Uygulamayı yükle
How to install the app on iOS

Follow along with the video below to see how to install our site as a web app on your home screen.

Not: This feature may not be available in some browsers.

Uyuz Nasıl Önlenir?

Uyuz hastalığı ten teması, yatak çarşafları, havlu ve kıyafet gibi vücudunda uyuz akarı bulunan bir kişinin kişisel eşyaların kullanımı ile bulaşır. Bu nedenle uyuz hastalığından korunmak için özellikle toplu taşıma alanlarında, kalabalık ortamlarda hijyene dikkat edilmelidr. Uyuz temas yolu ile bulaştığı için bu kişilerle temastan kaçınılmalı, havlu, nevresim iç çamaşırı gibi kişisel eşyalar ortak kullanılmamalıdır.

Uyuz Nasıl Tedavi Edilir?

Doktorunuz bir insektisit olan permetrin krem veya losyonu boyundan aşağı uygulatıp, ciltte 8-24 saat arasında bekletitirerek akarlar ve bıraktıkları yumurtaların öldürerek hastalığı tedavi etmeyi önerebilir.

Ya da başka bir tedavi yöntemi olarak antiparaziter hap olan ivermektin'i önce tek bir dozda ve ardından 1-2 hafta sonra ikinci bir doz vererek tedavi planını uygulamayı tercih edebilir.

Uyuz hastalığının tedavisinde doktor talimatları ile hareket etmek, doktor onayı olmadan herhangi bir ilacı kullanmak tehlikeli olabilir.

İlaç tedavisi başlandığında dikkat edilmesi gereken, son 3 gün içerisinde giyilen kıyafet, yastık yorgan kılıflarınız, ayakkabınız kısacası deriniz ile temas eden her şeyi 3 gün süre ile plastik bir torbaya atıp ağzını kapatarak hava almamasını sağlayarak(akarlar insan vücudu dışında 3 gün süre ile yaşayabilir) ya da en az 60 derece sıcaklıkta yıkayarak, akarların ölmesini sağlamanız gerekir.

Uyuz Tedavisinde Kullanılan Yöntemler​

  • Lokal uygulanan antiparaziter losyonlar (en sık permetrin etken maddeli uyuz kremi veya sülfür-katran içeren klasik majistral ilaçlar)
  • Ağızdan alınan tablet formunda sistemik antiparaziter ilaçlar (ivermektin etken maddeli)
  • Hijyen önlemleri (ilaçları sürmeden önce ilk olarak keselenerek banyo yapmalıdır. Banyodan sonra deri kurulanmalı ve sonrasında kulak arkasından itibaren ayak parmak uçları dahil tüm vücuda uyuz ilacını sürülmelidir)
  • Tırnaklar uzunsa kısa kesilmelidir.
  • Kaşıntı için antihistamink haplar veya topikal steroidler

Uyuz Tedavisi İçin Kullanılan İlaçlar Nelerdir?​

Uyuz tedavisinde en sık kullanılan tedaviler permetrin içeren kremlerdir. Bunun yanında kükürt ve benzil benzoat içeren kremler de kullanılmaktadır. Bazı durumlarda ivermectin içeren haplardan da fayda sağlanmaktadır.

En etkili uyuz ilacı nedir?​

Uyuz tedavisinde, uyuz akarları ve bıraktıkları yumurtaları öldürebildiği için tercih edilen ilaçtır permetrin krem %5'dir.

Gebelikte uyuz tedavisi nasıl yapılır?​

Gebelik döneminde görülen uyuz tablosunda kükürtlü kremler ve permetrinli kremler kullanılabilir. Önerilen dozlardan fazla kullanmamak gerekir.

Uyuz Hastalığı Tanısı Nasıl Konur?

Parmak araları, koltuk altı, bilekler, meme ucu çevresi ve kalça gibi kıvrımlı bölgelerde geceleri dahada şiddetlenerek uykudan uyandıran kaşıntı, döküntü ve kabarcıklar uyuz hastalığı için en belirgin fiziksel bulgulardır.

Uyuz böceğinin yerleştiği tünellerin ucunda kir birikimine benzer grimsi siyah nokta benzeri oluşumlar gözlenir. Bu fiziksel bulgular tanılayıcı niteliktedir. Vücuttaki uyuz varlığını kesinleştirmek için lezyonların dermatoskopi cihazı ile büyütülerek incelenmesi veya mikroskobik olarak değerlendirilmesi tanıyı resmileştirir.

