Sistoskopi işlemi sonrasında kanama ya da idrar yolu enfeksiyonu riski düşük de olsa olabileceğinden hastaların bol su içmesi ve bir hafta kadar ağır egzersizden kaçınmaları söylenir. Eğer idrarda kan ya da idrar yaparken ağrı olursa hekime mutlaka haber verilmelidir. Ağrı riskine karşı hekim uygun bir ağrı kesici reçete edebilir.

Sistoskopi zor bir işlem değildir. Ehil ellerde ve güvenilir sağlık kurumlarında uygulanan sistoskopi sonrasında bir komplikasyon gelişme olasılığı düşüktür. Genellikle hastalar bir gün içinde gündelik hayatına geri dönmektedir.

Sistoskopi öncesinde hastanın ayrıntılı anamnezi alınır, gerekli tetkikleri yapılır. Hasta işlem konusunda bilgilendirilir, sistoskopi ile ne araştırıldığı ve hastaya ne katkı sağlayacağı bilgisi verilir.

Sistoskopi aktif idrar yolu enfeksiyonu varken yapılmamalıdır. Bu nedenle işlem öncesi idrar tahlili ile enfeksiyon kontrolü yapılmalı ve tek doz koruyucu antibiyotik kullanılmalıdır. Bazı durumlarda işlem öncesi antibiyotik tedavisi verilebilir.

İleri yaştaki hastalar, sigara içenler, kötü beslenenler, kortizon kullananlar, bağışıklık sistemi baskılı olanlar, kalıcı kateteri olanlar, uzun zamandır hastanede yatanlar bu tedaviyi görebilmektedir. İşlem genel anestezi altında yapılacak ise hastanın 6 saat aç olması gereklidir.

Sistoskopi işlemi uygun şartlarda yapılmaz ise bazı istenmeyen durumlara sebep olabilir. Sistoskopi sonrası hafif kanama, idrar yolu enfeksiyonu, idrar yanması, üretra ve mesane yaralanması, ya da dış idrar kanallarında darlık oluşabilir. Bu sebeple sistoskopi işlemini yapan uzman doktorun deneyimli olması, işlemin yapıldığı ünitenin koşullarının uygun olması çok önem taşımaktadır.

Sistoskopi, mesane ve üretrayı etkileyen durumları teşhis etmek, izlemek ve tedavi etmek için, içinde kamera bulunan ince, esnek bir tüp olan sistoskop aleti yardımı ile ilgili bölgelerin görüntülendiği endoskopik bir işlemdir.

Rijid (sert) ve fleksible (bükülebilir) olmak üzere iki farklı sistoskopi cihazı vardır. Fleksible sistoskopi cihazının daha küçük çaplı olması, daha az ağrı ve daha fazla hasta konforu sağlaması, uç kısmının bükülebilmesi nedeniyle mesane içinin her bölümünün ayrıntılı görüntülemesi gibi avantajları vardır. Sistoskopi, hastanın ve hastalığın durumuna göre genel veya lokal anestezi ile yapılabilir.

Sistoskop isimli cihaz üretradan mesaneye ilerletilir. Sistoskop ışıklı tüp şeklinde bir cihazdır. İşlem esnasında hazırlanan serum sistoskop aracılığıyla verilir. Bu serum yardımı ile sistoskop ile ilerlenirken görüş sağlanır ve verilen sıvı mesaneyi doldurur, mesane duvarı gerilir ve iç yüzeyi gözlemlenebilir.

Rijid sistoskopi hasta litotomi pozisyonunda iken uygulanır. Litotomi pozisyonu pelvis, alt karın, vajinal bölge, anorektal bölge için uygulanan işlemlerde hastaya verilen pozisyondur. Halk arasında doğum pozisyonu da denilebilmektedir. Fleksible sistoskopi ise hasta sırtüstü yatar pozisyondayken de kolayca uygulanabilir.

Sistoskopi uygulamasının en yaygın nedenlerinden biri idrarda kan görülmesidir. Bu kanamaya neden olabilecek durumlar sistoskopi ile araştırılabilir. Diğer bir yaygın uygulama ise idrar yolu kanserlerinin düzenli takibi içindir.

Ayrıca idrar yolu darlıkları, idrar yolu iltihapları ve tümörlerin tespitinde, prostat büyüklüğü, prostat tümörleri, mesane taşı, tümör ve iltihapları, iç idrar yolu tıkanıklıkları, idrar kaçırma sebeplerinin teşhisinde sistoskopi yapılabilmektedir.

İdrarda kan, idrar kaçırma, ağrılı idrara çıkma, aşırı aktif mesane, sonda takılamaması, sürekli olan idrar yolu enfeksiyonları, travmalar, yaralanmalar, yabancı cisim çıkarılması durumlarında üroloji uzmanı sistoskopiye başvurabilir. Mesane, prostat ve idrar yolu darlık hastalıklarında bazı durumları tedavi etmek için sistoskopi yapılabilir.

Sistoskopi, özel aletler (fleksible veya rijid) yardımı ile dış idrar deliğinden kapalı yöntemle girilerek idrar yollarının görüntülenmesi veya tedavi edilmesini sağlayan bir yöntemdir.

