Felç olmuş ya da zedelenmiş sinirlerin tamamen iyileşmesi çok beklenen bir durum değildir. Kısmi bir takım yaralanmalarda iyileşmeler söz konusu olabilir ancak ağır tabloların tamamen geçmesini ya da iyileşmesini beklemek gerçekçi bir yaklaşım olmaz.

Sinir dokuları tamamen hasarlandıktan sonra kendini yenileme kabiliyeti olmayan dokulardır. Dolayısıyla omurilik kısmen ya da tamamen koptuktan sonra kendisini yenilemesi gibi bir durum söz konusudur değildir.

Omurilik yaralanması, tamamen iyileşmesi çok beklenen bir durum değildir. Kısmi veya hafif bir yaralanma varsa buralarda iyileşmeler söz konusu olabilir ancak yerleşik paraplejinin ya da ağır tabloların tamamen geçmesini ya da tamamen iyileşmesini beklemeyiz.

Böyle bir durumda omurilik yaralanmasından elde kalan kas fonksiyonları ya da otonomik fonksiyonları kullanarak maksimum fonksiyonel durumu kazanmak için çaba sarf edilen bir rehabilitasyon perspektifi vardır.

Dolayısıyla omurilik felci tamamen geçmez, tamamen iyileşmez. İyi bir rehabilitasyonla kişi omurilik felci de olsa kendi bağımsızlığını kazanabilir. İş hayatına dönebilir, rekreatif faaliyetlere katılabilir, toplumsal aile içi rollerini kolaylıkla üstlenebilir ancak bunların hepsi omurilik yaralanmasının seviyesi ve ağırlığı ile ilgilidir.

Spastik parapleji, omurilik hasarına bağlı olarak gelişen “spastisite” dediğimiz tablonun yerleşmesiyle ilişkilidir. Burada özellikle ekstremite ve bazen gövde kaslarında sürekli bir kasılma, istemli gevşeyememe ve gerginlik hali söz konusudur. Bu durum eklemlerde zaman içerisinde kontraktür adı verilen tabloyu beraberinde getirebilir.

Eğer omurilik tamamen hasarlanmamışsa, bası altındaysa ya da omurgadaki bir kırık nedeniyle omurilik hasarı izleniyorsa öncelikle omurga diziliminin ve kırığın düzeltilmesi ve stabilizasyonu gerekecektir.

Bunun ardından ilaç tedavileriyle sinir iyileşmesinin olup olmayacağı izlenir ve en erken şekilde de rehabilitasyon çalışmalarına başlanır. Parapleji rehabilitasyonu son derece komplike bir süreçtir.

Kişinin yaralanmasının seviyesi, korunabilmiş olan kas kuvveti, duyuş durumu ve seviyesi, idrar ve gaita boşaltımı hasarın derecesi ile belirlenir. Ancak temelde alt taraf kas fonksiyonu kısmen korunmuş hastalarda “rehabilitasyon çalışmalarının” herhangi bir cihaz ya da yardımcı araç kullanmadan yürümeye izin verip vermeyeceği önceden değerlendirilir.

Nörolojik rehabilitasyon çalışmaları ile hem kas fonksiyonları hem de otonomik fonksiyonlar rehabilite edilir. Eğer kişide yaralanma seviyesi alt lomber bölgelerde ise (daha fazla kas korunacağı için) ortezlerle, yürüme cihazlarıyla, kanadyenlerle ve bastonlarla kişinin yürümesi mümkün olabilir.

Daha üst segmentlerdeki yaralanmalarda bacak ve kalça kuşağı kaslarının etkilenmesi durumunda uzun bacak yürüme cihazları ile yürümek mümkün olabilir. Ancak üst segmentlerde ve tam kopma veya ezilmenin olduğu durumlarda aktif kas hareketi ve yürüme hiç mümkün olmaya bilir ve tekerlekli iskemle kullanarak mobilizasyon gerekebilir.

