Çocuklarda Tik Hastalığı Nedir?
Tikler; kas gruplarının veya sesin ani, hızlı, tekrarlayıcı istemsiz hareketleri olarak tarif edilir. En sık yüz, boyun, omuz, göğüs kafesi ve eller tutulur. Basit veya karmaşık kas hareketleri görülebilir.

Hırıltı, boğaz temizleme, uygunsuz söz söyleme gibi davranışlar da olabilir. Parmak emmeden diş gıcırdatmaya, cilt ve saç çekmeden kafa sallamaya dek birçok istemsiz hareket çocuklarda zaman zaman görülebiliyor. Basit istemsiz hareketler tedavi gerektirmezken tikin süresi önem taşıyor.

Tik hastalığının Nedenleri Nelerdir?​

Çocuk yaşta; günlük yaşantının karmaşası, okulda çetin rekabet ortamı, okul uyumunda sorunlar, sınav stresi, başarısızlık kaygısı, ailelerin mükemmeliyetçi yaklaşımları ve çocuktan da mükemmel olmasını beklemeleri, otoriter çocuk yetiştirme yöntemleri veya tamamen disiplinsizlik, sınırsızlık, eve kardeş gelmesi, ev içi geçimsizlik, sağlık sorunları, akran ve kardeş anlaşmazlıkları, boşanma, istismar, ihmal edilme gibi etmenler çocukta baskı yaratarak, istem dışı hareket bozukluklarının artışına neden olmaktadır. Çocukların en az yüzde 60’ının bu tip istem dışı hareketlerden en az birini deneyimlediklerini bilmekteyiz” diyor.

Tik Tedavisi Ne Zaman Gerekir?​

Anne babaların, çocuklarında baş gösteren tiklere karşı müdahale etmemeleri ve bunu dile getirmemeleri gerekiyor. Göz kırpma, boğaz temizleme, kafa sallayıp oynatma gibi basit motor durumlar tedavi gerektirmez. Ailelerin bu duruma müdahale etmemesi, çocuğun dikkatini vereceği motor ve zihinsel etkinlikler yaratmaları yeterlidir.

Nöropsikolojik işlev bozukluğu, akademik sorunlar, düşük özgüven gibi durumlar varsa, sınıf içi veya sosyal alan uyumsuzluğuna neden oluyorsa tedavi vermek gerekir. Özellikle obsesif kompulsif bozukluk ve dikkat eksikliği de eşlik ediyorsa tedavi edilmelidir. İlaç tedavileri dışında basit motor tiklerde çocuğun yaşı uygunsa botoks tedavisi de fayda sağlayabiliyor.

İstem dışı hareketlerin bir yıldan uzun sürmesi ‘süreğen tik’ olarak adlandırılırken, günümüzde ‘nadir hastalık’lar arasında yer alan ve Tourette sendromu adı verilen, tiklerle giden karmaşık hastalığın da düşünülmesi gerekiyor. Tourette sendromu, binde 0.5 oranında görülen, 10-12 yaşta artan, genetik zemini de olduğu düşünülen özel bir sendrom.

Kişilerin yüzde 10’unda uygunsuz sözler söyleme eşlik ediyor. Erkek çocuklarda 3-4 kat daha fazla görülüyor. Bir yıldan uzun süren istem dışı hareketler varsa, kişi 18 yaş altındaysa ve eşlik eden tıbbi bir sorun yoksa akla gelmesi gerekiyor. Bu sorunda genetik, nörobiyolojik, psikolojik, çevresel etkilerin varlığı tartışılıyor. Stres bunda da önemli bir etmen. Çoğunlukla tıbbi destek gerekiyor. Tekrarlayan ataklar olabilmesine karşın, ergen ve yetişkin olgularda 2/3 oranında düzelme bekleniyor.

Tike Karşı Etkili Öneriler ​

• Çocuğunuz için duyarlı ve sevgi dolu bir aile ortamı yaratın.
• Kardeşler arasında dengeli davranın.
• Eve yeni kardeş geldiğinde “Abi-abla oldun, büyüdün ya da sen kardeş istedin!” gibi sözlerden kaçının, çocuğunuza kaldıramayacağı bir yük yüklemeyin.
• Çocuğunuzdan beklediğiniz başarı düzeyinin, çocuğun bilişsel düzeyi ve gelişimi ile uyumlu olmasına özen gösterin.
• Uyku saatlerinin düzenli olmasına, bilgisayar, cep telefonu ve tablet kullanımını sınırlandırmaya dikkat edin.
• Açık hava etkinliklerine katılımını ve yaşıtları ile beraber zaman geçirmesini sağlayın.
• Ev içi ve dışında ailece zaman geçirin.
• Altı yaşından itibaren spora yönlendirin.
• Çocuğunuza yaklaşımınızı yeniden gözden geçirin.

İnsülin Direnci Olan Çocuklar Nasıl Beslenmeli?

İnsülin direnci, tip 2 diyabetin öncülüdür.​

Tip 2 diyabetin gelişmesine zemin hazırlayan; sık acıkma, kilo alma, tatlı isteği, yemeklerden sonra uyuklama, kan şekeri yüksekliği ile belirti veren insülin direnci, sıklıkla obezite ile birlikte görülür, her obez bireyde oluşmadığı gibi, obez olmayan çocuk ve yetişkinlerde de görülebilir.

İnsülin, kaslarda ve yağ dokusunda şekerin hücre içine girişini ve kullanımını sağlayan bir hormon. İnsülin direnci, insülin aracılığı ile oluşan etkinin ve insülin duyarlılığının azalmasıdır. İnsülin direnci geliştiğinde, karaciğerden şeker çıkışında artış ve fizyolojik düzeyde insüline yanıt olarak, şekerin hücre içine azalmış alımı nedeni ile kan şekeri yükselir. Direnç oluşumunda genetik ve genetik dışı nedenler sorumludur. Genetik dışı nedenler; düşük doğum kilosu, obezite, sedanter yaşam tarzı, beslenme şeklindeki yanlışlıklardır.

İnsülin direncine eşlik eden durumlar nelerdir?​

İnsülin direnci; sıklıkla obezite ile birlikte görülür, her obez bireyde oluşmadığı gibi, obez olmayan çocuk ve yetişkinlerde de görülebilir. İnsülin direncine normal fizyolojik dönemler olan, gebelik ve ergenlikte de rastlanabilir. Tip 2 diyabet aile hikayesi olan sağlıklı çocuklarda insülin duyarlılığı ve salınımı arasındaki denge bozulmuştur. Abdominal (karın bölgesi /bel çevresi) yağ dokusu artışı, toplam vücut yağından bağımsız olarak insülin direnci ile ilişkilidir. İnsülin yağ dokusundan salgılanan ve doygunluk sinyali olarak bilinen leptin ile benzer fonksiyona sahiptir. Kilo artınca normal glukoz dengesini sağlamak ve direnci yenmek amacıyla insülin salgılanması artar. Obezlerde insülin düzeyi obezite süresi ve şiddeti ile paralellik gösterir.

İnsülin direnci, tip 2 diyabetin öncülüdür. Obeziteye eşlik eden birçok metabolik ve kalp-damar sorunlarında altta yatan neden, insülin direncidir. Son yıllarda obez çocuk ve ergenlerde hipertansiyon, dislipidemi (LDL kolesterol ve trigliserid yüksekliği, HDL kolesterol düşüklüğü), tip 2 diyabet görülme sıklığının artması, insülin direnci ile açıklanır.

İnsülin direncinde sıklıkla boyun arka tarafı, koltuk altı ve diğer kıvrım yerlerinde deriden kabarık koyulaşmalar görülür.

İnsülin direnci, androjenik aktivite artışına ve böylece çocuklarda erken koltuk altı ve genital bölge kıllanmasına ve diğer bölgelerde tüylenme artışına neden olur.

Genç kızlarda ve kadınlarda görülen, adet düzensizliği, androjen yüksekliği, kıllanma ve obezite ile karakterize olan polikistik over sendromunda temel neden insülin direncidir.

İnsülin direnci, alkolik olmayan karaciğer yağlanmasına, ürik asit düzeyinde artışa, kalp-damar hastalıkları ve pıhtılaşmaya eğilimi artar.

