Mitral kapak yetersizliği tedavisinin amacı, belirti ve semptomları azaltırken ve gelecekteki komplikasyonlardan kaçınırken kalp fonksiyonunu iyileştirmektir. Bazı insanlar, özellikle hafif regürjitasyonu olanlar tedaviye ihtiyaç duymayabilir. Mitral kapak yetersizliğinin geldiği evre tedaviyi de şekillendirmektedir. Öncelikle sağlıklı yaşam tarzı değişiklikleri gerekir.
Bir kardiyoloji uzmanı mutlaka düzenli takip etmelidir. Mitral kapak yetmezliğine bağlı komplikasyonları önlemek için bazı ilaçlar kullanılabilir. Ayrıca mitral kapağı onarmak ya da değiştirmek için cerrahi de gerekebilir. Ne olursa olsun mitral kapak yetersizliğinde mutlaka deneyimli uzmanlardan oluşan bir kalp merkezinin bulunduğu sağlık kuruluşlarına başvurmak önem taşımaktadır.
Genel anlamda tedaviler şunları içerir:
İlaçlar: Mitral kapak yetersizliği semptomlarını azaltmak ve kalp kapakçığı hastalığının komplikasyonlarını önlemek için ilaçlara ihtiyaç duyulabilir. Diüretikler, kan sulandırıcılar, kan basıncı ilaçları önerilebilir.
Cerrahi veya diğer prosedürler: Belirtiler olmasa bile, hastalıklı veya hasarlı bir mitral kapağın sonunda onarılması veya değiştirilmesi gerekebilir. Mitral kapak hastalığı için cerrahi, mitral kapak onarımı veya mitral kapak değiştirmeyi içerir. Kardiyoloji uzmanı hangi yöntemin faydalı olacağını hastanın durumuna göre karar verir.
Başka bir kalp rahatsızlığı için ameliyata ihtiyaç varsa, bir cerrah diğer ameliyatla aynı anda mitral kapak onarımı veya değişimi yapabilir. Mitral kapak ameliyatı genellikle göğüste bir kesi ile yapılır. Bazı tıp merkezlerindeki cerrahlar bazen ameliyatı yapmak için robotik kolların kullanıldığı minimal invaziv bir prosedür olan robot yardımlı kalp ameliyatı kullanırlar.
Kapaklarda genel olarak iki türlü hastalıktan dolayı cerrahi müdahale gerekebilmektedir:
- Stenoz: Kapağın daralması
- Yetersizlik: Kapağın tam kapanmaması
Kapak ameliyatlarında cerrah hastalıklı kapağa ulaşmak için kalbi açıp içine girmek zorundadır. Bu durumda hastayı mutlaka kalp akciğer makinesine bağlayarak kalbi durdurmak gerekir. Bu ameliyatlarda cerrah, hastalıklı kapağı, yapay bir kapak ile değiştirebileceği gibi (replasman), özellikle mitral ve triküspid kapaklarda öncelikle tamir (plasti) yapmayı arzu eder.
Kalp kapakları kimi zaman bazı hastalıklar nedeniyle mekanik görevlerini yapamaz. Bu durumda kalp kapaklarındaki sorun cerrahi tedavi ile çözülür. En sık tamire ihtiyaç duyulan ve yüz güldürücü sonuçlar alınan kapaklar, kulakçık ve karıncıklar arasında yer alanlardır. Sağ kulakçık ve karıncık arasındaki kapağa “Triküspid Kapak“, sol taraftakine ise “Mitral Kapak” adı verilir.
Her tür kapak tamir edilememektedir. Romatizmal hastalıklar nedeniyle ortaya çıkan kapak hastalıklarında kapak dokusunda gelişen bağ dokusu artışı nedeni ile kalınlaşma ve kalsifikasyon nedeniyle tamir imkânı kısıtlıdır. Bunun yanında bazı hastalarda kapak halkasının genişlemesi ya da kapağın bir bölümünde sarkma (prolapsus), uzama gibi sebeplerden ortaya çıkan kapak yetersizliklerinde ise çok başarılı sonuçlar alınmaktadır.
Ayrıca mitral kapak yetmezliği kalp krizinin sonucunda da ortaya çıkabilmektedir. Kalp krizi veya endokardit (kalp enfeksiyonu) sonrası mitral kapağı tutan kordalardan birisinin kopması veya tutunduğu kalp duvarının incelmesi (anevrizma) nedeniyle kapak fonksiyonları bozulmaktadır. Bu hastalarda koroner bypass operasyonuna ek olarak kapak tamiri de gerekmektedir.
