Torasik (outlet) çıkış sendromu Boyna yakın bölüm olan proksimaldeki basılar skalen kaslar etkisiyle olabilirken, aşağıda distalde pectoralis minör kası etkisiyle de olabilmektedir.

Torasik çıkış sendromuna özgü pek çok özel test tanımlanmıştır. Bunlardan bazıları şunlardır:

Adson Testi

Adson testi şöyle gerçekleştirilmektedir:

• Derin nefes alınır,
• Boyun arkaya doğru eğilir,
• Ağrılı yöne baş çevrilir,
• Nabız kaybolursa test pozitiftir yani bası vardır anlamına gelir.
• Adson testi, %50 semptomsuz kişide pozitiftir.

Kostoklaviküler Manevra

Omuzlar arkaya ve aşağıya doğru hasta tarafından gerdirilmektedir. (Sırt çantası taşır gibi). Klavikula kosta arası basının belirtisi olmaktadır.

Hiperabduksiyon Manevrası (Wright 1945)

Hiperabduksiyon manevrası şöyle gerçekleştirilmektedir:

• Derin nefes alınır,
• Baş ters yöne çevrilir,
• Kola abduksiyon ve eksternal rotasyon yaptırılır.
• Subkorakoid bası, aksiller arter basısını gösterir.

Allen Belirtisi

Kol 90 derece abduksiyonda, dirsek bükük, kol dış rotasyonda, baş ters tarafa dönük, nabız kontrolü yapılmaktadır. Bu testlerle birlikte grafi, ultrason, bilgisayarlı tomografi (BT), manyetik rezonans (MR), elektromiyografi (EMG) gibi tetkiklerle de teşhis konulabilmektedir.

Kilo vermek, tekrarlayan aktivitelerden ve baş üstü aktivitelerden kaçınmak, duruş bozukluğuna yönelik egzersizler, fizik tedavi, ağrı kesici ve kas gevşetici ilaçlar fayda sağlayabilir. Bunlarla yanıt alınamazsa ve/veya basıya bağlı kas zayıflığı, ilerleyici sinir hasarı varsa ameliyat ile basının kaldırılması gerekli olacaktır.

Torasik çıkış sendromu her yaşta görülebilir. Çoğu hastada altta yatan anatomik yatkınlığın üzerine eklenen kronik tekrarlayan travma sonrası meydana gelir. Hastaların %70’i hastalığa yumuşak doku anormallikleri sebep olurken yaklaşık %30 hastada kemik anormallikleri hastalığa sebep olmaktadır.

Anatomik özellikler: Doğuştan gelen kalıtsal kusurlar, ilk kaburga (servikal kaburga) üzerinde bulunan ekstra bir kaburga veya omurgayı kaburgaya bağlayan anormal derecede sıkı fibrotik bant içerebilir.

Duruş bozukluğu: Omuzları düşürmek veya başı öne doğru tutmak göğüs çıkış bölgesinde baskıya neden olabilir.

Travma: Araba kazası gibi travmatik bir olay, torasik çıkıştaki sinirleri sıkıştıran iç değişikliklere neden olabilir.

Tekrarlayan aktivite: Aynı şeyi tekrar tekrar yapmak, zamanla vücut dokusunu yıpratabilir. Bilgisayarda yazı yazmak, kolları baş üstü kaldırmak (örnek olarak; baş seviyesinden daha yüksek rafa bir şeyler koymak) gibi bir hareketi sürekli olarak yinelemek torasik çıkış sendromuna neden olacaktır. Beysbol atıcıları ve yüzücüler gibi sporcularda yıllarca tekrarlayan hareketlerden dolayı torasik çıkış sendromu geliştirebilir.

Obezite: Aşırı kilo, ağır sırt çantası veya omuzda ağır çanta taşımak yine torasik çıkışta basıya sebep olabilir.

Gebelik: Eklemler hamilelik sırasında gevşediğinden, torasik çıkış sendromu belirtileri ilk önce hamileyken ortaya çıkabilir.

Tümöral lezyonlar: Akciğer üst kısmında ve koltuk altı bölgesinde görülen tümörler benzer şekilde basıya sebep olabilir.

Torasik çıkış sendromu vakalarında bazı yaşam tarzı değişiklikleri faydalı olabilmektedir. Örneğin obeziteden kaynaklanan torasik çıkış sendromunda kilo vermek, tekrarlayan hareketler sonucu meydana gelen torasik çıkış sendromunda tekrarlayan aktivitelerden ve baş üstü aktivitelerden kaçınmak, duruş bozukluğu varlığında duruş bozukluğunu düzeltmeye yönelik egzersizler gibi basit yaşam tarzı değişiklikleriyle giderilebilmektedir.

