Bulaşıcı hastalıkların tedavisinde kriter hastalığa neden olan kaynaktır. Bu kaynak virüs, bakteri, mikrop veya parazit olabilir. Örneğin bakteriyel enfeksiyonlar antibiyotiklerle tedavi edilir. Viral enfeksiyonlarda antiviral ilaçlar etkili olurken mantar enfeksiyonlarında ise antifungal ilaçlar kullanılır. Diğer yandan parazit kaynaklı hastalıklarda antiparaziter ilaçlar reçete edilebilir.

Bulaşıcı hastalıkların tedavi süreci şu şekilde ilerleyebilir:

• Bakteriyel enfeksiyonlarda antibiyotik
• Viral enfeksiyonlarda antiviral ilaçlar
• Mantar enfeksiyonlarında antifungal ilaçlar
• Parazit kaynaklı hastalıklarda antiparaziter ilaçlar

Tedavi yöntemi hastalığa bağlı olarak belirlenir ve doktor tarafından en uygun seçenek tercih edilir.

Bulaşıcı hastalıkların teşhisinde öncelikle kişinin yaşadığı belirtiler ve şikayetler göz önüne alınır. Daha sonrasında ise doktorun önerdiği testler yapılır. Bunların arasında kan-idrar tahlili, burun-boğaz sürüntüsü, gerekli görülürse MR, BT taraması ve biyopsi yer alır. Tüm bunların sonucunda bulaşıcı hastalığın tanı süreci tamamlanarak tedaviye geçilebilir.

Bulaşıcı hastalıklar genel olarak ateş, öksürük, yorgunluk, baş ağrısı, kas ağrısı, mide bulantısı, kusma ve ishal gibi belirtiler gösterir. Bu belirtilerin şiddeti, hastalığı türüne göre değişebilir.

Bulaşıcı hastalıklar şöyle belirtilerle ortaya çıkabilir:

• Ateş
• Öksürük
• Yorgunluk, halsizlik
• Baş ağrısı
• Kas ağrısı
• Mide bulantısı ve kusma
• İshal

Bulaşıcı hastalıklar kişiden kişiye, hayvandan insana veya çevresel faktörler yoluyla bulaş imkanı bulur. Bu bulaş yolları ise doğrudan ve dolaylı olarak gerçekleşir. Doğrudan bulaşma yolunda öksürük veya hapşırmayla damlacıkların yayılması, fiziksel temas ve solunum yolu bulaşıcılığı söz konusudur. Hastalıklar ayrıca hasta kişiyle eşya paylaşımından, kirlenmiş besin veya sulardan ve kan nakli ile de geçebilir.

Bulaşıcı hastalıkların bulaş yollarını şöyle örneklemek mümkündür:

• Kişiden kişiye bulaşma
• Hayvandan insana bulaşma
• Anneden çocuğa bulaşma
• Çevresel faktörler yoluyla bulaşma

Çoğu bulaşıcı hastalığının bulaşma yolu, hastalığı taşıyan bir kişi veya hayvanla yakın temas etmektir. Bulaşıcı hastalıklar, aşağıdakiler gibi doğrudan temas yoluyla yayılabilir. Bunları şöyle açıklamak mümkündür:

Doğrudan temasla kişiden kişiye bulaşma yolu​

Bulaşıcı hastalıklar genellikle bakterilerin, virüslerin veya diğer mikropların bir kişiden diğerine doğrudan aktarılmasıyla yayılır. Bu, bakteri veya virüse sahip bir bireyin enfekte olmayan birine dokunması, onu öpmesi, öksürmesi veya hapşırmasıyla gerçekleşebilir. Burada virüsler damlacıkla bulaşma imkanı bulur. Ayrıca bu mikroplar cinsel temas sırasında vücut sıvılarının değişimi yoluyla da bulaşabilir. Hastalığı geçiren kişi hastalığın herhangi bir belirtisini göstermeden sadece taşıyıcı durumunda olabilir.

