Can Çıkmayınca Huy Çıkmaz atasözünün anlamı: Alışkanlıklar, başlangıçta sessiz sedasız kişiliğimize yerleşir. Biz farkına varmadan da davranışa dönüşür ve zamanla bizi esir alır. Onları terketmek zorlaşır. Hatta birçoğunu ölünceye kadar sürdürürüz. Bu nedenle davranışlarımızı denetlemeli, baştan kötü alışkanlıklar edinmemeliyiz. Kazandığımız davranışların bir ömür boyu bizimle yaşayacağını unutmamalıyız.

Beş Parmağın Beşi Bir Olmaz atasözünün anlamı: Elimizdeki parmaklar nasıl birbirinden farklıysa, insanlarda kabiliyet ve kişilik bakımından birbirinden farklıdır. Bu nedenle herkesten aynı şeyi düşünmesini, aynı işi yapıp aynı yöntemi kullanmasını, aynı davranışı sergilemesini isteyemeyiz. Bir kişinin kötülük yapması ile tüm insanları yargılamamalıyız. Kişilerin durumuna göre davranmayı, bizim gibi düşünmeyenlere saygı göstermeyi ve sabretmeyi bilmeliyiz. Özellikle görüş farklılıklarına rağmen ortak bir amaç için bir araya gelmeyi başarabilmeliyiz.

Nikâhta Keramet Vardır atasözünün anlamı: Birçok anne ve baba, evlenmek isteyen çiftlere, yanlış bir karar vermiş olmalarından korkarak evlilik izni vermemiştir. Halbuki bu türden birçok evlilik, nikâhtan sonra devam etmiş ve mutlu bir biçimde sürmüştür. Atalarımız ince eleyip sık dokumayı, fazla titizlenmeyi uygun bulmamış, nikâhın kıyılmasını ve gençlerin belirsizlikten kurtulmasını tercih etmişlerdir. Zaman ve deneyimleri ile bunun daha hayırlı olduğunu belirtmişlerdir. Nikâhtan sonrabirçok korku ve endişenin de gereksiz olduğunu görmüşlerdir.

Kızını Dövmeyen Dizini Döver atasözünün anlamı: Kız evlâdı bir yuvanın kurucusu ve yaşatıcısıdır. Bu nedenle kız evlâtları bilgi ve deneyim sahibi olmalı, yaşamın çilesini tanımalıdır. Kızını seven anne ve baba ona yaşamı ve geçimi öğretmelidir ki evlendiğinde zorluk çekmesin. Yoksa, sıcak sudan soğuk suya elini sokmadan yetişirse; yemek, temizlik, idare, tasarruf nedir bilmez. Kız evlâdımızı seviyorsak, onu zor yaşam şartlarına göre eğitmeliyiz.

Gelin Ata Binmiş, Ya Nasip Demiş atasözünün anlamı: Başladığımız işin sonuna ermeden netice hakkında olumlu ya da olumsuz konuşmamalıyız. Her türlü olumsuzluğu göze almalı, son vakte kadar istenmeyen bir durumun ortaya çıkabileceğini düşünerek hazırlıklı olmalıyız. Bu, şüphe ile her şeyin kötü yanını düşünmek için değil, sonucu sabırla beklemek içindir. Mutlu ve kazançlı günümüzün bir kayıp veya üzüntü ile sona erme ihtimalini göz ardı etmemeli, önlemi elden bırakmamalıyız. Her işte her türlü sonuca hazır olmalıyız.

Davul Bile Dengi Dengine Çalar atasözünün anlamı: Birlikte yaşanacak veya çalışılacaksa kişiler arasında bilgi, mal ve makam olarak yakınlık olmalıdır. Böylelikle hem birbirlerini daha iyi anlar hem de kendileri için daha yararlı olurlar. Böyle bir uyum, tüm beraberlikler için gereklidir. İş, evlilik, başarı gibi çoğu şeyde uyumun sağlanabilmesi için, aynı düzey ve kültürdeki insanların ortak çabaları gerekir.

El Elin Eşeğini Türkü Çağırarak Arar atasözünün anlamı: Önemli bir sorunla karşılaşınca üzülür hatta göz yaşı dökeriz. Bu durumda başkalarından yardım isteriz; acımızı anlamalarını bekleriz. Ancak bu beklentimiz bazan boşa çıkabilir. Bizim çok üzüldüğümüz şeyi çevremizdekilerin hafife aldığını görebiliriz. Bunun için herkes kendine ve kendi geleceğine iyi sahip çıkmalı; kendi işini başkasının yürüteceğini, kendisi için göz yaşı dökeceğini sanmamalıdır.

Su Uyur Düşman Uyumaz atasözünün anlamı: Düşmana karşı her an tedbirli olmalıyız. Düşmanlığı doğuran sebepler ve düşmanlık sürüyorsa, bunların kendiliğinden sönüp gideceğini düşünmemeliyiz. Düşmanlığın bitmesi ya da doğmamasıiçin, bilinçli bir şekilde tavır almalıyız. Bir düşmanlık varsa ve her şeye rağmen sürüyorsa, o zaman düşmana karşı gereken önlemi almalıyız.