Sistoskopi ile mesanenin iç yüzeyini, prostatın idrar yolu ile ilişkisini, idrarı dışarı taşıyan tüp olarak da adlandırılan üretra incelenebilir. Mesaneyi, prostatı ve üretrayı etkileyen durumları teşhis, takip ve tedavi etmek için uygulanmaktadır.

Böbreklerde tutulma özelliği olan bir radyoaktif maddenin damar yoluyla verilmesinden 2-3 saat sonra görüntüleme yapılır. Bekleme süresince bol su içilmesi ve sık tuvalete gidilmesi çekim kalitesini artırıp radyasyondan korunma açısından faydalıdır.

Çekim yaklaşık 30 dakika sürer. Bu süre içinde hareket etmemek önemlidir. Çekim sırasında giysilerinizin çıkartılması istenmeyecektir.

Hastaya damar yoluyla verilen radyoaktif maddenin böbreklerde dağılımını gösteren bir görüntüleme yöntemidir.

Kemikte tutulma özelliği gösteren bir radyoaktif ajan damar yoluyla vücuda enjekte edilir. Enjeksiyon öncesinde lokal anestezik bir kremden yararlanılabilir. Verilen radyoaktif madde tüm iskelet sisteminde tutulduğunda (2-3 saat) tüm vücuttan görüntüler alınır.

Özel bir çekim (SPECT, tomografik çalışma) uygulanmadığı takdirde çekim süresi 20-40 dk kadardır. Filmlerin kaliteli olması için çekim sırasında mümkün olduğunca kıpırdanmaması önemlidir.

Radyoaktif kemik ajanlarının damar yoluyla vücuda verilişinden sonra yapılan görüntülemedir. Kemik metabolizmasının artmış veya azalmış olduğu yerlerde radyoaktif ajan tutuluşunun değiştiği izlenir. Kemiğin enfeksiyon, kırık ve spor yaralanmaları, tümör ve benzeri hastalıklarında kullanılan bir yöntemdir.

Hamile ya da hamilelik şüphesi olan hastalar test öncesi doktorlarını bilgilendirmelidirler. Emziren annelerde testin yapılması gerekliyse test sonrası 6 saat emzirmeye ara verilmelidir. Test için aç yada tok olma şartı yoktur. Çekimden önce su içmeniz isteneceğinden beraberinizde su getirmeniz önemlidir.

Suyun çekimden yarım saat önce içilmesi doktorunuz tarafından istenecektir. Anne sütü alan çocuklarda beslenmenin ve su içirilmesinin çekim öncesinde tamamlanması gerekmektedir. Görüntüleme öncesi hastanın idrarını yapmış olması önemlidir.

Tetkik sonrasında da bol su/sıvı alımı ve sık tuvalete gitmek radyasyondan korunma açısından faydalıdır. Sintigrafi çekimine gelirken yapılmış diğer tetkikleri yanınızda getirmeniz bulguların daha iyi değerlendirilmesini sağlayacaktır.

Testin tamamlanmasından sonra yeme içme ve başkalarıyla temas etme anlamında kısıtlılık yoktur.

Test hasta, çekim odasında görüntüleme yapılacak kameraya uygun pozisyonda yerleştirildikten sonra radyoaktif maddenin damar içine verilmesiyle yapılır. Çekim yaklaşık 30-40 dk. sürer. Bu sırada hareketsiz kalınması iyi bir görüntüleme için önemlidir. Çekim sırasında giysilerin çıkartılması istenmez.

Böbrek fonksiyonlarını yansıtabilen radyoaktif maddelerin damar yoluyla verilmesinden sonra böbreklerde dağılımının izlendiği bir görüntüleme yöntemidir. Verilen maddenin tutulum ve atılımı izlenerek böbrek fonksiyonları değerlendirilir.

Kişinin durumuna yönelik olarak sintigrafi çekim türü de farklılık gösterir.

Amacına yönelik olarak yapılan sintigrafi türleri şöyle sıralanabilir:

• Hastalıkların kemiklere etkisinin kontrolü için kemik taraması
• Lenfödem tanısına karşı lenfosintigrafi
• Testis sintigrafi
• Tiroid taraması
• Kalp kaslarına bakılarak kanın ne kadar iyi aktığını gözlemlemek için miyokard perfüzyon sintigrafi
• Lakrimal sintigrafi
• Gastroözefagial reflü ve mide içeriğinin kontrolü için gastrointestinal sintigrafi
• Paratiroid bezlerinde gerçekleşen büyümeler için paratiroid sintigrafisi
• Lenf nodu haritalaması veya sintigrafisi
• Akciğer hastalıkların kontrolü için akciğer sintigrafisi

Sintigrafi testi, gizli bir primer tümörün, inflamatuar ya da enfeksiyöz hastalık gibi birçok durumun tespiti için yapılır. Bunların yanında kanserin kemikleri etkileyip etkilemediğini ve vücuttaki kan akışını görmek, böbrek, sindirim ya da tiroid problemlerini ortaya çıkarmak ya da dışlamak için sintigrafiden yararlanılır.

