Safra kesesi genelde kesenin bulunduğu karnın sağ üst kısmı ve karaciğerin hemen altında ağrı meydana getirir.

Safra kesesinin en önemli faydası karaciğer tarafından üretilen sarımsı kahverengi bir sıvı olan safra'nın depolanması ve yoğunlaştırılmasıdır. Safra deposunun ince bağırsağa boşaltımını ve safrayı yeniden doldurmak için bağırsakları uyarmayı da sağlar. Boşalttığı safra bağırsaklarda vücudun yiyeceklerden gelen yağları parçalamasına ve emmesini sağlar.

Safra kesesi ağrısını gidermek için ağrı olan bölgeye sıcak kompres uygulayabilirsiniz. Ayrıca ağrıyı yatıştırmak için nane çayı içebilir veya safra kesesini boşaltmaya yardımcı olması için magnezyum takviyesi alabilirsiniz.

Safra kesesi hastalıklarında görülen yaygın belirtiler, karnın sağ üst kısmında ani başlayan ağrı, sırt ve sağ omuzda ağrı, bulantı ve şiddetli kusma isteği, iştahsızlık, sarılık, koyu renkli idrar ve beyaz renkli dışkıdır.

Safra kesesi ağrısı sıklıkla biliyer kolik olarak bilinen, safra kanalında taş bulunmasının bir sonucudur. Genellikle yağlı bir yemek yedikten sonra aniden gelip giden ağrı şeklinde hissedilir. Safra kesesi ağrısı sağ üst karın bölgesinde sürekli bir ağrı halinde yaşanır, sırt ve omuzlara kadar yayılabilir.

Safra kesesi, karaciğere ve pankreasa bir dizi kanalla bağlı olarak karnın sağ üst kısmında, karaciğerin altında yer alır. Karaciğerde üretilen, yağlı yiyeceklerin parçalanmasına yardımcı olan safrayı depolayan organdır ve kese içi dolu olduğunda bir armuta benzer.

Safra kesesinde ortaya çıkan herhangi bir rahatsızlık durumunda kişide sarılık, koyu idrar rengi, açık renk dışkı yapma, kan basıncı düşüşü, bulantı ve kusma, hazımsızlık gibi sindirim sorunları, ateş, titreme ve karnın sağ üst kısmında şiddetli ağrı gibi belirtiler görülür.

Safra kesesinde meydana gelebilecek safra kesesi taşlarını önlemek için uygulanabilecek bazı yöntemler söz konusudur. Bu yöntemler şu şekildedir:

Öğün atlamamaya çalışın​

Her gün normal yemek saatlerinde beslenmeye çalışın. Öğün atlamak veya safra taşı riskini artırabilir.

Kilo vermeniz gerekiyorsa yavaş hareket edin​

Kilo vermeniz gerekiyorsa, yavaş gidin. Hızlı kilo kaybı da safra kesesinde safra taşı oluşumunu tetikleyebilir.

Yüksek lifli besinler tüketin​

Diyet listesine meyve, sebze ve kepekli tahıllar gibi lif açısından zengin besinler ekleyin.

Sağlıklı kilonuzu korumaya çalışın​

Obezite ve fazla kilolu olmak safra taşı riskini artırır. Yediğiniz kalori miktarını azaltarak ve aldığınız fiziksel aktivite miktarını artırarak sağlıklı bir kiloya ulaşmak için çalışın. Sağlıklı bir kiloya ulaştığınızda, sağlıklı beslenmenize devam ederek ve egzersiz yaparak bu ağırlığı korumaya özen gösterin.

Daha çok laparoskopik kolesistektomi yöntemi ile yapılan safra kesesi ameliyatı, üst karın bölgesinde karaciğerin altında yer alan, karaciğerde üretilen safrayı sindirim için gerekli olana kadar depolayan ve armuda benzeyen kesenin 1-2 saat süren operasyonla çıkarılması işlemidir.

