Cüzzam hastalığının 3 tipi bulunmaktadır.

Tüberküloid lepra​

Esas olarak periferik sinirleri ve deriyi tutar. Sadece sinirlerde ağrı, sinir kalınlaşması ve tutulan sinirde hissizlik ve kuvvet kaybı ile saf nöral hastalık da olabilir. Deri lezyonları tek veya birkaç tane, sınırları belirgin, ortası normal deri görünümünde, kenarı sert, hipoestezik veya anestezik plaklardır. Üzeri kepeklidir, kıllar dökülmüştür. Lezyonlar büyüktür, 10 cm ve daha büyük çapa erişebilir.

Borderlayn lepra​

Hastaların büyük bir kısmı bu spektrumda yer alır ayrıca sinir lezyonlarının ciddiyetinden dolayı önem taşır. Leprada görülen tüm deformite ve sakatlıklara neden olur.

Lepromatöz lepra​

Lepra basilinin çoğalması ve vücuda yayılması, lepromatöz uçtaki pek çok belirtiden sorumludur. Birçok organ basil tarafından tutulur. Lepromatöz lepranın erken belirtisi; geniş yayılımlı, simetrik, sınırları belirsiz, hipopigmente daha sonra bakır kırmızısı renkte deri lezyonlarıdır.

Saçlı deri, koltuk altları, kasıklar ve vücudun orta kısımları tutulmamıştır. Erken lezyonlarda duyu kaybı yoktur fakat terleme hafifçe bozulmuş olabilir. Bu evrede tanı konulup tedaviye alınmadığı takdirde lezyonlar daha derinleşir.

Lepromlar denilen kabarıklıklar vardır. Yüzdeki lepromlar yüzde diffüz bir infiltrasyona (arslan yüzü) yol açarlar. Olguların % 80 inde erken belirti olarak üst solunum yolu mukozasının tutulumuna bağlı olarak burun tıkanıklığı ve burun kanaması ortaya çıkar.

Bu tutulum burun septumunda delinmeye, yonca burun deformitesine, damakta yerleşenler damak delinmesine, uvulada yerleşenler uvulanın kaybına, ses tellerinde yerleşenler kalın kısık ve çatallı bir ses çıkmasına neden olur. Diş kaybı olabilir.

Lepromatöz hastalıkta gözün hastalığa katılması %90-100 arasında görülmektedir ve körlük gelişebilir. En çok el ve ayakların küçük kemikleri lepra basili tarafından tutulur ve şekil bozuklukları, osteoporoz gelişir.

Lepromatöz leprada akut testiküler ağrı ortaya çıkabilir. Testisler, küçük, yumuşaktır. Jinekomasti, sterilite, impotans görülebilir. Lepromatöz lepra olgularda böbrek yetmezliği, pnömoni ve tüberküloz gibi enfeksiyonlar başlıca ölüm sebebidir.

Cüzzam, mycobacterium leprae adlı bir bakterinin neden olduğu, yavaş büyüyen, şişlik, yara oluşumu, kas erimesi ve şekil bozukluğuna neden olan kronik bulaşıcı bir hastalıktır.

Periferik sinirleri etkileyerek ağrı algılama yeteneğini etkiler. Ayrıca deriyi, üst solunum yolu mukozasını, gözü, kemikleri ve testisleri etkileyebilmektedir.

Cüzzam hastalığı periferik sinir sistemini (duyusal, motor ve otonom sinirler) şu yollarla etkileyebilir;

Duyu siniri hasarı: Duyu sinirleri hasar gördüğünden ağrı hissedilememektedir. Bu, ellerin ve ayakların uç kısımlarını, parmakların, ayak parmaklarının, ellerin ve ayakların kaybıyla sonuçlanabilecek yanıklara ve yaralanmalara karşı savunmasız bırakır.

Göz siniri hasarı: Göz etkilendiğinde, özellikle kişi toz veya diğer tahriş edici maddelerden kaynaklanan yaralanmaları nasıl önleyeceğini bilmiyorsa körlüğe kadar varan tablolara yol açabilir.

Motor sinir hasarı: Motor sinirler söz konusu olduğunda, "ayak düşmesi", "el bileği düşmesi", "pençeli el" veya lagoftalmi (gözün kapanamadığı durumlarda) gibi çeşitli felç biçimleri ortaya çıkabilir.

