Asperger sendromu olan çocuklarda bazen dürtü kontrolünde zorluklar görülebilmektedir. Parlak ışık ve ani ses değişimleri gibi uyaranların çok olduğu yerlerde veya sürekli aynı olan rutinlerinin bozulması durumunda dürtü kontrolünde zorluklar yaşayabilirler. Bağırma, ağlama, etrafa vurma, kendine vurma, tekrar tekrar aynı hareketi yapma gibi davranış sorunları gözlenebilir. Bu belirtilerin kontrolü için özel eğitimin, gündelik yaşamın planlı olmasının, ilaç tedavilerinin ve tetikleyicilerden uzak kalmanın faydası olmaktadır.

Asperger sendromunda dil gelişimi ile ilgili bozukluklar görülebilmektedir. Daha geç konuşma, vurgu ve tonlamanın doğru kullanılmaması, deyim ve atasözlerini anlama ile mecazi ifadeleri anlamlandırmada güçlük görülebilir.

Konu ile ilgili yapılan güncel çalışmalar, Asperger sendromunun toplumda görülmek sıklığının %1 olduğunu ortaya koymaktadır.

Asperger sendromunda antidepresan, antipsikotik ilaçlar ile dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğunda kullanılan dikkat uyarıcı ilaçlar kullanılabilmektedir. Antidepresan ilaçlar, takıntılar, depresyon ve kaygı ile ilgili belirtilerde kullanılırken; Antipsikotik ilaçlar, tekrarlayan hareketler ve davranış kontrolünde faydalı olmaktadır. Dikkat uyarıcı ilaçlar da dikkat eksikliği ve hiperaktivite eşlik ediyorsa çocuklara önerilmektedir.

Asperger sendromu ve zeka geriliği arasında bir bağlantı bulunmamaktadır.

Asperger sendromu olan çocuklarda zeka sorunu bulunmamaktadır. Hatta zeka düzeyleri ortalamanın üzerinde olabilir. Tek bir konuya odaklanmış yoğun ilgi, Asperger sendromu olan kişilerin o konuda özel beceri ve yetenek geliştirmelerine sebep olur.

Bu özel ilgi alanı müzikten, görsel sanatlara, uçak arabadan, bilgisayarlara kadar geniş bir alanda olabilir. Bu yoğun ilgi o konuda uzmanlaşmalarını ve hakimiyet kurmalarını sağlar. Geçmişte ve günümüzde bilim, sanat, spor ve teknoloji gibi pek çok farklı alanda isim yapmış ve bilinen Asperger sendromlu ünlü isimler bulunmaktadır.

Birçok insanın çocukluk döneminde yapılan aşıların otizm yelpazesi bozukluğu ile ilişkili olup olmadığına dair endişeleri bulunmaktadır. Yapılan araştırmalar aşılarla otizm yelpazesi bozukluğunun bir ilişkisi olmadığını göstermiştir.

Bu çalışmalarla ilgili daha fazla bilgi edinmek için şu kaynaklara bakılabilir:

-Taylor LE, Swerdfeger AL, Eslick GD. Vaccines are not associated with autism: An evidence-based meta-analysis of case-control and cohort studiesexternal iconexternal icon. Vaccine. 2014 June;32(29):3623–3629.

-Schechter R, Grether JK. Continuing increases in autism reported to California’s developmental services system: Mercury in retrogradeexternal icon. Arch Gen Psychiatry. 2008;65:19-24.

-Institute of Medicine. Immunization Safety Review. Vaccines and Autismexternal icon Board of Health Promotion and Disease Prevention, Institute of Medicine (National Academy Press, Washington, DC, 2004).

-Hviid A, Stellfeld M, Wohlfahrt J, Melbye M. Association between thimerosal-containing vaccine and autism pdf icon[PDF – 5 pages]external icon. JAMA. 2003;290:1763–6.

-Madsen KM, Hviid A, Vestergaard M, Schendel D, Wohlfahrt J, et al. A population-based study of measles, mumps, and rubella vaccination and autismexternal icon. N Engl J Med. 2002;347 (19):1477–1482.

-Ball L, Ball R, Pratt RD.An assessment of thimerosal in childhood vaccinesexternal icon. Pediatrics. 2001;107:1147–1154.

-Joint statement of the American Academy of Pediatrics (AAP) and the United States Public Health Service (USPHS)external icon. Pediatrics. 1999;104:568–9.

Asperger sendromu, tüm otizm spektrum bozuklukları (OSB) gibi güçlü bir genetik temele sahiptir. Asperger sendromu geliştirme riskinin artmasıyla ilişkili olduğuna inanılan birçok farklı gen vardır ve daha fazlası için araştırmalar devam etmektedir. Bu nedenle, en güncel bilgileri almak için kendilerine veya aile üyelerine yönelik genetik riskler hakkında özel soruları olan kişilerin bir genetik danışmanı veya diğer genetik uzmanları ile görüşmeleri tavsiye edilir.

Asperger sendromu sıklıkla özel eğitim gerektirir. Sosyal beceri kazanımı, dil ve konuşma tedavilerinin uygulanması, duyguları ifade etme ve tanımada özel eğitimin faydaları bulunmaktadır.

Asperger sendromunu tamamen iyileştirecek bir tedavi yöntemi bulunmamaktadır. Uygulanan tedaviler hastalığın belirtilerini hafifletebilir ve belirtilerin sebep olduğu gündelik hayatın zorluklarını azaltabilir.

