Bu işlemin avantajları, tekrar tekrar uygulanabilmekte, gözle göremediğimiz veya el aletleriyle uzanamadığımız kemik içindeki uç noktalara kadar basınçlı püskürtme yönteminde erişilebilmekte, vücuda toksik etkisi olmadan güvenle kullanılabilmektedir.

Kötü huylu kemik tümörleri tedavisinde eskiden etkilenen uzvun tamamen çıkartılması yöntemi uygulanmaktaydı. Cerrahi yöntemlerin gelişmesi ve kemoterapi tedavisi sayesinde uzuv kaybının önüne geçilerek protez cerrahileri gündeme geldi. Ancak protezlerinin ömrü ve maliyeti nedeniyle biyolojik yöntemler son yıllarda kemik tümörü tedavisinde ön plana çıkmaktadır.

Kötü huylu kemik tümörlerinin tedavisinde uygulanan sıvı nitrojen (azot) tedavinin avantajları şu şekilde sıralanabilir;

• Biyolojik yöntem olan bu teknikte iyileşme protez cerrahisine göre daha yavaş olsa da hasta bütün ömrü boyunca kendi kemiğiyle yaşayabilmektedir. Protez ameliyatı ve protez ömrü göz önüne alındığında özellikle çocuk hastalarda bu çok önemli bir avantaj olarak görülmektedir.
• Protez ameliyatlarından sonra kemik defektleri yaşanabilmektedir. 2. veya 3. protez ameliyatlarından sonra protez cerrahisi için kullanılacak uygun kemik hacmi kalmayabilmektedir. Bu olumsuzlukların önüne geçerek kişinin kendi kemiğiyle yaşama olanağı vermektedir.
• Her ameliyatta olduğu gibi bu ameliyatlarda da enfeksiyon riski bulunmaktadır. Ancak ilk birkaç ay sonrasında enfeksiyon beklenmemektedir. Protez ameliyatlarında enfeksiyon yaşanırsa protez tamamen çıkartılması gerekebilmektedir. Bu maliyet anlamında hastaya bir yük getirirken ameliyatta kullanılacak sağlıklı kemikte azalmaktadır.
• Bu ameliyatlardan sonra kemik kaynayana kadar dikkat edilmesi gerekir. Bu iyileşme sonrasında hastanın her hangi bir şeye dikkat etmesine gerek yoktur. İlk 1-2 yıl sonrasında hasta agresif sporlar dahil bütün hareketleri normal olarak yerine getirebilmektedir.

Tamamen iyileşme 1 – 2 yıl sürebilmektedir. İlk bakışta bu bir dezavantaj gibi görülmekle birlikte hastanın bir ömür boyu kendi kemiğiyle yaşaması önemlidir.

Bu tedavide hasta seçimi çok önemlidir. Uygun hastalarda başarılı sonuçlar alınmaktadır.

• Kötü huylu kemik tümörü olan hastalarda öncelikle kemoterapi ve bazen radyoterapi uygulanarak hem mevcut tümörlü dokuda hem de olası serbest dolaşan vücuttaki tümör hücreleri öldürülmeye çalışılır. Ameliyat öncesi uygulanan kemoterapi tümörün boyutlarında küçülme sağlarken kanserin de kontrol altında tutulmasına olanak sağlamaktadır.
• Kemoterapinin ardından ameliyatla kötü huylu kemik-tümör dokusu çıkartılır. Tümör bölgesindeki kontrolü sağlamak için kanserden etkilenen kemik çıkartılır. Çıkarılan kemik kanserli yumuşak dokulardan tamamen temizlenir. Bu sırada çıkartılan tümörlü dokular patolojiye gönderilerek hastanın ameliyat öncesi uygulanan kemoterapinin ne kadar etkili olduğu da belirlenir.
• Kötü huylu tümörün etkilediği ve ameliyatla yerinden çıkartılan kemik sıvı azot içinde 20 dakika kadar bekletilir. Bu uygulama ile kemik tamamen ölü hale getirilir. 20 dk kuru ortamda ve 30 dk da serum fizyolojik içinde bekletilerek donmuş ve ölü kemiğin çözünmesi beklenir. Kemiğin ölü hale gelmesi kanser hücrelerinin de yok olması anlamına gelmektedir.
• Bu ameliyatları kemik tümörü konusunda deneyimle cerrahların yani sıra yine konusunda çok deneyimli mikro cerrahi uzmanlarının da bulunması gerekmektedir. İskelet görevi görmesi için yerine konulan kemiğin tekrar canlanabilmesi için vücutta yedek olarak tanımlanabilen kemiklerden uygun olanı damarları ile birlikte çıkartılarak cansız kemiğin içine yerleştirilir. Mikro cerrahi olarak gerçekleştirilen bu operasyon sırasında küçük damarların dikilmesi çok önemlidir.
• Ameliyat sonrasında cansız kemik, içine yerleştirilen canlı kemik sayesinde kanlanarak eski haline gelebilmektedir.