Rüzgâr Eken Fırtına Biçer atasözünün anlamı: Çevremizdeki insanlara bir zarar verirsek, daha şiddetlisi ile karşılaşırız. Çünkü biz ilk defa hiç yoktan bir kötülük yaparsak, kötülüğe uğrayan daha fazlası ile karşılık verir. Kötülüğü başlatmaktan sakınmalı ve onun katlanarak sürmesine izin vermemeliyiz.

Isıracak İt Dişini Göstermez atasözünün anlamı: Kötülük yapacak olan, en fazla zararı verebilmek için niyetini gizler, düşmanına yakın durur. Bir başkasının yüksek sesle konuşup, bağırıp, çağırması o kadar tehlikeli değildir. Yapacağını yapmış, içini boşaltmış gitmiştir. Asıl tehlikeli ve zararlı olanlar, sinsice yaklaşıp en yakından hamle yapanlardır.

Ev Yıkanın Evi Olmaz atasözünün anlamı: Bir kişi, bir ailenin geçimini bozarsa kendi ailesinin hukukunu koruyamaz. Zarar verdiği insanlar, aynı kötülükle ondan intikam alırlar. Ayrıca insanlar ettiklerini çekerler. Bir ailenin geçimini bozmakla kendi aile hayatımızı yıkmış oluruz. Bir başkasının yuvasını yıkacak kadar katı olan gönül, kendi eşini de gereği gibi sevemez. İnsanları birbirine düşürenler, onlara zarar verenler, kendilerini aynı sondan kurtaramazlar.

Mazlumun Ahı İndirir Şahı atasözünün anlamı: İnsanların makamı, varlığı ve sağlığı, sadece güç ve para ile sürekli olamaz. Sadaka vermek, insanların yanında ve gönlünde olmak gerekir. Özellikle böyle bir konumda zayıf insanları incitir ve onlara zulüm edersek, onların bu kırık gönülle edecekleri beddua, bizim mal ve makamımızı yerle bir etmeye yeter. Çünkü belâ, günahtan değil, bilhassa zulümden gelir. Günah işleyen bunu Allah’a karşı işlemiştir. Allah, onu affeder veya kıyamete kadar bekler. Ancak fakir ve mazlum insanların duasını hemen kabul eder. Mazlumun ahını alan insanı, malı ve makamı kurtaramaz.

Kusursuz Dost Arayan Dostsuz Kalır atasözünün anlamı: İnsanların üstünlük ve yetenekleri kadar, zayıflık ve yetersizlikleri vardır. İnsanın iyiliğe özlemi kadar, kötülüğe karşı zayıflığı vardır. En yakın dostlarımızın bile hatalarına kendimizi hazırlamalıyız. Her an yapılması gerekenin zorluk ve yükümlülüğüne katlanma direnci edinmeliyiz. Kaçınılması gerekenin çekiciliğine karşı koyabilmeliyiz. Kendimiz için değil, karşıdaki için hatayı, güzellikler kadar normal görüp anlayış ve sevgimizi kaybetmemeliyiz. Aksi halde hatasız bir kişi bulamayız ve yalnız kalırız.

İt İti Isırmaz atasözünün anlamı: Kötü insanlar, kötü insanları korur. Çünkü kötülük gibi bir ortak yanları vardır. Kötülerin yardım edeceklerine inanmamalıyız. Kötülüklere, bir başka kötünün engel olmasını beklememeliyiz. Bu konuda üzerimize düşeni yapmalıyız. İyilerle omuz omuza olmalıyız. Kötülükten ve kötülerden iyilik beklemek yanlıştır.

Et Tırnaktan Ayrılmaz atasözünün anlamı: Çok samimi iki insan, aralarında hangi sorun yaşanırsa yaşansın birbirinden kopamaz. Bu bağı anlamayanlar, iki dost arasında sahte övgü ve göstermelik sevgiyi göremeyince, birinin diğeri yararına yaptığı sert çıkışları düşmanlığa yorabilir. İnsan iç ve dış âlemi ile gönül gönüle kenetlendiği dostlar bulursa, her zaman ve her şartta o dostunun yanında olur ve aynı şekilde dostunu da yanında bulur. Dostların birbirlerini eleştirmeleri ilişkilerini zedelemez. Sağlam dostlukları hiçbir şey yıkamaz.

Eski Dost Düşman Olmaz atasözünün anlamı: İki insan dış ve iç uyumlarına göre dost olur. Bu, aralarındaki benzerlik ve ortaklıkla mümkündür. Bir diğerinin iyiliği için ortaya çıkan kavga ve kırgınlıklar hiçbir zaman düşmanlığa dönüşmez. Hatta bu, onların zamanla birbirlerine daha iyi bağlanmalarını sağlar. Var olan dostluk, bütün aksaklıkları aşar ve günden güne güçlenir. Kalıcı düşmanlıklara yer verilmez. Ahlâk ve bilgi düzeyine uygun dostluklar kalıcıdır.