Safra kesesi ameliyatı ile birlikte safra kesesi vücuttan çıkarıldıktan sonra kişi sağlıklı bir şekilde hayatına devam edebilir.

Genellikle iki çeşidi bulunan safra kesesi ameliyatı türleri şöyledir:

Laparoskopik kolesistektomi​

Safra kesesi ameliyatı için en yaygın uygulanan yöntem laparoskopik kolesistektomi’dir. Operasyon, küçük kesikler (insizyonlar) atılarak yapılır. Laparoskop adı verilen dar bir tüp küçük bir kesikten karnna geçirilir. Tüpün içinde küçük bir ışık ve kamera bulunur. Doktor, özel cihazlar kullanarak başka bir küçük kesikten safra kesesini çıkarır. Operasyon sonrası genellikle hasta aynı gün taburcu edilir.

Açık kolesistektomi​

Doktor tarafından safra kesesini çıkarmak için karna daha büyük kesikler atılır. Sonrasında hasta birkaç gün hastanede gözlem altında tutulur. Kanama bozukluğu, şiddetli safra kesesi hastalığı olanlar, aşırı kilolu kişiler ve hamileliğin son üç ayında olanlar açık safra kesesi ameliyatı yapılarak tedavi edilir.

Safra kesesi teşhisi için doktor öncelikle fizik muayenesinde göz ve ciltteki renk değişimlerini kontrol edecektir. Safra kesesi belirtileri arasında yer alan sarılık, vücuttaki aşırı bilirubin miktarının işaretidir. Kişinin yüzündeki sarımsı renk tonu da safra keşesi teşhisi göstergesi olabilir.

Fiziki muayeneyle birlikte doktorun safra kesesi teşhisi için isteyeceği testler şunlardır:

• Kan tahlili
• Ultrason
• CT Taraması
• Manyetik Rezonans kolanjiyopankreatografi (MRCP)
• Kolesintigrafi (HIDA taraması)
• Endoskopik ultrason

Safra kesesi tamamen boşalmadığı zaman safradaki kolesterol monohidrat kristalleri, kalsiyum bilirubinat veya diğer kalsiyum tuzlar kalınlaşıp safra kesesi çamuru meydana getirir ve kişide bazı semptomlar oluşturur. Safra kesesi çamuru arasında yaygın görülen bulgular sağ üst karın ağrısı, omuz ağrısı, göğüs ağrısıdır.

Safra kesesi çamuru belirtileri genel olarak aşağıdaki gibidir:

• Sağ üst karında hissedilen ağrı
• Omuza kadar yayılan ağrı
• Karın ve omuzla birlikte göğüs ağrısı
• Karında şişkinlik
• Yağlı, katran veya kile benzer bir dışkı
• Mide bulantısı ve kusma

Safrada ki taşlar safra yolunu tıkadığında, sağ üst karın bölgesinde ve göğüs kafesinin yakınında, şiddetli olabilen ve sırtın üst kısmına yayılan ağrı, yoğun gaz nedeniyle rahatlamak için geğirme isteği ve bulantı ile kusma belirtileri görülür.

Safra kesesi hastalığında genellikle yağlı, kızartma yedikten sonra ve daha çok akşam ortaya çıkan belirtiler şunlardır:

• Karnın ortası ve sağ üst kısmında ani ve artan ağrı
• Mide bulantısı ve kusma isteği
• Sırt ve kürek kemiği bölgesinde ağrı
• Hazımsızlık ve mide ekşimesi
• Devamlı geğirmeye çalışma
• Cilt ve göz akında sararma (sarılık)
• Koyu renkli idrar
• Açık renkli dışkı
• İştah kaybı
• İshal
• Hafif ateş
• Kalp atışının hızlanması

Safra taşları tekrar hareket ettiğinde ve artık safra kanalları tıkalı olmadığında ağrılar durur. Ancak safra kanallarınızdan herhangi biri birkaç saatten fazla tıkalı kalırsa pankreatit atağı yaşanabilir ve bu durumda hızlı bir şekilde hastaneye başvurulması gerekir.

