Gebelik takibinde bizim için önemli bir yeri olan, 1. basamak değerlendirme sayılabilecek, ağrısız ve kolaylıkla yapılan NST (non stress test) artık tüm kliniklerde yaygın olarak kullanılmaktadır.

Bazı hekimler NST’yi riskli gebeliklerde ya da gebeliğin son haftalarında kullanır. Erken doğum tehditi gibi durumlarda da rahim kasılmalarını NST ile takip edebiliriz. Erken doğumu durdurmak için yaptığımız tedavinin, kasılmaları durdurup durdurmadığını anlayabilmek için de NST yol göstericidir.

NST hekim kararına göre değişmekle birlikte 32. haftadan sonra normal gebelik takibinde yapılabilir. Genellikle 15 günde bir tekrarlanır. 36. haftadan sonra haftada bir yapılabilir ve doğum esnasında devamlı takip yapılır. Miyadı dolan (gün geçmesi) ancak doğum eylemi başlamayan gebeler NST ile günlük olarak sıkı takip edilir.

Her non reaktif NST bebekte ciddi bir problem var demek değildir ve böyle bir durum var ise gebe hemen endişelenmemelidir. NST yanında ultrasonografik değerlendirme ve hekimin uygun gördüğü başka testler de yapılarak bebek hakkında bir karar verilir.

Bebeğin kalp atışlarındaki dalgalanma olumludur. Bunu reaktif NST olarak değerlendiririz. Bazı durumlarda bebeğin uyuduğu veya bir problemi olduğunda hareketlerini kısıtladığından testte istenilen kriterler görülemez ve o zaman da Non-reaktif NST denilen durum söz konusu olur. Uyuyan bebek ses ya da hareketlerle uyandırılır ve NST düzelir. Ancak bebeğin canlılığını tehlikeye atacak tıbbi bir problem var ise NST düzelmez.

NST hamileliğin 32. haftasından sonra uygulanan bir testtir ve fetal kalp atım hızı kontrolü olarak da bilinen bir Non Stress Test yani NST, bebeğin sağlığını kontrol etmek için kullanılan yaygın bir doğum öncesi testidir.

Non Stress Test (NST) için kullanılan cihazın adı kardiotakografdır.

NST testi uygulanırken şu aşamalardan geçilir:

• Gebenin karnına, biri bebeğin kalp atışlarını dinlemek için diğeri ise rahimdeki kasılmaları algılayan iki adet ayrı prob yerleştirilir.
• Anne adayının elinde de bebeğinin hareketlerini hissettiğinde basması için bir buton bulunur.
• Genellikle 20 dakika boyunca cihaz bebeğin kalp atışlarında meydana gelen değişiklikleri kağıda aktarır.

NST'nin hazırlık süreci: NST işlemi öncesinde anne adayı rahat bir pozisyonda, genellikle sol yanına yatırılır. Karın bölgesine iki elastik kemer yerleştirilir; biri fetüsün kalp atışlarını, diğeri ise rahim kasılmalarını izlemek için kullanılır.

İzleme aşaması: NST testi sırasında, fetüsün kalp atış hızı ve hareketleri yaklaşık 20-30 dakika boyunca kaydedilir. Anne adayı, bebeğin hareketlerini hissettiğinde bir düğmeye basarak bu hareketleri kaydeder. Eğer fetüs test sırasında hareket etmiyorsa, uyuyor olabilir; bu durumda, uzman kişi bebeği uyandırmak için karın üzerine hafif bir ses cihazı yerleştirebilir veya anneye hafif bir atıştırmalık yemesini önerebilir. Bu durum bebeği harekete geçirici hareketlerdir.

NST testi sonuçlarının değerlendirilmesi:

Reaktif (Normal): Fetüsün kalp atış hızı, hareketleri sırasında belirli bir süre içinde belirli sayıda artış gösteriyorsa, test sonucu reaktiftir ve bu sonuçlar bebeğin iyi durumda gösterir ve endişe verici bir durum söz konusu değildir.

Non-reaktif: NST testi sonucunda fetüsün kalp atış hızı yeterince artmıyorsa veya hiç artış göstermiyorsa, test non-reaktif olarak değerlendirilir. Bu durumda, fetüsün uyuyor olması veya annenin aldığı bazı ilaçlar gibi faktörler etkili olabilir. Non-reaktif sonuçlar, bebeğin oksijen alımında bir sorun olabileceğini gösterebilir ve ek testler gerekebilir. Ancak ek testlerle teyit edilmeden önce sakin kalmak gerekir.

