Lösemi kişilerde özellikle geceleri yaşanan terlemelere neden olur.

Lösemi anemiye neden olur. Lösemi nedeniyle ortaya çıkan kansızlık ile birlikte kişide yorgunluk, nefes darlığı, göğüs ağrısı, ciltte solgunluk ve baş dönmesi gibi belirtiler görülür.

Daha sık hastalanma, şiddetli ve uzun süre enfeksiyonlar löseminin yaygın bir belirtisidir.

Lösemi yaşamı tehdit eden ve hızlıca tıbbi tedavinin uygulanması gereken bir kanser türüdür. Özellikle akut lösemi çocuklarda en sık görülen kanser türüdür ve bu lösemi hücreleri hem olgunlaşmamış hem de olgun kan hücreleri gibi davranabilir.

Lösemi başlangıcı ile görülen erken bulgulardan biri kansızlığa bağlı yorgunluk ve halsizliktir. Hastalık ilerledikçe bu belirtilere, ateş, gece terlemeleri, vücut ve kemiklerde ağrı, boyun, koltuk altı ve kasık bölgesindeki lenf bezlerinde şişme, sık enfeksiyon geçirme, cildin kolayca morarması ve kanaması eşlik eder.

Lösemi (kan kanseri), beyaz kan hücrelerinin hızlı ve anormal derecede çoğalmasına neden olarak, kemik iliğinin kırmızı kan hücreleri ve trombosit üretimini bozan, vücudun enfeksiyonla savaşma yeteneğini engelleyen kanda ve kemik iliğinde oluşan bir kanser türüdür.

Lösemi belirtileri, dinlenmeyle geçmeyen, sürekli hale gelen yorgunluk, kemik ağrıları, ciltte kolay morarma ve kanama, sıklaşan ve uzun süre enfeksiyonlar, yüksek ateş, sıcaktan bağımsız geceleri çok terleme, beklenmedik kilo kaybı ve boyun, koltuk altı ya da kasık bölgesinde şişmiş lenf bezleridir.

Lösemi belirtileri şunları içerir:

• Kemik ve eklemlerde ağrı
• Anemi yani kansızlık
• Halsizlik, yorgunluk ve iştahsızlık
• Hafif efora rağmen nefes nefese kalma
• Tekrar eden yüksek ateş
• Vücudun kanamaya meyilli hale helmesi
• Ciltte noktasal tarzda peteşi denilen kanamalar
• Burun ve diş etinde kanama
• Boyun, koltuk altı ve kasık bölgesindeki lenf bezlerinde şişlik
• Karın ağrısı

Lösemi tedavisi birçok disiplini ilgilendirir. Tam donanımlı hastanelerde yetişkin ve çocuk hematoloji uzmanları tarafından tedavi edilir.

Lösemi tedavi edilen onkoloji merkezi, kemoterapi uygulaması amacı ile iyi yetişmiş bir hemşire ekibi, 24 saat hizmet veren teşekküllü bir kan bankası, enfeksiyon hastalıkları uzmanı, gereğinde ışın tedavisi vermek açısından radyasyon onkolojisi uzmanı ve sofistike laboratuvar alt yapısı bulunması gerekmektedir.

Lösemi tedavi edilebilen bir hastalık olup, son yıllarda keşfedilen pek çok yeni yöntem ile tedavinin başarı oranı da her geçen gün artmaktadır.

Yeni kemoterapötik ajanların keşfi, hedefe yönelik moleküler ilaçlar ve biyolojik ilaç tedavilerinin günlük kullanıma girmesi, gelişmiş radyoterapi cihazlarının geliştirilmesi, kemik iliği nakliyle ilişkili gelişmeler, hastaların yaşam sürelerinin uzatılmasında ve hastalığın tam olarak tedavi edilmesinde büyük aşamalar kat edilmesine sebep olmuştur.