Safra kesesi taşı nedeni, safra kesesinde yüksek oranda kolesterol, aşırı bilirubin veya yeterli safra tuzunun bulunmaması yanı sıra safra kesesinin tam olarak boşalamamasıdır.

Safra kesesinde yüksek kolesterol oranı​

Kişinin safrasında yüksek kolesterol bulunursa karaciğer tarafından safranın çözmesi gerekenden daha fazla kolesterol üretimi durumundan dolayı safra taşları yaşanabilir.

Safra kesesinde aşırı bilirubin​

Karaciğerde meydana gelen bazı hasarlar ve kan bozuklukları, karaciğerin olması gerekenden daha fazla bilirubin üretmesine sebebiyet verir. Pigment safra taşları, safra kesesi yüksek oranda bilirubini parçayalamadığı zaman meydana gelir. Bu safra kesesi taşları genellikle koyu kahverengi veya siyah renktedir.

Safra kesesi doluluğu​

Safra kesesinin düzgün çalışmasının en önemli kriteri safra kesesinin boşalabilmesidir. Safra düzgün bir şekilde boşaltım yapamazsa safra aşırı konsantre bir hale gelir ve bu durum da taş oluşumuna yol açar.

Tıbbi anlamı kolelitiazis olan safra kesesi taşı, safra kesesinde oluşan, genellikle kolesterol veya bilirubinden yapılan sert, çakıl taşı benzeri sertleşmiş safra birikintileridir.

Ağrı, mide bulantısı ve kusma gibi semptomlar gösterebilen safra kesesi taşı, büyüklüğüne ve derecesine göre tıbbi müdahale gerektirebilir.

Safra kesesinde meydana gelen en yaygın sorunlardan biri safra kesesi taşıdır. Safra kesesi taşlarının yol açtığı safra kesesi ağrısı, özellikle yemek yedikten sonra karnın sağ üst kısmında ve sırtta şiddetli bir şekilde hissedilir.. Mide bulantısı ve kusma şikayetlerine de neden olan safra kesesi taşlarının büyüklüğüne göre kesenin alınmasını gerektirebilir.

Safra kesesi taşı dışında yaşanan safra kesesi problemleri şöyledir:

Kolesistit​

Safra kesesinin iltihaplanması durumu kolesistit olarak adlandırılır. Bir safra taşı, genellikle safranın safra kesenizden çıkmasını engellediğinde ortaya çıkabilir. Safra kesesi iltihabı belirtileri arasında ateş ve ağrı gibi durumlar yer alırken kolesistit genellikle ameliyat gerektirir.

Safra taşı pankreatiti​

Safra taşı pankreatiti, pankreasınızın iltihaplanması durumudur. Bir safra taşı, ortak safra kanalından aşağı doğru ilerlediğinde ve ince bağırsağa akmadan hemen önce ortak bir noktada pankreas kanalını bloke ettiğinde meydana gelir.

Safra kesesi kanseri​

Nadir olarak görülen safra kesesi sorunlarından biri de safra kesesi kanseridir. Safra kesesi kanserinde karnın sağ üst kadranında ağrı hissetme durumu mümkündür. Ancak, bu ağrının başka bir duruma bağlı olarak ortaya çıkma olasılığı çok daha yüksek bir ihtimaldir.

Safra kesesinin görevi, karaciğerin ürettiği safra adı verilen sıvıyı depolamak, yoğunlaştırmak ve ince bağırsağa boşaltmaktır. Safra kesesinin salgıladığı safra, yiyeceklerden gelen yağları parçalamaya, emmeye ve onlardan enerji elde edilmesine yardımcı olan sindirim sisteminin önemli bir parçasıdır.