Ancak parapleji rehabilitasyonu sadece düz bir doğrudan ibaret değildir. Hastanın mevcut durumu çok detaylı değerlendirildikten sonra karar verilebilecek bir durumdur.

Genellikle travmaya bağlı olanlar; trafik kazası, yüksekten düşme, sığ suya dalma, ateşli silah yaralanmaları gibi öyküler bizi omurilik felci tanısına yönlendirmektedir. Yapılan muayenelerde parapleji için alt ekstremitenin yani bacakların ve ayakların hareket kabiliyetinin tam ya da kısmen azalmasıyla belirti verir.

Muayene sonucu eğer omurilik felci gelişmişse buna ilişkin bulgular tespit edilebilir. Duyu fonksiyonlarının kaybı, derin tendon reflekslerinin kaybıyla tanı konulabilir. İleri görüntüleme teknikleri ile (MRI veya CT) omuriliğin devamlılığının zedelenmiş olması tanıyı güçlendirir.

Parapleji omurilik tarafından taşınan her türlü fonksiyonun kısmi ya da tam kaybına işaret eder. Bunlardan en fazla bilinenleri; kas gücünün kısmen ya da tamamen ortadan kalkması yani hareket ettiremeyecek derece kasların felç olması, ağrı, ısı, dokunma ve pozisyon gibi duyuların kısmen ya da tamamen ortadan kalkması olarak sıralanmaktadır.

Reflekslerin zayıflaması ya da tamamen kaybı söz konusu olabilir. Otonomik fonksiyonlar adı verilen bağırsak fonksiyonlarının, idrar ve gaita boşaltım fonksiyonlarının hasara uğraması şeklinde karşımıza çıkabilir. Kas ve duyu fonksiyonlarının yanı sıra idrarını yapamama, büyük abdesti yapamama ya da zor yapabilme söz konusu olabilir.

Parapleji ya da omurilik felci, alt ekstremitenin kas gücünün ve duyu fonksiyonlarının kaybı olarak tanımlanabilir. Ancak sadece kas ve duyu kaybı ile sınırlı olmayıp aynı zamanda otonomik fonksiyonlar adı verilen kişinin kendi iradesinin dışında çalışan fonksiyonlarının da etkilenmesi söz konusudur.

Özetle omuriliğin herhangi bir sebeple örneğin travmalarla yaralanmaları, sinir dokusunun hastalıkları, tümörler, kanama, radyasyona maruz kalma ya da enfeksiyonlar sonucu gelişebilen hasarlanmasıyla oluşan klinik tabloya omurilik felci denmektedir.

Aşırı kilolu veya obezite hastası olan kişilerde papilödeme riski biraz daha fazladır. Bu nedenle doktorunuz başınızın içindeki basını azaltmak yani tedavi için kilo verme planı yapılmasını önerebilir.

Papilödeminiz olabilir ve bu durum aylarca veya yıllarca sürebilse de önemli bir görme kaybına neden olmayabilir. Ancak, bir kez görme kaybı yaşamaya başladıktan sonra günler veya haftalar içinde kalıcı hale gelebilir ve acil tedavi gerektirir.

Mide bulantısı veya kusmaya eşlik eden bir baş ağrınız varsa ve sebebini bilmiyorsanız hemen bir doktora başvurmanız gerekir.