Lösemi tedavisi için akla gelen ilk tedavi yöntemi kemoterapidir. Kemoterapi ilaçlarının tipi, dozu, uygulama yolu löseminin tipine göre farklılık gösterebilir.

Yaklaşık 24 ay süren kemoterapi tedavisi dışında kemik nakli de bazı lösemi türlerinin tedavisinde akla gelen bir diğer yöntemdir. Ülkemizde lösemi tedavisinde ulaşılan başarı oranları, gerek kemoterapi gerekse kemik iliği nakliyle dünya standartlarındadır.

Kronik miyeloid lösemiler 2000 yılından itibaren büyük oranda tedavi edilebilmektedir. Hastalık iyi tanındığından mekanizmayı bozan ilaçlar kullanılmaktadır. Hedefe yönelik tedavi adı verilen bu tedavi ile kemik iliğinde sürekli çoğalan miyeloid kökenli hücrelerin olgunlaşmadan ya da olgunlaşarak kana karışmasını engellemektedir.

İlaçlarla kontrol altına alınamayan hastalarda ise en etkin tedavi yöntemi “allojenik kök hücre nakli”dir. Kök hücre nakli, doku uyumlu kardeş, yakın akraba veya akraba dışı gönüllü bağışçıdan alınan kök hücreler yardımı ile yapılmaktadır. Yavaş seyreden lösemi türü olan kronik lenfositik lösemiler (KLL) için erken evrelerde sadece destek amaçlı tedaviler verilir.

İleri evrelerde veya yüksek riskli hastalarda ilaçlar veya hedefe yönelik antikorlar (immünoterapi) uygulanabilir. Kronik lenfositik lösemi, ileri yaş hastalığı olmasına rağmen 50 yaş öncesinde de görülebilmektedir. Yüksek riskli bu hastalarda da allojenik kök hücre nakli tedavi seçeneklerinden biridir.

Koltuk altı lenf bezlerinde büyüme, ateş, gece terlemeleri, kemik ağrısı, ciltte kırmızı lekeler, kilo kaybı, diş eti kanamaları, tekrarlayan şiddetli enfeksiyonlar, devamlı halsizlik ve yorgun hissetme, sıklaşan burun kanamaları ve nefes darlığı akut lösemi belirtileridir.

Fizksel muayenede bulunan bu bulgular sonrasında yapılacak tam kan sayımı ile akut lösemi teşhisi konabilmektedir.

Tam kan sayımında; normal kan hücre sayılarının azalması ve “blast” adını verilen kanser hücrelerinin sayısında artış olduğu saptanarak, lösemi tanısı rahatlıkla konulabilir.

Kemik iliğinden alınan biyopsi ile de kanser hücreleri tarafından kemik iliğinin tutulduğu görülebilir. Lösemi tanısında zor olan kısım ise kanser türünün tipini belirlemektir. “İmmun fenotipik” yöntemi, çeşitli sitogenetik ve moleküler testler ile farklı tiplerdeki akut lösemileri birbirinden ayırabilir.

Löseminin alt türünün belirlenmesi tedavi sürecini doğrudan ilgilendirdiği için çok önemlidir. Çünkü löseminin tüm alt tipleri için farklı tedavi yöntemleri bulunur.

Eğer hastaya akut lösemi teşhisi konulduysa risk durumları saptanmaya çalışılır. Yetişkinlerde akut lösemi tanısı konulduğunda, hastaların % 70-80’ninden fazlasının yüksek risk grubuna girdiği bilinmekte. Bu da lösemi kontrol altına alınsa bile çok kısa sürede tekrarlayabilir anlamına gelmektedir.

Kan dokularının kanserleşmesi sonucu kan üretilmemesiyle ortaya çıkan enfeksiyon, kanama gibi ciddi şikayetler doğrultusunda lösemi teşhisi için kan ve kemik iliği dokusu örneği alınıp incelemeye gönderilir.

