi kanserlerini çıkarmak için uygun değildir. Çünkü bu laparoskopik cerrahi ile tümörün tek parça şeklinde değil de, çoğunlukla parçalanarak çıkarılması gerekir. Bu durum da kanserin yayılma riskini artırabilir.

Radyasyon tedavisi: Radyasyon tedavisi, adrenal kanser için ana başlangıç tedavisi olarak genellikle kullanılmaz. Çünkü kanser hücrelerinin x-ışınları ile öldürülmesi kolay değildir. Radyasyon tedavisi bazen böbrek üstü bezi kanseri ameliyatından sonra kalan kanserli hücreleri öldürmek ya da tümörün geri gelmesini önlemek için kullanılabilir. Buna “Adjuvan” tedavi denir. Radyasyon, kemikler veya beyin gibi kanser yayılım alanlarını tedavi etmek ve kanser semptomlarını azaltmaya yardımcı olması için de kullanılabilir.

Kemoterapi: Kanser hücrelerini öldürmek için belli ilaç türlerinin kullanılmasıdır. Tipik olarak, ilaçlar damardan veya ağızdan (hap şeklinde) verilir. Bu ilaçlar kan dolaşımına girerek tüm vücuda ulaşarak bu tedaviyi böbrek üstü bezinin ötesindeki organlara yayılmış (metastaz yapmış) kanser için faydalı hale getirir. Ameliyatla alınamayan veya ilk tedavilerden sonra geri dönen adrenal kanserler için kemoterapi, kanserin ilerlemesini yavaşlatmak için bir seçenektir.

Tekrarlama riskini azaltmak için ilaç kullanımı: Ameliyat ile kanserin tümü çıkarıldıktan sonra bir süre hastalara adjuvan tedavi verilebilir ve geride kalan ancak görülemeyecek kadar küçük olan hücrelerin öldürülmesi amaçlanır.

Hormon seviyelerini kontrol eden ilaçlar: Çoğu zaman hastalar böbrek üstü bezinin alınmasının ardından hormonal takviyeler almak durumundadır. Bu ilaçlar kanser tarafından üretilen hormonları bloke etmek veya hormonların etkilerini azaltmak için kullanılabilir. Bu ilaçların bazılarıyla yapılan tedavinin bir endokrinolog tarafından denetlenmesi gerekir.

Böbrek üstü bezi kanserinin teşhis edilebilmesi için öncelikle uzman hekim tarafından fiziki muayene gerçekleştirilir. Hasta hikayesi ve semptomlar dinlendikten sonra eğer bir kanser olgusundan şüpheleniliyorsa bazı testlerin yapılması gerekir. Bu testler şu şeklide sıralanabilir:

Kan ve İdrar testleri: Kan ve idrarda bulunan kortizol, aldosteron ve androjenler gibi adrenal bezlerin ürettiği olağan dışı hormon seviyelerinin tespitini sağlar.

Görüntüleme Testleri: MR, Bilgisayarlı Tomografi ve Pet –CT gibi görüntüleme testleri ile adrenal bezlerdeki herhangi bir büyümeyi tespit etmek ve tümörün vücudun başka bölgelere yayılıp yayılmadığını kontrol etmek için yapılır

Biyopsi ve Patoloji Testleri: Böbrek üstü bezi kanserinden şüphelenilmesi durumunda alınacak olan biyopsi örneği ve patolojik inceleme tümörün içeriği hakkında bilgi verir.

“Böbrek üstü bezi kanseri nasıl anlaşılır” sorusu en sık sorulan sorular arasında yer almaktadır. Böbrek üstü bezi kanseri belirtilerine genellikle tümörün ürettiği hormonlar neden olur. Bazı semptomlar, tümör çok büyük olduğunda ve yakındaki organlara baskı yaptığında ortaya çıkar.

Böbrek üstü bezi tümörü belirti ve semptomları şunları içerir:

• Açıklanamayan kilo alımı veya kilo kaybı
• Kas Güçsüzlüğü
• Ciltte kırmızıya yakın pembe -mor çatlaklar
• Kadınlarda yüzde kıllanma, kafada saç dökülmesi ve adet düzensizliğine neden olabilecek hormon değişiklikleri
• Erkeklerde meme dokusunun büyümesine ve testislerin küçülmesine neden olabilecek hormon değişiklikleri
• Mide bulantısı, kusma
• Karın veya sırt ağrısı
• Ateş
• İştah kaybı
• Göbekte çatlaklar oluşması
• Kas krampları
• Baş ağrısı
• Karında dolgunluk hissi veya sadece küçük bir miktar yedikten sonra tokluk hissi
• Cinsel sorunlar
• Omuzlarda ve boynun arkasındaki yağlı alanlar
• Düşük potasyum seviyeleri
• Anksiyete veya yeni panik ataklar
• Yüksek kan basıncı
• Diyabet

Böbrek üstü bezi kanserinin nedenleri tam olarak belirlenememiştir. Yapılan çalışmalarda net olmamakla birlikte DNA’da meydana gelen mutasyonların böbreküstü bezindeki hücrelerin kanserli hale gelmesine neden olabileceği düşünülmektedir.