Doğrudan temasla hayvandan insana bulaşma yolu​

Enfekte bir hayvan tarafından ısırılmak ve tırmalanmak gibi fiziksel temaslar hastalığın bulaşmasına yol açabilir. Diğer yandan hayvan atıkları da risk taşıyan unsurlardandır. Örneğin kedinin kum kabını temizleyerek toksoplazma enfeksiyonu kapmak mümkün olabilir ancak bu durum kesinlik taşımaz. Anneden doğmamış çocuğa. Hamile bir kadın, doğmamış bebeğine bulaşıcı hastalıklara neden olan mikropları geçirebilir. Bazı mikroplar plasentadan veya anne sütünden geçebilir. Vajinadaki mikroplar doğum sırasında bebeğe de geçebilir.

Anneden çocuğa bulaşma yolu​

Hamile olan bir kadın, doğmamış bebeğine bulaşıcı hastalıklara neden olan mikropları geçirebilme riski taşır. Bu süreçte bazı mikroplar plasentadan veya anne sütünden bebeğe geçebilir. Ayrıca vajinadaki mikroplar doğum sırasında bebeğe de geçebilir.

Dolaylı olarak böcek ısırıkları​

Bazı mikroplar, bir konaktan diğerine geçmek için sivrisinekler, pireler, bitler veya keneler gibi böcek taşıyıcılarına güvenir. Bu taşıyıcılar vektör olarak adlandırılır. Sivrisinekler sıtma parazitini veya Batı Nil virüsünü taşıyabilir. Geyik keneleri ise lyme hastalığına neden olan bakteriyi taşıyabilir. Özetle böcek ısırıkları yoluyla bulaşıcı hastalıkları kapma riski söz konusudur.

Gıda kontaminasyonu​

Bulaşıcı hastalığa neden olan mikroplar, kirli besinler ve aynı zamanda kirli su yoluyla da kişiyi enfekte edebilir. Bu bulaşma mekanizması, mikropların tek bir kaynaktan birçok kişiye yayılmasına da olanak tanır. Bu durum toplumsal bir salgına da yol açabilir. Örneğin, escherichia coli (E. coli), az pişmiş hamburger veya pastörize edilmemiş meyve suyu gibi belirli yiyeceklerde veya üzerinde bulunan bir bakteridir. Bu bilgiler ışığında gıda yoluyla da bulaşıcı hastalık meydana gelebilir.

Bulaşıcı hastalıklar genel olarak virüsler, bakteriler, mantarlar ve parazitlerin vücuda girmesiyle meydana gelir. Bunlara bağlı olarak koronavirüs, grip, soğuk algınlığı, HIV, gastroenterit, idrar yolu enfeksiyonları ve cinsel yolla bulaşan hastalıklar gibi bulaşıcı hastalıklar ortaya çıkabilir.

Bulaşıcı hastalıklara neden olan faktörler şöyledir:

• Virüsler
• Bakteriler
• Mantarlar
• Parazitler
• Bağışıklık sisteminin düşük olması veya baskılanması

Bulaşıcı hastalıklar viral, bakteriyel, mantar, parazit kaynaklı veya fungal enfeksiyonlar olarak ifade edilebilir. Bulaşıcı hastalıklara örnek olarak da koronavirüs, grip, soğuk algınlığı, gastroenterit, hepatit, salmonella, tüberküloz, idrar yolu enfeksiyonları ve cinsel yolla bulaşan hastalıklar verilebilir.

Bulaşıcı hastalıkların kaynakları şöyle açıklanabilir:

Viral enfeksiyonlar: Viral enfeksiyonlar, virüslerin vücut içine girmesiyle oluşan enfeksiyon türüdür ve bulaşıcı hastalıkların kaynaklarından biridir. Bu tür enfeksiyonların başında soğuk algınlığı ve kızamık gelir.

Bakteriyel enfeksiyonlar: Bakteriler, küçük bir DNA parçasına yazılmış tek hücreli organizmalar olarak kabul edilir. Bakteriler, vücudun içi ve cilt dahil olmak üzere vücudun her yerinde bulunabilir. Birçok bakteri zararsız veya hatta faydalıdır ancak bazı bakteriler bulaşıcı hastalığa neden olabilecek toksinler salgılayabilir.