Genellikle basit bir kan sayımı ve kandaki hücrelerin mikroskop altında incelenmesi de tanı için yeterlidir. Ancak kesin tanı kemik iliği biyopsisi ile konulmaktadır.

Lösemi teşhisinde faydalanılan yöntemler şöyledir:

• Fiziki muayene
• Tam kan sayımı
• Kemik iliği biyopsisi
• Göğüs röntgeni veya CT taramaları
• Lomber ponksiyon

Lösemi belirtisi olarak halsizlik ve yorgunluk, gece terlemeleri, ateş, iştahsızlık ve kilo kaybı ile birlikte lenf düğümlerinde şişme, tekrarlayan burun kanamaları, sık yaşanan enfeksiyonlar ve kolayca morarmalar kan kanseri belirtisinin bulgularıdır.

Akut veya kronik löseminin neden olabildiği belirtiler şunlardır:

• Boyun, koltuk altı ve kasık bölgesindeki lenf bezlerinde büyüme
• Halsizlik ve yorgunluk
• Kilo kaybı
• Gece terlemeleri
• Sık enfeksiyon geçirme
• Yüksek ateş
• Eklem ve kemik ağrısı
• Cildin kolayca morarması
• Kırmızı-mor renkte basmakla solmayan deri döküntüleri
• Burun ve diş eti kanamaları
• İştahsızlık

Boyun, koltuk altı ve kasık bölgesindeki lenf bezlerinde büyüme​

Lösemide blast adı verilen kanserli hücreler lenf bezlerine yayılır ve bu lenf bezlerinde büyüme ve şişmeye neden olur. Özellikle baş, boyun, koltuk altı ve kasık bölgesinde ısrarla büyüyen, 2 santimetrenin üzerindeki ve ağrısız lenf bezleri lösemi için yaygın belirtilerden biridir.

Aşırı yorgun hissetme​

Lösemi kemik iliğinin görevini yapmasını engellediği için alyuvar oluşumu çok az olur ya da oluşturamaz, buna bağlı olarak da kansızlık ortaya çıkar.

Kansızlığa neden olan löseminin en temel belirtilerinden biri halsizlik, yorgunluk ve iştahsızlıktır. Merdiven çıkma gibi ufak bir eforda dahi nefes nefese kalınabilir.

İştahsızlık ve kilo kaybı​

Lösemi hücreleri mideye baskı yapabilir, dalak büyümüşse beyne tokmuş gibi yanlış sinyaller göndermeye neden olabilir. Bu durum da normalden daha az yenmesine neden olur.

Diğer yandan lösemi doğrudan kilo kaybına neden olabilen bir hastalıktır çünkü vücudun normalde depoladığı ve kullandığı enerjiyi harcar, bu da iyi beslenilse bile kilo kaybı yaşanmasına neden olur.

Gece terlemeleri​

Löseminin bir başka tipik belirtisi gece terlemeleridir. Vücut lösemi ile mücadele etmeye çalışması nedeniyle ısınır. Bu da lösemi de ateş ve gece terlemelerine neden olur.

Sık enfeksiyon geçirme ve vekrarlayan yüksek ateş​

Lösemi hastalığında kırmızı kan hücresi sayısındaki azalma vücudun enfeksiyonla savaşma kapasitesini sınırlayacağı için enfeksiyonlara duyarlı hale gelinir ve sıklaşan enfeksiyonlar yaşanır.

Enfeksiyona bağlı olarak antibiyotik tedavisine yanıt vermeyen, yükselen ve tekrar eden ateş lösemiye işaret eden bir diğer tipik belirtidir.

Eklemlerde ve kemiklerde ağrı​

Lösemi yani kan kanseri ilk olarak kemik iliğinde başlar, kemik iliği tutulduğu zaman lösemi hastalarında görülen ilk belirtilerden biri eklemlerde ve kemiklerde ağrıdır. Ayrıca kemik ve eklemlerde ağrı yanı sıra şişme ve ısı artması da olabilir.