Bebeğin sağlığının kontrol etmek için gebeliğin 32. Haftasından sonra NST testi yapılabilir. Her hamilenin non stress teste ihtiyaç duymayabilir.

• Doğum tarihi geçtiği durumlarda
• Hamilelik yüksek riskli olarak tanımlanıyorsa
• Fetüsün çok fazla hareket ettiği hissedilmiyorsa
• Fetüs, gebelik yaşına göre küçükse
• Çoğul bebek bekleniyorsa
• Fetüs Rh negatifse NST testi yapılabilir.

Doğum tarihi geçtiği durumlarda​

Gebelik 40 haftayı geçtikten sonra doğum gecikmiş olarak kabul edilir ve NST testi uygulanabilir. Doğum tarihinin geçmesi, hamilelik düşük risk taşısa bile komplikasyonlara neden olabilir.

Hamilelik yüksek riskli olarak tanımlanıyorsa​

Hamilelik yüksek risk taşıyorsa ve diyabet veya yüksek tansiyon gibi kronik tıbbi durumlar varsa NST testi yapılabilir. Uzman doktor bu noktada hem anneyi hem de bebeği yakından takip ederek sağlık kontrolü yapar.

Fetüsün çok fazla hareket ettiği hissedilmiyorsa​

Fetüsün hareketlerinde azalma olduğu durumlarda uzman doktor NST testi isteyebilir. Böylelikle sonucuna bağlı olarak aksiyon alınır.

Fetüs, gebelik yaşına göre küçükse​

Anne karnındaki bebek sağlıklı bir şekilde gelişim göstermediği durumda kontrol amacıyla NST testi yapılabilir. Böylelikle doğuma yönelik aksiyon alınır.

Çoğul bebek bekleniyorsa​

İkiz, üçüz veya daha fazla bebeğin taşındığı durumda hamilelik de risk altındadır. Bu nedenle bebeklerin sağlıklı bir şekilde dünyaya gelmelerini sağlamak adına kontrol için NST testi yapılabilir.

Fetüs Rh negatifse​

Fetüs Rh pozitifse, vücut onun kanına karşı antikorlar üretebilir. Bu durum daciddi komplikasyonlara neden olur. Bu gibi durumlarda NST testi uygulaması yapılabilir.

Non Stress Test (NST), fetüsün hareketleri ve kasılmalar sırasında kalp atış hızının değişip değişmediğini görmek için 20 ila 30 dakika boyunca izlendiği tarama testidir. Kalp atış hızı dikkate alınarak anne karnındaki bebeğin sağlık durumu kontrol edilir.

Bazen anne ya da bebeğe bağlı nedenlerden dolayı anne rahminde iyi beslenememesi, onu besleyen damarların içindeki kan akımının yeterli olmaması, bebeğin içinde bulunduğu amniyotik sıvının azalması ve daha birçok sebepten dolayı bebek sıkıntıya girebilir.

Bu durum bebek için stress (distress) olarak tanımlanır. Hızlı müdahale gerektiren bu durumda bebeğin kaybı söz konusu olabilir. Bebeğin erken dünyaya gelmesi onun anne rahminde kalmasından daha iyi olabilir ve bu kararın alınmasında NST dediğimiz test bize yardımcı olur.

NST Değerleri Nedir?​

NST testinde normalde bebeğin kalbi dakikada 120-160 atım (dakikada en az 15 atım) arasında atıyorsa bu dalgalanma bebeğin sağlıklı olduğunu düşündürür. Ayrıca başka bir beklenti bebeğin hareket ettikçe kalp atımının hızlanması ve sonra tekrar normal ritmine dönmesidir.

NIPT testi 10. haftada yapılabildiği için erken cinsiyet tayini için de bir alternatiftir. Genetik taramada fetüste X ve Y cinsiyet kromozomlarına bakılarak bebeğin cinsiyeti belirlenebilir.

Y kromozomu tespit edilirse erkek, sadece X kromozom görülürse kız olduğu ifade edilebilir. Hem genişletilmiş hem de standart analizinde rahatlıkla eşey kromozomlara bakılabilir.