İnsülin direnci belirtileri nelerdir?​

• Konsantrasyon kaybı
• Depresyon
• Yorgunluk
• Sık acıkma
• Kilo alma
• Tatlı isteği
• Yemeklerden sonra uyuklama
• Karın şişkinliği, gaz
• Kan şekeri yüksekliği
• Kan basıncı yüksekliği

İnsülin direnci tedavisi nasıldır?​

Tedavide ilk basamakta, beslenmenin düzenlenmesi ve egzersiz ile kilo kaybı önerilir. Diyetteki basit karbonhidrat ve yağ hiperinsülinizmi artırıyor, yağ asitlerinin oksidasyonunu azaltarak, trigliserid yüksekliğine neden olur. Düşük glisemik indeksli gıdalar, insülin duyarlılığını arttırır. Bir gıdanın glisemik indeksi, onun kan şekerini yükseltme özelliğini gösterir.

Sebzeler, meyvelerin çoğu, tam tahıllar, kuruyemişler ve süt ürünleri düşük glisemik indeksli sınıfında yer alır. Pirinç, beyaz ekmek, kek, pasta gibi unlu ve şekerli gıdalar ise yüksek glisemik indeksli olarak tanımlanır.

Egzersiz, kilo kaybından bağımsız olarak da insülin duyarlılığını artırır. Kalp-damar hastalığı ve tansiyon yüksekliği olmayan olgular, orta şiddette (hızlı yürüme, koşu, bisiklete binme, yüzme, ip atlama, dans etme gibi) aktiviteleri günde 30-60 dakikalık olacak şekilde yapmalı. Fizik kondüsyon arttıktan sonra grup sporları da yapabilirler. Egzersiz yoğunluğu ile insülin duyarlılığı arasında ilişki yoktur.

Büyük çocuk ve ergenlerde insülin duyarlaştırıcı özel bir ilaç tedavisi uygulanarak insülin direnci azaltır. Bu tedavinin küçük yaş grubunda kullanımı önerilmez. Tedavi seçilmiş olgularda uygulanabilir.

İnsülin direnci olan çocuk nasıl beslenmeli?​

İnsülin direnci olan çocuk ve ergenlerde büyümeyi engellemeyecek, yaşa uygun kaloriyi içeren, protein, yağ ve karbonhidratın dengeli olduğu, bir beslenme planı yapılmalı.

Bu beslenme modelinde, doymuş yağ içeriği düşük olmalı, basit şeker içeren içecek ve yiyecekler, yüksek kalorili fast-food gıdalar tüketilmemeli. Tam tahıllı ekmek ve posa içeriği yüksek (meyve, sebze ve bakliyat) gıdalar tercih edilmeli. Meyve suyu yerine taze meyve günde 2-3 porsiyon tercih edilmeli, glisemik indeksi yüksek gıdalar (pirinç pilavı, makarna, hamur işleri, tost, muz, şekerli içecek vb) sıklıkla tüketilmemeli, atıştırmalık gıdaların yüksek kalori içermeyen (kuru yemiş, ayran, yoğurt ve meyve) gibi gıdalar olmasına dikkat edilmeli.

Yaşam tarzı değişikliği şart. Doğru beslenme yanında genel hareketlilik ve düzenli bir egzersiz programı, hem obeziteyi hem de obeziteden bağımsız olarak insülin duyarlılığını arttırıyor ve böylece insülin direncini azaltır.

Oluşmaması için neler yapılması gerekiyor?​

İnsülin direnci gebelikten itibaren önlenebilir. Annenin gebelikte aşırı kilo alması veya yetersiz beslenmesi, gebelik diyabeti, gebelikte sigara içimi, bebeğin metabolik programlanmasını bozarak, daha sonraki yaşlarda obezite ve insülin direncine eğilimini artırır. Annenin gebelikte sağlıklı beslenmesi normal miktarda kilo alımı ve gebelik diyabetinin önlenmesi bu riski azaltır.

Doğum sonrası hızlı kilo alımı, özellikle düşük doğum kilolu olgularda hızlı büyümeyi yakalama, obezite ve insülin direnci gelişme riskini artırıyor. Bu nedenle ilk 6 ayda başlıca beslenme şekli anne sütü olmalı. Anne sütü obeziteyi önleyerek daha ileri yaşlardaki potansiyel insülin direnci oluşma olasılığını azaltır. Ek gıdalara geçişte, düşük glisemik indeksli ve doymuş yağ içermeyen beslenme şekli insülin duyarlılığını artırır. Çocukluk yaş grubunda aşırı kilo alımının önlenmesi için doğru beslenme ve hareketli yaşam tarzının benimsenmesi ve varsa D vitamini eksikliğinin yerine konması insülin direncinin gelişimini engeller.

Çocuklarda Demir Eksikliği Nasıl Giderilir?
Birçok soruna yol açabilen demir eksikliği enfeksiyonlara zemin hazırlayabildiği gibi okul performansını da olumsuz etkiliyor. Çocuğunuz kendini yorgun hissediyorsa, halsizliği, iştahsızlığı, soğuğa hassasiyeti varsa ve son dönemlerde sıkça enfeksiyon geçiriyorsa demir eksikliği anemisinden şüphelenmek gerekiyor. Demir eksikliği anemisi yani (kansızlık) halen dünyada en sık görülen beslenme bozukluğu olarak öne çıkıyor.

1- Et, balık, yumurta ve karaciğer yedirin​

Okul çağı çocukları, tüm vücut hücreleri için gerekli bir mineral olan demir ihtiyacını bazı yiyeceklerden gayet iyi karşılayabiliyor. Demir en fazla kırmızı ette bulunuyor. Kırmızı etin yanı sıra balık, karaciğer ve yumurta da tam bir demir deposu. Yumurtayı menemen gibi pişirip, domates, soğan ve C vitamininden zengin olan sivri biberle demir emilimini artırabilirsiniz. Ya da yumurta yanında portakal suyu içerek de demir emilimi artırılabilir. Eti her gün 2 adet köfte büyüklüğünde yedirebilirsiniz. Ancak karaciğerin esas görevi vücuda giren tüm zehirleri arındırmak olduğu için fazlası vücutta toksinlerin birikmesine neden olabileceğinden dolayı haftada 1 yedirebilirsiniz.

2- Kuruyemişi beslenmesinden eksik etmeyin​

Kuru üzüm, kuru kayısı, kuru erik, çiğ badem, fındık, fıstık ve ceviz gibi kuruyemişler önemli demir kaynakları. Bu nedenle çocuğunuzun beslenme çantasına bir avuç kuruyemiş koyarsanız demir kaynaklarından faydalanmasını sağlayabilirsiniz. Ancak aşırıya kaçılması durumunda kalori bakımından yüksek olabileceğinden diyabet hastalığı ve obezite riskini artırabilir.

3- Yeşillikleri, C vitamini içeren besinlerle birlikte verin​

Sebze ve tahıllar C vitamini içeren besinler ile birlikte alındıklarında demirin çözünürlüğünü artırıyorlar. Bu nedenle çocuğunuza sebze yemeklerinin yanında mutlaka, çok zengin bir demir deposu olan sivri biber ile portakal suyu (liflerini de suyuna katarak) vermeniz demir açısından zengin beslenmesini sağlar. 1 adet portakal demiri bir kat artırıyor. Ancak portakalın 1 taneyi aşmaması çok önemli çünkü fazlası karaciğeri yorabiliyor.

4- Ispanağı portakal suyuyla yedirin​

Ispanak, pazı, pırasa, kara lahana gibi yeşil yapraklı sebzeleri çok fazla pişirmeyin. Aksi takdirde bu besinlerdeki demir içeriklerinin kaybolmasına yol açarsınız. Ayrıca her biri son derece faydalı olan bu besinlerden ıspanağı yoğurt yerine portakal suyu ile yedirmeye özen gösterin.

5- Demir eksikliğine karşı brokoli ve havuç yedirin​

Brokoli ve karnabahar sadece çocukların değil yetişkinlerin birçoğunun da yemek istemedikleri, ama tam anlamıyla şifa deposu olan besinler. Çocuklarınıza özellikle brokoli, havuç ve patatesi (kızartmadan kaçının) sevdirin. Çünkü bu besinler demir emilimini artırıyor.