Vücudun kanamaya meyilli hale gelmesi​

Trombosit üretimindeki düşmeye bağlı vücut kanamaya yatkın hale gelir. Vücutta kolayca morarma ve kanamalar yaşanmaya başlar. Ciltte noktasal tarzda peteşi denilen kanamalar görülür.

Kırmızımsı mor renkte, basmakla solmayan deri döküntüleri, çarpma, düşme gibi bir travma sonucu deri altında kan birikmesi, burun ve diş eti kanamaları da lösemiyi işaret eden semptomlardır.

Bazı organlarda büyüme ve karın ağrısı​

Löseminin neden olduğu etkilerden biri de karaciğer ve dalak gibi organlarda büyümedir. Karaciğer ve dalağın büyümesi karnı gerebilir ve bu da karın ağrısına sebebiyet verebilmektedir.

Çocuklarda Lösemi Belirtileri Nelerdir?​

Tüm çocukluk kanserleri göz önüne alındığında bu kanserlerin yaklaşık yüzde 30’unun lösemi olduğu görülmektedir. Çocukluk çağı kanserleri ve lösemi sıklıkla 2-5 yaş ya da 5-10 yaş aralığında görülmektedir.

Çocuklarda löseminin çok kapsamlı klinik bulguları olsa da bazı belirtiler hastalığı daha çok ele verir.

Çocuklarda lösemi belirtileri şöyle sıralanabilir:

• İştahsızlığa bağlı hızlı kilo kaybı
• Cilt renginde solukluk
• Vücutta morluklar
• Karında şişlik
• Eklem ağrıları
• Uzun süre devam eden inatçı ateş

Diğer yandan çocuklarda löseminin nedenlerinden biri de D vitamini eksikliği olarak kabul edilir. Erken yaşta görülen raşitizm ve buna bağlı olarak ortaya çıkan D vitamini eksikliğinin kanser üzerinde etkili olduğunu gösteren çok sayıda çalışma bulunmaktadır.

Bu nedenle çocukların uygun hava şartlarında ve uzmanların önerdiği saatlerde güneş görmesi çok önemlidir. Lösemide genetik faktörlerin önemi de göz ardı edilmemelidir.

Lösemi’ye, kemik iliğinde ki hücre DNA'larının mutasyona uğraması sonucu normal çalışamaması veya vücutta ki beyaz kan hücrelerinin sayısındaki artışın neden olur.

Bunu etkileyen faktörler arasında sigara tüketimi, radyasyon veya kimyasala fazla maruz kalmak, genetik faktör, down sendromu, beslenme bozuklukları ve daha önce alınan kemoterapi tedavileri yer almaktadır.

Lösemiye neden olan durumlar genel hatlarıyla şunları içerir:

• Aşırı sigara ve alkol tüketimi
• Çok fazla radyasyon veya belirli kimyasallara maruz kalmak
• Genetik faktör
• Down sendromu
• Beslenme bozuklukları
• Daha önce alınan kemoterapi veya radyasyon tedavisi
• Öpücük hastalığı
• Katkı maddesi içeren gıdalar
• Hava kirliliği
• Çürüyen ve bozulan besinler

Aniden ortaya çıkan ve hızlı ilerleyen lösemi türü akut lösemi, yavaş seyreden lösemi türü ise kronik lösemi olarak adlandırılır.

Akut lösemiler de akut lenfoblastik lösemi (ALL) ve akut miyeloblastik lösemi (AML) olmak üzere kendi ikiye ayrılır. Diğer yanda kronik lösemiler de Kronik Lenfositik Lösemi (KLL) ve Kronik Miyeloid Lösemi (KML) olmak üzere kendi alt gruplarına ayrılmaktadır.

Lösemi çeşitleri arasında akut lösemiler son derece ani, agresif ve hızlı ilerleyen bir kan kanseri türüdür. Akut lösemi, zamanında tanı konulup tedaviye başlanmazsa, günler veya haftalar içinde hastanın kaybedilmesine neden olabilir.

