Polinöropatinin oluşumunda altta yatan birçok neden vardır. En yaygın sebeplerinden biri şeker hastalığıdır. Bunun dışında diğer metabolik, enfeksiyoz ve genetik hastalıklarda da polinöropati görülebilmektedir.

Ayrıca aşırı alkol tüketimi, kanser hastalarının tedavisinde kullanılan kemoterapi ilaçları, kanser, enfeksiyon, böbrek ve karaciğer yetmezliği ile ağır metal zehirlenmesi gibi çeşitli nedenler polinöropatiye neden olabilir.

Periferik sinir sisteminin bir bölümünü oluşturan sinirlerin birkaçında aynı zaman diliminde oluşan hasara polinöropati denmektedir. Vücuttaki sinirlerin işlevlerini kaybetmesine neden olan bir hastalık olan polinöropatide, nörolojik kayıplar ortaya çıkmaktadır.

Sinir sistemi merkezi, sinir sistemi ile periferik sinir sisteminden oluşmaktadır. Periferik sinir sistemi, omurilikten çıkan sinir kökleri, sinir yumaklarını (pleksuslar) ve periferik sinirlerle uzuvlara ve organlara uyarıları taşıyan sinir ağıdır. Bu sorunun neden olduğu sinirlerdeki bozulma genelde beyne en uzak uçtan başlar.

Ayak ve el parmaklarında başlayıp, yukarı doğru uzayan his kaybı ile ayak ve el kaslarında hareket azalması nedeniyle tablo daha da kötüleşir. Poli, çokluğu ifade ederken, nöro sinirler, pati de hasar anlamına gelmektedir. Yaş ilerledikçe polinöropatinin görülme sıklığı da artmaktadır.

Polimiyozit, kanser değildir bir otoimmün hastalık türüdür. Bağışıklık sistemi vücudun kendi kas dokusuna saldırarak kas iltihabına, zayıflığına ve ağrılara neden olur. Polimiyozit genellikle omuz, kalça ve boyun gibi büyük kas gruplarını etkiler.

Polimiyozit, genetik bir bileşene sahip olabileceğinden ebeveynlerin çocuklarına aktarabileceği anlamına gelir. Fakat polimiyozite neden olan spesifik genetik mutasyonlar belli değildir.

Polimiyozit tedavisi, kaslardaki iltihabın kontrol altına alınmasını, bağışıklık sistemini saldırısının engellemeyi ve hastanın kas fonksiyonlarını iyileştirmeyi hedefler.

Tedavinin süreci hastalığın belirtilerine, şiddetine ve kişinin genel sağlık durumuna bağlı olarak değişebilir.

Polimiyozit tedavi süreci şu şekilde sıralanabilir:

• Kortikosteroidler (steroidler) gibi iltihabın azalmasına yardımcı olan ilaçlar
• Bağışıklık baskılayıcı ilaçlar
• Özellikle ağır vakalarda veya diğer tedavilere yanıt alınamayan hastalarda intravenöz immünoglobulin (IVIG) tedavisi
• Kas gücünü ve hareketliliği artırmak için fizik tedavi
• Dengeli bir diyet ve sağlıklı yaşam tarzı, bağışıklık sistemi ve genel sağlık üzerinde olumlu etkiler

Polimiyozit tedavisi multidisipliner bir yaklaşım gerektiren bir durumdur. Romatolog, nörolog, fizik tedavi uzmanı ve diyetisyen gibi uzmanlar birlikte çalışarak hastanın tedavi sürecini yönetir. Düzenli takip ve tedaviye uyum, hastalığın kontrol altına alınması ve yaşam kalitesinin artırılması için kritik öneme sahiptir.

Polimiyozit, kaslarda güçsüzlükle ilişkilendirilen bağışıklık sisteminin kas dokusuna saldırması sonucunca gelişen bir durumdur. Bu nedenle teşhis süreci karmaşık olarak tanımlanabilir.

Bu da diğer kas hastalıklarıyla benzerlik göstermesinden kaynaklanır. Erken tanı sayesinde kaslarda oluşabilecek hasarlar en aza indirilmesi hedeflenir.