Kapak tamirlerinde hedeflenen dayanıklılık süresi 10 yıl ve ötesidir. Ameliyat sırasında ve sonrasında yemek borusu içerisine yerleştirilen “Transözefajial Ekokardiografi” cihazı ile kalp kapaklarının yapı ve fonksiyonları detaylıca değerlendirilebilmektedir. Bu esnada ameliyatı yapan cerrah ve ekibi kadar, ekokardiyografik incelemeyi yapan anestezi uzmanı ve kardiyolog doktorların tecrübesi de büyük rol oynar. Bu sayede ameliyatın başarısını, hasta daha ameliyattan çıkmadan doğrulamak mümkün olabilmektedir.
Kalp kapak protezlerinin kalbin kendi kapaklarına göre bir takım zayıf noktaları vardır. Metal kapak olarak da bilinen mekanik kapak protezleri, kanın pıhtılaşma özelliğini azaltan ilaçların (warfarin etken maddeli) kullanılmasını gerektirmektedir. Bu ilaçlar kullanılmadığı takdirde kapak üzerinde pıhtı oluşumu ve bu pıhtının koparak bazı organların dolaşımını bozması söz konusu olabilir. Örneğin beyin dolaşımının bozulması bir inmeye sebep olabilir. Doku kapakları olarak da bilinen biyoprotez kapaklarda ise çok kısa süreli (3 – 6 ay) ilaç kullanımına ihtiyaç vardır. Ancak bu tür kapakların zayıf noktası ise 10 yıl kadar bir süre içinde kireçlenme ve dejenerasyona maruz kalabilmesidir.
Mitral ya da triküspid kapağın bir protez kapakla değişiminin bir başka olumsuz yanı da, bu kapakların kalp tabanına tutunmasını sağlayan kas ve liflerinin kesilmesidir. Kalp kapağının açılış ve kapanışını kolaylaştıran, aynı zamanda da kalbin kasılmasında rolü olan bu kasların kesilmesi, kalbin performansını etkilemektedir. Bu nedenle kalp kapağının tamiri mümkün ise ve fizyolojik koşulları uzun süreli olarak sağlayabileceği düşünülüyor ise, kapağın değişmesinden çok daha iyidir.
Kapak tamir sonrası müdahale edilen kalp içi bölgedeki dikiş uçları ve birçok zaman tamiri desteklemesi için yerleştirilen “Ring” adı verilen halka şeklindeki protezin üzerinin doku ile kaplanması için belli bir süreye ihtiyaç vardır. Bu süre 3 ile 6 ay arasında değişmektedir. Bu dönemde protezin ve dikiş uçlarının bir pıhtı oluşumuna sebep olmaması için pıhtılaşmayı önleyici warfarin etken maddeli ilaç kullanılır.
Bu ilacın etkisini değerlendirmek için kardiyolog doktorun belirleyeceği sıklıklarla ve en az ayda bir defa kan tahlilleri yapılmalıdır. Son yıllarda kullanılmaya başlayan ev cihazları ile INR tetkiki yapılabilmesi bu kaprisli ilacın düzenlenmesini çok kolaylaştırmıştır. Bu dönem atlatıldıktan sonra senede bir defa kardiyolog doktorun muayenesi ve ekokardiyografi kontrolü yeterli olacaktır.
Kapak ameliyatında temel prensip, normal fizyolojide mevcut olan tek yönlü akımı sağlamaktır. Bu amaçla metal ve doku (biyoprotez) kapaklar kullanılmaktadır. Metal kapak taşıyan hastaların, pıhtılaşmayı önleyen, warfarin etken maddeli ilacı ömür boyu kullanmaları gerekmektedir. Doku kapak taşıyan hastaların ise sadece 3 ay warfarin etken maddeli ilacın kullanması yeterli olmaktadır Metal kapaklar çok uzun süre dayanabilmesine rağmen, doku kapaklarının 10 yıldan sonra bozularak değiştirilmesi gerekebilir.
Metalik kapaklar çok sessiz ortamlarda işitilebilen saat sesi gibi bir ses çıkarabilmektedir. Hastanemizde kullanmayı tercih ettiğimiz metalik kapaklar, kalitesi ve dayanıklılığı tüm dünyada kanıtlanmış olan markalardır. Çok nadir hasta erken dönemde böyle bir sesi duyabilmekte olduğunu belirtirken, ameliyatın üzerinden geçen zamanla sesin hiçbir zaman rahatsız edici bir düzeyde olmadığını ifade etmektedirler.
Hangi cins kapak kullanılması konusunda cerrahınız seçim yaparken genel durumunuzu, yaşınızı, kadın hastalarda doğum yapma isteğini (warfarin kullanan hastaların gebe kalması tercih edilmez), vb. göz önüne alarak karar verecektir. Ameliyattan önce kapak tercihi konusunda sizin de belirleyici olabileceğini düşündüğünüz bir durumunuz var ise mutlaka doktorunuzu bilgilendiriniz.