Kronik lösemi ise çok yavaş seyirde uzun süre sessizce kalabilir ve yıllar içinde ilerleme gösterebilir.

Akut lösemi​

Lösemi hücrelerinin hızla bölünüp hastalığın hızlı ilerlediği lösemi türü akut lösemi olarak açıklanır. Akut lösemisi olan kişiler, lösemi hücrelerinin oluşmasından sonraki haftalar içinde kendilerini hasta olarak hisseder. Özellikle çocuklarda en yaygın olarak görülen lösemi türü olan akut lösemi tedavi edilmezse ciddi tehdit içerir.

Kronik lösemi​

Çoğunlukla bu lösemi hücreleri hem olgunlaşmamış hem de olgun kan hücreleri gibi davranır. Bazı hücreler, olmaları gereken hücreler gibi işlev görecek noktaya kadar gelişir; ancak normal hücrelerin yaptığı kadar değildir.

Hastalık tipik olarak akut lösemiye kıyasla daha yavaş bir şekilde seyreder. Kronik lösemisi olan hastalar yıllarca fark edilebilen belirtiler göstermeyebilir. Kronik lösemi erişkin kişilerde çocuklara göre daha sık görülür.

Kan kanseri olarak da bilinen lösemi, kemik iliği ve lenfatik sistem gibi kan oluşturan dokularda olgunlaşmamış veya anormal şekilde lökosit (beyaz kan hücresi) üretimine neden olarak normal kan hücrelerinin üretimini baskılayan kötü huylu ve ilerleyici bir hastalıktır.

Leukemia olarak da bilinen lösemi (kan kanseri) öncelikle kemik iliğini, daha sonrasında da tüm organları etkiler.

Olgunlaşmış akyuvarların kontrolsüz artışına bağlı şekilde gelişirse kronik ve yavaş seyirlidir. Olgunlaşmamış akyuvarların kontrolsüz artışına bağlı gelişenler ise akut yani hızlı seyirli olarak tanımlanır.

Hızlı seyirli olan kan kanserleri sıklıkla ani ve hızlı başlangıç gösterip özellikle 1-2 ay içerisinde klinik bulgu ve belirti verir. Uzun süren ve dinlenmeyle geçmeyen yorgunluk, enfeksiyon geçirme sıklığında artış, ateş ve gece terlemeleri, daha kolay morarma ve kanama, kilo kaybı, boyun, koltuk altı veya kasıktaki lenf düğümlerinde şişme, nefes darlığı ve hasta hissetmek lösemi hastalığının belirtileridir.

Bu belirtiler ortaya çıktıysa hızlıca uzman hekimce kontrol edilmeli, teşhis konulmalı ve en kısa sürede tedaviye başlanmalıdır.

Lohusa hummasına bazı bitkilerin iyi geldiği gibi yanlış bir inanç vardır. Özellikle civanperçemi, sarı yonca, aslanpençesi gibi bitkilerin bu sorunu yok etmede herhangi bir etkisinin olduğu kanıtlanmış bir bilgi değildir.

Lohusa humması için uzman hekim kontrolünde yapılacak erken antibiyotik tedavisi hayati önem taşımaktadır.

Tedavi sürecinde kadınların kişisel hijyene dikkat etmeleri ve dinlenmeye önem vermeleri hastalığın olumsuz etkilerine karşı iyi gelen uygulamalardır. Ancak halk arasında uygulanan bazı batıl inançlar bu soruna çözüm olmamaktadır. Anneye kurdele bağlamak, şerbet içirmek gibi yöntemlerle hastalık tedavi edilememektedir.

Bakteriler, parazitler ve özellikle virüsler vücuttaki ısı regülasyon merkezini etkilenerek ateşin yükselmesine neden olur. Ateş ve üşüme enfeksiyon kaynaklı hastalıkların önemli bir belirtisidir.