Polimiyozit teşhis süreci şu şekildedir:

• Doktor kişinin belirtilerini, kas güçsüzlüğünün ne zaman başladığını, hangi kasların ne derece etkilendiğini sorgular.
• Fiziksel muayene esnasında ise kaslarda güç kaybı olup olmadığını kontrol eder.
• Kas hasarı durumunda kreatin kinaz (CK) enzimi düzeyi yükselir. Bu nedenle kan testleri uygulanabilir.
• Kasların elektriksel aktivitesini ölçmek için elektromiyografi (EMG) kullanılabilir.
• Kaslardaki inflamasyonun yerini ve derecesini tespit etmek için manyetik rezonans görüntülemeden (MR) yararlanılır.
• Teşhisi kesinleştirmek için kas dokusuna biyopsi yapılarak mikroskop altında incelenir.

Tüm bu testler bir arada değerlendirildiği durumda polimiyozit teşhisi kesinleştirilebilir. Ancak hastalığın diğer miyopatilerle karışabileceği göz önünde bulundurulmalı ve multidisipliner bir yaklaşım benimsenmesi önemlidir.

Polimiyozit, bağışıklık sisteminin vücudu korumak için kaslara saldırması sonucunda ortaya çıkar. Otoimmün hastalık olarak tanımlanan bu durum, kendi kendine başlayarak kişileri etkileyebilir. Özellikle öncesinde otoimmün hastalıkları olan kişileri etkileyebilir.

Genellikle 31 ila 60 yaşlarda görülen bu hastalık, 18 yaşından küçük kişilerde ise nadiren görülür.

Polimiyozit hastalığının oluşma nedenleri şöyle sıralanabilir:

• Lupus hastalığı
• Romatizmal eklem iltihabı
• Skleroderma
• Covid-19, grip ve HIV gibi bazı viral enfeksiyonlar

Uzmanlar polimiyozit hastalığının bir virüs veya otoimmün reaksiyonla bağlantılı olabileceğini düşünmektedir. Vücutta otoimmün reaksiyon geliştiğinde bağışıklık sistemi kendi dokularına saldırır. Bazı durumlarda, bir ilaç kaslarda tahrişe ve hasara neden olan alerjik bir tepkiye yol açabilir.

Merdiven çıkarken ağrı yaşama, kolları ve bacakları zorlayacak hareketler yapma, kasların güçsüzlüğü ve hassasiyet gibi durumlar polimiyozit belirtileri arasında yer alır.

Polimiyozitin en sık görülen belirtileri şöyle sıralanabilir:

• Oturduktan sonra ayağa kalkmakta zorluk çekme
• Merdiven çıkarken ağrı yaşama
• Nesneleri kaldırırken zorlanma
• Omuzlarda ve kalçalardaki kaslarda güçsüzlük
• Kas ağrısı ve hassasiyeti
• Yutma güçlüğü (disfaji)
• Konuşmada zorluk çekme
• Nefes almada zorluk veya nefes darlığı (dispne)
• Yorgunluk ve tükenmişlik
• Eklemlerde ağrı
• Ateş

Polimiyozit belirtileri kişinin yaşamını tehdit eden komplikasyonlara sebebiyet verebilir. Nefes almada güçlük çekme veya yutamam sorunu yaşandığı durumda doktora başvurmak önemlidir.

Polimiyozit, bağışıklık sisteminin kaslara saldırması sonucunda kas dokularında iltihaba neden olan otoimmün hastalıktır. Bir miyozit türü olan polimiyozit, kaslarda kronik iltihaplanmaya neden olur. Buna bağlı olarak uzun süreler geçmeyen şişlik, kasların zayıflaması gibi durumlar görülebilir.

Polimiyozit geliştiğinde ise aynı anda birden fazla kaslarda iltihap oluşabilir. Genellikle vücudun merkezinde yer alan ya da yakınındaki kasları etkileyebilir.