Düşenin Dostu Olmaz atasözünün anlamı: Mal, makam, gençlik ve güzellik için kurulan beraberlikler, bu çıkarların ömrü kadar sürer. Beklenti ve çıkarlarla birlikte dostluk biter. Dostlara ve dostluğun nedenine dikkat etmeliyiz. Zor günlerimizde yok olacak ilişkileri dostluk saymamalıyız. Aksi halde zor ânımızda, hatta son günümüzde bile yalnız kalırız.

Dostluk Başka Alışveriş Başka atasözünün anlamı: İnsanlar dostlarına ikramda bulunup hediyeleşebilirler. Ancak iş yerinde ve alışverişte işin gereği gibi davranılmalı, bu da yadırganmamalıdır. Ticaretin kuralları ile dostluğun kuralları farklıdır. Ticaret kazanmayı, dostluk bağışlamayı gerektirir. Ticaret yaparken dostluğu, dostluk yaparken ticareti istismar etmemeliyiz. Dostluk, çıkar ve kazanca alet edilmemelidir.

Dost Kara Günde Belli Olur atasözünün anlamı: Herkes bir başkasına normalde iyi davranır. Karşısındakine saygı duyar, onu sevdiğini, onun dostu olduğunu söyleyebilir. Ancak gerçek dostlar, zor günlerimizde belli olur. Çıkar için yaklaşanlar çıkarlarının bitmesiyle; iltifat umanlar, eleştirildiklerinde bize sırt dönerler. Gerçek dostlar ise her zaman, özellikle zor günlerimizde yanımızda olurlar. Dostluğumuz zenginliğe, güzelliğe ve makama bağımlı olmamalı. İnsana, insanca yakınlık duymalıyız.

Dost Başa, Düşman Ayağa Bakar atasözünün anlamı: Düşman her yerde düşmandır. Her an fırsat kollayarak ayağımızın kaymasını bekler. Dost ise hem iyi günün hem de kötü günün dostudur. Seven insanlar birbirlerinin gözüne; düşmanlar da göz göze gelmemek için ayağa bakarlar.

Dost Acı Söyler atasözünün anlamı: Dostlar, birbirini severler ve birbirlerinin zarar görmelerini istemezler. Çıkar için bizi övenler, bizim dostumuz değildir. Onlar, övgülerinde bizi yüceltmeyi değil çıkarını sürdürmeyi amaçlarlar. Doğruyu değil, ilgi çekeni; gerekeni değil, kendilerine yarayanı söylerler. Bu nedenle dostların söylediği acı gerçekleri, düşmanların yağcılığına ve övgülerine değişmemeliyiz.

Dikensiz Gül Olmaz atasözünün anlamı: Her şeyin güzel yanı gibi kötü yanının da olabileceğini, mutlulukları üzüntülerin izleyebileceğini kabullenmeliyiz. Karşılaştığımız iyilikler kadar kötülüklerin de olabileceğini düşünerek, kendimizi ona göre hazırlamalıyız. Dikeninden dolayı gülden vazgeçmemeli, gülü görünce de dikeni unutmamalıyız. Birlikte yaşadığımız insanların yanlışları, onların iyi yanlarını görmemize engel olmamalı. İyi bildiğimiz insanların da yanılabileceklerini unutmamalıyız.

Denize Düşen Yılana Sarılır atasözünün anlamı: İhtiyaç ve çaresizlik düşmana diz çöktürür. Dertli insanın aklı başında olmayabilir. Her yanlışı yapabilir. İyi ve kötü arasında seçim yapma şansı olmadığında; kötüyü tutmak zorunda kalabilir. Bu nedenle insanlara yardımcı olmalı, onları kötülere ve kötülüğe mahkûm etmemeliyiz. Yalnız bıraktığımız insanların yanlışlarını eleştirme hakkımız olmaz.

Dağ Dağa Kavuşmaz, İnsan İnsana Kavuşur atasözünün anlamı: Tanımadığımız insanlara, kendileriyle bir daha karşılaşmayacağız diye kötülük ve haksızlık yapmamaya dikkat etmeliyiz. Günümüzde ulaşım ve haberleşme araçları ile herkes iç içedir. Birinin yaptığını tüm dünya duymaktadır. Herkesi yanı başımızda bilerek, tanımadıklarımıza da bir arkadaş, bir komşu gibi davranmalıyız.

Bir Fincan Kahvenin Kırk Yıl Hatırı Vardır atasözünün anlamı: Yapılan yardımın maddî yanı önemli değildir. Yürekten yapacağımız küçük bir ikram, büyük dostluklara yol açabilir. Zengin biri, o kadar mal ile dost kazanamazken fakir biri içten davranışı ile herkese kendini sevdirir. Dünyaları kazanırken insanları kaybetmemeliyiz. Önemli olan mal kazanmak değil dost kazanmaktır. Bir yardımı küçük de olsa iyi niyetle yapmalıyız. Sevgi kazanmak, çok mala sahip olmaya bağlı değildir.