6- Pekmez-tahini ihmal etmeyin​

1 yemek kaşığı keçiboynuzu pekmezinin sabah aç karnına alınması demir eksikliği anemisinde önemli. Ancak çocuğunuza pekmez yemeden bir saat önce ve yedikten bir saat sonra süt ürünü vermeyin. 1 yemek kaşığı pekmez günlük demir ihtiyacının yüzde 15’ini karşılıyor. Tahin de hem demir yönünden hem de C vitamini yönünden zengin olması dolayısıyla kansızlığa karşı fayda sağlayabiliyor. Aşırıya kaçmadan tahin-pekmez karışımının her gün tüketilmesi kansızlık için iyi bir doğal ilaç.

7- Kakao tükettirmeyin​

Çocuklar zararlı besinlerle ne kadar geç tanışırsa o kadar faydalı. Gazlı içecekler, çay ve kahvenin de çocuk beslenmesinde yeri yok. Çay aktif madde olarak polifenol içerdiği için demir emilimini yüzde 75 azaltıyor ve demir eksikliği anemisi yapmada etken oluyor. Ayrıca kahve, gazlı içecekler ve kakaonun da çocuk beslenmesinde yer almaması gerekiyor.

8- Sütü yemek aralarında verin​

Okul çağı çocuklarının tüketeceği günlük süt miktarının yarım litreyi aşmamasına dikkat edin çünkü daha fazlası çocuğunuzun gıdalarla aldığı demirin emilimini azaltacağından kansızlığa neden olabilir. Süt ürünlerini yemeklerle değil de yemek aralarında verin.

9- Kepek ekmeği yedirmeyin​

Küçük çocuklarda işlenmiş kepek ve kepekli besinlerini kullanılması, diyetle alınan, büyüme ve gelişme için şart olan demir ve çinko gibi bazı önemli minerallerin emilimini azaltacağı için sakıncalı. Kepek yerine tam tahıl tüketilmesi demir emilimini artırıyor. Kuru baklagil ve tahıllı yemekleri, yanında bol maydanoz, domates, biber ve limon içeren salatayla hazırlayın ki demir alımı artsın.

10- İlk 6 ay inek sütü yok​

Çocuğunuzun okul çağında demir eksikliği anemisi yaşamaması için ilk adım, yenidoğan döneminde atılmalı. Bu dönemde demir depolarının dolu olması gerekli. Bebeğinizi anne sütüyle besleyin ve kesinlikle ilk 6 ay inek sütü vermeyin. İnek sütünün hem demir düzeyi düşük hem de emilimi zayıftır. Ayrıca protein ve sodyum içeriği yüksek alerji ve bağırsak sistemi kanaması yapma riski de yüksektir. Bu nedenle erken dönemde inek sütüyle beslenen bebeklerde demir eksikliği anemisi görülüyor.

Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı Hangi Sorunlarla İlgilenir?
Çocuk ve ergen ruh sağlığı alanı, birçok farklı ruhsal ve davranışsal sorunla ilgilenir. İşte bu sorunlardan bazıları:

Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB): DEHB, çocukluk çağının en yaygın rahatsızlıklarından biridir. Dikkat sorunları, aşırı hareketlilik ve dürtü kontrolü eksikliği ile karakterizedir.

Kaygı Bozuklukları: Kaygı bozuklukları, çocukların ve ergenlerin normal gelişimlerini etkileyebilir. Ayrılma kaygısı, sosyal kaygı veya genel kaygı bozukluğu gibi türleri vardır.

Depresyon: Erken yaşlarda depresyon, günlük yaşam aktivitelerini etkileyen ciddi bir durumdur. Düşük özgünven, umutsuzluk ve içe kapanma belirtilerindendir.

Davranış Bozuklukları: Davranış bozuklukları, genellikle kurallara uymama, çatışmacı davranışlar ve başkalarına zarar verme gibi davranışlarla kendini gösterir.

Travma Sonrası Stres Bozukluğu (TSSB): Travmatik olaylar sonrası ortaya çıkan TSSB, hem duygusal hem de davranışsal sorunlara yol açabilir.

Otizm Spektrum Bozukluğu (OSB): OSB, sosyal etkileşim ve iletişim sorunları ile karakterize edilen bir nörogelişimsel bozukluktur.

Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı
Çocukluk ve ergenlik dönemleri, bireyin gelişimindeki önemli aşamalardır. Bu yaşta edinilen deneyimler ve geliştirilen beceriler, bireyin ruhsal ve zihinsel sağlığını büyük ölçüde etkiler. Çocukların ve gençlerin ruh sağlığı sorunları, akademik başarılarını, sosyal ilişkilerini ve genel mutluluk düzeylerini olumsuz etkileyebilir.

• Eğitim Performansına Etkisi: Ruh sağlığı sorunları, çocukların okul başarısında ciddi düşüşlere yol açabilir. Dikkat eksikliği, öğrenme güçlükleri veya kaygı gibi durumlar, akademik başarıyı olumsuz etkiler.
• Sosyal İlişkilerın Önemi: Arkadaşlık ilişkileri ve sosyal bağlantılar, çocuk ve ergenlerin sağlıklı bir kimlik geliştirmesi için çok önemlidir. Ruhsal sorunlar, bu ilişkilerde sorunları beraberinde getirebilir.
• Duygusal Dayanıklılık: Erken yaşta yaşanan ruhsal sorunlar, bireylerin yetişkinlikte stresle başa çıkma becerilerini de etkileyebilir.

Duygusal ve Davranışsal Gelişim Dönemleri​

Çocukluk ve ergenlik dönemleri, duyguların ve davranışların şekillendiği kritik dönemlerdir. Çocukluk döneminde temel duygusal beceriler, örneğin bağlanma ve empati gelişirken, ergenlik döneminde sosyal bağlar kurma, kimlik oluşturma ve bağımsızlık kazanma ön plandadır. Akran zorbalığı, ebeveyn kaybı veya kronik hastalık gibi durumlar, çocukların ve gençlerin duygusal dengesi üzerinde uzun vadeli bir etkiye sahip olabilir. Normal dönemsel gelişim krizlerini anlamak ve onlara yardımcı olacak bir ortam sağlamak, bu zorlu süreçleri hafifletmek için çok önemlidir.

2 Yaş Sendromuna Uygun Oyun Nedir?
İronik olarak, çocuğunuzun en çok kendisiyle ilgilenmesine rağmen, oyun zamanının çoğu diğer insanların davranışlarını ve etkinliklerini taklit ederek geçirecektir. Taklit ve "rol yapmak" bu yaştaki favori oyunlardır.

İki yaşındaki çocuğunuz oyuncağını yatağına koyarken veya oyuncak bebeğini beslerken, ona uyumasını veya yemeklerini yemesini söylerken kullandığınız sözcüklerin ve ses tonunun tıpatıp aynısını söylediğini duyabilirsiniz. Diğer zamanlarda talimatlarınıza ne kadar dirense de, ebeveyn rolüne geçtiğinde tam olarak sizi taklit ederler. Bu oyun etkinlikleri, başka birinin yerinde olmanın nasıl bir şey olduğunu öğrenmesine yardımcı olur ve gelecekteki arkadaşlıkları için değerlidir.

Ayrıca çocukların genellikle söylediklerimizi değil, yaptıklarımızı yapma eğilimindedirler. Bu durum göstererek iyi bir rol model olmanın önemini anlamanıza yardımcı olacaktır. İki yaşındaki çocuğunuzun diğer insanların yanında nasıl davranacağını öğrenmesinin en iyi yolu, çok sayıda sosyalleşme ortamı sağlamaktır. Nispeten tedirgin ve uzak davranışlarının sizi diğer çocuklarla bir araya getirmekten alıkoymasına izin vermeyin.

Başlangıçta erken dönemlerden itibaren açık havaya çıkartarak, her gün parka götürmek ya da iki veya üç çocukla sınırlı oyun grupları oluşturmak akıllıca olabilir. Kimsenin incinmediğinden veya üzülmediğinden emin olmak için oyunlarını yakından izlemeniz gerekse de, çocukların mümkün olduğunca kendi kendilerini yönlendirmelerine izin vermelisiniz. Birbirlerinin ebeveynleriyle değil, birbirleriyle oynamayı öğrenmeleri gerekir.

2 Yaş Sendromunda Öfke Nöbetlerinde Ne Yapılmalı?
İki yaşında çocuklar dünyayı neredeyse yalnızca kendi ihtiyaçları ve arzuları üzerinden görürler. Başkalarının aynı durumda nasıl hissedebileceğini henüz anlayamadıkları için, herkesin tam olarak kendileri gibi düşündüğünü ve hissettiğini varsayarlar.