Polimiyozitin etkilediği bölgeler şöyle sıralanabilir:

• Kollar
• Kalça ve uyluklar
• Göğüs bölgesi
• Sırt bölgesi
• Karın
• Boyun

Polimiyozitin nedeni tam olarak bilinmediğinden kesin bir tedavisi yoktur. Doktorlar yaşanan semptomları tedavi ederek kişinin yaşam kalitesini artırmak için çeşitli ilaçlar önerecektir.

Aşırı kilo insülin direncine sebep olur. İnsülin direnci arttıkça, şeker kontrolünü sağlamak için insülin de artmış olur. Bu durum insülinin vücutta gereğinden fazla salgılanmasına yol açar. İnsülin direnci, tip 2 diyabet, lipid yüksekliği yüksek tansiyon ve Polikistik Over Sendromuna eşlik eder.

Sonuç olarak PKOS’lu hastalarda tip 2 diyabet (şeker hastalığı) gelişme riski yüksektir. Öte yandan obez olmayan PKOS’lu hastalarda da insülin direnci yüksek bulunmaktadır.

Bu hastalık nedeniyle seyrek adet gören kadınlarda yumurtlama seyrek olduğu için ya da hiç olmadığından vücut uzun süre yüksek östrojen etkisine maruz kalır. Yumurtlama sonrasında salgılanan progesteron, östrojenin etkilerini baskılayacağından rahim kanseri olasılığı ortaya çıkabilmektedir.

Fazla kilolardan kurtulmak da gebelikte başarılı sonuçlar elde etmek için önemlidir. Gebelik sonrası da Polikistik Over Sendromu olan kadınlara jinekolojik takipleri bırakmamaları ve yıllık muayenelerine devam etmeleri gerekmektedir.

Polikistik Over Sendromu doğurganlık döneminde görülen bir hastalıktır. Bu tür hastalarda yumurtlama gerçekleşmediği veya çok nadir olduğu için adet düzensizliği ve hamile kalmakta güçlük çekme yakınmaları ortaya çıkar. PKOS, hamile kalmakta zorlanmanın en sık nedenidir; ancak PKOS’un kalıcı bir kısırlık nedeni olduğunu söylenemez.

Polikistik Over Sendromu olan hastaların bir kısmında gebe kalmakta hiçbir sıkıntı çekmeyen hastalar olabilir. Bu durumdaki hastalığın düzelmesine katkıda olacağı düşünüldüğünden gebelik planının geciktirilmemesi önerilir. Gebelikte başarılı sonuçlar elde etmek için gerektiğinde insülin direncini kıran ilaçlar, yumurta geliştirici ve yumurtlamayı uyaran ilaç tedavileri uygulanır.

Yumurta, ceviz, tereyağı, deniz ürünleri gibi Omega-3 yağ asitlerinin fazlaca olduğu besinleri tüketmek ya da hekim tavsiyesi ile bunları içeren besin destekleri almak da düzensiz hormon üretiminin normale dönmesine yardımcı olabilmektedir.

Üreme çağındaki her 10 kadından birinde görülebilen Polikistik Over Sendromu, ihmal edilmemelidir. Zira PKOS tedavi edilmediği takdirde kalp hastaları, hipertansiyon, rahim kanseri, şeker hastalığı riski artar.

Polikistik Over Sendoromu (PKOS) tedavisi yaşa ve hastanın istediğine göre değişmektedir. Polikistik over en sık görülen endokrin bozukluklardan biridir. Uygulanacak tedavi ileriki dönemlerde kişinin hamile kalmak isteyip istemediğini göre farklılık gösterir. Polikistik over sendromu olan kişiler, yüksek tansiyon ve diyabet gibi hastalıklar açısında risk altında olabilir.

Hastalarının tedavileri planlanırken fazla kilolarından diyetisyen gözetiminde kurtulmaları sağlanmalıdır. Zira PKOS olan kadınlarda diğerlerine göre daha fazla görülen obezite, semptomları daha kötüleştirerek tedaviye yanıtı zorlaştırır. Kilo kontrolü neticesinde düzenli adet görme oranı yükseltilmelidir.

Tıbbi tedavi ve kilo kaybı sonucunda adette önemli oranda düzelme olabilmekte, yumurtlama probleminin son bulmasıyla bazen gebelik kendiliğinden oluşabilmektedir.