Yemek yendiğinde, safra kesesi karaciğer tarafından üretilen safrayı ana safra kanalından ince bağırsağa yönlendirir. Ne kadar fazla yağ tüketilirse, safra kesesi sindirim sistemine o kadar çok safra yollar. Safra kesesi doğru şekilde çalışamazsa sindirime yardımcı olan safra ince bağırsağa akamaz ve kanda birikir. Bu da özellikle yağlı yiyecekleri sindirme sürecinde sindirim sorunları yaşanmasına neden olur.

Safra kesesi, vücutta karnın sağ tarafında, karaciğerin hemen altında yer alan, yaklaşık 7 ila 10 santimetre uzunluğunda ve 5 santimetreye kadar genişlikte küçük armuta benzeyen bir organdır.

Safra kesesi, karaciğer tarafından üretilen ve yağlı gıdaların parçalanmasına yardımcı bir sıvı olan safrayı depolayan ve salan, karnın sağ üst kısmında küçük, armut biçimli kese benzeri bir organdır. Safra kesesinin temel görevi safra depolamak ve tüketilen besinlerin sindirilmesidir.

Bir tıkanıklık veya hasar durumunda ağrı ve rahatsızlık oluşabilen safra kesesinde görülen en yaygın problemlerden biri safra kesesi taşıdır. Kolelitiazis olarak adlandırılan safra kesesi taşları, karaciğerin hemen altında yer alan safra kesesinde rahatsız edici ağrıya sebep olur.

Safra kesesi kanseri tehlikeli bir kanser türüdür. Genellikle erken evrede belirti vermeden vücutta gelişebilir. İlerlediği durumda ise yayılma riski yüksek olduğundan tedavi sürecinde zorlanma görülebilir. Erken teşhis edilirse cerrahi müdahale ile tedavi şansı artar, ancak ileri vakalarda kemoterapi veya radyoterapi istenebilir.

Safra kesesi kanseri olan hastaların %90’ın üzerindeki oranda safra kesesi taşı varlığı, yapılan çalışmalarla ispatlanmıştır. Ancak bu durum, kanserin safra kesesi taşından etkilenerek ortaya çıkabileceği görüşünü ortaya çıkarmış olsa da “Safra kesesi taşı kanser yapar” gibi bir görüş kesinlik kazanmış değildir.

Sadece safra kesesi taşı ile kanserin sıkı birlikteliği, yıllardır kuşku yaratmaktadır. Safra kesesi taşının neden olduğu hastalıklar arasında kanser en son sırada gelmektedir. Safra kesesi taşı kanserden önce enfeksiyon, safra yollarında tıkanma, sarılık ve pankreas iltihabına yol açar.

Safra kesesi kanseri tedavisi, tümörün cerrahi yöntemlerle çıkartılmasına dayanmaktadır. Büyük çaplı bir ameliyattan oluşan tedavi esnasında karaciğerin bir kısmını almak da gerekebilir. Safra kesesi kanserlerinin tanısı genellikle ileri evrede konulduğu için çoğunlukla hastaların ameliyat şansı bulunmamaktadır. Ancak erken teşhis edilen kanser, safra kesesi kanseri tedavisinin başarıyla gerçekleşmesini sağlar.

Ameliyat edilemeyecek derecede ileri evre hastalığı olanlarda sarılık ve ağrıyı dindirecek bazı endoskopik işlemler, ağrı tedavisi, perkütan drenaj (radyolojik girişim) yapılabilir. Sıcak kemoterapi ve son dönemde geliştirilmekte olan bazı akıllı ilaçlar da tümörün ilerlemesini etkileyebilmektedir.

Safra kesesi kanserini erken evrede teşhis etmek çok önemlidir. Hastada görülen belirtilere göre ultrason, tomografi ve MR gibi görüntüleme yöntemleri kullanılır. Pek çok kanser türünde olduğu gibi safra kesesi kanserinin kesin tanısı ileri görüntüleme tekniklerinin ardından biyopsi ile konulmaktadır. Tanı yöntemleri; hastanın sağlık durumu, yaşı, hastalık belirtileri ve önceki test sonuçlarına göre belirlenir.