Böbrek üstü bezi kanserinin, bir adrenal bez hücresinin DNA'sında mutasyonlar meydana geldiğinde oluştuğu varsayılır. Tümör hücreleri parçalanabilir ve vücudun diğer bölgelerine yayılabilir.

Böbrek üstü bezi kanseri (adrenal kanser), böbreklerin üzerinde bulunan küçük, üçgen şeklinde olan bezlerden (adrenal bezler) birinde veya her ikisinde başlayan nadir bir kanserdir. Adrenal bezler, vücuttaki hemen hemen her organ ve dokuya talimat veren hormonları üretir.

Her yaşta ortaya çıkabilen ancak 5 yaşından küçük çocukları ve 40-50’li yaşlardaki kişileri daha çok etkileyen böbrek üstü bezi kanserinin erken teşhis durumunda tedavisi mümkündür. Ancak metastaz yapmış böbrek üstü bezi kanserinin tedavi şansı daha düşük olmaktadır.

Böbrek üstü bezinde oluşan tümörlerin çoğu kanser olmamakta, iyi huylu tümörler de olabilmektedir. Adenom veya feokromositoma gibi iyi huylu tümörler de böbrek üstü bezlerde gelişebilir.

Bir böbrek üstü bezi tümörünün kanser mi yoksa iyi huylu mu olduğunu belirlemek genellikle zordur. İyi huylu tümörler yayılmazken, kanser olan tümörler lenf düğümlerine veya vücudun diğer bölgelerine yayılabilmektedir.

Adrenal bezlerde başlayan tümörler şu şekilde sıralanabilir:

• Adenom: Bu, böbrek üstü bezi tümörünün en yaygın türüdür. Kanser değildir, iyi huylu kitlelerdir.
• Adrenal korteks kanseri (adrenal kortikal karsinom): Nadir görülen bir tümördür. Ancak kanserli böbrek üstü bezi tümörünün en yaygın türünü oluşturur.
• Feokromositoma: Bu, adrenal bezlerin içinde (medullada) hormon yapan bir tümördür. Çoğu durumda kanser değildir.
• Nöroblastom: Kanser türü olan olan nöroblastom, en sık çocuklarda böbrek üstü bezinde başlar. Ancak boyun, göğüs veya omurilikte de başlayabilir.

Böbrek taşları özellikle uzun süre tedavi edilmezse böbreklerde hasara neden olabilir. Tekrarlayan böbrek taşları ciddi enfeksiyonlara neden olursa, tıkayıcı özellik gösterirse ve tedavide geç kalınırsa böbrek kaybına bile yol açabilmektedir.

Böbrek taşının bazı nedenleri kalıtsal özellik gösterebilir. Böbrek taşı olan bir kişinin çocuklarında böbrek taşı görülme olasılığı daha yüksektir.

Böbrek taşları için Üroloji doktoruna gidilmelidir. Böbrek taşına ne tür bir tedavi uygulanacağı üroloji doktorunun yapacağı muayene ve tetkiklerin ardından karar verilir. Böbrek taşlarının tedavisinde cerrahi yöntemlerin de bulunduğu göz önüne alarak böbrek taşı ameliyatlarında deneyimli bir üroloji doktoru ve alt yapısı yeterli bir hastanenin seçilmesi önemlidir.

Böbrek taşı ameliyatları yaklaşık bir saat sürmektedir. 2 cm’den küçük boyutlardaki böbrek taşları, vücut dışı şok dalga tedavisi (ESWL) ya da idrar kanalından girilerek böbreğin içine kıvrımlı aletlerle ulaşılan ve taşın lazer ile kırılıp toz haline getirildiği Retrograd intrarenal cerrahi (fleksible üreteroskopi) yöntemi ile tedavi edilmektedir.

Eğer taş 2 cm boyutunun üzerindeyse, genellikle bel bölgesinden 1 cm’lik bir kesi ile böbreğin içine girilerek taşları kırılıp dışarıya alınması yöntemi (perkutan nefrolitotomi) uygulanmaktadır. Tecrübeli merkezlerde birkaç seans olmak koşuluyla 2 cm’den büyük böbrek taşları Retrograd intrarenal cerrahi (fleksible üreteroskopi) yöntemiyle de tedavi edilebilmektedir. Ancak bu işlemlerin hangisinin uygulanacağına hastaya ait faktörler de göz önüne alınarak karar verilmektedir.