Adet düzensizliğinin devam ettiği durumlarda ise yumurtlamayı uyaran ilaçlar ve hormon iğneleri kullanılabilir. Takipler sonucunda gelişen yumurtalardan normal ilişki önerilerek veya aşılama yöntemi ile gebelik oluşturulmaya çalışılır. 3-4 kez yapılan takip ve aşılama neticesinde gebelik halen oluşmamışsa tüp bebek yöntemine geçilmesi önerilir.

Çocuk sahibi olmak istemeyen hastalarda ise amaç hastanın hormonal dengesini düzenlemek ve düzenli adet görmeyi sağlamaktır. Bunun için doğum kontrol hapları veya progesteron içeren hormonal tedaviler uygulanabilir.

Tedavinin başarısında hasta ve yakınlarını doğru bilgilerle yönlendirerek doğru ilaçların kullanımının sağlanması önemli faktörlerdendir.

Tıbbi duruma göre uygun bir diyet ve egzersiz programı da kişiye önerilir. Bununla birlikte insülin direncini kıran ve erkeklik hormonunun etkisini bloke eden ilaçlar da verilebilmektedir.

Polikistik Over Sendromu Tedavisi Sonrası Dikkat Edilmesi Gerekenler Neler?​

Polikistik over sendromu olan kadınlara gebelik sonrası da jinekolojik takipleri bırakmamaları ve yıllık muayenelere devam etmeleri kesinlikle önemlidir. Bu hastalarda ileri yaşlarda şeker hastalığı başta olmak üzere bazı hastalıkların görülmesi söz konusu olabilmektedir. Bunu önlemek için aşırı kilo alımı engellenmeli, düzenli egzersiz önerilmeli ve gerekirse ilaçlarla düzenli adet görmeleri sağlanmalıdır.

Polikistik over sendromu tanısı konulmadan önce hastanın tıbbi geçmişinin incelenmesinin ardından bazı testler yapılabilir.

Tanı koyma sürecinde kullanılabilecek yöntemler şöyle sıralanabilir:

• Doktor kişinin PKOS nedeniyle oluşan adet döngüsündeki düzensizlikleri, kilo değişimlerini, sivilcelenme, saç dökülmesi ve aşırı tüylenme belirtilerini inceler
• Kişinin aile geçmişinde PKOS olup olmadığı öğrenilir
• Hormon seviyelerindeki dengesizlikleri ortaya çıkarmak için kan testleri yapılır
• Bu testler içerisinde androjen seviye ölçümü, prolaktin ve TSH, kan şekeri, insülin seviyeleri ve kolesterol seviyelerinin kontrolü yer alır.
• Pelvik ultrasonografi ile yumurtalıkların polikistik görünümde olup olmadığı kontrol edilir

Polikistik over sendromu (PKOS) tanısı konulması için öncelikle belirtiler değerlendirilir sonrasında uygun görülen testler yapılır. Bu durumu genellikle kadın doğum uzmanı ya da endokrinoloji uzmanı değerlendirilir.

Polikistik over sendromu, aşırı kilo ve insülin direncinin nedeniyle yumurtalıklarda erkeklik hormonunun (androjenler) çoğalmasına bağlı olarak hormonal bozukluk şeklinde ortaya çıkar.

Polikistik over sendromu nedenleri şöyle sıralanır:

Yüksek erkeklik hormonu seviyeleri (Androjen)​

Yüksek androjen seviyeleri, yumurtalıkların yumurta salmasını engelleyerek düzensiz adet döngülerine neden olur. Düzensiz yumurtlama, yumurtalıklarınızda küçük, sıvı dolu keselerin gelişmesine sebebiyet verir. Yüksek androjen ayrıca kadınlarda sivilce ve aşırı kıllanma gibi belirtilere neden olur.

İnsülin direnci​

İnsülin seviyesindeki artış, yumurtalıkların erkeklik hormonları (androjenler) üretmesine ve salmasına neden olur. Artan erkek hormonları yumurtlamayı baskılar ve PKOS'un diğer semptomlarının oluşmasına zemin hazırlar.