Sıvı nitrojen tüm kötü huylu kemik tümörü hastalarında uygulanmamaktadır.

• Ekleme uzanan tümörlerde kullanılamamaktadır.
• Vücudun başka yerlerine yayılmış (metastaz) tümörlerde uygulanmamaktadır.
• Damar ve siniri tamamen sarmış tümörlerde uygulanmamaktadır.
• Kemoterapi veya radyoterapiye yanıt vermemiş tümörlerde de başarısı düşüktür.

Özellikle genç yaşlarda görülen osteosarkom, ewing sarkom gibi kötü huylu kemik tümörlerinde tercih edilmektedir.

Özellikle lokal agresif diye adlandırılan kemiğin dev hücreli tümörü, anevrizmal kemik kisti, kondroblastom gibi iyi huylu kemik tümörlerinde sıvı nitrojeni püskürtme yöntemiyle kullanılmaktadır.

Bu tümörler genelde büyüme çağı tamamlanmak üzere veya tamamlanmış 15-30 yaş arasında görülmekte ve bu hastalarda tercih edilmektedir. 15 yaş altı büyüme kıkırdaklarında görülen tümörlerde büyümeyi engelleyebileceği için sıvı azot kullanmamaya özen gösterilmelidir.

Sıvı nitrojenin (Azot), sıvılaştırılmış havadan distilasyon yöntemiyle elde edilen renksiz, kokusuz ve oda sıcaklığında bile sıvı halde ve -190 ye kadar dondurucu özelliği vardır. Bu dondurucu özelliği sayesinde kemik tümör hücrelerini öldürücü etki yapmaktadır.

Kemik tümörlerinin tedavisinde sıvı nitrojen (Azot) iki şekilde kullanılabilir.

• İyi huylu kemik tümörlerinde kemikte açılacak bir pencereden püskürtme şeklinde uygulanmaktadır.
• Kötü huylu kemik tümörlerinde tümörlü kemik sağlam kemikten kesilerek vücuttan tamamen ayrıştırılıp dışarda sıvı nitrojenin içine bekletilerek tekrar yerine tespit etme şeklinde kullanılmaktadır.

Kemik tümörleri iyi huylu (bening, selim) , kötü huylu (maling) ve metastaz (başka organ tümörlerinin kemiğe yayılması) olarak kabaca üçe ayrılmaktadır. Sıvı nitrojen tıpta cilt hastalıkları, tüp bebek gibi birçok alanda kullanılmaktadır. Kemik tümörlerinde de her geçen gün ilgi artmakta, kullanım alanları genişlemektedir.

Kemoterapi veya radyoterapi gibi diğer tedavilere ilave destek olarak birlikte kullanımı mümkündür. Ancak kemoterapi veya radyoterapi gibi vücuda yan etkisi olmayan sadece tümörün olduğu kemik de kullanım mümkündür.

Lösemi halk arasında genellikle kemik iliği ya da kan kanseri olarak bilinir.

Kemik iliğini genel anestezi altında ve steril bir ortamda gerçekleştirilmektedir. İliğin toplanabilmesi için özel iğneler kullanılmaktadır. Bu iğneler yoğun kıvamlı iliğin çekilebilmesine olanak sağlar. Verici herhangi bir acı hissetmez.

Kemik iliğinin en fazla bulunduğu yer insan vücudunun pelvis (leğen) kemiğidir. Nakil için gereken kemik iliğini vericiden toplama işlemi genel anestezi altında ve steril bir ortamda gerçekleştirilmektedir.

Toplama işlemi sonrası 24 saat süre ile gözlem altında tutulduktan sonra verici taburcu edilebilir. İliğin toplanabilmesi için özel iğneler kullanılmaktadır. Bu iğneler yoğun kıvamlı iliğin çekilebilmesine olanak sağlar.