Çizgiyi aştıklarını anladıklarında da kendilerini kontrol edemeyebilirler. Bu nedenlerle öfke nöbetleri gibi yoğun duygular esnasında çocuklara tavsiye vermek, sorunlarını çözmeye çalışmak önerilmez. Öfke nöbetleri çocuğunuza zor durumlarda sakin kalmayı öğretmek için büyük bir fırsattır.

Öfke nöbeti esnasında ya da çocuğunuz üzgün olduğunda uygulama önerileri:

• Farkına varın ve ilgi gösterin- ‘Nasılsın? Biraz durgun görünüyorsun. Konuşmak istediğin bir konu var mı?’
• Durumu küçümsemeyin- ‘Abartıyorsun, bu kadar bağırmaya gerek yok.’
• Duygularını küçümsemeyin- ‘Bunun için üzülmeye değmez.’
• Duygularını düzeltmeyin- ‘Bu duruma üzülmemelisin.’
• Duygularını onaylayın- ‘… konusunda kızdığını anlıyorum. Ben de olsam kızardım.’
• Sorunu çözmeyin, tavsiye vermeyin.
• Açık uçlu sorular sorarak nedenin ortaya çıkmasına yardımcı olun. ‘…dan dolayı mı sinirleniyorsun?’
• Neşelendirmeye çalışmayın. Bu durum olaydan ders çıkarılmamasına neden olabilir.
• Kıyaslamayın- ‘Arkadaşın Ali annesini hiç üzmüyor.’
• Eleştirmeyin- ‘Neden … dedin?’
• Konuşmayı kendinize getirmeyin, çocuğunuzun duygusuna odaklanın.
• Sarılma, sırtını okşama, ellerini tutma veya omuzlarını sıkma gibi oksitosin artıran temaslar kurun.
• Gerekirse konuşmadan sadece yanında oturarak desteğinizi gösterin.
• Duygularını onaylayın- ‘Ben de olsam üzülürdüm.’
• Empati kurun- ‘Kulağa korkutucu geliyor, bunu yaşadığın için üzgünüm.’

2 Yaş Sendromunda Olan Çocuğa Nasıl Davranılmalı?
Öncelikle 2 yaş sendromu bir hastalık değildir, aksine çocuğun gelişim evresidir. Bu nedenle ailelere önemli görevler düşmektedir. Çocuğa nasıl davranacağını bilmeyen ebeveynlerin mutlaka bir uzmana danışması önem taşımaktadır.

• Aileler öncelikle sabırlı olmalıdır.
• Olumsuz davranışlar genelde çocuk yorgun ve karnı açken ortaya çıkabilir. Bu nedenle günlük bir rutin oluşturulmalıdır. Açık hava, uyku ve yemek düzeni sağlanmalıdır.
• Olumlu davranışları pekiştirilerek olumsuz davranışlar görmezden gelinmelidir.
• Mümkün olduğunca çocuğun dikkati dağıtılmaya çalışılmalıdır. Daha komik ya da ilginç şeylere dikkati çekilmeye çalışılmalıdır. Örneğin yolda karşıdan karşıya geçerken arabaların zarar vereceğini basit şekilde anlatın ve elinizi tutması gerektiğini söyleyin. Alışveriş yaparken iki şey arasında bir seçim sunun. Veya giyinirken de iki şey arasından seçim yapmasını sağlayın.
• Sinirlendiğinizi hissediyorsanız içinizden 10'a kadar sayıp derin bir nefes almayı deneyebilirsiniz. Nefes teknikleri ve mindfulness pratikleri sakin kalmanıza yardımcı olabilir.
• Bu dönemde çocuklara sözel ve fiziksel şiddet uygulanmaması önemlidir.
• Bebeğiniz doğduğu andan itibaren ev güvenliği önlemlerini sağlamanız daha az hayır demeniz açısından da faydalı olup merak duygularını aktif kılacaktır.
• Anne, baba ve diğer bakım verenlerin evet ve hayırlarının sabit olması sağlıklı sınırların çizilmesinde faydalıdır.
• Bir durumda sonradan evet denecek ise baştan hayır denmemesine özen gösterilmelidir.
• Çocuğunuza bir günde 5 seferden fazla hayır diyorsanız ev ortamınız, açık havada geçirilen zaman ve ebeveynlerin farklı tutumları gözden geçirilmelidir.

2 Yaş Sendromu Nedir?
Anne babalar tarafından çocuk doktorlarına en sık sorulardan biri de 2 yaş sendromu olarak adlandırılan dönemdeki çocuklarına nasıl yaklaşmaları gerektiğidir. İki yaşındaki çocukların yaşadığı öfke nöbetleri, onların meydan okuyan davranışları aslında normal bir gelişim evresidir. Aileler, “Bebeklerde iki yaş sendromu nedir?” şeklinde oldukça sık araştırma yapmaktadır.

İsmi iki yaş sendromu olsa da tam 2 yaşında başlamaz. Genelde 18 ila 30 ay arası bir dönemde başlar, üç yaşa kadar sürebilir. Bireyselleşmenin ilk adımıdır. Bebeklerin, çocukluk dönemine geçtiğini gösteren bir dönemdir. Bu dönemde çocuklar kendilerini bir birey olarak göstermeye çalışırlar. Ebeveynler ve çocuklar için oldukça yorucu bir süreçtir. Üç yaşa gelindiğinde öfke nöbetleri devam etse de eskisi kadar sık olmayabilir. Bu sürecin geçici olduğu bilinmelidir ve ebeveynlerin sabırlı olması önemlidir.

Çocuğun davranışları ve ruh hallerindeki değişimler ebeveynleri ürkütse de, bu durum çocuk gelişiminin doğal bir parçasıdır. Bu dönemde çocuklar motor becerilerde, entelektüel seviyede, sosyal ve duygusal anlamda değişimler geçirirler. Bu dönemde çocuklar konuşulanları iyi anlayabilir ancak kendisini tam anlamıyla ifade edemezler. Kendi işlerini kendileri yapmaya çalışırlar, sınırları ve kuralları keşfederler. Bu durum da kontrol dışı duygulara ve öfkeye sebep olur. Bu dönem çocuklara zor durumlarda sakin kalabilme becerisini geliştirmek için bir fırsattır.

Öncelikle ailelerin sabretmesi, sakin kalması gerekir. Bebeğinizin kendini ifade etme becerisi geliştikçe duygu fırtınaları azalmaktadır. Doğası gereği 2 yaşında çocuklar kendi ihtiyaçlarıyla daha fazla ilgilenirler ve her şey onlara ait ya da onlarla ilgiliymiş gibi zorlayıcı davranışlar sergileyebilirler. Gelişimsel süreç hakkında bilgisi sınırlı olan bireyler bu durumu çocukların bencilce hareket ettikleri yönünde yorumlayabilir.

Genellikle ilgilerini çeken herhangi bir şeyi paylaşmayı reddederler ve oyun arkadaşları ile yan yana oynarken bile diğer çocuklarla kolayca etkileşime girmezler. Oyuncaklarını paylaşmak istemezler. Çocuğunuzun bu gibi davranışlarının sizi üzdüğü zamanlar olabilir, ancak yakından bakarsanız, yaşıtı diğer tüm küçük çocukların muhtemelen aynı şekilde davrandığını fark edeceksiniz.

HiraiZerdüş-Şu Benim Ağlayan Gönlüm
Şu benim ağlayan gönlüm
Gülecek ama ne zaman
Bir dost gelip göz yaşımı
Silecek ama ne zaman..

İçimdeki bitmez acı
Sensin Derdimin ilacı
Yüreğimde derin sancı
Dinecek ama ne zaman

Kul Ahmedim hak yolunda ölecek ama ne zaman..