Safra kesesi kanseri tanısı için bu yöntemlere başvurulur;

Kan tahlilleri: Safra kesesi kanseri tanısı için kandaki bilirubin ve diğer maddelerin anormal seviyelerini ölçmek gerekir.

Ultrason: Vücutta tümör olup olmadığını kontrol etmek için ses dalgalarının kullanılmasıdır. Kanserli dokular normal dokulara göre farklı ses dalgaları sunar.

Bilgisayarlı tomografi (BT) taraması: BT taraması ile vücudun üç boyutlu görüntüsüne ulaşılır. Tümör veya herhangi bir anormallik olup olmadığı kontrol edilir. Ayrıca tümörün boyutunun da anlaşılmasını sağlar.

Manyetik rezonans görüntüleme (MRG): MRG ile kanserin safra kesesi dışına yayılıp yayılmadığını ve tümörün boyutu öğrenilebilir.

Biyopsi: Küçük bir doku örneğinin mikroskop altında incelenmesi ile gerçekleşen biyopsi ile kesin tanı konabilir. Biyopsi minimal invaziv cerrahi tekniğiyle veya ince iğne ya da kalın iğne aspirasyonu ile yapılabilir. Bilgisayarlı tomografi ve endoskopiden de yararlanılabilir.

Endoskopik retrograd kolanjiopankreatografi (ERCP): Hastanın yemek borusundan aşağı doğru mide ve ince bağırsak içine yerleştirilen endoskop aleti ile vücudun içi görüntülenir. Küçük bir tüp veya kateter, endoskop yoluyla ve safra kanalları içine geçirilir. Daha çok, safra yolu kanseri tanısı için daha yaygın olarak kullanılır. Ayrıca, safra kesesi kanseri yayıldığında ve safra kanallarını engellediğinde de kullanılır.

Perkütan kolanjiografi: Bu görüntüleme yönteminde röntgen üzerinde net bir görüntü oluşturması amacıyla boyalı bir iğne ince bir iğne deriden safra kesesi alanına sokulur. X-ışınlarına bakarak, safra kesesinden tümör olup olmadığı anlaşılır.

Laparoskopi: Safra kesesi ve diğer iç organlara bakmak endoskop karına küçük bir kesi yoluyla sokulur ve görüntüleme yapılır.

Endoskopik ultrasonografi (Endosonografi): Daha geniş kapsamlı ve özel bir endoskop sedasyonla ağızdan başlayarak mide ve bağırsağa ulaşabilir.

Pozitron emisyon tomografisi (PET) taraması: PET taraması vücudun içinde organ ve dokuların görüntüsünü oluşturmanın bir yoludur. Bu sayede var olan bir tümörün vücutta hangi organlara yayılım gösterdiği belirlenebilir ve kanser evrelenebilir.

Safra kesesi evreleri şu şekilde tanımlanabilir;

• Evre 1: İn-situ karsinom, safra kesesi tümörü sadece intramusküler yerleşimlidir.
• Evre 2: Tümör sadece safra kesesinin musküler tabakasını tutmuştur.
• Evre 3: Safra kesesinin duvarı tüm katları kanser tümörü ile karşı karşıyadır. Duktus sistikus lenf nodüleri tutulmuş ya da tutulmamış olabilir.
• Evre 4: Bu evrede safra kesesi kanseri karaciğer ve diğer komşu organlara yayılma göstermiştir. Safra kanalları ve diğer lenf nodüllerinde tutulum mevcuttur.

Safra kesesi kanseri risk faktörleri arasında, obezite, sağlıksız beslenme ve nitrozamin gibi kimyasal maddelere maruziyet gibi durumlar yer alır. Bunların yanında safra kesesi polipleri ve “porselen safra kesesi” adı verilen safra kesesi hastalığı da safra kesesi risk faktörlerindendir. Safra yollarında tekrarlayan enfeksiyonlar da safra kesesi kanserine yol açan faktörlerden biri olarak kabul edilir.