Kemik iliği yani kök hücreler sürekli kendini yenileyebilme özelliğine sahiptir.

Kemik iliği testi, kan hücrelerinin tipi, miktarı ve olgunlaşma düzeyleri, kemik iliğinin yapısı ve var olan hastalıkların belirlenmesi için yapılır.

Kemik iliğinin herhangi bir hastalık nedeniyle çalışmaması hayati öneme sahip olan kan yapımında eksikliklere neden olur.

Kemik iliği, kan hücreleri üretir. Kök hücreler, kemik iliğinde bulunan ve tüm farklı kan hücrelerini oluşturan olgunlaşmamış hücrelerdir.

Kemik iliği nakli süreci başarılı şekilde tamamlanırsa, egzersiz yapmaya başlayabilirsiniz. Egzersizin yoğunluğunu kademe kademe artırılmalı, egzersiz esnasında bir anda aşırı şekilde efor sarf edilmemelidir. Doktorunuz, ihtiyaçlarınıza ve gereksinimlerinize göre uyarlanmış bir egzersiz planı oluşturmanıza yardımcı olacaktır.

Kök hücre tedavisi, ortopedi alanında farklı bir şekilde kullanılmaktadır. Kıkırdak hasarı olan, ağrılı ekleme sahip ancak cerrahi tedavi için erken dönemde olan ya da ameliyat olmayı istemeyen hastalarda kıkırdak yaralanmasına maruz kalmış omuz, kalça, diz gibi eklemlerde uygulanabilmektedir. Ancak kök hücre tedavisi eklem kıkırdak kapasitesinin tamamına yakın kayıplarında tedavi seçeneği olarak uygulanmamaktadır.

Kök hücre bağışçısı şayet alıcının yakını ise herhangi bir yaş aralığı dikkate alınmaz. Ancak doku bankasına kök hücre bağışı yapmak isteyen kişilerin 18-55 yaş aralığında olması gerekmektedir.

Kök hücre bağışının bağışçının sağlığına herhangi bir şekilde zarar vermez. Bağışçıya kök hücrelerin kan dolaşımına geçmesi için 5 gün süreyle belirli bir ilaç verilir. Kandaki kök hücre sayısı istenilen düzeye ulaştığı an koldaki bir damardan kan örneklemesi gibi alınır.

Kök hücreler, donörünüz kanından veya kemik iliğinden gelebilir. Nakil ekibiniz, durumunuza göre hangisinin sizin için daha iyi olduğuna karar verir.

Bu hücreler ayrıca doğumdan sonra plasentadan alınan ve ileride kullanılmak üzere özel kordon kanı bankalarında saklanan göbek kordonu kanından da gelebilir. Bu kordonlardan alınan kan dondurulur ve kemik iliği nakli için gerekene kadar bir kordon kanı bankasında saklanır.

Kendi kök hücrelerinizi (otolog nakil) kullanarak bir nakil planlanıyorsa, kan kök hücrelerini toplamak için aferez (af-uh-REE-sis) adı verilen bir prosedür uygulanacaktır. Aferezden önce, kök hücre üretimini artırmak ve kök hücrelerin toplanabilmeleri için dolaşımdaki kanınıza taşımak için günlük büyüme faktörü enjeksiyonları alacaksınız.

Aferez sırasında kan damardan çekilerek bir makinede dolaştırılır. Makine, kanınızı kök hücreler dahil olmak üzere farklı parçalara ayırır. Bu kök hücreler, nakil işleminde ileride kullanılmak üzere toplanır ve dondurulur.

Kordon kanı sınırlı sayıda kök hücre içermesi nedeni ile daha çok çocuklar için kullanılır. Vücut ağırlığı fazla olan kişilerde bazen iki ya da daha fazla kordon kanı birleştirilerek nakil yapılır. İdeal kök hücre kaynağı doku grupları açısından uyumlu olandır.

Ancak kordon kanı ile yapılan nakillerde daha az uyumlu olmasına rağmen nakil gerçekleştirilebilir. Kordon kanları depolanmış olarak hazır tutulmakta ve acilen nakil yapılması gerekiyor ise kordon kanı tercih edilmektedir. Hangi kök hücre kaynağının en uygun seçenek olduğuna nakil ekibinin karar vermesi gerekir.