Nöropati için yapılacak egzersizler hastaya bireysel olarak hastalığın şiddeti, hareket etme kabiliyeti, yaşı, genel durumu göz önünde bulundurularak önerilir.

Fizik tedavi yöntemlerinin nöropatide önemli bir yeri vardır. Hastanın genel durumu, şikayetleri, muayene bulguları, EMG sonucu göz önüne alınarak fizik tedavi yöntemi seçilmekte ve uygulanmaktadır.

Nöropati için kullanılan birçok ilaç çeşidi bulunmaktadır. Bunların çoğu altta yatan mekanizmalara yönelik veya hastanın şikayetlerinin azaltılması için verilmektedir. Hangi ilaca başlanacağı nöroloji hekimi tarafından hastaya göre belirlenmektedir.

Nöropati en çok diyabet hastalığı, metabolik bozukluklar, enfeksiyonlar, bağışıklık sistemi hastalıkları ile kanser ve genetik hastalıklarla ilişkisi bulunmaktadır.

Nöropatinin tedavisi altta yatan soruna bağlı olarak belirlenmektedir. En sık diyabet yani şeker hastalığına bağlı olduğu için, öncelikle kan şekerini kontrol altında tutmak önemlidir. Şeker hastalığı söz konusuysa hastanın şikayetlerine yönelik gerekirse ağrı kesici özellikli ilaçların ve sinir hasarını onarabilecek ilaçların kullanılması önerilir.

Kronik böbrek yetmezliğinde görülen nöropati vücutta biriken toksik maddelere bağlıdır. Bu maddeleri vücuttan uzaklaştırmak amacı ile verilen ilaçlar ve gerekirse diyaliz işlemi, nöropatinin iyileşmesine katkıda bulunmaktadır.

Genetik nöropatilerde maalesef etkili bir tedavi bulunmamaktadır ve tedavilerin çoğu halen deneysel aşamadadır. Burada hastaya özel fizik tedavi ve şikayetlerini azaltmak için semptomatik tedavi uygulanabilmektedir.

Nöropatinin teşhisi hastanın şikayetleri, klinik muayenesi, laboratuvar tetkikler ve EMG (elektromiyografi) testi ile konulur. Nöropatinin teşhisinde EMG çok önemli bir tanı yöntemidir. Bu yöntemde hastanın kol ve bacaklarına ince elektrodlar (kablolar) bağlanarak ve düşük dozda elektriksel uyarılar verilerek, periferik sinirlerin kalınlığı, sinir kılıfının hasarlı olup olmadığı, sinirin elektriksel akımının normal olup olmadığı değerlendirilir.

Nöropatiye genellikle yaralanma, enfeksiyon, diyabet gibi hastalıklar, ilaç kullanımı, toksinler, vitamin eksikliği, metabolik ya da kalıtsal durumlar neden olur.

Nöropatinin yaygın nedenleri şunlardır:

Diyabet (şeker hastalığı):
Periferik nöropatinin en sık nedenleri arasındadır. Yüksek kan şekeri sonucu bazı metabolik süreçler tetiklenmekte, sinirleri besleyen damarlarda tıkanıklık oluşmaktadır.

Metabolik yan maddelerin sinirler üzerinde birikimiyle oksijen yetersizliği, sinirlerin kanlanma bozukluğu nöropatiye neden olabilmektedir. Bu süreçte sinirlerin ana gövdesinde, sinirlerin uçlarında ve sinirleri saran kılıflarda hasar oluşmaktadır.

Türkiye’de her 100 kişiden 14’ü şeker hastasıdır. Şeker hastalarının en az yarısında ise nöropati oluşma olasılığı bulunmaktadır.

B12 vitamini, folik asit veya diğer B grubu vitaminlerinin eksikliği:
Vücutta B12 vitamini eksikliği nedeniyle zamanla unutkanlık ve demans ortaya çıkabilir. Ek olarak özellikle duyusal sinirlerde periferik nöropati ve omurilikte hasar oluşabilmektedir.

Kemoterapi ilaçları:
Kanser tedavisi için kullanılan kemoterapi ilaçları nöropatiye yol açabilmektedir.

Entoksikasyonlar:
Tarım ilaçları, tiner, solvent gibi çözücü maddeler, cıva ve kurşun gibi ağır metallere maruz kalmak periferik nöropatiye neden olabilmektedir.

Kanser:
Kanser hücrelerinin salgıladığı bazı maddeler sinirlerde hasara yol açabilmektedir. Bazen kanser tanısı konulmadan önce, hastada nöropati bulguları ortaya çıkmaktadır.

Aşırı alkol kullanımı:
Aşırı alkol kullanımı özellikle alt ekstremitelerde hakim duysal, küçük çaplı lif tutulumu ile giden nöropatinin nedenidir.