Analizi yapacak kişinin önceki hamileliklerinde kromozom bozukluğuna dayalı süreci varsa uygulanabilir. Ayrıca anne adayının ilk hamileliği 35 yaş üzeri ve düşük riski söz konusu ise tercih edilebilir. Aynı zamanda tüp bebek tedavisi almış anne adayının riskli bir durumu varsa analiz talep edilebilir. Ultrason kontrollerinde bebeğe ait kromozomlarda sayısal bir farklılık görülüyorsa ve yapılan tarama sonuçlarını destekleme adına da uygulanabilir.

Bu analizin sonucu ortalama olarak 7 ile 10 gün arasında çıkabilir. Analiz süreci uygulanan analiz kitlerine ve hastanenin laboratuvar koşullarına bağlı değişkenlik gösterebilir. Analiz için gerekli koşullar sağlanamazsa tekrarlanması doktor tarafından talep edilebilir.

NIPT testi sonucu genetik hastalıklar hakkında kesin bir yönlendirme yapamaz. Bunun yanında belirli şartları göz önünde bulundurarak bazı kromozomal hastalıklar hakkında riskin yüksek mi düşük mü olduğu ile ilgili bilgi toplar.

Ayrıca Down sendromu gibi kromozomal hastalıkların teşhisinde geleneksel yöntemlerden olan biyokimyasal analizler tanı koyma sürecini uzatabilir. Bu aşamada non-invaziv yöntemin uygulanabilirliği bebekte sendromların erken süreçte teşhis edilmesine büyük katkı sağlar. Yapılacak bu tarama anne adayı için zorunlu olmayıp tercihe bağlı olarak seçilebilir.

Seçim kriterlerinde doktor ile anne adayının ortak kararının olması önemliyken hamile kişinin riskli durumları varsa analiz talebi gündeme gelebilir. Böylece, erken dönemde bebeğin sağlık durumu hakkında ön bilgiye sahip olunabilir.

Analizin sonucu değerlendirirken ise fetal DNA verileri pozitif çıkarsa bebeğin 'yüksek risk' taşıdığı ifade edilebilir. NIPT testine dayanarak hamileliğin sonlandırılması söz konusu değildir, bu sonuç riskin yüksekliğini tanımladığı için ek bir analize gereksinim duyulur. Devamında ise amniyosentez ya da koryon villus örneklemesi (CVS) gibi invaziv analizler uygulanarak tam teşhis konulabilir.

Özellikle Trizomi 13 ve 18 ile ilgili pozitif bir sonuç çıkarsa öncelikle doktor ultrason muayenesi isteyebilir. Ultrasonda genetik hastalığa bağlı kusurlar görülürse CVS analizi yapılabilir.

Bu taramada herhangi bir problem tespit edilmezse plasenta kaynaklı bir hatalı veri olup olmadığını analiz etmek için amniyosentez uygulanabilir. Eğer bu analizlerde bebeğin kromozomal bir hastalığı olduğunu belirtirse doktor kontrolünde hamilelik sonlandırılabilir.

Analiz sonucunun düşük riskli çıktığı durumda ise bebek için bakılan sendromlardan birini taşıması oldukça düşük bir ihtimaldir. Bu süreçte bebeğin yapısal anormalliği olup olmadığını tespit etmek için hamilelikte 20 ile 22 haftalarda anatomi tarama analizi uygulanabilir.

CFDNA Nedir?​

Annenin dolaşım sisteminde hücre dışı DNA olarak bilinen cfDNA bulunur. CFDNA üzerinden bebekte trizomi 18, trizomi 21 (Down sendromu), trizomi 13 ya da diğer cinsiyet kromozom anomalileri taramaları gerçekleştirilebilir. Hamilelik sırasında bebeğe ait cfDNA gerek anne adayının kanından gerekse plasentada bulunur. Bu DNA birimi doğumla birlikte annenin dolaşımından çıkar.

Anne ve babadan bebeğe toplamda iki adet kromozom aktarılır, bazı durumlarda ise bebeğin hücrelerinde bir kromozom fazladan bulunabilir. Bu nedenle bebeğin DNA materyali genleri 2 yerine 3 kez ifade edebilir. Fazladan oluşan bu döngü farklı maddelerin sentezinde anormallikler oluşturabilir. Trizomi olarak adlandırılan bu süreç bebekte bazı sendromları da meydana getirebilir. Yeni nesil teknolojilere sahip NIPT testi trizomilerin anlaşılmasında pozitif bir sonuç verebilir.