Uyuz Tanısı için Mürekkep Testi Nedir?​

Uyuz akarlarının yuvaları bir mürekkep testi kullanılarak tespit edilebilir. Kaşıntılı bölgeye mürekkep döküp, daha sonra alkollü bir bezle silinir. İlgili bölgede uyuz yuvası bulunuyorsa mürekkebin bir kısmı kalacak ve yuvaya doğru akarak koyu bir çizgi halinde görüncektir.

Koyu çizgiler oluşursa bu teşhisi doğrulamak için etkilenen bölgeden bir deri örneği alınarak mikroskop altında doğrulanabilir.

Uyuz Belirtileri Vücudun Hangi Bölgelerinde Görülür?

Uyuz hastalığında özellikle parmak araları, bilek çevresi, kol altı, bel çevresi, kasık ve kalça gibi kıvrımlı bölgelerde yoğunlaşan kaşıntı uyuzun en karakteristik belirtisidir ve kaşıntı geceleri şiddetlenir, bir diğer uyuz belirtisi olan sivilce benzeri döküntüler vücudun her yerinde görülebilir.

Uyuza olan kişilerde ortaya çıkan döküntülerin vücutta yaygın olarak görüldüğü yerler şuralardır:
  • Parmak araları
  • Koltuk altı
  • Bilek içleri
  • Bel
  • Meme ucu çevresi
  • Kalça
  • Diz
  • Cinsel organ etrafı
  • Ayak tabanları
Bebeklerde, küçük çocuklarda ve yaşlılarda uyuz döküntülerinin görüldüğü yerler ise şuralardır:
  • Baş bölgesi
  • Yüz
  • Boyun
  • Avuç içi
  • Ve ayak tabanları

Uyuz Belirtileri Neye Benzer?

Uyuz hastalığına neden olan sarcoptes scabiei isimli akar vücuda yerleştikten sonra yaşanan uyuz belirtileri, şiddetli kaşıntının eşlik ettiği, cilt üstünden gözle görülebilen 1 ila 10 mm. uzunluğunda grimsi-beyaz veya ten renginde çizgiler, sivilce benzeri kaşıntılı kırmızı döküntülerdir. Bu bulgular parmak araları başta olmak üzere, el, ayak, bilek, dirsek, göbek, bel, kalça ve koltuk altı gibi bölgelerde daha fazla görülürler.

Uyuz Belirtileri Nelerdir?

Uyuz hastalığının belirtileri, şiddetli kaşıntı, sivilce benzeri kızarık ve döküntüler, içi sıvı dolu lezyonlar ile uyuzun yuvalandığı yerlerde ciltte iz gibi grimsi-beyaz kabarık çizgilerdir. Uyuzun tipik belirtisi olan kaşıntı geceleri ve sıcak banyo sonrasında dahada artar.

İlk kez uyuz hastalığına yakalanan kişilerde dört ila sekiz hafta, daha önce de uyuz olunduysa 1-4 gün içerisinde ortaya çıkan uyuz belirtileri şunlardır:
  • Özellikle geceleri şiddetlenen kaşıntı
  • Parmak araları, bilekler, koltuk altı, göbek deliği çevresi ve meme ucu gibi deri kıvrımlarında görülen döküntüler
  • Ciltte iz gibi grimsi-beyaz kabarık çizgiler
  • Sıcak banyo ile kaşıntının artması
  • Kaşıma sonucu enfekte olan şişlik ve yaralar
  • Genital bölgede içi sıvı dolu lezyonlar oluşması
  • Kalın kabuklar oluşması
  • Bebek ve çocukların baş, yüz, boyun, avuç içi ve ayak tabanlarında kaşıntı ve kızarıklık görülür.

Şiddetli kaşıntı​

Kaşıntı uyuzun en yaygın belirtisidir. Uyuz varlığında kaşıntı isteği geceleri kişiyi uykusundan uyandıracak kadar artar. Vücut ısısında ki artış kaşıntının daha şiddetlenmesine neden olur ve geceleri pijama, kalın çarşaf ve battaniye gibi kullanımlar vücut ısısındaki artışın nedeni olabilir.

Sivilce benzeri döküntü ve kızarıklıklar​

Döküntü ve ciltte kızarıklıklar uyuz belirtilerindendir. Vücutta yuvalanan uyuz akarlarına karşı vücudun geliştirdiği reaksiyonun bir sonucudur. Bu döküntüler daha çok bilekler, parmak araları, koltuk altı ve dirsek kıvrımları, kasık bölgesi ve popo kıvrımlarıdır. Döküntüler, kurdeşen, sivilce, ısırık veya pula benzeyen cilt lekesi şeklinde bir görüntü verir.