Mantar enfeksiyonları: Bakteriler gibi vücutta birçok farklı mantar türü bulunur. Bunlar vücudun farklı bölümlerinde yaşayabilir. Mantarlar aşırı büyüdüğünde veya zararlı mantarlar ağız, burun veya ciltteki bir kesikten vücuda girdiğinde hastalığa sebebiyet verebilir.

Parazit kaynaklı enfeksiyonlar: Parazitler yaşamak, üremek ve canlı kalmak için diğer organizmaların vücutlarını kullanırlar. Parazitler arasında solucanlar (helmintler) ve bazı tek hücreli organizmalar (protozoa) yer alır.

Virüslerin neden olduğu yaygın bulaşıcı hastalıklar şu şekilde sıralanabilir:

• Nezle, soğuk algınlığı
• Covid-19
• Gastroenterit olarak bilinen mide gribi
• Hepatit
• RSV virüsü
• HIV/AIDS
• Kuduz

Bakteri kaynaklı bulaşıcı hastalıklar:

• Salmonella
• Tüberküloz
• Boğmaca
• Streptokok boğaz enfeksiyonu
• Klamidya ve bel soğukluğu gibi cinsel yolla bulaşan hastalıklar
• İdrar yolu enfeksiyonları
• Zatürre
• Tetanoz
• Escherichia coli

Mantar kaynaklı bulaşıcı hastalıklar:

• Ayak mantarı
• Cilt mantarı
• Mantarlı tırnak enfeksiyonları
• Vajinal mantar enfeksiyonu
• Pamukçuk

Parazit kaynaklı bulaşıcı hastalıklar ise şöyledir:

• Uyuz hastalığı
• Kıl kurdu
• Giardiyazis
• Toksoplazma
• Sıtma
• Amipli dizanteri

Bulaşıcı hastalıklar, bakteri, virüs, mantar veya parazit gibi genellikle mikroskobik boyuttaki mikroorganizmaların, doğrudan veya dolaylı olarak kişiden kişiye bulaşmasıyla meydana gelen hastalıklardır. Bunun dışında hayvandan insana geçen veya çevresel faktörler yoluyla oluşan bulaşıcı hastalıklar da söz konusudur.

Birçok organizma vücudun içinde, üzerinde veya dokularda yaşar. Bunlar normalde zararsız hatta faydalı bile kabul edilir. Ancak belirli koşullar altında bazı organizmalar bulaşıcı hastalığa neden olabilir. Bazı bulaşıcı hastalıklar kişiden kişiye geçebilirken hayvanlardan veya çevresel faktörlerden de bulaşan hastalıklar söz konusu olabilir.

Özellikle kızamık ve suçiçeği gibi birçok bulaşıcı hastalık aşı yoluyla önlenebilir. Diğer yandan sık sık el yıkamak ve hijyene dikkat etmek birçok bulaşıcı hastalıktan korunmaya yardımcı olur. Ancak bazı bulaşıcı hastalıklarda belirtilerin ciddiyeti artabilir. Burada söz konusu olan enfeksiyon önemlidir. Enfeksiyona bağlı olarak belirtiler değişkenlik gösterebilir. Kimi bulaşıcı hastalıklar evde dinlenme veya hafif ilaçlar kullanarak geçerken daha ciddi bulaşıcı hastalıklarda tıbbi tedavi gerekebilir.

Bulaşıcı hastalıkların en yaygın görülen belirtileri ateş, halsizlik ve yorgunluktur. Bunlarla birlikte öksürük, baş ağrısı ve kas ağrısı da bulaşıcı hastalıkların sık ortaya çıkan belirtileri arasındadır.

Sigara içen 25-40 yaş genç erkekler görülmektedir. Kadınlarda ise toplam vakaların % 2’si kadardır.

Buerger hastalığında sigaranın etkisi bilinmektedir. Alerjen ortadan kaldırıldığı taktirde hastalıkta da ortadan kalkacaktır. Buerger teşhisi konan ve sigarayı bırakan hastaların yaklaşık % 90’nında hastalığın etkilerinin gözle görülür oranda azaldığı bilinmektedir.

