Kan sebepli oluşan hastalıkların bütün tanı ve tedavi süreci ile
hematoloji ilgilenmektedir. En sık rastlanan
Hematoloji hastalıklarını şu şekilde sıralayabiliriz:
1-Talasemi
Bir diğer adı ile Akdeniz anemisi de denmekte olan talasemi, kalıtsal bir hastalıktır. Bu hastalığa sahip olan kişiler ömür boyu tedavi sürecinde olmaktadır. Taleseminin dört farklı şekli olmaktadır. Bunlar; talasemi minima, talasemi minör, talasemi, majör ve talasemi intermedia olmaktadır. Bu türlerden en ağır seyirli olan ise talasemi majördür. Bu hastalığa sahip kişiler hastalığı kalıtsal olarak aldıkları için bebeklik döneminde bile tanı koyulabilmektedir. Talasemi hastalığının belirtileri, huzursuzluk, halsizlik, cilt solukluğu ve iştahsızlık olmaktadır. Bu hastalığa sahip hastalara sürekli olarak kan nakli gereklidir.
2-Anemi
Kan hücrelerinin bulunan hemoglobinin azalması ile birlikte hücrelere oksijen taşınmaması sonucu oluşan anemi, kansızlık olarak da bilinmektedir. Kansızlık birçok sebepten oluşsa da en yaygın nedeni demir eksikliği olmaktadır. Gıdalar aracılığı ile yeterince demir mineralinin vücuda girmemesi, vücutta oluşan kanamalar hemoglobin değerinin düşmesine neden olmaktadır. Aneminin en sık rastlanan belirtileri; renkte solukluk, halsizlik ve çabuk yorulma olmaktadır.
3-Lösemi
Kan kanseri olarak da bilinen lösemi, myeloid ve lenfoid hücrelerinin kontrol dışı çoğalması sonucu oluşmaktadır. Fazla çoğalan bu hücreler artık vücutta görevlerini yerine getiremediği için bağışıklık sisteminde bozulmaya yol açmaktadır. Ayrıca kemik iliğinde üretilen trombosit ve eritrositlerin de yapımını engelleyerek hastada belirtilere yol açmaktadır. Löseminin 4 türü bulunmaktadır. Bunlar;
- Akut Lenfoblastik Lösemi
- Akut Miyeloid Lösemi
- Kronik Lenfositer Lösemi
- Kronik Miyeloid Lösemi
Lösemi nedeni tam bilinen bir hastalık olmasa da araştırmalar ile birlikte genetik ve çevresel faktörlerin etkili olabildiği görülmüştür. Ayrıca yetişkin hastalarda; alkol, sigara, enfeksiyon gibi faktörlerin de hastalığa neden olabileceği görülmüştür. Lösemi belirtileri; titreme, üşüme, kansızlık, vücutta morarma, halsizlik, vücutta sebepsiz kanamalar olmaktadır. Bu belirtileri gören hastalar doktora başvurduklarında fiziki muayene, periferik yayma ve mikroskop incelemesi ile tanı koyulabilmektedir. Ayrıca kemik iliği biyopsisi ile de tanı kesinleştirilir.
4-Lenfoma
Lenfositlerin kontrol dışı büyümesi sonucunda oluşan lenf kanseri, vücut savunmasında önemli rol oynayan lenf bezlerinde sıklıkla görülmektedir. Vücuda enfeksiyon girmesi durumunda savunma rolü yapan lenf bezleri şişerek büyümektedir. Enfeksiyon geçtiğinde ise bu bezler normale dönmektedir. Lenfoma da ise lenfositlerin bozulması sonucu anormal yapıda hücreler gelişir. Lenf kanserinin hodgkin ve non- hodgkin olmak üzere iki türü bulunmaktadır. Lenfomanın belirtileri; ateş, lenf bezlerinde şişlik, yorgunluk, öksürük, soluk problemleri, kan ağrısı ve kaşıntı olmaktadır.
5-Hemofili
Hematoloji kaynaklı genetik bir hastalık olan hemofili, vücutta bulunan kanın pıhtılaşmaması sonucu oluşan bir hastalıktır. Vücutta bir yaralanma olduğu durumlarda kan pıhtılaşarak durma eğilimine gitmektedir. Fakat hemofili hastalarında bir yaralanma olduğu durumda kan çok daha uzun sürelerde pıhtılaşmaktadır. Bu yaralanmalar dış vücut yaraları olabileceği gibi iç kanamalar da olabilmektedir. Bu hastalarda kan pıhtılaşmadığı için hastalara ciddi sıkıntılar çıkarabilmektedir.
6-Lenfadenopati
Vücut için önemli bir savunma sistemi olan lenf düğümleri bazı durumlarda normal boyutundan çok daha fazla büyüyebilmektedir. Bunun sebebi ise lenfadenopati denilen kan hastalığı olabilmektedir. Lenfadenotapi; paraziter hastalıkların, viral enfeksiyonların, mantar enfeksiyonlarının, bakteriyel hastalıkların sonucunda ortaya çıkabilmektedir. Lenf bezlerinin şişmesi direk olarak ciddi olmamakla beraber beraberinde getirdiği ağrı ve kızarıklık enfeksiyona işaret olabilmektedir. Yaralanma ve enfeksiyon sonucu şişen lenf düğümleri sıcak kompres ve ilaç tedavisi ile geçebilirken otoimmün kaynaklı ise daha farklı tedaviler gerektirebilmektedir.
7-Multipl Myelom
B lenfositlerden ortaya çıkan plazma hücrelerinin kontrol dışı artması ve çoğalması sonucu oluşan ve
hematoloji sebepli bir hastalık olan multipl myelom, vücutta ateşe, halsizliğe, nefes darlığına ve kilo kaybına neden olabilmektedir. Vücuda giren enfeksiyon sonucu b-lenfositler plazma hücrelerine dönüşür ve giren enfeksiyona özel antikorlar üretir. Bu antikorlar ise virüs ve bakteriler ile savaşarak yok ederler. Multipl myelon hastalığında ise bu plazmalar antikor üretmeleri gerekirken anormal bir şekilde protein üretmektedirler.
Bu proteinler enfeksiyonlar ile savaşmadığı gibi kanı yoğunlaştırarak böbreklere zarar vermektedirler. Bu hastalığa sahip kişilerde omurgalarda kemik kırıkları, sırt ağrısı, kaburga ağrısı ve sık sık hastalanma gibi semptomlar çıkmaktadır. Bu semptomlara sahip kişiler doktora gittiklerinde fizik muayene sonucu tanı koyulabilmektedir.
Ayrıca kan testleri sonucunda da protein değerlerinde artış görülmektedir. Bu artma sonucunda da kemik iliği biyopsisi yapılarak kesin tanı koyulmaktadır. Multipl myelom tedavisinde kemoterapi kullanılarak plazma hücrelerinin kontrol dışı büyümesi durdurulmaktadır. Ayrıca tedaviye ek olarak streoidler de kullanılabilmektedir.