Grimsi-beyaz iz gibi kabarık çizgiler​

Bir başka uyuz belirtisi cilt yüzeyinde iz gibi görünen grimsi-beyaz bazende ten rengi çizgilerdir.

Sıcak banyo sonrası kaşıntıda artış​

Uyuz vakalarında geceleri ve sıcak su ile temas sonrasında ciltte kaşıntı artar.

Genital bölgede içi sıvı dolu lezyonlar görülmesi​

Vücuda yerleşen uyuz böcekleri tünel oluşturdukları yerlere yumurta ve bu tünellere dışkılar bırakırlar. Vücudun akarlara, yumurtalara ve dışkıya karşı geliştirdiği reaksiyon sonucu küçük kaşıntılı şişlik ve kabarcıklar meydana gelir.

Kaşıma sonucu enfekte olan yara ve şişlikler​

Şiddeti artan kaşıntıyla birlikte kaşınan bölgenin enfekte olmaya başlar. Oluşan enfeksiyon şişlik ve yaralara sebebiyet verir.

Döküntülerin neden olduğu deri üstünde koyu lekeler oluışması​

Cilde yayılan küçük kırmızı döküntüler bir süre sonra koyu lekelere dönüşebilir.

Uyuz Nasıl Bulaşır?

Uyuz hastalığı doğrudan cilt teması sonucu yayılır. Uyuz böcekleri uzun süren doğrudan ten teması ya da havlu, çarşaf, kıyafet gibi kişisel eşyaların kullanılması ile bulaşır. Ortalama olarak 15-20 dakikalık bir temas süresi uyuzun bulaşması için yeterlidir.

Özellikle yatak, çarşaf, yastık ve havlu gibi kişisel eşyalar, aynı evde, okulda, iş yerinde bulunmak ya da toplu taşıma araçları gibi kalabalık ve yakın bulunulmak zorunda kalınan insan gruplarının olduğu yerlerde çok daha kolay yayılırlar.

Uyuz Neden Olur?

Uyuz, küçük, sekiz bacaklı, sarcoptes scabiei von hominis adlı akar türünün derinin altına yerleşip yumurta bırakması ile ortaya çıkan cilt enfeksiyonudur. Uyuz olan biri ile doğrudan temas, ya da o kişinin kişisel eşyalarının paylaşımı uyuzun yayılmasının nedenidir.

Özellikle sonbahar ve kış mevsimlerinde artış gösteren uyuz hastalığı; kalabalık olan okul, hastane ve askeri kışla gibi bölgelerde daha çok görülür. Ayrıca merak edilen konulardan biri de evcil hayvanlardan uyuz bulaşıp bulaşmadığı konusudur.

Evcil hayvanlar insanlara uyuz bulaştırmaz. Hayvanları etkileyen uyuz akarları insanlarda hayatta kalmayıp bir çoğalma gerçekleştirmez. Bununla birlikte, uyuz olan bir hayvanla temas etmek, akar derinin altına girerse kısa süreli kaşıntıya neden olabilir ancak birkaç gün içinde akar ölür ve tedaviye gerek kalmaz.

Uyuz Türleri Nelerdir?

Uyuzun 3 formu bulunmaktadır. Bunlar halk arasında uyuz olarak anılan klasik uyuz, nodüler ve kabuklu (norveç) uyuzudur.

Klasik Uyuz
Klasik uyuz hastalığında, vücutta yuvalanan akar sayısı genellikle 10-15 arasındadır. Akarların yerleşerek açtığı tüneller yani yuvalar cilt tabakası genellikle bilekler, eller veya ayaklarda bulunur. Bu yuvalar birkaç milimetreden 1 cm'ye kadar uzunlukta ince, dalgalı ve hafif pullu çizgiler şeklinde olur.

Kaşıntının başlaması vücudun akar dışkılarına tepki verme süresi olan 4 ila 6 hafta içinde ortaya çıkar. Klasik uyuz vakalarında akarların yuvalandığı bölgelerde yoğun kaşıntı ve döküntü en tipik belirtidir. Kaşıntı özellikle geceleri daha yoğundur ve deride kırmızı döküntüler meydana gelir.