Genetik kaynaklı olduğuna dair çok önemli bilimsel veriler vardır. Hastaların çoğunluğunda yapılan genetik testler pozitif çıkmaktadır. Ancak hastalığın tam olarak neden olduğu halen bilinmemektedir.

Ağrıyan noktaya sadece yeterli kan gidince ağrı kesilmektedir. Bunun için tedavi sürecinde hastalara sinirleri teskin eden uyuşturucu tarzlı kuvvetli ilaçlar verilmesi gerekmektedir. Normal ağrı kesiciler fayda etmemektedir.

Hiperbarik oksijen ve ozon tedavisi de ağrının seviyesini azaltmaktadır. Ağrılar devam ediyorsa ilgili uzvun sinirlerine lokalize blokaj (aksiller, lomber blokaj veya epidural anestezi) yapılarak hem kan akımı artırılmaya çalışılır hem de ağrı kesilebilir. Bu yaklaşımlar sonuçsuz kalıyorsa ne yazık ki ağrıyı kesmenin tek yolu ilgili uzvun kesilmesidir.

Bu soruna sıcak iklimde yaşamak çok iyi gelmektedir. Kesinlikle sigara bırakılmalı, düzenli yürüyüş yapılmalıdır. Yürümek hasta için hem gerekli hem de hastalığın tedavisinde yardımcı kan damarlarının oluşmasını sağlayan en kolay egzersiz şeklidir. Bazen kaplıca tedavileri faydalı olabilmektedir.

Kanı sulandıran, pıhtı erimesine yol açan damarları genişleten bitkisel kürler denenebilir. Ruhsal gerginliği azaltan ve bağışıklık sistemini desteklediği belirlenmiş bitkisel ürünler yararlı olabilir. Unutulmamalıdır ki, tedavinin amacı kansız bölgeye kan taşınmasıdır. Tedavide asıl ve en önemli çözümün bu kriter olması gerekir.

Diğer hastalıklarla birlikte görülebilmektedir. Pek çok bağ dokusu ve romatizmal hastalıklarla birlikte seyredebilir. Hastalığın zemininde diğer hastalıklara ait faktörler bulunabilir. Ancak Buerger hastalığı kendine özgü kriterleri olan klinik bir tablodur. Damarları kireç ile tıkayan atherosklerozdan tamamen farklıdır. Bu ayırım iyi yapılmalıdır.

Buerger hastalığında damar duvarında oluşan kalınlaşmaya ve kabalaşmaya bağlı olarak tıkanıklık oluşmaktadır. Asla kalsiyum depositleri içeren plaklar bulunmaz. Raynaud fenomeni olarak adlandırılan atardamarların fonksiyonel olarak daralıp açılması hastalığı ile birlikte olabileceği gibi onun organik formu olarak ta değerlendirilebilir.

Bağışıklık sisteminin kendi damar duvarına karşı gösterdiği anormal abartılı reaksiyon ile başlamaktadır. En sık ayak atardamarlarında tıkanma ile kendini belli eder.

El ve karın damarları çok nadiren görülür. Hastalığın ilerlemiş dönemlerinde kalça, kasık ve kol damarları da etkilenebilmektedir. Bu hastalıkta bağışıklık sistemine ait C4, antielastin ve antikollejen antikorları ile HLA1, HLA3 antijenleri ve organ spesifik IgM, IgG, IGA ve C3 antikor miktarları artar.

Temel olarak küçük ve orta çaplı atar (panarterit) ve toplardamarın (panflebit) tüm katlarını etkiler. Hastalığın tuttuğu bölümlerin ara kısımlarında sağlam alanlar bulunur. Hastalık iyileşme ve tekrar ataklar halinde seyreder. Her atak döneminde damar duvarında sağlam bölgeler etkilenerek hastalık yaygınlaşır ve damar ip gibi fibrotik hale döner.

Atak zamanında tutulu damar duvarında ve çevresinde yaygın şişme ve içerisinde taze pıhtı oluşur. Bir nevi damarda mikroskobik irin birikimi yani mikroapse oluşumu gözlenir.