Kronik böbrek yetmezliği:
Böbrek yetmezliği nedeniyle kandaki ürenin yükselmesi ve elektrolit (Na, K, Ca, Mg) dengesizlikleri nöropatiye neden olabilmektedir.

Karaciğer yetmezliği:
Karaciğer yetmezliği nedeniyle ortaya çıkan siroz nöropatiye yol açmaktadır.

Enfeksiyonlar:
Sinirlerle ilişkili olan, zona, HIV, Lyme, CMV, EBV enfeksiyonu nöropatiye neden olabilmektedir.

Bağ dokusu hastalıkları:
Romatizmal kaynaklı hastalıklarda nöropati oluşabilmektedir. Romatoid artrit, Sjögren sendromu, PAN, SLE gibi hastalıklarda çok sık nöropati görülür.

Kalıtsal nöropatiler:
Kalıtsal nedenlere bağlı olarak gelişen bu nöropatiler, çocukluk çağında başlamakta ve ilerlemektedir. En sık görülen örneklerden biri Charcot- Marie-Tooth hastalığıdır.

Nöropati, yaralanma, enfeksiyon, diyabet gibi hastalıkların vücudun bir yada daha fazla bölümünde ağrı, karıncalanma, uyuşma güçsüzlüğe yol açtığı periferik sinir sistemindeki sinir hasarıdır. Nöropati yanma veya sızı şeklinde ağrı, uyuşukluk, karıncalanma, kas zayıflığı veya kaslarda körelme ile kendini gösterir.

Tümörler çoğunlukla iyi huyludur. Ancak kötü huylu tümörlere de rastlamak mümkündür. Kısaca kalıtsal ve doğumsal bir hastalık olarak kabul gören bu hastalık yaşam boyu tedavilerle desteklenmelidir.

Cafe au lait olarak adlandırılan lekeler dilimizde sütlü kahve lekeler olarak ifade edilmektedir. Lekelerin bu renklerden oluşmasından dolayı bu isimle anılmaktadır. Lekeler ciltten kabarık olmayacak şekildedir. Birkaç santimi aşmayacak büyüklüktedirler.

Lazer uygulaması cildin belirli yerlerinde çıkan sütlü kahve tarzında lekeler için uygulanmaz. Çoğu zaman hastalar bu durumu karıştırır. Lazerli tedavi nörofibromları yok etmek için uygulanabilir.

Özellikle çok sayıda nörofibromu olan hastalarda cerrahiye alternatif olarak kullanılabilir. Ancak kalıcı bir yöntem sayılmaz Nörofibromlar tekrarlayabilir ve bunları kökünden yok edecek bir yöntem günümüzde bulunmamaktadır.

Tam iyileşme sağlayacak bir tedavisi bulunmamaktadır. Hastalıklı gen üzerinde uygulanabilecek herhangi bir tedavi şekli olmadığı için genel olarak ortaya çıkan belirtilerin giderilmesine yönelik tedaviler uygulanır.

Ağrı varsa ağrı kesiciler kullanılabilir, tümörler büyüyerek sinirlere bası yapar ve ağrı-fonksiyon kaybı gibi belirtilere yol açarsa cerrahi olarak çıkarılabilir. Kısaca burada uygulanacak tedavi yöntemleri nörofibramotozis kaynaklı sorunların giderilmesi yönünde olacaktır.

İşitme kaybı var ise işitme cihazı kullanabilir veya kohlear veya beyin sapı implantı takılabilir. Kas ve iskelet sisteminde herhangi bir probleme yol açtığında ise yine aynı şekilde hastalık veya duruma göre tedavi şekilleri önerilir.

Tanı konurken göz muayenesi, kulak ve denge muayenesi, genetik test yapılabilir, tümörlerin ve kemik anormalliklerinin tespiti için röntgen, tomografi ve MR gibi görüntüleme yöntemleri kullanılabilir.

Göz muayenesi; Tipik normal göz muayene türüdür. Cihaz karşısında oturan kişi ve karşı tarafına geçen hekim buradan gözü daha net inceler. Burada önemli olan yapılacak ölçümler ve hekimin ön görüsü ile sonuç elde edilir.

Denge muayenesi; Nöroloji hekimi tarafından nörolojik muayene yapılırken denge muayenesi de yapılır.

Genetik test; Alınan kan örneği ile laboratuvar ortamında inceleme sağlanır. Bu incelemede temel amaç Nörofibromatozis gen mutasyonu olup olmadığına bakılır.

Röntgen; Küpe, saat vb. metal içeren aksesuarlar çıkarılır. Makinenin içerisine kişi yerleştirilir. Kişi hareketsiz kalarak bu sürede bekler. Kısa sürede çekilen görüntü yaklaşık 15-20 dk sonra sonuç halinde çıkar.