Otonom sinir hasarı: Otonom sinirler, kan basıncı, kalp atış hızı, terleme, bağırsak ve mesanenin boşaltılması ve sindirim gibi PNS vücut fonksiyonlarını düzenler. Otonom sinirlerin hasar görmesi saç dökülmesine neden olabilir ve terleme yeteneğini etkileyerek cildi kuru ve çatlak bırakarak ikincil enfeksiyona maruz bırakabilir.

Cüzzam etin çürümesine veya el ve ayak parmaklarının düşmesine neden olmaz. Geçmişte kişinin ağrı hissedememesi nedeniyle hasar gören uzuvların bazen kesilmesi gerekmekteydi. Artık hastalık erken teşhis edilebildiğine göre, ampütasyon ihtiyacı nadirdir.

Kortizol vücutta kan basıncını düzenlemeye yardımcı olurken; bağışıklık sisteminin düzenli çalışması, kalbin ve kan damarlarının normal şekilde çalışmasını sağlar.

Bununla birlikte kortizol, vücudunuzun strese tepki vermesine yardımcı olur. Ayrıca vücudunuzda proteinleri, karbonhidratları ve yağları enerjiye dönüştürme şeklini de düzenler.

Cushing sendromu bazen kortizol fazlalığına yol açan lezyon cerrahi olarak tam çıkarılmadığında veya cerrahiden sonra tekrar oluştuğunda tekrarlayabilir. Bu sebeple tedaviden sonra hastaların düzenli kontrollerini ihmal etmemesi önem taşımaktadır.

Cushing sendromunun herhangi bir yolla bulaşması söz konusu değildir.

Cushing sendromu daha az olmakla birlikte çocuklarda da görülebilir.

Bu hastalık kadınlarda erkeklerden 3 kat daha fazla görülür.

Cushing sendromu milyonda 40-70 aralığında görülmektedir.

Başka hastalıklar nedeniyle uzun süre yüksek dozlarda kortizol içeren ilaçların kullanılması sonucu oluşan tabloya İyatrojenik Cushing sendromu (Ekzojen) denilir.

Kortizol yüksekliği, adet düzensizliği ve ovulasyon (yumurtlama) sorunlarına yol açarak, gebeliği engelleyebilir. Bununla birlikte oluşan gebeliklerin düşük ile sonuçlanmasına yol açabilir. Bu nedenle Cushing sendromu tanısı konulan hastalarda öncelikle hastalığın tedavisi ve sonrasında gebeliğe izin verilmesi tercih edilmelidir.

Gebelik sırasında çıkan Cushing sendromunda ise farklı yöntemlerle tanı konulur ve genellikle gebeliğin en risksiz dönemi kabul edilen ikinci trimesterda tedavi planlanır.

Cushing sendromunun teşhisinde kanda ve idrarda bakılan kortizol, ACTH gibi testler ile kortizol baskılanma testleri (dexametazon supresyon testleri) ve kortizol salgılayan odağın araştırıldığı görüntüleme yöntemlerinden yararlanılır.

Cushing sendromu en kısa sürede tedavi edilmelidir. Tedavi edilmeyen cushing hastalığı hayatı tehdit edecek sonuçlar doğurabilir.

Cushing sendromunun etkilerini azaltmak ve kontrol altında tutmak için kişinin beslenme alışkanlıkları büyük önem taşımaktadır. Kortizol fazlalığının yağ dağılım bozukluğu, kan şekeri yüksekliği, tansiyon ve kolesterol yüksekliği yapma potansiyeli bulunmaktadır.

Bu sebeple cushing sendromu hastalarının aşağıdaki beslenme önerilerini uygulamaları gerekir:

• Cushing sendromu nedeniyle alınan fazla kiloların azaltılabilmesi için besleyici, sağlıklı ve az kalorili besinler tüketilmeli,
• Yaşanabilecek kemik kaybını önlemek amacıyla kalsiyumdan zengin besinler tüketilmeli ve yeterince D vitamini alınmaya çalışılmalı,
• Yüksek tansiyonun önüne geçmek için fazla sodyum alımından kaçınılmalı, yemeklere tuz katılmamalı ve tuzdan fakir gıdalar tüketilmelidir. Turşu, konserve, cips ve işlenmiş et ürünlerinden uzak durulmalıdır.
• Yüksek kolesterol oluşumunu engellemek için yağlı yiyeceklerden uzak durulmalı ve yüksek lifli taze sebze ve meyve ağırlıklı bir beslenmeye geçilmelidir
• Karbonhidrat metabolizmasını kontrol altında tutmak için şeker tüketimi de olabildiğince azaltılmalıdır.