Günümüzde farklı şekilde uygulanana sintigrafi türleri, kemik, kardiyoloji, onkoloji, endokrinoloji, nöroloji, nefroloji ve üroloji, göğüs hastalıkları, hematoloji, sindirim sistemi, enfeksiyon patolojisi, periferik damar sistemi ve pediatri gibi çeşitli uzmanlık alanlarındaki hastalıkların erken teşhisini sağlar.

Görüntü alınacak olan bölge ve organa göre koldan ya da ağızdan verilen radyoaktif madde, röntgen ışıkların desteğiyle damarların görüntülenmesini sağlar. Sintigrafi sayesinde damarlarda tıkanıklık ya da darlık varsa tespiti sağlanır.

Sintigrafi çekilme aşamaları şöyle sıralanabilir:

• Test için aç ya da tok olma gibi bir şart bulunmaz
• Testten önce bol miktarda sıvı tüketilmesi istenebilir
• Öncelikle damar yoluyla kişiye radyoaktif madde verilir
• 15 dakika sonra görüntüleme yapılacak organa yönelik olarak çekim yapılır
• Çekim ortalama olarak 30 dakika sürer
• Bu esnada kişinin sabit kalması çekimin kalitesi açısından önemlidir
• Çekim süresince kişinin giysilerini çıkarılması istenmez.

Sintigrafi, kişilere enjeksiyon ya da ağızdan düşük miktarlarda radyoaktif madde verilerek, bu maddenin vücuda yayılmasıyla beraber organların incelenmesini sağlayan testtir.

Sintigrafi testinde kamera görüntüleme yapılacak olan organa göre uygun pozisyona yerleştirilir. Daha sonrasında radyoaktif madde kişiye verilir ve vücuda yayılması beklenir. Bu test ortalama olarak 30- 40 dakika sürmektedir.

Sentinel lenf nodu biyopsisi işlemi genellikle güvenli bir tanı yöntemidir. Bununla birlikte bütün ameliyatlarda olabileceği gibi, bazı komplikasyonlar içerebilir. Kanama, işlem yerinde ağrı veya morarma, enfeksiyon, lenfödem veya işlemde kullanılan boyaya alerjik reaksiyon bu riskler içinde yer alır.

Lenfödem, sentinel lenf nodu biyopsisinin olası bir komplikasyonu değildir. Hatta biyopsinin yapılmasının ana amaçlarından bir tanesi de çok sayıda lenf nodunun alınmasını engelleyerek, lenfödem gelişme olasılığını azaltmaktır.

Sadece birkaç lenf nodu çıkarıldığı için bu biyopsiden sonra lenfödem riskinin ortaya çıkma olasılığı düşüktür. İşlemden sonra o bölgede başka lenf düğümleri kalmaya devam eder ve çoğu zaman kalan lenf nodları lenf sıvısını etkili bir şekilde filtreleyebilir.

Koltuk altı lenf nodlarının boşaltılmasına kıyasla, çok daha az travmatik ve daha az ağrılı bir işlemdir.

Meme kanserinin cerrahi tedavisinde ve tedavi planlamasında koltuk altı muhakkak değerlendirilmelidir. Aksi halde tedavi planlaması ve evreleme doğru yapılamaz. Koltuk altı değerlendirilmesinde ya sentinel lenf nod biyopsisi yapılmalıdır ya da koltuk altı lenf nodlarının tümü boşaltılmalıdır.

Sentinel lenf nodu biyopsisi yapılmaz ise geçmişte olduğu gibi koltuk altındaki lenf nodlarının tamamı çıkarılır ve belki de bu işlem gereksiz yere yapılmış olabilir. Nöbetçi lenf nodu biyopsisi gereksiz işlem yapılmasının önüne geçer.

Meme kanseri tedavisinde doğru planlama ve evreleme yapılabilmesi için koltuk altı lenf nodlarının değerlendirilmesi gereklidir. Geçmişte meme kanseri tanısıyla ameliyat edilen hastaların koltuk altındaki lenf nodlarının hepsi çıkarılıyordu ve bu işlem sonrasında hastalarda bazı olası risk ve kolun kullanımında kısıtlama, kolda lenfödem-şişme, hareket kısıtlılığı ve his kaybı gibi komplikasyonlar meydana geliyordu.

Bu risk ve komplikasyonların meydana gelmemesi açısından sentinel lenf nodu biyopsisi önem taşır. Sentinel lenf nodu sayesinde gereksiz koltuk altı lenf nodlarını boşaltma işleminden kaçınılmış olunur.

Sentinel lenf nodu biyopsisi %90’ın üzerinde doğrulukla uygulanabilir. Sadece bir adet lenf nodu çıkarıldığında yaklaşık %10 yanlış negatiflik saptanırken, çıkarılan lenf nodu sayısı 2 ve daha fazla olduğunda bu oran giderek azalır.

Ancak 4-5 den fazla lenf nodu çıkarılmasının faydası yapılan çalışmalarda gösterilememiştir. Radyoaktif madde ve mavi boyanın kombine olarak uygulanması doğruluk oranını artırmaktadır.