Alınan bazı önleyici tedbirlerle papilödem riski en aza irdirilebilir. Bu önlemler şunlardır;

• Yüksek tansiyonu kontrol altında tutmak için ilaçların doktor kontrolünde aksatılmadan kullanılması gerekir.
• Fazla kilolardan kaçınılmalı, düşük yağlı diyetler uygulanmalıdır
• Düzenli fiziksel aktiviteye önem verilmelidir

Papilödemin tedavisi, bu rahatsızlığın nedenleri belirlenerek yapılır. Papilödeme sebep olan bir beyin tümörü ise tedaviye ilk adım olarak biyopsi yapılarak başlanır. Beyin tümörleri bazen bir tür lazer tedavisi ya da radyasyonla tedavi edilebilir ve sıklıkla ameliyat gerektirir

Yüksek tansiyon, papilödem ile sonuçlanırsa, hastanede acil olarak yönetilmelidir. İdiyopatik intrakraniyal hipertansiyon, fazla omurilik sıvısını çıkarmak için ilaçla tedavi edilebilir. Bu ilaç vücudun daha az beyin omurilik sıvısı üretmesine neden olur ve merkezi sinir sisteminin basıncını normale döndürür. Kilo kaybı konusunda hasta teşvik edilir.

Tedavide başarılı olunamadığı takdirde, ekstra omurilik sıvısı tahliyesine yardımcı olmak için ameliyat gerektirecektir. İdiyopatik intrakraniyal hipertansiyon genellikle görmeye zarar verme potansiyeline sahip uzun süreli bir durum olduğundan, bir göz doktorunun izlemesi tedavinin önemli bir parçasıdır.

Papilödemin nedeni belirlenip tedavi edildikten ve omurilik sıvısındaki basınç artışı normale döndükten sonra, optik disk şişmesi altı ila sekiz hafta içinde yavaş yavaş kaybolacaktır. Bir basınç artışı, idiyopatik intrakraniyal hipertansiyonda olduğu gibi daha uzun tedavi gerektirdiğinde, semptomların giderilmesi daha uzun sürebilir.

Papilödem şikayeti olan hasta, göz doktoru tarafından muayene edilir. Oftalmoskop ile gözbebeğine bakıldıktan sonra optik sinirin ön ucu gözün arkasında görünür. Yuvarlak ön ucun boyutu 1,5 milimetrenin biraz üzerindedir.

Normalde, optik disk adı verilen sinirin ucu keskin bir dış hatlara sahiptir ve hafifçe girintilidir. Optik disk yükselmiş görünüyorsa ve dış kenarı bulanıksa, papilödem teşhisi konulabilir. Sinir içindeki basınç, gözünüzdeki akan damarların tıkanmasına neden olabilir. Ayrıca, normalde göz damarlarında görülen çok küçük titreşimler de kaybolma eğilimindedir.

Papilödem şiddetli olduğunda, lokal kanamadan kaynaklanan küçük kırmızı noktalar veya birikmiş kalıntılardan ya da hasarlı retina hücrelerinden retinada lekeli renk değişiklikleri görülebilir.

Artmış kafa içi basıncına bağlı papilödem genellikle iki taraflıdır. Papilödem, her gözün burnun yakınında daha geniş bir kör noktaya sahip olmasına neden olur ve çevresel (kenar) görüşü daraltır.

Görme alanınızı kontrol etmek için doktorunuz, karşınıza oturarak ve parmaklarınızı görüş alanınıza girip çıkararak görme yeteneklerinizi kendisininkiyle karşılaştırabilir. Görme alanları, görme ızgaraları kullanılarak bir göz doktoru tarafından daha resmi olarak test edilebilir.

Artmış beyin basıncından kaynaklanan papilödem, uzun süre yüksek basınçta olduğu durumlar dışında, genellikle optik sinire zarar vermez. Endişe, beyne verilen zarardır; beyin şişmesi bazen hayatı tehdit edici olabilir. Beyin görüntüleme Bilgisayarlı Tomografi (BT) veya Manyetik Rezonans görüntüleme (MRI) ile acilen yapılmalıdır.

Beyin taramasında herhangi bir anormallik yoksa, beyin omurilik sıvısının basıncının ölçülebilmesi için çoğunlukla hastaya lomber ponksiyon (spinal tap) yapılması gerekmektedir. İdiyopatik intrakraniyal hipertansiyon (psödotümör serebri), beyin taraması normal olduğunda papilödemin yaygın bir nedenidir.