Doğumdan sonraki ilk 24 saatten sonra ortaya çıkan belirtileri nedeniyle hastaneden çıkmamış olan annelerin tedavisi için çok erken davranılmaktadır.

Enfeksiyon kaynaklı hastalıkların tedavisinde kullanılan antibiyotiklerin olumlu etkileri çok kısa zamanda görülmektedir. Lohusa humması için de uygun antibiyotik uzman hekim kontrolünde verilerek vücuttaki enfeksiyon seviyesi düşürülmektedir. Antibiyotik kullanımı 7-10 gün arasında sınırlıdır.

Antibiyotikler, uzman doktorun enfeksiyona neden olduğundan şüphelendiği bakteri türüne göre ayarlanmaktadır. Doğum sonrası dönem boyunca iyi bir hijyen sağlamak esastır.

Dış genital bölgeyi günde en az 2 veya 3 kez yıkamak ve dezenfekte etmek gerekir. En şiddetli enfeksiyon vakalarında annelerin hastaneye yatırılması gerekebilir.

Doğum yapacak olan anne adaylarının gebelik döneminde lohusa humması hakkında bilgilendirilmesi önemlidir.

• Doğum yapılacak hastanenin araştırıldıktan sonra belirlenmesi gerekir. Hastanenin fiziki alt yapısı, hijyenik koşullarının yüksek düzeyde olması belirleyici nedendir. Konusunda uzman hekimlerin olduğu tam donanımlı hastaneler tercih edilmelidir.
• Gebelik dönemi boyunca vajinal muayene yapılmalı, hijyen konusunda özen gösterilmelidir.
• Gebeliğin son aylarında cinsel birliktelikten kaçınılmalı, olduğu durumlarda ise hijyene dikkat edilmelidir.
• Gebelik döneminde anne adaylarının düzenli ve dengeli beslenerek bağışıklık sistemini yüksek tutması gerekir.

Doğum sonrası dönemde bu sorunun en belirgin göstergesi yüksek ateştir. Yüksek ateşin var olup olmadığını anlamak için vücut ısısı ölçülür.

Vücut ısısının 38 derece (santigrat) ve üstünde olması, yüksek ateşin en az 12 saat aralıklarla yapılan en az iki ölçümde belirlenmiş olması gerekir. Yeni doğum yapmış kadınlarda görülen lohusa hummasının başka belirtileri de bulunmaktadır.

• Genel halsizlik hali.
• Ciltteki belirgin solgunluk.
• Sürekli olarak soğuk terleme.
• Ateş nedeniyle titreme.
• Kalpteki ritmin bozulmasıyla ortaya çıkan taşikardi.
• Baş, bel ve boğaz ağrısı.
• Bol ve kötü kokulu lochia (lohusa dönemine özgü vajinal salgılar).
• Karın ağrısı ortayı çıkması.

Genel olarak, lohusalık enfeksiyonları doğum veya lohusalık sırasında hijyenik bakım eksikliğinin bir sonucu ortaya çıkmaktadır. Ancak bazı durumlar da lohusalık hummasına neden olmaktadır.

• Rahim içinde, özellikle plasentanın 9 aylık gebelik boyunca demir attığı endometriumda bulunan bakteriyel bir enfeksiyondur. Ateşin yanı sıra genellikle alt karın ağrısı, genişlemiş ve ağrılı rahim, devam eden kanama ve kötü kokulu akıntı ile kendini belli etmektedir. Dünya genelindeki vakaların sadece % 15’inde geç kalınmaktadır.
• Gebelik döneminde ya da doğum sırasında geçirilen zatürre, anjin ve grip gibi ağır hastalıklar neden olabilmektedir.
• Vajinal doğumlar sırasında doğum kanalının en son bölümünde yırtıkları önlemek ve doğumu hızlandırmak için yapılan kesi (epizyotomi) ile sezaryende yapılan karın kesisi enfeksiyon sürecini başlatmaktadır. Ameliyattan sonraki ilk 7 gün içinde ortaya çıkan bu duruma müdahale edilmediğinde tehlikeli sonuçları ortaya çıkmaktadır.
• Emzirmeye bağlı olarak memede başlayan enfeksiyon etkilidir. Enfeksiyon kaynağı bebeğin ağzındaki mikroorganizmalardır. Emziren annelerin % 2-10’nunda genellikle emzirmenin başlangıcından 2-3 hafta sonra görülebilmektedir.