Tomografi; Saat, küpe, bilezik vb. takıların çıkarılması gerekir. Kişi sedyeye yatar ve ışın tüpü etrafında dönerek görüntüleme işlemini gerçekleştirir. Genel olarak birkaç dakika içerisinde görüntüleme sağlanır. Ekstrem durumlarda 25-30 dk içerisinde çekilebilir.

MR; Manyetik Rezonans Görüntüleme ya da Emar olarak da bilinir. Bilgisayarlı görüntüleme tekniklerinin arasında yer alır. Rahat giysilerin giyilmesi önerilmektedir. MR çekimi esnasında üzerinizde katiyen metal aksesuar bulunmamalıdır. Raylı sistemi bulunan bir yatağa sırt üstü uzanan kişi cihaz içine yerleştirilir. Görüntü kalitesinin bozulmaması için çekim esnasında çok kısa bir süre zarında kişilerin nefesini tutması gerekebilir.

Nörofibromatozis (NF) belirtileri kişiden kişiye değişkenlik gösterebilmektedir. Beyin, omurilik tümörleri, görme ve işitsel sinir tümörlerinin görülmesine neden olan Nörofibromatozis, bu tümörlerin nerede olduğuna bağlı olarak da farklı semptomlar göstermektedir.

Örneğin; görme ve işitsel tümörler görme yetisinin azalmasına ve duyma yetisinin azalmasına, kaybına neden olmaktadır. Beyin ve omurilik tümörleri ise kas ve iskelet sistemini olumsuz etkileyeceğinden hareket kayıplarına neden olmaktadır.

Nörofibromatozis belirtileri şunları içerir;

• Kuvvet kaybı,
• Nörolojik problemler,
• Görmede azalma ya da tam kayıp,
• İşitme problemleri,
• Vücutta kahverengi lekeler,
• Epileptik nöbet,
• Dengede durmada zorlanma,
• Kalp ve damar sorunları,
• Bilişsel gelişim sorunları ( öğrenme güçlüğü vb.) belirti sayılabilir.

Genetik bozukluların neden olduğu bir hastalık türü olan nörofibromatozisin, hasta ebeveynlerden bir sonra ki doğacak nesile aktarılması mümkün olduğu gibi ebeveynleri hasta olmayan kişilerde de sonradan ortaya çıkan genetik bozukluklar nedeniyle de görülebilmektedir.

Nörofibromatozis hastalığı olan kişilerde nörolojik problemler, epileptik nöbet, ağrı, dengesizlik, işitme kaybı, kalp ve damar sorunları, öğrenme güçlüğü ve görme yetisinin azalması görülebilmektedir.

Hastalığın etkilediği kişilerin bazılarında şiddetli nörolojik bulgular görülürken, bazılarında ise hafif belirtilerle seyredebilir.

Bu durumda semptomlarının görülme sıklığı ve şiddeti kişiden kişiye değişkenlik göstermektedir. İyi huylu olan bu tümörler zamanla kötü huylu tümörlere dönüşebilmektedir. İki türü bulunmaktadır.

Türler şunları içerir;

• Nörofibromatozis Tip 1; NF1 multisistem tutulumu göstermektedir. Belirtiler genellikle bebeklik veya erken çocukluk döneminde ortaya çıkmaktadır. Sinir kılıflarında oluşan iyi huylu tümörler mevcuttur. Olguların %30-50 si genetik mutasyon sonucu oluşur. Çok sayıda sütlü kahverengi cilt lekeleri, kemik anormallikleri, cilt altındaki tümörlere ait şişlikler, beyin ve omurilikte tümörler görülebilir. Kemiklerde yapıyı bozarak omurga eğriliklerine (skolyoz) neden olabilir.
• Nörofibromatozis Tip 2; NF2, genellikle ergenlikte veya erişkinlik döneminde görülmektedir. İşitme ve dengeyi sağlayan sinirde iyi huylu bir tümör görülür(akustik nörinom). Buna bağlı olarak baş dönmesi, yüz felci, yüzde uyuşma ve işitme kaybı görülebilmektedir. Ek olarak katarakt gibi gözle ilgili bazı bozukluklar ve beyin omurilikte tümörlere bağlı kuvvet kayıpları, felçler ile epileptik nöbetler görülebilmektedir. Cilt lekeleri NF1’e göre daha azdır.

Nöroblastom evreleri şu şekilde sınıflandırılır:

• Evre 1: Tümör köken aldığı organda sınırlıdır, orta hattı geçmez.
• Evre 2: Tümör olduğu taraftaki lenf bezlerini tutmuştur ama orta hattı geçmez.
• Evre 3: Orta hattı geçen bir tümör söz konusudur, orta hattın karşı tarafından lenf bezleri tutulur.
• Evre 4: Yaygın hastalık, uzak organlara metastazlar görülebilir.
• Evre 4S: Bu evrede hasta 1 yaştan küçüktür, ancak karaciğer, deri ve kemik iliğine yayılım vardır.