Ozan Manas-Ben Yine Sana Vurgunum Sözleri
Takvim bir güne takılsa
Ateş donsa su yakılsa
Dünya başıma yıkılsa
Ben yine sana vurgunum

Karanlık üstüme çökse
Aşk uğruna kanım aksa
Bıçak kesse mermi yaksa
Ben yine sana vurgunum

Sevda derimi yüzerken
Kanımla şiir yazarken
Ölüm ensemde gezerken
Ben yine sana vurgunum

Karanlık üstüme çökse
Aşk uğruna kanım aksa
Bıçak kesse mermi yaksa
Ben yine sana vurgunum

Ozan Manas-Geriye Kalan Sözleri
Düğümlendi titriyorum
Dilimde kaldı ismin
Bakmaya da korkuyorum
Cebimde soldu resmin

Onca rüya ,onca dua onca hasret onca özlem
Bir kuru gül ikimizden geriye kalan
Once emek,onca zahmet,onca yemin,onca sözden
Bir kuru gül ikimizden geriye kalan

Onca rüya ,onca dua onca hasret onca özlem
Bir kuru gül ikimizden geriye kalan
Once emek,onca zahmet,onca yemin,onca sözden
Bir kuru gül ikimizden geriye kalan

Artık seni beklemiyorum
Ömrümden uzun geldi
Şarkılardan saklanıyorum
Gönlümden hüzün geldi

Onca rüya ,onca dua onca hasret onca özlem
Bir kuru gül ikimizden geriye kalan
Once emek,onca zahmet,onca yemin,onca sözden
Bir kuru gül ikimizden geriye kalan

Onca rüya ,onca dua onca hasret onca özlem
Bir kuru gül ikimizden geriye kalan
Once emek,onca zahmet,onca yemin,onca sözden
Bir kuru gül ikimizden geriye kalan

Ozan Manas-Kendimden Bilirim Sözleri
Diyalog 1:
“Delikanlı; kalelerin en zayıf olduğu yer neresidir bilir misin?
Kapılarıdır, kaleler oradan düşer. Ağaçların en güçsüz olduğu yer,
güneşi en az gördüğü yerdir. Ağaçlar oradan kırılır. İnsanın da
en savunmasız yeri kalbidir, en kolay oradan girilir. Yanlış insan
girdimi vay haline…
Kale olsan düşersin, duvar olsan çökersin, ağaç olsan kırılırsın!
O yüzden oradan kimin gireceğine dikkat et.

Ayrılık zor nasıl da koyar
Ayrıldığını Azrail duyar
Bir dal sigarayla karnın doyar
Kendimden bilirim

Her nefeste azalırmış insan
Kaldıramaz ezilirmiş insan
Gece gündüz üzülürmüş insan
Kendimden kendimden bilirim

Diyalog 2:
O uçurumdan ayrıl delikanlı. Harcadığın zamanı at aşağıya,
Verdiğin emeği at, hatıralarını at, içini at hatta içindekini bile at
Ama sonra ayrıl oradan. Eğer şimdi ayrılmazsan yarın kavuşacağın
Hiçbir şey kalmaz. Nerden biliyorsun deme evlat!
KENDİMDEN BİLİRİM…

İki dönüm tütün içersin
Nerde çıkmaz yol onu seçersin
Arada bir sokağından geçersin
Kendimden bilirim

Her nefeste azalırmış insan
Kaldıramaz ezilirmiş insan
Gece gündüz üzülürmüş insan
Kendimden kendimden bilirim

Dostların 'üzülme, hayırlısı' der
Hayırda da şer olmaz mı beyler
Önce gün sayarsın sonra seneler
Kendimden bilirim

Bin kısmet gelse gönlünü kuşatmaya
Alışırsın yalnızlıkla baş etmeye
Ela gözü yeter seni yaşatmaya
Kendimden bilirim

Gece gündüz üzülürmüş insan
Kendimden kendimden bilirim

Hastalık Hastası Olmak: Zihnin Bedeni Yönetmesi

Bazı insanlar vardır; vücutlarında en küçük bir ağrı hissettiklerinde paniklerler.
Bir baş ağrısı, ölümcül bir hastalığın habercisi olabilir onlara göre.
Bir çarpıntı, bir titreme, bir yorgunluk…
Her belirti, akıllarında büyür, korkuya dönüşür, uykularını kaçırır.
Bu halin bir adı vardır: hipokondri, yani halk arasında bilinen adıyla hastalık hastalığı.

Hastalık hastası olmak, yalnızca fiziksel bir korku değildir.
Bu durum, insanın zihninde başlayan ve bedeniyle savaşan bir ruh hâlidir.
Kişi kendini sürekli dinler, kalbini sayar, nabzını kontrol eder, aynada teninin rengine bakar.
İnternetteki semptom arama siteleri onun günlük rutininin bir parçasıdır artık.
Bir ağrı mı hissetti? Hemen araştırır:
“Sol kol uyuşması kalp krizi belirtisi mi?”
Bir yorgunluk mu var?
“Kanserin erken belirtisi olabilir mi?”

Bu insanlar için beden, artık güvenilir bir yer olmaktan çıkar.
Her his, her belirti bir tehdit gibidir.
Zihin, bedene karşı bir savaş başlatır ve bu savaşta galip genellikle endişedir.

Neden Hastalık Hastası Olunur?

Bu durumun temelinde çoğu zaman kaygı bozukluğu yatar.
Bazı insanlar, geçmişte yaşadıkları bir hastalık, bir kayıp ya da travma yüzünden sürekli tetikte olurlar.
“Ya yine olursa?” düşüncesi, zamanla “kesin olacak” inancına dönüşür.
Beyin, bir süre sonra bu korkuyu o kadar güçlü yaşar ki, vücut gerçekten tepki vermeye başlar:
Kalp çarpar, nefes daralır, mide sıkışır.
Yani kişi aslında korktuğu şeyi, kendi düşünceleriyle bedeninde yaratır.

Bir başka neden de kontrol etme isteğidir.
Bazı insanlar için bilinmezlik dayanılmazdır.
Sağlıklarını sürekli kontrol etmek, onlara geçici bir güven hissi verir.
Ama bu his uzun sürmez; her kontrol, yeni bir şüphe doğurur.
Kısır döngü böylece devam eder.

Hastalık Hastalığı ile Yaşamak

Hastalık hastası biri için her gün bir sınav gibidir.
Sabah gözlerini açtığında “bugün nasılım?” diye düşünür.
Bir rahatsızlık bulmasa bile “ya gün içinde bir şey olursa?” diye endişelenir.
Doktora gitmek onun için hem kurtuluş hem de azaptır.
Bir yandan testler yaptırmak ister, bir yandan kötü bir şey duyma korkusuyla titrer.
Ve doktor “bir şeyin yok” dese bile o tatmin olmaz;
“Ya gözden kaçtıysa?” düşüncesi zihnini kemirir.

Sevdiği insanlar da bu süreçte yorulur.
Çünkü anlatılan her belirti, dinlenen her hikâye tekrar eder durur.
Ama bu kişilerin amacı ilgi görmek değil;
gerçekten inanırlar hastalandıklarına, gerçekten korkarlar ölmekten.
Bu yüzden onlara sabırla yaklaşmak, “abartıyorsun” dememek gerekir.
Çünkü onların yaşadığı korku, gerçek bir duygudur — sadece nedeni fiziksel değildir.

Ne Yapılabilir?

Hastalık hastalığı, tedavi edilebilir bir durumdur.
Bilişsel davranışçı terapi (BDT) en etkili yöntemlerden biridir.
Bu terapiyle kişi, düşüncelerinin beden üzerindeki etkisini fark etmeyi öğrenir.
Zihnin ürettiği felaket senaryolarının ne kadar mantıksız olduğunu zamanla kavrar.

Ayrıca, farkındalık (mindfulness), nefes egzersizleri, yoga gibi yöntemler de
bedenle barış kurmayı, anda kalmayı öğretir.
Doktor kontrolü elbette önemlidir ama
esas mesele, bedeni değil zihni sakinleştirmektir.

Gerçek Sağlık, Huzurlu Zihinde Başlar

Hastalık hastası olmak, zayıflık değil;
aşırı duyarlı, dikkatli ve çoğu zaman duygusal bir kalbe sahip olmaktır.
Bu kişiler aslında yaşamak isterler — o kadar çok isterler ki,
yaşamlarını kaybetme korkusuyla yaşayamamaya başlarlar.

Gerçek sağlık, sadece organların değil, zihnin huzurunda gizlidir.
Kendini dinlemek güzeldir ama korkuyla değil, sevgiyle dinlemek gerekir.
Çünkü beden, zihnin aynasıdır;
zihin ne kadar huzurluysa, beden de o kadar sağlıklıdır.