Doğumdan sonraki günlerde kadınları etkileyen lohusa humması hızla ilerleyerek şiddetli karın ağrısı, ateş ve halsizlik gibi akut semptomlara neden olabilmektedir.

Yeni doğum ya da düşük yapmış kadınlarda görülen ve halk arasında ‘albastı’ olarak bilinen loğusa humması, tedavi edilmediği zaman ölümlere neden olan bir sorundur.

Doğum sırasında hijyene dikkat edilmemesi sonucunda idrar yollarının iltihaplanması ve ateşin yükselmesiyle ortaya çıkmaktadır. İltihabın kana karışma ihtimali nedeniyle önemli sorunlara yol açmadan takip ve tedavi edilmesi gerekmektedir.

Lohusalık enfeksiyonu olarak da bilinen bu durum geçmişte anne ölümlerinin ana nedenlerinden biriydi. Günümüzde doğum sonrası enfeksiyonlar iyi kontrol edilmektedir. Antibiyotiklerin uygulanması, puerperal ( doğumdan sonraki dönem) ateşin sıklığını ve şiddetini azaltmada başarılı olmaktadır.

Listeria bakterisi 4°C ile 37°C arasındaki sıcaklıklarda üreyen bir yapıdadır. Bu nedenle buzdolabı sıcaklığında bile çoğalabilir. Ancak, 70°C ve üzerindeki sıcaklıklarda pişirme ile etkisiz hale geldiği görülür. Bakteri dondurulma koşullarında ölmez fakat üremesi durdurulabilir.

Listeria enfeksiyonu hamilelik esnasında oluştuğunda bebekte ciddi sağlık problemlerine neden olabilir. Enfeksiyon, düşük, erken doğum veya ölü doğum gibi risklere yol açarak anne adayının sağlığını da etkiler. Ayrıca, enfekte bebekte ciddi sağlık sorunları, menenjit veya kan dolaşımı enfeksiyonu gibi durumların da görülmesine neden olur.

Bağışıklık sistemi zayıf kişilerin ya da hamilelerin, tükettiği besinlere, içtiklerine dikkat etmelerinin yanında saklama ve hazırlama şekli de önemlidir.

Listeria enfeksiyonuna karşı korunmanın yolları şöyle sıralanabilir:

• Pastörize edilmemiş süt ürünleri ve meyve sularından kaçının
• Çiğ meyve ve sebzeleri bol suyla yıkayın
• Deniz ürünleri ve şarküteri etlerini iyi bir sıcaklıkta pişirmeye özen gösterin
• Dondurulmuş ürünleri açtıktan sonra buzdolabında muhafaza edin
• Mutfak gereçlerini sabun ve sıcak su ile yıkayın
• Özellikle et ve tavuk gibi gıdaları güvenli bir şekilde pişirin.
• Pişmiş ve çiğ gıdaları ayrı saklayın
• Son kullanma tarihi geçmiş gıdaları tüketmekten kaçının
• Açılmış ambalajlı ürünleri belirtilen süre içinde tüketin
• Yemek hazırlamadan önce ve sonra ellerinizi sabunla yıkamayı unutmayın
• Çapraz bulaşmayı önlemek için çiğ ve pişmiş gıdalar için ayrı mutfak gereçleri kullanın
• Özellikle hamilelik döneminde riskli gıdalardan uzak durun
• Dışarıdan hazır yemek alırken hijyenik koşullarda hazırlandığından emin olun