Kabuklu (Norveç)
Bu tip genellikle zayıf bağışıklığı bulunan, özellikle yaşlı ve engellilerde görülen şiddetli uyuz türüdür. Geniş bir cilt alanını kaplayan kabuklu alanlar oluşturma eğilimindedir. Akarlar dirençle karşılaşmadığı için çok hızlı çoğalırlar. Klasik uyuzlarda yaygın olan 10 ila 15 akar yerine milyonlarca akar çoğalabilir. Dokunulduğunda dağılabilen gri renkteki kalın kabuklar en tipik belirtisidir.

Nodüler
Nodüler uyuz, klasik uyuza göre belirtilerin yaygınlığı daha azdır ve daha çok genital bölgeyi içeren kalıcı, sert ve kaşıntılı nodüller söz konusudur. Nodüler uyuz, bulaştıktan sonra tedavi edilse dahi uzun süre boyunca varlığını sürdürrmeye devam edebilir.

Uyuz Hastalığı Nedir?

Uyuz, cildin üst tabakasına yuva yapan mikroskobik boyutlardaki sarcoptes scabiei adlı böceğin neden olduğu cilt hastalığıdır. Uyuz belirtileri özellikle geceleri şiddetlenen kaşıntı, cilt üzerinde kırmızı döküntüler ve cilt yüzeyinde gözle görülebilen iz gibi kabarık çizgilerdir.

Kaşıntı ve döküntü belirtileri el ve ayak parmakları arası, bilekler, koltuk altı, göbek deliği çevresi, bel, meme ucu ve kasık bölgesi gibi deri kıvrımlarında daha yoğundur.

Çok bulaşıcı bir hastalık olan uyuz hastalığı cilt teması yoluyla yayılır. Uzun süre ten tene ya da doğrudan temasta bulunma, kişisel eşyalarının paylaşılması uyuzun bulaşma yollarındandır.

Uyku terörü ve epilepsi arasındaki fark nedir?

Uykuda görülen motor hareketlerin ayırıcı tanısı her klinisyen için çok önemlidir. Uyku terörü gibi NREM uyku sırasında görülen parasomniler özellikle uyku sırasında ortaya çıkan bazı epilepsilerle (nokturnal frontal lob nöbetler) karışabilir.

Nokturnal frontal nöbetlerin başlangıç yaşı parasomnilerden biraz daha geçtir ve genellikle 10 ile 16 yaş arasındadır. Aile öyküsü bulunma olasılığı yüksektir. Parasomniler ile karışabileceği gibi birlikte görülme olasılığı da vardır.

Nokturnal frontal lob nöbetleri de uyku terörü ile benzer şekilde uykunun başlangıç döneminde yani NREM uykusunda ortaya çıkar. Muayene ve EEG ile ayrım yapılabilir.

Ayrım yapılamayan hastalarda ya da epilepsi tedavisine rağmen nöbetler kontrol altına alınamadığında tam kanallı elektroensefalografi video polisomnografi tanıda altın standarttır.

Çocuklarda uyku terörü olduğu zaman nasıl tedavi edilir?

  • Öncelikle yetişkinlerde uygulanan koruyucu yöntemler çocukluk çağında da çok önemlidir.
  • Çocuğun o sırada kendine zarar vermemesi için güvenli bir uyku odası hazırlanmalıdır. Hareketlerin olduğu dönemde ebeveynler çocukların kendine zarar vermesini engellemek için onu sıkıca tutabilirler.
  • Uykusuzluğun bunu tetikleyebileceği bilinmeli ve uyku saatleri ve uyku hijyenine dikkat edilmelidir.
  • Bu yöntemlerle tedavi sağlanamıyor ve 2-3 aydan daha uzun süredir sık ataklar yaşanıyorsa çocuk psikiyatrisi ya da çocuk nörolojisine başvurulmalı ve organik nedenlerin ayırıcı tanısı yapılarak tedavi planlanmalıdır.

Uyku terörü esnasında ne yapılmalıdır?

Kişinin o sırada yanında olan yakınının bu sırada sakinliğini koruması önemlidir. Atakların genellikle 20 sn ila 5 dakika arasında süreceği bilinmelidir. Uyku terörü yaşayan kişinin o anda uyandırılması oldukça güçtür. Aileye kişiyi o sırada uyandırmaya ve sakinleştirmeye çalışmalarının yararı olmadığı anlatılmadır.