Zamanla damar içinde pıhtı sebat ederken duvardaki ödem azalır ve yerini damar duvarında kalınlaşmaya bırakır. Sonrasında ilgili damar bölgesi tıkanarak hastalığın aktif dönemi sonlanır. Bazı ataklarda atardamar ve toplardamar yanında çevre sinirler de hastalanmakta, hastalıklı bölge sertleşmektedir.

Tromboangiitis obliterans olarak da bilinen Buerger hastalığı, özellikle kol ve bacaktakiler olmak üzere, vücuttaki kan damarlarını etkileyen, damarların şişmesine ve kan akışını engelleyerek pıhtı oluşumuna neden olabilen vaskülit türüdür. Bu durum doku hasarı, ağrı ve kangrene neden olabilir.

Öncelikle sigara kesinlikle bırakılmalıdır. Buerger hastalığı, sigaraya karşı gelişen alerji olarak değerlendirildiği için alerjen yani sigara bırakmak tedavinin ilk başlangıcı ve olmazsa olmazıdır.

Çünkü alerjen ortadan kalkarsa hastalıkta da ortadan kalkacaktır. Sigarayı bırakan Buerger teşhisi konmuş hastaların yaklaşık % 90’nında ayakta yara bile olsa iyileşme görülmektedir.

Sürdürülebilir ve düzenli bir egzersiz programı zorunludur. Azami ölçüde soğuk havalardan ve soğuk travmasından korunulmalıdır. İlaç tedavisinde ise ağrı kesici, damar genişletici, pıhtı eritici ve engelleyici ilaçlar kullanılmaktadır. Bu ilaçlar devamlı ve kesintisiz kullanılması gerekir, asla bırakılmaz. Yara varsa; lokal tedavinin yanı sıra ozon, yüksek basınçlı oksijen, PRP ve kök hücre uygulamaları yapılabilmektedir.

Günlük kullanımdaki ağrı kesiciler ne yazık ki ağrıyı kısmen azaltsa da çoğu zaman etkisiz kalmaktadır. Bu durumda uzman hekim uyuşturucu nitelikli ağrı kesiciler verebileceği gibi epidural anesteziyi yani kısmı anesteziyi gerekli görebilmektedir.

Bu tedavilere cevap alınamazsa öncelikle anjiyografik olarak damarın açılması amaçlanmaktadır. Yine de sonuç alınamazsa hasta uzvu besleyen damarları daraltan sempatik sinirlerle birlikte açık rekonstrüktif damar ameliyatları yapılır.

Bunlara da cevap alınmazsa ne yazık ki ilgili bölgenin kesilme kararı verilmektedir. İyileşme ve tekrar hastalık oluşması ile birlikte hastalık ilerler daha önce kesilen yerin üzerinden kesilmesiyle süreç devam eder gider. Ancak hastaların büyük çoğunluğunda alışkanlıklarını damar sağlığı yönünde değiştiren ve geliştiren, ilaçlarını düzgün kullanan ve kontrollerini aksatmayan hastalarda klinik durgunluk oluşarak kişi kötü tablolardan kurtulabilir.

Klinik olarak 5 ana kriter (shionaya) esastır. Sigara içilmesi, 50 yaş altı, diz altı tutulumu, atheroskleroz risk faktör yokluğu ve üst ekstremite tutulumundan 4’ünün varlığı teşhis için yeterlidir. Hastanın şikayetleri üzerine atardamar muayenesinde çoğunlukla yukarıdaki kriterlere göre tanı konulmaktadır.

Muayene sonrası sıklıkla tıkanıklığın yeri ve derecesini belirlemek için ultrasonografik ve doppler çalışmaları yapılmalıdır. Hastalığın arter ağacındaki tutulumu için tomografik anjiyografi gerekmektedir.

Böylelikle tıkanıklığın yeri, tıkama miktarı, uzunluğu, parmaklara kan akış yolu ve en önemlisi yardımcı (kollateral) kan damar varlığı saptanır. Tedavide bu çok önemlidir. Bazı durumlarda istenen klasik anjiyografi ise hem tanı hem de tedavi amaçlıdır.