Enfeksiyonlar, sarılık ile birlikte seyreder, ateş yüksekliği ve ağrı şikayetleri oluşur, hasta atakları şiddetli olduğunda hastaneye başvurur. Kanser ile ilişkisi kesin olarak kanıtlanmasa da safra kesesinde taş olan hastaların da kontrollerini aksatmamaları ve düzenli takip yaptırmaları önerilmektedir.

Safra kesesi risk faktörleri şöyle açıklanabilir:

• Safra kesesi taşları
• Safra kesesinde gelişen polipler
• 60 yaş ve üzerinde olmak
• Obezite ve aşırı kilo
• Kronik enfeksiyonlar
• Kauçuk ve tekstil sektöründeki bazı kimyasallara maruz kalmak
• Genetik yatkınlık
• Safra kesesinin kalsifikasyonu
• Kronikleşen salmonella enfeksiyonları

Kadınlarda, erkeklere oranla safra kesesi hastalıkları daha yaygın olarak görülür. Bu risk faktörleri, kanserin gelişme olasılığını artırsa da, her risk taşıyan bireyde safra kesesi kanseri gelişmeyebilir.

Safra kesesi kanseri belirtileri, genellikle karın bölgesinde oluşan şişlik, bulantı ve kusma şeklinde kendini gösterir. Daha çok 60 yaş üstü kişilerde görülen safra kesesi kanseri, sinsi bir kanser türü olduğundan ilk başlarda belirti göstermeyebilir.

Safra kesesi kanserlerinin belirtileri şöyle sıralanabilir:

• Ciltte ve göz akında sararma yani sarılık
• Üst karın bölgesinde görülen ağrı
• Sindirimle ilgili problemler
• Mide bulantısı ve kusma,
• Yiyeceklere tahammülsüzlük
• Karın bölgesinde hissedilen kitleler
• Zayıflama
• Şişkinlik
• Ateş
• Koyu renkli idrar, beyaz renkte dışkı gözlenir
• Vücut kaşıntısı

İlerlemiş safra kesesi kanseri belirtilerinden en önemlileri sarılık, karında ve safra kesesinin bulunduğu alanda büyük bir kitle hissi ve ağrıdır. Safra kesesi kanseri belirtileri genellikle hastalığın başlangıcından 3-6 ay önce kendisini hissettirir. Bazı hastalarda 1 yıl boyunca süre safra kesesiyle ilgili rahatsızlıklar sonrası safra kesesi kanseri oluşabilir.

Hiçbir belirti olmaksızın sarılık da tek başına safra kesesi kanseri belirtisi sayılır. Safra kesesi kanserinin %75’i kadınlarda görülmekte ve bu hastaların %80’inde de safra kesesinde taş tespit edilmiştir. Taşlar eğer 3 cm’den büyükse, safra kesesi kanseri riski de yükselir. Safra kesesi kanseri belirtilerinin herhangi birinin fark edilmesi durumunda, en kısa sürede tam donanımlı bir hastanenin Genel Cerrahi bölümüne başvurmak gerekir.

Safra kesesi kanseri, özellikle safra kesesi duvarından kaynaklanan kötü huylu tümörler nedeniyle ortaya çıkan, safra kesesinin iç yüzeyindeki hücrelerde başlayan kanser türüdür. Farkı türleri olan safra kesesi kanserinin en yaygın türü adenokarsinom'dur.

Safra kesesi içerisindeki polipler, safra kesesi iltihapları, obezite, nitrozamin gibi bazı kimyasal maddeler safra kesesi kanserinin başlıca nedenleri olabilir. Safra kesesi taşları olan kişilerde çok daha kolay teşhis edilebilen safra kesesi kanseri, farklı nedenlerle belirti vermeye başladığında kanser ileri evrede yakalanmış olur.