Özellikle bebeklerde Trizomi 13-18 ve 21 tipler hakkında önemli yargılara varılabilir. Bu süreçte analizin başlangıcında anne adayından alınan 10 ml'lik kan örneği yeterlidir. Devamında ise anne adayının kan numunesinde yer alan hücresiz DNA (cfDNA) laboratuvar protokollerine yönlendirilir.

Yapılan analizde numunede annenin DNA'sı baskın fetüsün fetal DNA'sı az oranda bulunuyorsa sonuç gerçeği yansıtmayabilir. Bu durumda tekrar anne adayından numune alınması ile çözüm bulunabilir. Son olarak sonuçların çıkma süreleri ortalama olarak 7-10 gün arasında bir süreyi kapsar.

Diğer bir yandan, hücresel temelli yani girişimsel analizlerde ağırlıkla koryon vilus biyopsisi, kordosentez ya da amniyosentez gibi yöntemler kullanılabilir. Bu tekniklerin güvenirlik oranı NIPT testine göre fazla olsa da annenin düşük riskinin var olması dezavantajlarındandır. Yapılan hücresiz DNA (cfDNA) analizinde ise düşük riski en aza indirgenmiştir.

NIPT testi ikiz ya da tek bebekler için yapılabilir. Bununla birlikte taşıyıcı bebeklerde ya da tüp bebek yoluyla hamile kalınan durumlarda da bakılabilir. Bunun aksine üçüz bebeklerde ya da daha fazla bebeğe hamile olan kadınlarda bu analiz yapılamaz. Analizin yapılma nedenlerinin başında annenin 35 yaş üstünde hamile kalması ve babanın 40 yaş üstünde olması, invaziv tanı yöntemlerinin istenmemesi gelir.

Bebeğin kanının anne adayına karışması bu analizin yapılmasının ana nedenlerinden biridir. Genellikle kolay ve hızlı bir şekilde işlemin yapılması analizin avantajlarını arttırır. Buna yönelik olarak yapılan taramada anne adayının rahat koşullarda analizi vermesi ve stres yaşamaması da hamilelik koşullarının desteklenmesini sağlar. Analizde anne adayının kolundan alınan bir kan numunesi ile bebekte kromozom bozukluğu olup olmadığı belirlenebilir.

Yüksek güvenirliğine sahip analiz tanı amaçlı kullanılmazken genetik hastalık riskinin tespitinde etkilidir. Anne karnında yapılan analizlerde serbest fetal DNA'ya bakılabilir ve bebeğin fetüsündeki kalıtsal durum değerlendirilir. Fetal DNA'nın bebeğin plasentasındaki kalıtımı taşıması NIPT testini de yönlendirebilir. Hücresiz fetal DNA testi olarak da adlandırılan NIPT testi anne adayının kanından saflaştırılma usulü yapılır.

Noninvaziv doğum öncesi test anlamına gelen NIPT testi, fetüste kromozomal bir bozukluk olup olmadığını anlamak için hamileliğin 10. haftasından sonra uygulanabilen bir testtir.

NIPT testi ile bebekte Down sendromu (Trizomi 21), Edward sendromu (Trizomi 18) ve Patau sendromu (Trizomi 13) yanı sıra Turner sendromu, Klinefelter sendromu ve triple X gibi bazı genetik anormallikleri taramak için yapılır. NIPT testi ile fetüsün cinsiyeti de yüksek doğrulukla tahmin edilebilir.

NIPT testi invaziv bir yöntem olmadığı için anne ve bebek açısından risk taşımayan bir test türüdür. Fakat bu test bir tanı testi değil, bir tarama testi olarak kabul edilir. Sonuçların anormal çıktığı durumda tanı koymak için amniyosentez gibi invaziv testlere başvurulabilir.

NEU yüksekliği, kandaki nötrofil sayısının normal değerlerin üzerinde olmasıdır. Vücutta enfeksiyon ve iltihap olduğunu ve bağışıklık sisteminin bu enfeksiyon veya iltihapla savaşmak için ekstra nötrofil ürettiğini gösterir.

Tam kan sayımı olan hemogram testinde ölçülen neu, vücutta enfeksiyonlara karşı ilk savunma hattını oluşturan beyaz kan hücreleri olan nötrofillerin sayısını gösterir. Hemogram neu yüksekliği söz konusu ise bu enfeksiyon, iltihaplanma veya yoğun egzersiz gibi nedenlerle vücudun stres altında olduğunu ve hastalıkla mücadele ettiğini gösterir.