Sadece kişinin o esnada hareketlerle zarar görmemesi için güvenli ortam yaratılmalıdır. Atak sonlandığında uyku hali ve zihin bulanıklığı devam edebilir, bir süre sonra hastanın tekrar uykuya dalacağı bilinmelidir. Genellikle uyku terörü yaşayan birey sabah yaşananı hatırlamayacaktır.

Uyku teröründe tedavi nasıl planlanır?

Tedavide ilk adım hastanın güvenliğinin sağlanmasıdır. Hastaya o sırada zarar verebilecek nesneler uyuduğu ortamdan uzaklaştırılmalıdır. Uyku hijyeni bu hastalarda önemlidir, bu açıdan bilgilendirme yararlı olacaktır.

Eğer ataklar aynı saatlerde ortaya çıkıyor ise o saatten 15 dakika önce kişinin uyandırılması ve bir süre uyanık kalmasının sağlanması da fayda sağlayabilir.

Alkol ya da madde bağımlılığı gibi tetikleyiciler var ise tedavi bunların bırakılması ile başarılabilir.

Tetikleyici olabilecek faktörlerin (depresyon, anksiyete, uyku apnesi vb) tespiti ve tedavisi de önemlidir.

Uyku terörü atakları nadir ise bu öneriler yeterli olabilir.

Ancak atak sıklığı fazla ve kişinin işlevselliğini bozacak seviyelerde ise antidepresanlar tedavide denenebilir.

Benzodiazepinler tedavide etkin bir seçenek olsa da, bağımlılık ve kesildikten sonra atakların tetiklenmesine yol açabileceğinden ilk tercih olarak kullanılmaz.

Uyku teröründe tanısı nasıl konulmaktadır?

Uyku teröründe tanıda en önemli basamak hasta ve yatak eşinden alınan öyküdür. Video kaydı da tanı koymada yardımcı olabilir.

Tıbbi hastalıkların sorgulanması, madde ve alkol kullanımı, psikiyatrik hastalıkların sorgulanması, nörolojik açıdan ayrıntılı değerlendirme doğru tanı açısından önem taşımaktadır.

Tanıdan emin olunamıyorsa polisomnografi ile uyku kaydı tanıda çok yardımcı olabilir.

Uyku terörü neden olur? Risk faktörleri nelerdir?

Uyku terörünün nedeni net olarak bilinmemekle beraber genetik faktörlerin önemli olduğu ya da eşlikçi psikiyatrik hastalıklara eşlik edebildiği bilinmektedir.

Birinci derece akrabalarda görülme riski, ailesinde uyku terörü olmayanlara göre fazladır.

Şizoid, borderline ve bağımlı kişilik bozukluğu, travma sonrası stres bozukluğu, yaygın anksiyete bozukluğu ve uyurgezerlik ile birlikteliği sık olarak bildirilmektedir

Ayrıca uyku apne sendromu, yorgunluk, huzursuz bacak sendromu, alkol ve madde kullanımı ile de birlikteliği sık görülür.

Uyku terörünün belirtileri nelerdir?

Uyku terörü, uykunun ilk saatlerinde NREM uykuda meydana gelen, ağlama ya da yüksek sesli çığlıkla başlayan, otonomik belirtilerde artışın eşlik ettiği ani korku ataklarıdır.

Uyku terörü yaşayan kişiler korkarak, çığlık atarak ya da ani, kendine ve çevresine zarar verebilecek koşma, fırlama, yanındaki kişiye vurma gibi hareketler yaparak kalkarlar. Kişi bu sırada dış uyaranlara yanıtsızdır ve genellikle zorlukla uyandırılırlar. Kişi uyandığında konfuzyon ve korku hali yaşayabilir.

Ek olarak otonom sistem uyarılmasın bağlı terleme, ciltte kızarıklık, çarpıntı, göz bebeğinde büyüme gibi belirtiler de eşlik eder.

Uyku sorunları nelere yol açar?

Uyku apnesi sağlıklı uykuyu bozar. Oysa uyku bedensel dinlenmeye zemin hazırladığı gibi zihinsel fonksiyonların da yenilendiği bir dönemdir. Sağlıklı bir vücut için ve günün kaliteli geçebilmesi için uykunun süresinden ziyade kalitesinin artırılması daha önemlidir.

Kronik uykusuzluk; gündüz dikkat eksikliği, konsantrasyon güçlüğü, aşırı sinirlilik, iş performansında düşme, depresyon, yüksek tansiyon ve metabolik bozukluklara kadar birçok soruna neden olabilmektedir.

Filtrele

Geri