Unutmayın:
Bazı ağrılar hastalıktan değil, sürekli korkmaktan olur.
Ve bazen iyileşmek, bir ilaca değil, bir rahat nefese bakar.

Ev Kedisi İken Sokak Kedisi Olanların Hali

Bir zamanlar sıcacık bir evin köşesinde, yumuşacık bir battaniyenin üstünde uyuyan bir kediydi o.
Belki bir ismi vardı; “Mavi”, “Pamuk” ya da “Zeytin”...
Adı söylendiğinde kafasını kaldırır, kuyruğunu kıvırarak sahibine koşardı.
Mama kabı hep doluydu, suyu her zaman tazeydi.
Bir sevgi dokunuşu, bir okşama, bir “aferin güzel kedim” sesiyle dünyası güzeldi.

Ama bir gün...
Kapı biraz fazla açık kaldı, ya da bir taşıma kutusu bir yere bırakıldı.
Belki taşınıldı, belki “bakamayız artık” denildi.
Ve o kedi, o sıcacık hayatın ardından kendini soğuğun, yabancılığın ve sessizliğin ortasında buldu.

Ev kedisiyken sokak kedisi olmak...
Bir insanın sıcak yatağından kalkıp bir anda soğuk kaldırım taşına uzanmak gibidir.
Bir anlık şaşkınlık, ardından uzun süren bir hüzün gelir.
Çünkü o kediler sokakları bilmez.
Arabadan korkmayı, köpekten kaçmayı, çöp karıştırmayı, su aramayı öğrenmemiştir.
İlk gün sadece beklerler.
Sahiplerinin geri döneceğini, kapının yeniden açılacağını…
Ama o kapı bir daha açılmaz.

Geceleri titrerken belki bir çocuk sesi duyar, kulak kabartır.
“Belki o,” der içinden, ama değildir.
Yabancı yüzler, soğuk bakışlar, hatta taşlar gelir bazen ardından.
Bir zamanlar sevilmek için uzatılan o patiler, şimdi kendini savunmak için tırnaklarını çıkarır.
Kedinin gözleri değişir o günlerde; artık sadece bakmaz, anlar.
Anlar dünyanın ne kadar büyük ve sevgisiz olabileceğini.

Yine de içinde bir umut kalır.
Bir pencerenin önünde durur mesela,
perdenin arkasından bir insan gölgesi görünür ve o an kalbi hızla çarpar.
“Belki içeri alır beni” der.
Ama perde kapanır.
Kedi geri döner, bir köşeye kıvrılır, sessizce yıkanır — sanki olanları unutur gibi.

Ev kedisiyken sokak kedisi olanlar, dünyanın en yalnız varlıklarıdır.
Çünkü onlar hem sevginin sıcaklığını bilirler,
hem de kaybın soğukluğunu.
Sokak kedileri kadar vahşi olamazlar;
onlar gibi avlanmayı öğrenemez, onlar kadar güvensiz olamazlar.
Ama aynı zamanda artık ev kedisi de değildirler.
Bir arada kalmışlık hâlidir onlarınki.
Ne tamamen ait, ne tamamen özgür…

Ve bir gün, bir insan yine elini uzatır.
Kedi önce korkar, geri çekilir.
Sonra o el titremeden uzanırsa,
belki yeniden güvenmeye başlar.
O an, içindeki eski hayat bir anlığına canlanır.
Bir mırıldanma, bir baş eğiş, bir umut kıvılcımı…
İşte yeniden sevmenin, yeniden inanmanın ilk adımıdır bu.

Ev kedisiyken sokakta kalan her kedi,
bize çok şey öğretir aslında.
Sevginin ne kadar kıymetli olduğunu,
bir canlıyı sahiplenmenin sadece mama vermek değil,
bir ömürlük sorumluluk olduğunu…

Çünkü onlar, terk edilmiş bir sevginin sessiz tanıklarıdır.
Bir kapının önünde, bir sokağın köşesinde,
bir gözlerinde geçmişin sıcaklığı, diğerinde bugünün soğuğu vardır.

Eğer bir gün yolda bir kediyle göz göze gelirseniz,
belki o da bir zamanlar ev kedisiydi.
Ve belki, sizin bir gülümsemeniz bile
onun yeniden güvenmeye başlamasına yeter.

Diyelim yağmura tutuldun bir gün
Bardaktan boşanırcasına yağıyor mübarek
Öbür yanda güneş kendi keyfinde
Ne de olsa yaz yağmuru
Pırıl pırıl düşüyor damlalar
Eteklerin uça uça bir koşudur kopardın
Dar attın kendini karşı evin sundurmasına
İşte o evin kapısında bulacaksın beni

Diyelim için çekti bir sabah vakti
Erkenceden denize gireyim dedin
Kulaç attıkça sen
Patiska çarşaflar gibi yırtılıyor su ortadan
Ege denizi bu efendi deniz
Seslenmiyor
Derken bi de dibe dalayım diyorsun
İçine doğdu belki de
İşte çil çil koşuşan balıklar
Lapinalar gümüşler var ya
Eylim eylim salınan yosunlar
Onların arasında bulacaksın beni

Diyelim sapına kadar şair bir herif çıkmış ortaya
Çakmak çakmak gözleri
Meydan ya Taksim ya Beyazıt meydanı
Herkes orda sen de ordasın
Herif bizden söz ediyor bu ülkenin çocuklarından
Yürüyelim arkadaşlar diyor yürüyelim
Özgürlüğe mutluluğa doğru
Her işin başında sevgi diyor
Gözlerin yağmurdan sonra yaprakların yeşili
Bi de başını çeviriyorsun ki
Yanında ben varım

Biliyorum caminin avlusunda toplanan kalabalık bana değil

Gelen ünlüleri görmek için

'Aa, o da burda, şu da burda!' deyip

Beni musalla taşında unutanları görüyorum

Hayatımda ilk defa katıla katıla gülüyorum

Çünkü, kırkım dolmadan unutulacağımı biliyorum.

Yaşlı bir selvi ağacının gölgesinde oturup

Yılların yorgunluğunu çıkarıyorum

Birden önümden sırasıyla Nisa'lar, Tolga'lar, Sadri'ler

Daha birçok sanatçılar geçiyor.

Selam veriyorum, hiçbiri görmüyor.

Sesleniyorum: 'Anne, ben buradayım. Baba, ben buradayım.'

Sesleniyorum ama kimse duymuyor.

Eşime sesleniyorum: 'Nerde benim yamalı elbiselerim, boyalarım?'

Çocuklarım burada beni niye yalnız bıraktınız?

Ağlıyorum, ağlıyorum, ağlıyorum.

Günahımla sevabımla Allah'a sığınıyorum...

Ak atının kırbaçını şaklattığında
Entrikalarla pusuya düşen babanın
Hanlık tacıydı bu yolda kızıl elman.

Bütün zorlukları kazıdın tırnaklarınla,
Cengaverliğinle, dahi komutanlığınla,
Bütün Doğu kabilelerini mest ettin.

Herkes sana saygı duyar oldu,
Düşmanın pustu, dostun korudu,
Hanlıkta ünvanın Cengiz Han oldu.

Hanların ulu hanıydın artık,
Doğu erlerinin komutanı.
Cihan hakimiyetiydi artık,
Senin ülkülerinin durağı.

O günden itibaren başladın saldırılara.
Kaderiydi yıkılmak, senin karşında duranın.
Durmanın cezasını kestin Harezm ile Çin'e.
Atlarınla akın ettin Tuna ve Macar boylarına.

Yetmedi, savaşlarla geçen o kısa ömrün,
Ulu kıta Avrasya'nın hakimiyetine.
Ülkünü oğullarına miras bıraktın,
Yasalarınla ebediyete geçtin faniliğinle.

Hayatın boyunca nice namlar aldın.
Hepsini alnında layıkıyla taşıdın.
''Taçların ve Tahtların Hakimi'' dendin,
Yıllar geldi ''Büyük Katil'' oldu adın.

Dünya o kadar büyük ki;
Bir noktayım ortasında, ne yapsam.
Bazan da o kadar küçülüyor ki dünya,
Devrilecek sanıyorum, kımıldarsam.

Hayat o kadar uzun ki,
Öyle bitmez geliyor ki bir an..
Bir de bakıyorum, o kadar kısalıyor ki;
Ne çıkar, diyorum, bir hayattan

Saadet o kadar lazım ki yaşayana;
Billahi can verir uğrunda insan.
Hem o kadar boş ki mesud olmak,
Gün yüzü görmeden ölenlerin arkasından.