Nötrofil düşüklüğü bebeklerde görüldüğünde bir sorun olarak görülmemektedir. Hızlı bir şekilde yükselen nötrofil değeri, yine aynı hızla düşer.

Nötrofil düşüklüğüne iyi gelerek yükselmesini sağlayan besinler şöyle sıralanabilir:

• Kırmızı, beyaz et ve balık
• Yoğurt ve peynir
• Yumurta
• Kavun ve Karpuz
• Yeşil çay
• Maydanoz, ıspanak
• Badem

Nötrofiller bağışıklık sisteminin enfeksiyonlarla savaşmasına ve yaraları iyileştirmesinde rol alan, vücuttaki en yaygın beyaz kan hücresi türüdür.

Nötrofil değerini ortaya çıkarmak için uzman doktor size bu testleri yaptırmanızı önerebilir:

• Tam kan sayımı (Hemogram): Kan sayımı ile vücutta kaç hücre olduğunu belirlenerek nötrofil değeri ortaya çıkarılır
• Mutlak nötrofil sayısı: Bir mutlak nötrofil sayısında, kan örneği ile birlikte kaç tane nötrofil hücresi olduğunu belirlenebilir.
• Kemik iliği biyopsisi: Kemik iliği biyopsisi, vücutta hücre sayısının doğrulanmasını sağlayarak olduğu bölgeyi tespit eder. Nötrofil üretimi kemik iliğinde başladığından kemik iliğinden örnek alınarak incelenir.

Nötrofil düşüklüğü, kemik iliğinin nötrofilleri üretemeden vücudun nötrofilleri yok etmesinin bir sonucu olarak bir tür beyaz kan hücresi olan nötrofil sayısının azlığıdır.

Nötrofil düşüklüğü şu nedenlerle ortaya çıkar:

• Hepatit
• Tüberküloz
• Lyme hastalığı
• Kemoterapi
• Sepsis
• Kemik iliği bozukluğu
• B12 vitamini, folat, bakır gibi vitamin eksiklikleri
• Crohn hastalığı
• Kelebek hastalığı (lupus)
• Romatoid artrit
• Aşırı stres
• Yetersiz beslenme
• Sigara ve tütün kullanımı
• Antibiyotikler ve psikiyatri ilaçları

Nötrofil Düşüklüğü Belirtileri Nelerdir?​

Nötrofil düşüklüğü, ateş, ciltte apse, ağız yarası, yorgunluk, terleme, boğaz ve karın ağrısı, ağrılı idrara çıkma, kaşıntı ve vajinal akıntı belirtileriyle ortaya çıkar. Bu belirtiler nötrofil düşüklüğünün kaynağına göre değişiklik gösterir.

Nötrofil Değeri Nasıl Yükselir?​

Nötrofil düşüklüğü yaşandığından bağışıklık sistemini güçlendirmek ve NEU oranını yükseltmek için demir, çinko, B12, selenyum ve A, C, E vitamin takviyesi yapılabilir. Bunların yanında protein açısından zengin gıda tüketimi yapmak gerekebilir.

Bunların yanında nötrofil değerini yükseltmenin yolları şöyle sıralanır:

• Kemoterapi tedavisi alınıyorsa dozunu değiştirmek
• Beyaz kan hücresi transfüzyonu almak
• Düşük beyaz kan hücresine neden olan ilaçların alımını durdurmak
• Beyaz kan hücresi üretimini sağlayan antibiyotikler veya ilaçlar almak.

Nötropeni adı verilen nötrofil düşüklüğü, bir tür beyaz kan hücresi olan nötrofillerin hepatit, tüberküloz, sepsis, Lyme hastalığı gibi enfeksiyonlar, otoimmün hastalıklar, beslenme eksikliği, lösemi, ilaç ve kemoterapi gibi nedenlerle normal değerler altında olmasıdır.

Nötrofil düşüklüğünde kandaki nötrofil değeri 2.500 mikrolitre değerinin altındadır. Nötrofil bağışıklık sisteminin önemli bir parçası olduğu için bu değerin düşük olması vücudun hastalıklara karşı kendini yeteri kadar savunamaması ile sonuçlanır.

Nötrofiller vücuttaki iltihapla savaşmak için doğal olarak artar, NEU değeri normal seviyelerin üzerindeyse, uzman doktor herhangi bir enfeksiyonu ya da ilaca verilen reaksiyonu tespit edip tedavi edecektir. Enfeksiyon tedavisinde antibiyotik kullanılabilir.