Cushing sendromu bitkisel tedavi yöntemleri ile tedavi edilemez.

Cushing sendromu tedavi edilmezse metabolik, hematolojik ve nörolojik ciddi sorunlara yol açabilir. Şeker hastalığı, hipertansiyon, kolesterol yüksekliği, enfeksiyona yatkınlık, kaburga kırıkları ve ayaklardaki kemik kırıkları gibi olağandışı kemik kırıkları, kas kütlesi ve kas gücü kaybı, bacak ve akciğerde pıhtı oluşumu, inme ve kalp krizi, depresyon gibi ciddi komplikasyonlara yol açabilir.

Cushing sendromunun tanı ve tedavisi için endokrinoloji ve metabolizma hastalıkları uzmanına gidilmelidir.

Cushing sendromuna neden olan tümörler genellikle iyi huylu tümörlerdir. Ancak bazen hipofiz bezinin dışında gelişen bazı tümörler örneğin akciğer tümörü, ACTH hormonu üreterek kortizol hormonu fazlalığına yol açabilirler. Bu tabloya Ektopik ACTH sendromu denir.

Nadir bir hastalık olan Cushing sendromunun görülme sıklığı milyonda 40-70 arasındadır. Cushing sendromu kadınlarda, obezite hastalarında ve kontrol altında olmayan yüksek tansiyon ile tip 2 diyabet hastalarında daha sık görülür.

Cushing hastalığı , ön hipofiz bezinin aşırı adrenokortikotropik hormon (ACTH) üretmesi sonucu böbrek üstü bezlerinden aşırı kortizol salınımının gerçekleştiği endokrin bozukluğudur. Özellikle vücudun üst kısmında kilo artışı, yüzde yuvarlaklık ve kolayca moraran cilt karakteristik belirtileridir.

Ekzojen Cushing sendromunda tedavi, buna yol açan ilacın dozunun azaltılması ya da kesilmesi ile olur. Ancak bilinmelidir ki kortizol içeren ilaçların uzun süre kullanıldığında aniden kesilmesi uygun değildir. İlaçların tedricen doz azaltılarak hekim kontrolünde kesilmesi planlanmalıdır.

Endojen Cushing sendromunun tedavisinde ise; kortizol fazlalığına neden olan hipofiz veya hipofiz dışı tümörün cerrahi olarak çıkarılması gerekir.

Cerrahi olarak tümörün tam çıkarılamadığı durumlarda radyocerrahi gibi ışın tedavileri de kullanılabilir. Tedavi seçenekleri arasında cerrahiye yardımcı olacak kortizol salgısını azaltan bazı ilaçlar da bulunmaktadır. Tedavi ne kadar erken başlarsa iyileşme şansı o derece artış gösterir.

Cushing sendromuna yol açan sorun yüksek dozda glukokortikoid ilacıysa dozajın düşürülmesi hastalığın önüne geçer. Cushing sendromuna bir tümör neden oluyorsa tümörü temizlemek için ameliyat gerekebilir. Bazı durumlarda ise radyasyon tedavisi veya kortizol üretimini kontrol etmeye yönelik ilaçlar da alternatif tedavi yöntemleri arasındadır.

Kortizol fazlalığının tanısı, bulguları olan kişilerde kan, idrar ve tükürükte kortizol düzeyleri incelenerek ve kortizolün baskılanmadığını ölçen testlerle konulur. Ayırıcı tanı için ise MR, tomografi gibi görüntüleme yöntemlerinden yararlanılır. Bazı durumlarda daha ileri anjiyografik işlemler de gerekebilir.

İdrar ve kan testleri; hormon seviyelerini ölçerek vücudun aşırı kortizol üretip üretmediğini göstermektedir. İdrar testi için hastalardan 24 saatlik bir süre içinde idrarını toplaması istenebilir. Bununla birlikte ilgili doktor kortizolü uyarmak veya baskılamak için hormon ilaçları kullanılmadan önce ve sonra kortizol seviyesinin ölçülmesini sağlayan başka özel testler de önerebilir.