Düşük dereceli inflamasyon​

Polikistik over sendromu olan kişiler kronik düşük dereceli inflamasyona sahip olma eğilimindedir. Uzman doktor, vücutta iltihaplanma düzeyini gösterebilen C-reaktif protein (CRP) ve beyaz kan hücrelerinin düzeylerini ölçen kan testleri yapılmasını isteyebilir.

Polikistik over sendromunda adet döneminin gecikmesi veya düzensizleşmesi, aşırı tüylenme, sivilce artışı, saç dökülmesi, kısırlık ve kilo alımı yaygın olarak görülen belirtilerdir.

Polikistik over sendromu belirtileri şöyle sıralanır:

• Androjen seviyelerinin yükselmesi
• Adet düzensizliği ya da adet görememe
• Yumurtlama olmaması nedeniyle hamile kalamama
• Aşırı tüylenme (hirsutizm)
• Kiloda artış
• Olağan dışı kanama
• Cilt dokusunda değişiklik ve kararma
• Ciltte sivilcelenme ve yağlanma
• El üstünde oluşan lekelenmeler
• Saç dökülmesi
• Ses kalınlaşması
• Göğüs ölçüsünde meydana gelen değişiklik
• Ense, koltuk altı, kasık cildinde hafif kadifemsi bir görünüm
• Depresyon

Androjen seviyelerinin yükselmesi​

Erkeklik hormonları olan androjenler, az da olsa kadınlarda da bulunan bir hormondur. Polikistik over sendromunda bu var olan hormon seviyesinde yükselme gerçekleşebilir. Bu da kişide aşırı tüylenmeye, saçlarda dökülmeye ve sivilceye neden olabilir.

Adet düzensizliği ya da adet görememe​

Polikistik over sendromu durumunda hormon dengesizliği yumurtlamada problemlere neden olabilir. Bu nedenle adet döngüsü bozulabilir, düzensizleşerek tamamen kesilmelere yol açabilir. Bazı kadınlarda ise adet kanaması az olabilir.

Yumurtlama olmaması nedeniyle hamile kalamama​

Kadınlarda yumurtlamanın gerçekleşmediği durumda yumurtanın döllenmesi mümkün değildir. Polikistik over sendromunun en yaygın görülen belirtilerinden biri de kısırlığa neden olması olarak değerlendirilir.

Aşırı tüylenme (hirsutizm)​

Vücut içerisinde aşırı oranda androjen bulunması nedeniyle kişinin yüz, göğüs, karın ve sırt gibi bölgelerin aşırı tüylenme görülmesi mümkündür. Bu durum genellikle sosyal ve psikolojik olarak rahatsız edici bir görüntüye neden olabilir.

Kiloda artış​

PKOS, vücutta insülin direncine yol açarak kilo alımının kolaylaşmasını sağlar. Bu kişilerde genellikle kilo artışı bel çevresinde toplanır. Bu nedenle kilo vermek de zor hale gelebilir.

Olağan dışı kanama​

Endometrium yani rahim iç tabakası, adet döngüsü bozulduğu durumda uzun süreler dökülmeden kalabilir. Bu durum da kanama anormal şekilde yoğun ya da uzun süreli olarak görülebilir.

Cilt dokusunda değişiklik ve kararma​

Polikistik over sendromu olan kadınlarda, kasık, koltuk altı ve ense gibi bölgelerde cilt kararması görülebilir. Bu durumda ciltte kalınlaşma görülmesi de doğaldır.

Ciltte sivilcelenme ve yağlanma​

Vücutta meydana gelen yüksek androjen seviyeleri nedeniyle ciltte yağ üretimi artmaya bağlar. Bu durum özellikle yüz, sırt ve göğüs bölgelerinde sivilce oluşumuna neden olabilir.

El üstünde oluşan lekelenmeler​

Cilt pigmentasyonunu etkileyen PKOS, ellerin üstünde ve vücudun diğer bölgelerinde kahverengi lekelere sebebiyet verebilir.

Saç dökülmesi​

PKOS, zaman içerisinde kafa derisinde yer alan saç köklerini zayıflatabilir. Bu durumda genellikle erkek tipi saç dökülmeleri görülür. Saçlar eskisi kadar yoğun görünmeyebilir.