En çok 25-40 yaş arasındaki sigara içen genç erkekler arasında görülmektedir. Buerger hastalığı Türkiye’de damar hastalıkları grubunun % 7-10 kadarını oluşturur. Kadınlarda görülme olasılığı ise vakaların % 2’si kadardır.

En önemli nedeni sigara içenlerde nikotin metaboliti olan cotinine’in (nikotinin vücuda girdikten sonra dönüştüğü madde) tetiklediği damar duvarına karşı vücudun geliştirdiği aşırı hassasiyettir.

Homosistein yüksekliğine bağlı serbest oksijen radikallerin artışı da damar duvarlarını hassas hale getirmekte ve reaksiyonu başlatabilmektedir. Bunun yanında, sık soğuğa maruz kalma, sosyoekonomik düzeyin düşüklüğü, kötü beslenme, hepatit B sarılığı geçirme, fibrinojen yüksekliği, pıhtılaşmaya meyil nedenleri arasında sayılabilir.

Vücuttaki kan damarlarını etkileyen buerger hastalığının en tipik semptomları, kol ve bacak gibi uzuvlarda uyuşma ve/veya karıncalanma, kan damarlarında şişme,ağrı, doku hasarı, kas krampları ve müdahele edilmediğinde kangren gibi belirtiler gözlenir.

Buerger hastalığı belirtileri genel olarak şunlardır:

• Hareket halindeyken bacaklarda ve ayaklarda ağrı, hassasiyet veya yanma hissi
• Ellerde ve kollarda ağrı
• Parmaklarda kızarıklık, mavimsi renge dönüşme gibi deride değişimler
• Ellerde ve ayaklarda soğukluk
• Kas krampları
• Damarda kan pıhtısı oluşması
• Ciltte ülser oluşumu
• Zamanla yürümede topallama (genellikle baldır bölgesinde ağrı ayırıcı bir özelliktir)
• Müdahale edilmediğinde kangrenleşme

Tütün kullanımı Buerger hastalığının gelişiminde açıkça rol oynamaktadır. Tütünün içindeki kimyasalların kan damarlarının iç yüzeyini tahriş ederek şişmelerine neden olduğu düşünülmektedir.

Tromboangiitis obliterans olarak da adlandırılan Buerger hastalığında, kan damarları iltihaplanır, şişer ve kan pıhtılarıyla (trombüsler) tıkanabilir. Buerger hastalığının kesin nedeni bilinmemektedir. Ayrıca bazı kişilerin hastalığa genetik yatkınlığı olabileceğinden şüphelenilmektedir.

Buerger hastalığı, tütün kullanımı sonucunda kol ve bacaklardaki damarların iltihaplanması ya da şişmesiyle ortaya çıkan damar tıkanıklığı hastalığıdır.

Buerger hastalığı, orta ve küçük çaplı damarlarda nedeni belli olmayan, iyileşme ve tekrar hastalanma ile seyreden daha ve çok gençlerde görülen bir hastalıktır.

Yapılan araştırmalarda bu hastalıkta bağışıklık sisteminde görülen anormallikler nedeniyle immünolojik damar iltihabı olduğu belirlenmiştir. Hekimlikte tromboanjiitis obliterans, halk arasında ‘budama’ (spontan ampütasyon) hastalığı olarak bilinir. 1908 yılında Leo Buerger tarafından detaylı olarak tarif edilmiştir.

Budd-Chiari sendromu riskini azaltmak için temelde karaciğer sağlığına dikkat etmek gerekir. Bu nedenle aşırı alkol ve fazla yağlı besin tüketimi sınırlandırılmalıdır. Ayrıca düzenli egzersiz yapmak ve karaciğer fonksiyonlarını takip etmek için tıbbi kontrolleri yaptırmak da riskleri azaltır.

Budd-Chiari sendromu ve karaciğer yetmezliği en yaygın komplikasyonlar arasında olup hastalığın ciddi bir evresidir. Bununla birlikte karaciğerde sıvı birikimine neden olan asit, karında sürekli şişlik gözlenmesine neden olan bir komplikasyondur.

Ayrıca kanın karaciğerden geçmemesi dalak büyümesine, karaciğere kan akışının azalması portal hipertansiyona neden olur.