Tükürük testi; normalde gün boyunca kortizol seviyeleri yükselip düşerken, Cushing Sendromu olmayan kişilerde kortizol seviyeleri akşamları önemli ölçüde azalmaktadır. Tükürük testinde gece geç saatlerde hastadan toplanan küçük bir tükürük örneği ile kortizol seviyesinin analiz edilmesi sağlanarak, hastalığın varlığı veya yokluğu belirlenebilir.

BT veya MR taramaları, tümörler gibi anormallikleri tespit etmek için hipofiz ve böbrek üstü bezlerinin görüntülenmesini sağlar.

Bu testler, Cushing sendromunun teşhis edilmesine yardımcı olur ve büyümüş yumurtalıklara sahip kadınlarda bir hormon bozukluğu olan polikistik yumurtalık sendromu gibi diğer tıbbi durumların dışlanmasını sağlar. Depresyon, yeme bozuklukları ve alkolizmin de kısmen Cushing sendromunu taklit edebileceği unutulmamalıdır.

Özellikle karın bölgesindeki kilo artışı cushing sendromunun en belirgin semptomudur. Bu durum santral obezite olarak tanımlanır.

Yüzde yuvarlaklaşma, yüzde kızarıklık, omuzlar arasında, özellikle orta kısım ve sırtın üst kısmında kilo alımı ve yağ dokusu birikintileri (bufalo kamburu), ciltte incelme, kolay morarma, karında ve koltuk altında kırmızı mor çatlaklar, yağlı cilt ve sivilce artışı de cushing sendromu belirtileri arasındadır.

Cushing sendromu genellikle şu belirtilerle ortaya çıkar;

• Kilonun karın bölgesinde toplanması
• Kol ve bacaklarda incelik
• Yüzde yuvarlaklaşma ve kızarıklık
• Omuzlar arasında kilo alımı ve yağ dokusu birikintileri
• Karın, kalça, uyluk, göğüs ve koltuk altlarında pembe veya mor çatlaklar
• Cildin kırılganlaşması ve kolay morarması
• Yaraların iyileşmesinin yavaşlaması
• Ciltte akne veya sivilce oluşumu
• Aşırı terleme
• Kas zayıflığı

Bununla birlikte kan şekeri yüksekliği, tansiyon yüksekliği, kolesterol yüksekliği, kas güçsüzlüğü, kemik kırılganlığında artış, adet düzensizliği, tüylenme artışı, cinsel isteksizlik, sertleşme sorunları, depresyon, kaygı ve sinirlilik ile saç dökülmesi gibi belirtiler de görülebilir.

Hipofiz bezinin çok fazla adrenokortikotropin hormonu üretmesi sonucunda kortizol hormonu olması gerekenden daha yüksek seviyelere ulaşır ve bu durum cushing sendromunu meydana getirir. Cushing sendromu ayrıca dışarıdan yüksek dozlarda verilen kortizol içeren ilaçların kullanılması sonucu da oluşabilir.

Cushing sendromu ayrıca böbrek üstü bezlerine ait kortizol salgılayan ve genellikle iyi huylu olan tümörlere bağlı olarak da gelişebilir. Bu tümörler iyi huylu tümörler olup kanser oluşumuna sebep olmaz.

Cushing sendromu, adrenal bezler tarafından vücutta çok fazla kortizol hormonunun üretilmesi(hiperkortizolizm) sonucu oluşan nadir bir hastalıktır.

Yüzde yuvarlaklaşma ve kızarıklık, omuzlar arasında bir kamburluk, ve ciltte pembe veya mor çatlaklar, cildin yağlanması, kilo alımı ve karın bölgesinde yağ dokusu birikmesi cushing sendromu hastalığın semptomlarıdır.

Böbrek üstü bezlerinden salgılanan ve hayati önem taşıyan kortizol hormonun pek çok doku üzerinde etkisi bulunur. Ancak kortizol her ne kadar yaşamın devam etmesi için çok gerekli olsa da, bu hormonun vücutta ihtiyaç duyulandan fazla bulunması farklı sorunlara neden olur.

Cushing sendromu ayrıca yüksek tansiyona, kemik kaybına ve bazı durumlarda tip 2 diyabete de yol açabilir.

Crohn hastalığını tamamen iyileştiren bir tedavi yoktur. Hastalık sonucu çıkan rahatsızlıklara yönelik tedaviler uygulanır. İlaç tedavisi hastalığın bulgularını azaltmak ve hastalığın yeniden alevlenmesini önlemek için verilir. Hastalığın alevlendiği dönemlerde özel beslenme destekleri ve önerileri verilebilir.