Ek olarak, fizik tedavi, ağrı kesici ve kas gevşetici ilaçlar da fayda sağlayabilir. Bunlarla yanıt alınamazsa ve/veya basıya bağlı kas zayıflığı, ilerleyici sinir hasarı varsa ameliyat ile basının kaldırılması gerekli olacaktır. Ameliyatta ise boyun üst bölgesinde sıkışmaya sebep olan bantlar serbestleştirilir ve birinci kaburganın çıkarılması işlemi yapılır. İşlem, koltuk altından yapılan bir kesi ya da köprücük kemiğinin üzerinden yapılan bir kesi gerçekleştirilir.

Tanı için pek çok özel test tanımlanmıştır. Bu testlerle birlikte grafi, ultrason, bilgisayarlı tomografi (BT), manyetik rezonans (MR), elektromiyografi (EMG) gibi tetkiklerle teşhis konulabilir. Tanısı zor konulan bir hastalıktır. Belirti ve bulgularındaki farklılık nedeniyle detaylı muayene ve tetkiklerle bile tanıda gecikme yaşanabilmektedir.

Torasik çıkış sendromu hastalarının yaklaşık %95’inde nörolojik (sinirsel), %5 civarında ise damarsal yapılar etkilenir. Hastanın şikayetleri yani bulgular sıkışan yapı ile ilgilidir. Eğer atar damar sıkışması varsa kolda soğukluk, uyuşukluk, yorgunluk olurken toplar damar basısında kolda ödem ve morarma şikayetleri ön planda olabilir.

Sinir sıkışmasında ise kolda uyuşma, karıncalanma, ağrı gibi şikayetleri daha belirgin olmaktadır. Bunun yanında boyun ve omuz ağrıları da olabilir. Kolun yukarı kalkması, uzanma ve ağırlık taşıma ile ağrıda artma görülebilmektedir.

Kola giden damar, sinir yapılarının göğüs kafesi çıkışında köprücük kemiği ve 1. kaburga arasında sıkışmasına torasik çıkış sendromu denmektedir. Kadınlarda erkeklerden üç kat daha fazla görülmektedir. Toplumda yaklaşık %1-2 sıklıkta görülmektedir.

Topuk dikenine neden olan durumu ortadan kaldırmak için bir tedavi uygulanmazsa, kalsiyum birikintilerinin depolanmaya devam etmesi nedeniyle, topuk dikeninin büyümeye devam etmesi mümkündür .

Topuk dikeni için ayakkabı seçimi büyük önem taşır. Yumuşak tabanlı spor ayakkabı gibi içindeki taban kısmı yumuşak ayakkabılar seçilmeli. Spor ayakkabısı giyilemeyecek iş gibi ortamlarda ise ayakkabıların içi silikon topukluklarla desteklenmeli

• Sert, düz ve yüksek topuklu ayakkabılar giyilmemeli.
• Fazla kilo almaktan kaçınılmalı
• Evde yalınayak gezilmemeli, mutlaka yumuşak tabanlı terlikler tercih edilmeli
• Ayakta bir basış bozukluğu ve ayak ağrısı varsa mutlaka bunu dengeleyecek bir tabanlık yaptırılmalı

Topuk kaşıntısı bu hastalığın belirtileri arasında yer almaz.

Topuk dikeni tedavisinde ameliyat en son seçenektir. Zira masaj ve enjeksiyon tedavilerinden olumlu cevap alamayan hastaların birçoğu şok dalga tedavisiyle kalıcı iyileşme sağlamaktadır. Ameliyata ihtiyaç duyulmadan topuk dikeni tedavisinde olumlu sonuçlar alınabilmektedir. Hastaların sadece yüzde 1’inden daha azı ameliyata gereksinim duyar.

Şok dalga tedavisinin; hamilelikte, kanserli hastalarda, hemofili gibi kan hastalığı olanlarda, kanama eğilimini arttıran ilaç kullananlarda, uygulama alanı üzerinde enfeksiyonu olanlarda ve kalp pili olan kişilerde uygulanması doğru değildir.

ESWT yani şok dalga tedavisi denilen yöntem uygulanabilir. Halk arasında bu işlemde röntgende topuğa batmış bir diken gibi görülen kemik çıkıntısının kırıldığı düşünülmektedir. Seanslar esnasında yapılan şey topuk bölgesinde ağrıya neden olan iyileşmeyen dokunun, kontrollü bir şekilde yeniden tahrip edilerek iyileşme hızının artırılmasıdır. Bu tedavide topuğa uygulanacak yaklaşık 2000-3000 ses dalgasıyla o bölgenin içinde bir kanama başlatılır. Nitekim topuk dikeni şikayetine sahip olan hastaların çoğu şok dalga tedavisi işleminden başarılı sonuçlar alabilmektedir.

Bu alanda en yaygın olan tedavi türlerinden biri de şok dalga tedavisidir. Şok dalgaları tedavisi olan “ESWT”, vücut dışında üretildikten sonra bir uygulama başlığı ile vücudun istenilen bölgesine uygulanan basınç dalgalarının kullanıldığı bir fizik tedavi yöntemidir.