Ses kalınlaşması​

Kadınlarda PKOS nedeniyle ses kalınlaşması görülme olasılığı vardır. Bu durum androjen seviyelerinin aşırı yükselmesi durumunda meydana gelir.

Göğüs ölçüsünde meydana gelen değişiklik​

PKOS sebebiyle oluşan hormonlarda dengesizlik durumunda göğüslerde küçülme ve asimetrik problemler görülebilir.

Ense, koltuk altı ve kasık cildinde hafif kadifemsi bir görüntü​

Vücutta oluşan insülin direnci durumunda cildin bazı bölgelerinde kalınlaşma ve kadifemsi bir görüntü oluşabilir.

Depresyon​

PKOS’u olan kadınlar, kilo artışı yaşayarak oluşan fiziksel değişimden dolayı kendi görüntülerini beğenmeyebilirler. Bu da kişide psikolojik olarak depresyon, kaygı ve özgüven sorunlarına neden olabilir.

Polikistik over sendromu (PKOS), doğurganlık çağındaki kadınlarda çok yaygın görülen, yumurtalıklarında çok sayıda küçük kist, androjen seviyelerinde artış, adet döneminde düzensizlik, tüylenme, akne ve kısırlığa neden olabilen dengesiz hormon seviyeleriyle ilişkili hormon bozukluğudur. Genetik olduğu düşünülen bir yumurtlama problemidir.

Polikistik over sendromu belirtileri kist sayısına ve şiddetine bağlı olarak farklılık gösterir. PKOS tedavi edilmediği durumda birçok hastalığın oluşumuna yol açabilir. Bu yüzden kadınların her yıl düzenli olarak jinekolojik muayenelerini yaptırmaları önemlidir.

Tüp bebek merkezlerine başvuran kadınların yaklaşık %20'sinde yumurtlama problemi mevcuttur. PKOS, yumurtlama problemlerine sebep olan en önemli durumdur. Kilosu normalin üzerinde olan, tüylenmede artış ve düzensiz adet gören kadınlar Polikistik over sendromundan şüphelenmeli, bir uzmana başvurup gerekli muayene, tetkikler ve ultrason yapılarak durum açığa kavuşturulmalıdır.

Beslenme ve yaşam tarzında yapılacak bazı değişiklikler, kişinin belirtileri hafif atlatmasını sağlayabilir. Bu anlamda ağır sporlardan kaçınılması ve bol su tüketimi oldukça önemlidir. Beslenme programında ise protein ve yağ ağırlıklı gıda tüketimi yerine Akdeniz usulü beslenmek oldukça avantaj sağlayabilir.

Organ yetmezliği ve buna bağlı nakil durumları en ciddi komplikasyondur. Bunun yanında idrar yollarında yaşanılan sorunlar ve ağrı semptomları, kişinin günlük aktivitelerini engelleyebilir. Damar içi basıncının yükselmesi ise beyin ve kalp fonksiyonlarının bozulmasına da neden olabilir.

Hamilelik sırasında bazı hormon değerlerinin yükselmesi, biyokimyasal değişiklikleri gündeme getirir. Özellikle kan basıncının yükselmesi, kişilerde süzme işlevini negatif etkileyebilir. Bu rahatsızlığı olan kişilerde hamilelikte hipertansiyon riski oldukça fazladır.

Eğer hastalık ilerler ve kistlerin boyutları büyürse organın fonksiyonu bozulabilir. Organın işlevlerini yerine getiremediği durumlarda böbrek yetmezliği belirtileri söz konusu olabilir. Bu anlamda fonksiyonlarının iyileştirilememesi organın yetmezliğini kronik hale gelebilir.

Doğrudan organ performansını etkileyen rahatsızlıkta su kaybının yüksek olduğu sporlardan kaçınılması tavsiye edilir. Bunun yanında stres yönetimi ve meditasyon, hastanın hayat kalitesini artırmasında olumlu etki yapabilir. Ayrıca vücut kan basıncını değiştirebilen hava sporları ve dalış faaliyetlerinden uzak kalınması kritiktir.