Papilödemin en yaygın ve en erken belirti hasanın görme duyusunda kısa süreli meydana gelen bulanıklık, çift görme, flaşlar görme, birkaç saniye süren görme kaybı ile başlayan rahatsızlıklardır.

Tipik olarak, görsel değişiklikler, görüşün griye veya siyaha döndüğü, bazen gözlerin üzerine bir perde düşmüş gibi tanımlanan, 30 saniyeden az süren tekrarlayan kısa bölümlerdir.

Semptomlar genellikle aynı anda her iki gözü de etkiler. Görsel baygınlıklar genellikle aniden ayağa kalkmak gibi pozisyon değişikliği ile tetiklenir.

Papilödemli kişiler, genellikle bir yay şeklinde, yanıp sönen ışıklar gördüklerini ifade edebilmektedir. Daha büyük bir kör nokta ile daha küçük bir görüş alanı da dahil olmak üzere zamanla diğer görsel değişiklikler meydana gelir. Beyinden kaynaklanan basıncın devam etmesi bu değişikliklerin dakikalarca sürmesine neden olabilir, bazı durumlarda ise kalıcı olabilir.

Papilödemi diğer göz rahatsızlıklarından ayıran belirtiler şunlardır;

• Mide bulantısı
• Kusma
• Anormal baş ağrıları
• Kulaklarda çınlama

Beyinde ve omurilikte olan sıvı, beyin omurilik sıvısı veya BOS olarak adlandırılır. Optik sinir şişmesi, optik sinirin ve merkezi retinal damarın beyinle göz siniri arasında hareket ettiği yerde beyin omurilik sıvısı yani BOS biriktiğinde meydana gelir.

Bu alanda meydana gelen şişlik ya da ödem sinir ve damara baskı uyguladığı için kan ve sıvı gözü normal hızda terk edemez. Bu durum da papilödeme neden olur.

Papilödeme neden olan şişliklerin başlıca nedenleri şunlardır;

• Kafa travmaları
• Anemi (yeterli kırmızı kan hücresi veya hemoglobine sahip olmamak)
• Beyinde beyin omurilik sıvı-BOS birikmesi (hidrosefali)
• Beyin kanaması
• Beyin iltihabı
• Beyin dokusu iltihabı (menenjit)
• Yüksek kan basıncı
• Beyin apseleri
• Beyin tümörü
• Obezite
• Hipertansiyon

Papilödem, beyin içinde veya çevresinde artan basıncın göz içindeki optik sinirin bir kısmının şişmesine neden olan bir göz rahatsızlığıdır.

Artan kafa içi basınç optik sinirin gözün arkasına girerken şişmesine neden olur. Beyni çevreleyen sıvı, sürekli olarak üretilir ve yeniden emilir, künt kafa travması varsa beyni korumaya yardımcı olmak için yeterli kafa içi basıncı korur.

Optik sinirin anatomisi, onu beyindeki problemler için hassas bir belirteç yapar. Bu sinir, her bir göz küresinin arkasını ve retinasını beyne bağlar. Beyin ve göz arasındaki kısa mesafede, optik sinirin tüm yüzeyi beyin omurilik sıvısı ile yıkanır. Bu sıvı siniri ani hareketlerden korur.

Bununla birlikte, bu sıvının basıncında beynin şişmesinden kaynaklanan hafif artışlar bile, optik siniri tüm çevresine "boğucu" bir şekilde sıkıştırabilir. Bu sinir yüksek basınca maruz kaldığında veya kendi kendine iltihaplanma geliştirdiğinde, göz küresinin arka duvarına doğru şişerek papilödeme neden olabilir.