Sağlık sorunu nedeniyle enjeksiyon uygulanması sakıncalı olan hastalara veya bu tedaviden olumlu cevap alamayan kişilere, ESWT yani şok dalga tedavisi denilen yöntem uygulanabilir.nUzun yıllar böbrek taşlarını kırmak amacı ile kullanılan bu teknik, tedavide %85 kalıcı iyileşme sağlar. Tedaviye erken başlanması başarı şansını artırırken; işlem 3- 5 seans devam etmekte ve 1 hafta ara ile yapılan seanslar ortalama 20 dakika sürmektedir.

Cerrahi müdahale olmaksızın, anestezi alınmadan, ilaçsız ve kısa sürede iyileşme sağlayan şok dalga tedavisinden sonra tekrarlama şansı düşüktür.

PRP ya da trombosit bakımından zengin plazma tedavisi, kişinin kendisinden alınan kanın çeşitli işlemlerden geçirilerek vücutta tedavisi planlanan dokulara enjeksiyonu şeklinde uygulanan tedavi yöntemidir. İyileşmeyi artıran bir tedavi yöntemi olan PRP enjeksiyonlarının hedefi topuktaki iyileşmeyen dokunun iyileşmesinin hızlandırılması ve ağrının dindirilmesidir.

Topuk dikeni hastalığı ayak tabanına giden bazı sinirlerin sıkışması hastalığı, yani tarsal tünel ile karıştırılabilmektedir. Bu iki hastalığın birbirinden ayırt edilmesini sağlayan bazı belirti farklılıkları bulunmaktadır. Topuk dikeninde ayak tabanında uyuşukluk olmazken, ağrı sadece topukta görülür. Tarsal tünelde ise uyuşukluk tüm ayak tabanında meydana gelirken, ağrı ayak tabanında ve ayak ucunda da hissedilir. Bunlara ek olarak tarsal tünelde ayak tabanı yanması da belirtiler arasında yer alır.

Topuk dikeni ağrısı başlangıç seviyesindeyse, uygun ayakkabı seçimi yapıldığından kendiliğinden geçebilir. Bu ağrı çoğunlukla sert tabanlı ayakkabıların giyilmesi sonucunda ortaya çıkmaktadır. Ağrı yapan ayakkabının belirlenip, yumuşak tabanlı bir ayakkabıyla değiştirilmesi topuk dikeni ağrısının geçmesini sağlayabilir. Ancak kronikleşmiş uzun süreli olan ağrılar için mutlaka tedavi gerekmektedir.

Halk arasında topuk dikeninin, yani röntgende görülen o sivriliğin kırıldığı inancı vardır. Ses dalgası tedavisinin hedefi hiçbir zaman o kemiği kırmak değildir. Oradaki topuk zarının yapıştığı ağrılı olan bölgede bir zedelenme yaratarak iyileşmeyi sağlamaktır.

Topuk dikeni tedavisi için uygulanan bütün yöntemler güvenlidir.

Topuk dikeni için Ortopedi ve Travmatoloji ile Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon doktorlarına başvurmak gerekir.

Kortizon tedavisinin uzun süreli kullanımı vücutta yan etkiler ortaya çıkarmaktadır. Ancak tek seferlik yapılan kortizonların çok ağır yan etkileri yoktur. Sadece tansiyon ve şeker hastalarında bir iki günlük olumsuz etkisi olabilir. Ayrıca iğne tedavisinde de kanama riski vardır. Ancak ygulama bölgesinde ana damarlar olmadığı için ciddi bir kanama riski barındırmaz.

Çocuk hastalarda topuk dikeni rahatsızlığı görülmez. Topuk dikeni orta ileri yaş grubunun hastalığıdır ve bütün tedaviler bu yaş grubuna uygulanır.

Şeker ve tansiyon hastalarına iğne tedavisi ile kortizon verildiğinde dikkatli olunmalıdır. Çünkü kortizon hasta bünyesinde şeker ve tansiyon değerlerini etkiler. Hastada iyi kontrol edilmemiş bir şeker hastalığı varsa mutlaka endokrinoloji doktoru ile görüşüldükten sonra tedavi uygulanmalıdır.

Bununla birlikte tansiyon hastalarında kortizon kullanımı vücutta tuz tutulmasına sebep olur. Bu durum tansiyon değerlerinin birkaç gün boyunca olumsuz etkilenmesine yol açabilir. İğne tedavisi uygulanacak olan hastaların şeker ve tansiyonları kontrol altında olmalıdır.

Ayrıca kan sulandırıcı ilaç kullanan ve iğne ile ses dalgası tedavisi uygulanacak olan hastaların, kan sulandırıcı ilaç kullanımı kardiyoloji doktoruna danışılarak azaltılmalıdır. İlaç kullanımı azaltıldıktan sonra hastalara tedavi uygulanmalıdır. Çünkü yapılan işlemlerden sonra kanama riski ortaya çıkabilir.

Hastalar iğne tedavisinden hemen sonra günlük hayatlarına geri dönebilir ama ses dalgası (ESWT) yöntemi sonrasında hastanın bir gün istirahat etmesi gerekir.