Ben o kadar önemli kişiyim ki,
O kadar iyiyim ki aklım ve düşüncelerimle.
O kadar fenayım ki ben
Delice niyetlerimle.

Gece; ne kadar karanlık ve sessizsin..
Öyle kaplayorsun ki evleri, denizleri.
Hem o kadar aydınlık ve seslisin ki;
Çılgınca coşturuyorsun bizleri.

Sabah; bir yeni dünya gibi geliyorsun;
Öylesine süslü, öylesine saadesin ki..
Sen o kadar güzelsin ki sabah,
O kadar güzelsin ki.

Şaban Sevinç Kimdir?
1 Mayıs 1964’te Samsun’un Bafra ilçesinde doğan Sevinç, 1981 yılında Bafra Lisesi’nden, 1988’de ise Gazi Üniversitesi Basın Yayın Yüksek Okulu Gazetecilik ve Halkla İlişkiler Bölümü’nden mezun oldu.

Gazeteciliğe 1987 yılında Milliyet Gazetesi Ankara Bürosu’nda başladı. 1989’da Hürriyet Gazetesi’ne geçerek, burada çeşitli görevler üstlendi. 1992 yılında Hürriyet Gazetesi’nin CHP ve Parlamento Muhabiri olarak görevlendirildi.

2005 yılında, CHP Meclis Grubu'nun önerisiyle Radyo ve Televizyon Üst Kurulu (RTÜK) üyeliğine seçilen Şaban Sevinç, 2012 yılından itibaren Halk TV Genel Müdürlüğü görevini üstlendi.

Eğitim hayatına Samsun'da başlayan Sevinç, 1981 yılında Bafra Lisesi'nden mezun olduktan sonra Gazi Üniversitesi Basın Yayın Yüksek Okulu Gazetecilik ve Halkla İlişkiler Bölümü'nü 1988 yılında tamamlamıştır. Gazeteciliğe olan ilgisi öğrencilik yıllarında başlayan Sevinç, kısa sürede Ankara medyasının tanınan muhabirlerinden biri haline gelmiştir.

Gazetecilik kariyerine 1987 yılında Milliyet Gazetesi Ankara Bürosu'nda başlayan Şaban Sevinç, burada siyasi muhabirlik yaparak gazetecilik mesleğine adım atmıştır. 1989 yılında Hürriyet Gazetesi'ne geçerek kariyerinde önemli bir sıçrama yaşamıştır. 1990 yılında kısa dönem askerlik görevini tamamladıktan sonra yeniden Hürriyet Gazetesi'ne dönmüş ve burada CHP ile Parlamento muhabirliği görevlerinde bulunmuştur.

1992–2005 yılları arasında aktif gazetecilik yapan Sevinç, 2005 yılında Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) Meclis Grubu'nun önerisiyle Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından Radyo Televizyon Üst Kurulu (RTÜK) üyeliğine seçilmiştir. Bu görev, onun medya yönetimi ve yayıncılık politikaları konusundaki bilgi birikimini derinleştirmesine olanak sağlamıştır.

2012 yılında Halk TV Genel Müdürlüğü görevine getirilen Şaban Sevinç, bu dönemde kanalın yayın çizgisini güçlendirmiş ve Halk TV'yi Türkiye'nin en çok izlenen haber kanallarından biri haline getirmiştir. 2019 yılında bu görevinden istifa eden Sevinç, aynı yıl "Bizim TV" adlı YouTube haber kanalını kurarak dijital medya alanında yeni bir döneme adım atmıştır.

Şaban Sevinç, 1991 yılında Selma Sevinç ile evlenmiştir. Çiftin iki çocuğu bulunmaktadır: kızları Melisa ve oğulları Devrim Can. Sevinç, ailesine oldukça düşkün bir isim olarak bilinmektedir. Evliliği boyunca özel hayatını medya gündeminden uzak tutmayı tercih etmiş, daha çok mesleki başarılarıyla ön planda olmuştur.

Zohran Mamdani Kimdir?
Uganda’nın başkenti Kampala’da 1991 yılında doğan Zohran Kwame Mamdani, Hint kökenli Müslüman bir ailenin çocuğu.

1998'de yedi yaşındayken ailesiyle birlikte ABD’ye taşındı ve yaşamının büyük kısmını New York’ta geçirdi.

Annesi, yönetmen Mira Nair; babası ise Columbia Üniversitesi’nde antropoloji profesörü Mahmood Mamdani.

Siyasete girmeden önce New York’un Queens bölgesinde konut danışmanı olarak çalışan Mamdani, düşük gelirli ailelerin tahliyelere karşı mücadelesine destek verdi.

Gençliğinde müzikle ilgilenen Mamdani, “Young Cardamom” adıyla rap parçaları yaptı; annesinin yönettiği Disney filmi Queen of Katwe (2016) için müzik hazırladı.

Mamdani, bu yılın başlarında Suriyeli Amerikalı sanatçı Rama Duwaji ile evlendi.

2020’de New York Eyalet Meclisi’ne seçilen Mamdani, eyaletin 36. seçim bölgesini temsil ederek mecliste görev yapan ilk Güney Asyalı erkek, ilk Ugandalı ve üçüncü Müslüman üye oldu.

Barınma, enerji ve ulaşım politikalarına odaklanan çalışmalarıyla dikkat çekti.

2025 seçimlerinde Mamdani, Demokrat Parti’nin adayı olarak yarıştı. Eski vali Andrew Cuomo ve mevcut belediye başkanı Eric Adams’ın yarıştan çekilmesinin ardından öne çıkan isim oldu.

Ön seçimlerde yüzde 43,5 oy alan Mamdani, rakiplerini geride bırakarak Demokrat Parti’nin resmi adayı oldu ve 4 Kasım’daki genel seçimde zaferini ilan etti.

Seçim kampanyasında “New York satılık değil” sloganını kullanan Mamdani, kira artışlarının dondurulması, 2027’ye kadar ücretsiz otobüs ulaşımı, ücretsiz çocuk bakımı ve yüksek gelir gruplarına ek vergi vaatleriyle öne çıktı.

Ayrıca düşük gelirli mahallelerde belediye marketleri açılması, yeni sosyal konut projeleri ve toplu taşımada ek bütçe ayrılması planlarını duyurdu.

Mamdani, destekçilerinin büyük kısmını genç seçmenler ve işçi sınıfı oluşturdu. Kampanyasında sosyal medya üzerinden yürüttüğü etkileşimlerle milyonlarca takipçiye ulaştı.

ABD’li sol siyasetçiler Bernie Sanders ve Alexandria Ocasio-Cortez tarafından da desteklendi.

Zohran Mamdani, özellikle Filistin’e verdiği açık destek ve İsrail hükümetine yönelik sert eleştirileriyle öne çıkan bir isim.

2024 yılında yaptığı bir açıklamada İsrail’in Gazze’ye yönelik saldırılarını “soykırım” olarak nitelendirmiş, “Filistin, eşit haklara sahip bir devlet olarak var olmalı” demişti.

Bu açıklamaları, hem ABD’deki Yahudi lobilerinden hem de bazı Demokrat liderlerden eleştiri almasına rağmen, genç seçmenler arasında geniş yankı uyandırdı.

Mamdani, “Antisemitizme karşıyım; eleştirilerim İsrail hükümetinin politikalarına yöneliktir” açıklamasını yapmıştı.

Ayrıca öğrencilik yıllarında üniversitede eğitim gördüğü dönemde İsrailli akademik ve kültürel kurumlara yönelik boykot çağrısında bulunduğu biliniyor.

Mamdani, 2024'te katıldığı bir televizyon programında, Netanyahu'nun New York’a gelmesi halinde tutuklanıp tutuklanmayacağına ilişkin soruya,

"Belediye Başkanı olsaydım, New York şehri Netanyahu'yu tutuklardı. Bu, uluslararası hukukla tutarlı değerlere sahip bir şehir. Artık davranışlarımızın da bu değerlere uygun olması gerekiyor." ifadeleriyle yanıt vermişti.