Nöroblastom, erken teşhis edildiğinde ve uygun tedavi uygulandığında hayatta kalma şansı yüksek bir kanser türüdür. Ayrıca hastalık vücuda yayılmadıysa da iyileşme oranı yüksektir.

Nöroblastom, genellikle çocuklarda görülen, gelişmemiş sinir sistemi dokularında meydana gelen karın şişliğiyle ortaya çıkan pediatrik bir kanserdir.

Nöroblastom tedavisi çocuğun yaşına, tümörün evresine ve şiddetine bağlı olarak değişir. Tümörün yapısı belirlendikten sonra çocuğun ihtiyaç duyduğu tedavi aşamasına geçilir.

Nöroblastom tedavisi genellikle şu yöntemleri içerir:

• Cerrahi operasyon
• Kemoterapi
• Radyoterapi
• Kök hücre nakli
• İmmünoterapi

Nöroblastomda ortaya çıkan belirtilerin nöroblastoma ait olduğunun belirlenmesi için bazı test ve görüntüleme yöntemlerine başvurulur.

Nöroblastom teşhisi için faydalanılan test ve yöntemler şu şekildedir:
Kan ve idrar testleri: Kan ve idrar testleri yoluyla kandaki nöroblastomlar tarafından üretilebilecek hormon düzeyleri ölçülür.

Görüntüleme testleri: Görüntüleme testleri aracılığıyla kanserin vücutta yayılıp yayılmadığının kontrolü yapılır.

Ultrason: Doktor tarafından ultrason yöntemi kullanılarak kandaki tümör varlığı tespit edilir.

Röntgenler: Röntgen yöntemi hem göğüste hem de kemiklerde kanser varlığını araştırır.

Biyopsi: Biyopsiyle dokulardaki tümörden veya kemik iliğinden örnek alınır ve bu örnekler laboratuvara gönderilir. Daha sonrasında kanseri tespit etmek için numune üzerinde bir inceleme gerçekleştirilir.

Diğer tarama türleri: Nöroblastomun vücutta hangi bölgelerde yer aldığı veya uygulanan tedavinin işe yarayıp yaramadığının anlayabilmesi için PET / CT veya MRI taramaları uygulanabilir.

Ayrıca kan hücresi sayısı, karaciğer ve böbrek fonksiyonu ve vücuttaki tuz dengesini ölçen laboratuvar testleri de istenebilir.

Tüm bunların ışığında nöroblastom tedavi edilebilen bir kanserdir. Tedavinin işe yarayıp yaramayacağını belirleyen en önemli faktör, kanserin metastaz durumudur. Nöroblastta tanı yaşı ne kadar küçükse kişinin iyileşme ve hayatta kalma ihtimali de o kadar yükselir.

Annelerin çocukların karnına dokunduğunda hissettiği belirgin şişlik, nöroblastomun ilk belirtisi olarak sayılır.

Tümörün konumuna, şiddetine ve evresine bağlı olarak değişen nöroblastomun başlıca belirtileri yorgunluk, iştah kaybı, ateş, ishal, gözlerde şişkinlik, ciltte solukluk ve özellikle bebeklerde nefes darlığıdır.

Karın şişliğiyle ortaya çıkan nöroblastom belirtileri şöyledir:

• Dokunulduğunda hissedilen belirgin karın şişliği
• Yorgunluk
• İştahın azalması ve kilo kaybı
• Ateş
• İshal
• Gözlerde şişkinlik
• Anemiye bağlı ciltte solukluk
• Özellikle bebeklerde nefes almada zorluk
• Göz çevresinde morluğa benzeyen koyu halkalar
• Sırt ve kemik ağrısı
• Bacaklarda zayıflık ve hareket problemi
• Yüksek tansiyon ve kalp atışında hızlanma

Özellikle 5 yaşın altında çocuk ve bebeklerde yukarıda yer alan belirtilerin şiddetlendiği durumlarda vakit kaybetmeden doktora gidilmesi tavsiye edilir.

Nöroblastom çoğunlukla, çocuğun gelişimi esnasında ve hatta bazen anne karnında nöroblastlardaki gen değişikliklerinden kaynaklanır. Bu değişiklik sonucu, hücreler anormal bir şekilde büyür ve bölünerek çoğalıp kötü huylu tümöre dönüşür.

Bunun dışında nöroblastom, genetik kaynaklı da olabilir. Ailede nöroblastom yaşayan ebeveyn varsa çocukların da riski yaşama ihtimali yüksektir ancak nöroblastom vakalarının çoğunun genetik faktöre bağlı olmadan gerçekleştiği kabul edilir. Ayrıca birçok nöroblastom vakasında herhangi bir neden ortaya konmayabilir.