Her 10 kişiden biri yaşamının bir döneminde böbrek taşı rahatsızlığı ile karşılaşabiliyor. Böbrek taşının sık görülmesinin en önemli nedenleri düzensiz beslenme şekilleri, hareketsiz yaşam, obezite, yaşanılan coğrafi bölgelerin özellikleri, yaş ve genetik faktörlerdir.

Taş belirtileriyle doktora başvuran hasta için fiziki muayeneden sonra ürolojik röntgen, ultrasonografi ve bilgisayarlı tomografi gibi görüntüleme yöntemler uygulanır. Bu yöntemlerle taşların tamamına yakını tespit edilebilir. Bunun yanı sıra idrar yolu enfeksiyonlarını veya taşlardan dolayı idrarda kanamayı tespit etmek için bir idrar tahlili ve idrar kültürü yapılır.

Böbrek taşı ağrıları, taşın hastanın idrar kanalını tıkamasıyla başlar.

Hastanın yaşam kalitesini olumsuz etkileyen böbrek taşlarının en önemli belirtisi ağrıdır. Genellikle gelip giden ağrılara şeklinde kendisini belli eden böbrek taşına bağlı ağrılar bazı hastalarda hiç fark edilemeyecek kadar hafifken, bazılarında ise çok şiddetli olabilmektedir. Hastalar genellikle bu şikayeti "bel ağrısı, yan ağrısı veya böğür ağrısı’’ olarak tanımlarlar.

Böbrek taşı günümüzdeki teknolojik imkanlar sayesinde kolaylıkla teşhis edilebilmektedir. Taş belirtileriyle doktora başvuran hasta için fiziki muayeneden sonra ürolojik röntgen, ultrasonografi ve bilgisayarlı tomografi gibi görüntüleme yöntemleri ile böbrek taşı teşhisi konulur.

Böbrek taşı rahatsızlığı toplumdaki her 10 kişiden birinde hayatının belli dönemlerinde karşılaştığı bir rahatsızlıktır. Çocukluk çağından ileri yaşa kadar yaşamın her döneminde vücutta böbrek taşı görülebilir.

Böbrek taşı bol sıvı tüketimi ve doktor kontrolünde kullanılan ilaç tedavisi ile 2 hafta içinde normal yolla düşürülebilir. Ancak 2 hafta içinde düşürülemeyen böbrek taşları ameliyat ile alınır.

Böbrek taşına en iyi gelen şey böbrek taşını düşürmeyi kolaylaştıran bol sıvı tüketimidir. Bol su içmek, limon suyu içmek, fesleğen suyu tüketmek, portakal gibi narenciyelerden beslenme ve organik meyve sularını içmek ve hayvansal protein ile sodyum alımını azaltmak böbrek taşına iyi gelir.

Böbrek taşını bol sıvı tüketimi ve doktor kontrolünde kullanılan ilaç tedavisi ile 2 hafta içinde düşürmek mümkün olabilmektedir.

Böbrek taşları üreterlerinize hareket ettikçe bazı belirtilere neden olur. Böbrek taşı bulunduğunu ve taş düşürüldüğünü gösteren belirtiler bel ve sırt ağrısı, idrar yaparken yanma, idrarda kan, mide bulantısı, kusma, ateş ve titremedir.

Böbrek taşları genellikle üreter yani idrar yoluna girdikleri dönemde belirti vermektedir. Böbrek taşının yaygın semptomları arasında bel ve sırt ağrısı, idrarda kan, mide bulantısı, kusma, ateş ve kötü kokan ya da bulanık görünen idrar yer alır.

Böbrekte taş varsa yaşanabilecek belirtiler şunlardır:

• Bel, sırt, kasık ve erkeklerde testislerde gelip giden ağrı
• İdrar yaparken yanma ya da acı
• Kötü kokan veya bulanık görünen idrar
• İdrarda kan (pembe, kırmızı veya kahverengi idrar)
• İdrarla birlikte dışarı atılan çakıl gibi küçük taşlar
• Mide bulantısı
• Kusma
• Normalden daha sık idrara çıkma
• Az idrar yapma
• Ateş
• Üşüme ve titreme

Böbrek taşını düşürmenin en kolay yolu, günde en az 8 bardak su içmektir. Bol su ve sıvı tüketimi idrar sıklığını artırarak taşın hareket etmesini ve daha kolay atılmasını sağlar. Ayrıca limonlu su, düzenli yürüyüş yapmakta böbrek taşı düşürmeyi kolaylaştırır. Tıbbi olarak en kolay yolu ise ses dalgası ile taş kırdırma ve doktorun önereceği ilaçların kullanımıdır.

5 mm'nin altındaki böbrek taşları bol su tüketimi, egzersizlerle kendiliğinden düşebilir. Doktor kontrolünde kullanılan üreter kanallarını genişletici ilaç tedavileri ile de böbrek taşı düşürülebilir. Ancak 5 mm üstündeki böbrek taşları ameliyat ile böbreklerden temizlenebilir.