Pankreas kanseri tedavisinde çok önemli bir seçenek olan Whipple ameliyatı sonrası yaklaşık 6 aylık süre içinde hastan iyileşerek normal yaşantısına dönebilir. Geçen 10 yıllık süreçte pankreas kanseri teşhisi konulmuş hastalarda bir seçenek olarak düşünülmeyen cerrahi, günümüz koşullarında pek çok farklı yöntem ile hastalar için önemli bir alternatif durumundadır.

İleri görüntüleme yöntemleri sayesinde, hastanın ameliyat şansının olup olmadığı önceden belirlenerek uygun tedavi yapılmaktadır. Yine, açık olarak uygulanan ve vücutta büyük kesilere yol açan cerrahiler nedeniyle uzayan iyileşme süreleri de laparoskopik (kapalı) ve robotik cerrahiler sayesinde yerini, estetik kaygıların ortadan kalktığı normal yaşama daha hızlı dönüşe bırakmıştır. Cerrahi sonrası iyileşmenin hızlı olması, hastaların gerekli olabilecek ek tedavileri de daha çabuk alabilmesine olarak tanımaktadır.

Bu sayede, pankreas kanserinin varlığına işaret ve en çok görülen on belirti; yoğun bulantı, iştahsızlık, istemsiz kilo kaybı, idrar renginde koyulaşma, mide çıkışında tıkanıklık, yavaş gelişen sarılık, sırta vuran ağrı, ishal, diyabet ve depresyon gibi belirtiler de tedavi sonrasında ortadan kalkmaktadır.

Pankreas kanseri, erken evrede oluşan ilk belirtileri, sırt ağrısı, karında ağrı, sarılık, hızlı kilo kaybı ve iştahsızlık şeklindedir. Bunun yanında hazımsızlık sorunları, şişkinlik ve kusma görülebilir.

Pankreas kanseri ameliyatı, genel cerrahinin en büyük ameliyatlarından biridir. Bu ameliyatlar sonrasında bazı kişilerin şeker tüketimini azaltması gerekebilir. Ameliyat sonrası hastanın doktorun tavsiyelerine uyması gerekir. Tedavi hastanın durumuna, hastalığın evresine göre değişir. Tedavide kemoterapi, radyoterapi de gerekebilir.

Tedavi bitiminde hekimler belirli aralıklarla hastayı görmek isteyecektir. Bu randevulara sadık kalınmalıdır. Doktorlara, mutlaka nasıl rahatsızlıklar yaşandığı ayrıntılı şekilde anlatılmalıdır.

Kontrollerde çeşitli tetkikler istenebilir. Bazen tedavi bittikten sonra yan etkiler görülebilir. Bazen kansere bağlı olarak kilo verme durumu ortaya çıkabilir. Bu nedenle hekimler çeşitli besin takviyeleri veya yeni beslenme alışkanlıkları edinmeyi isteyebilir.

Pankreas kanseri tedavisinde en sık kullanılan radyoterapi türü external-beam radyoterapidir. Genellikle kemoterapi ile radyasyon tedavisi daha etkili olacağı için aynı anda uygulanır. Kemoterapi ve radyoterapinin aynı anda uygulanması pankreas tümörlerimim küçülmesine ve yok olmasına yardımcı olabilir.

Pankreas kanserinde Whipple ameliyatı, pankreas başı, safra yolları ve 12 parmak bağırsağı tümörlerinde hayat kurtarıcı bir ameliyattır. Whipple ameliyatı birbirine yakın ve bağlı olan 3 organda meydana gelen tümörlerde o bölgeyi komple temizlemek için idealdir.

Pankreas kanseri erken teşhis edildiğinde, tedavi edilebilir bir hastalıktır.

Pankreas kanseri, genelde geç fark edildiği için en tehlikeli kanser türleri arasında yer alır. Erken teşhis hastaların yaşam ömrünü uzatır.

Pankreas kanseri riski sigara içenlerde, diyabet hastalarında, pankreasın kronik iltihabı, aile öyküsü, obezite, ileri yaş, kötü beslenmesi olan kişilerde daha sık görülebilir.