Sunucunun, "ABD, Uluslararası Ceza Mahkemesi’ne (UCM) taraf olmasa bile mi?" sorusuna Mamdani,

"Bu adımı atarak federal yönetimde eksik olan liderliği göstermenin zamanı geldiğini açıkça ifade etmeliyiz." diye karşılık vermişti.

Zohran Mamdani, Ocak 2026’da göreve başlayacak.

Kent tarihinin en genç, en sol görüşlü ve ilk Müslüman belediye başkanı olan Mamdani’nin zaferi, ABD siyasetinde yeni bir dönemin işareti olarak görülüyor.

Rama Duwaji Kimdir?
Tam adı Rama Sawaf Duwaji olan sanatçı, 1997 doğumlu Amerikalı bir animatör, illüstratör ve seramik sanatçısıdır.

Rama Duwaji, Suriye kökenli bir aileden geliyor. Babası Şam asıllı olan Duwaji, çocukluk yıllarını Houston’da geçirdikten sonra dokuz yaşındayken ailesiyle birlikte Dubai’ye taşındı. Bir süre Katar’da eğitim aldıktan sonra yeniden ABD’ye döndü.

Eserlerinde genellikle insan hikâyeleri, toplumsal adalet ve kimlik temaları yer alır. Genç yaşına rağmen uluslararası sanat çevrelerinde tanınan Duwaji, çalışmalarında Orta Doğu kültürünü modern bir anlatımla işler.

Kariyeri boyunca Spotify, The New Yorker, BBC, Apple, The Washington Post ve Tate Modern gibi dünyaca ünlü markalarla iş birlikleri yaptı. Sanatını farkındalık aracı olarak gören Duwaji, toplumsal meselelerde sesini yükselten bir sanatçı olarak biliniyor.

Rama Duwaji, görsel sanatlar alanında üretim yapan bir illüstratör, animatör ve seramik sanatçısıdır. Virginia Commonwealth Üniversitesi Sanat Fakültesi’nde lisansını tamamladıktan sonra New York School of Visual Arts’ta illüstrasyon yüksek lisansı yaptı.

Eserleri BBC News, Vice ve The New York Times gibi prestijli yayınlarda yer aldı. Özellikle Arap kadınlarının yaşamları, kültürel kimlik, toplumsal eşitlik ve Filistin gibi politik konuları ele aldığı çalışmalarıyla dikkat çekiyor. Duwaji aynı zamanda Zohran Mamdani’nin seçim kampanyasında logo ve tasarım çalışmalarını da üstlendi.


Rama Duwaji ve Zohran Mamdani Ne Zaman Evlendi?
Rama Duwaji ve Zohran Mamdani 2021 yılında Hinge adlı bir flört uygulamasında tanıştı. Çiftin ilk buluşmasını CNN, Brooklyn’deki Yemen kahve dükkanı Qahwah House’da gerçekleştiğini yazdı. İkinci randevularında ise Mamdani’nin seçim bölgesi olan Queens Astoria semtini ziyaret ettiler.

İkili, Ekim 2024’te nişanlandı ve iki ay sonra özel bir nikah töreniyle evlendi. Resmî nikahlarını ise Şubat 2025’te New York Belediye Binası’nda kıydılar. Mamdani, sosyal medya hesabında paylaştığı mesajda, “Rama sadece eşim değil, kendi başına tanınmayı hak eden inanılmaz bir sanatçı” ifadelerini kullandı.

Duwaji, kameralardan uzak kalmayı tercih etse de eşiyle birlikte yürüttüğü sosyal sorumluluk çalışmaları ve sanata katkılarıyla kamuoyunun ilgisini çekmeye devam ediyor.

Yavuz Oğhan Kimdir?
Yavuz Oğhan, 1969 yılında Ankara doğmuştur. Bu bilgilere göre 2025 yılı itibarıyla 56 yaşındadır. Gazetecilik kariyerinde 30 yılı aşkın deneyime sahip olan Oğhan, Türk medyasının en tanınmış ve saygın isimlerinden biri olarak gösterilmektedir.

Yavuz Oğhan evlidir. Eşi, Başbakanlık muhabiri olarak görev yapmış olan Şehriban Oğhan'dır. Çiftin bu evlilikten iki çocuğu bulunmaktadır. Gazeteci kimliğinin yanı sıra aile yaşamına da önem veren Oğhan, özel hayatını medyadan büyük ölçüde uzak tutmayı tercih etmektedir.

Yavuz Oğhan, Türkiye'nin deneyimli gazeteci ve radyocularından biridir. Meslek hayatına 1990'lı yıllarda başlayan Oğhan, uzun yıllar boyunca hem televizyon haberciliği hem de radyo programcılığı alanında önemli görevler üstlenmiştir.

Gazetecilik kariyerine ATV'de gece muhabiri olarak başlayan Oğhan, beş yıl bu görevde çalıştıktan sonra haber müdürlüğüne terfi etmiştir. Ardından Star TV'de Ankara Temsilciliği görevini üstlenmiş, Uğur Dündar'ın ekibinde yer alarak televizyon haberciliğinde dikkat çekici işlere imza atmıştır. Daha sonra CNN Türk'e geçerek burada Ankara Haber Müdürlüğü ve İstanbul Haber Koordinatörlüğü görevlerinde bulunmuştur.

Yavuz Oğhan ayrıca Posta ve Radikal gazetelerinde yöneticilik yapmış, Artı 1 Televizyonu'nda Genel Yayın Yönetmenliği görevini üstlenmiştir. Televizyonculuğun yanı sıra radyoculukta da aktif bir isim olan Oğhan, RS FM'de hafta içi her gün yayınlanan "Bidebunudinle" programını hazırlayıp sunmuştur. Dijital yayıncılık döneminde ise YouTube üzerinden "BideBunuİzle" adlı kanalıyla geniş bir izleyici kitlesine ulaşmıştır.

Yavuz Oğhan, 2 Aralık 2024 tarihinde Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) Genel Merkez İletişim Koordinatörlüğü görevine getirilmiştir. Bu atama, Oğhan'ın medya dünyasındaki uzun yıllara dayanan deneyimini siyasetin iletişim alanına taşıdığı bir dönüm noktası olmuştur.

CHP'nin kurumsal iletişim stratejilerini yönetmekle sorumlu olan Oğhan, partinin kamuoyu ile ilişkilerinin koordinasyonunu sağlamaktadır. Görevi gereği CHP'ye bağlı olarak çalışmaktadır ancak herhangi bir siyasi pozisyonda veya milletvekilliği görevinde bulunmamaktadır.

Mustafa Ünal Kimdir?
Mustafa Ünal’ın doğum tarihi, doğum yeri ve yaşı kamuya açık kaynaklarda yer almamaktadır.

Mustafa Ünal, Boğaziçi Üniversitesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği bölümünden mezun olduktan sonra Bilkent Üniversitesi’nde MBA (İşletme Yüksek Lisansı) programını tamamlamıştır. İş hayatına bankacılık sektöründe adım atan Ünal, Garanti Bankası’nda üst düzey yöneticilik yaparak finans alanında önemli bir deneyim kazanmıştır.

Kariyerinin ilerleyen dönemlerinde yatırım, enerji ve sanayi alanlarına yönelen Ünal, birçok şirkette yönetim kurulu başkanı olarak görev aldı. Forbes Türkiye tarafından yayımlanan 2024 Milyarderler Listesi’nde yaklaşık 1,1 milyar dolarlık servetiyle yer aldığı belirtilmiştir.

Mustafa Ünal, Investco Holding A.Ş.’nin en büyük hissedarıdır. Şirketteki yüzde 55,75 oranındaki payıyla yönetimde söz sahibi konumdadır. Holding, madencilik, enerji, sanayi, teknoloji, finans ve gıda gibi farklı sektörlerde yatırımlar yapmaktadır.

Ünal ayrıca Verusaturk Girişim Sermayesi, Pamukova Elektrik Üretim A.Ş., Standard Boksit İşletmeleri A.Ş., Pan Teknoloji A.Ş. gibi şirketlerde de dolaylı ya da doğrudan pay sahibidir.

Mustafa Ünal'ın Serveti
Mustafa Ünal’ın servetine ilişkin resmi bir açıklama bulunmasa da Forbes Türkiye’nin 2024 'Milyarderler Listesi'nde yer aldığı belirtilmiştir. Yayınlanan verilere göre Ünal’ın tahmini serveti yaklaşık 1,1 milyar dolar düzeyindedir.