Asperger Sendromu gibi otizm yelpazesi bozukluğu olan kişiler sosyal etkileşim ve iletişim zorlukları yaşamaktadır. Bu zorluklar romantik ilişkiler ve cinsellikte de kendini gösterir. Asperger Sendromu olan kişiler yüz ifadelerini ve beden dilini anlamakta zorlanırlar. Ayrıca empati yapabilmelerine rağmen başkasının bakış açısıyla olayları değerlendirmekte zorluk yaşarlar. Hem beden dili, hem başkasının bakış açısından bakabilmek romantik ilişkilerde önemli unsurlardır. Asperger sendromu olan kişilerin partnerleri veya eşleri bu zorlukları bilip, ilişkilerinde daha çok sözel iletişimi kullanmaları yaşadıkları ilişki sorunlarını azaltabilir.

Asperger sendromu olan kişiler dokunmayı rahatsız edici ve yoğun bir his olarak deneyimleyebilir. Bu nedenle sürpriz ya da beklenmedik dokunmalardan kaçınılmalı, hangi dokunmalarda daha rahat hissettiği, hangi dokunmaları tercih ettiği partnerler/eşler arasında sözel olarak ifade edilmelidir.

Asperger sendromu olan kişilerde fiziksel gelişim normal olmasına rağmen, duygusal gelişimde gecikmeler gözlenebilir. O nedenle Asperger sendromu olan bir kişi ile kurulacak romantik ilişkilerde ilişkinin duygusal açıdan olgunlaşması zaman alabilir.

Cinsellikle ilgili konuşmak Asperger sendromu olan kişiler için zor olabilir. Aynı zamanda bu kişiler cinsellik ve duygusal ilişkiler açısından özgüven eksikliği hissedebilirler. Bu konularda konuşmaya açık ve anlayışlı olmanın, bir terapistle beraber çalışmanın faydası olabilir. Bu zorlukların farkında olarak Asperger sendromu olan kişiler fiziksel ve duygusal açıdan doyurucu ilişkiler kurabilirler.

Depresyon gibi duygudurum bozuklukları, kaygı bozuklukları, obsesif kompulsif bozukluk, dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu Asperger sendromuna sık eşlik eden rahatsızlıklardır

Asperger sendromunun teşhisi ile ilgili özgül bir test bulunmamaktadır. Sosyal medya ve internette bulunan testler Asperger sendromunun belirtilerini içeren soru cevap formlarıdır ve Asperger sendromu tanısı koydurmamaktadır.

Asperger sendromu belirtilerinin çocukluk döneminde fark edilmesi çok güç olabilir. Bu sebeple yetişkinlik dönemine kadar tanı konulamayabilir. Yetişkin dönemde de tanı koymak için hastalığın çekirdek özelliklerine bakılır. Yine sosyal ilişki kurmada zorluk, duygu ifadelerini ve metaforları anlayamama, değişime uyum göstermede zorlanma gibi sosyal hayattaki davranışlara göre tanı konulur. Asperger sendromu olan yetişkinlerin doktora başvuruları depresyon ve kaygı bozukluğu nedeni ile de olabilir.

Asperger sendromunun hastalık sınıflamalarında alt dereceleri bulunmamaktadır. Asperger sendromunun kendisi Otizm spektrum bozukluklarının bir alt tipidir. Yüksek işlevde tip olarak yani belirtilerin ve hastalık şiddetinin daha hafif olduğu bir form olarak sınıflandırılmaktadır.

Asperger sendromu için psikiyatri ya da psikoloji (klinik) tıbbi birimlerinde yer alan uzman doktorlardan görüş alabilirsiniz.

Asperger sendromu otizm spekturum bozukluğunun bir alt tipidir. OSB’li birçok çocuğun aksine, Asperger sendromlu çocukların erken dil gecikmeleri olmayabilir ve genellikle iyi gelişmiş dil becerilerine ve normal ila ortalamanın üzerinde zekaya sahiptirler. Bununla birlikte yüksek işlevli olmaları ve belirtilerinin görece daha hafif olması ile Otizmden ayrılır.

Asperger sendromlu olan çocuklara karşı yaklaşırken basit diyalog cümleleri kullanmak gerekebilir. Bunun yanında göz kontağı kurmak, yaptığı aktiviteler için teşekkür etmek, bir olayı anlatırken hikaye halinde anlatmak sosyalleşirken daha rahat olmalarına katkı sağlayacaktır.

Asperger sendromunu tespit edecek bir test bulunmamaktadır. Doktorun yönlendirmesine göre fiziksel rahatsızlıkları ortaya çıkarmak için kan testi ya da röntgen çekimleri yapılabilmektedir.

Asperger sendromunun belirtileri kişiden kişiye göre değiştiği için tedavi seçimi de hastaya göre yapılmaktadır. Asperger sendromunu tamamen ortadan kaldıracak bir tedavi yöntemi bulunmamaktadır. Ancak bazı uygulamalar, sosyal ilişkilerde beceriksizlik, iletişim ile ilgili zorluklar, tekrarlayan davranışlar gibi belirtilerin iyileşmesine ve gündelik hayatın kolaylaştırılmasına yardımcı olmaktadır.

Bunlar arasında sosyal beceri eğitimleri, konuşma ve dil terapileri, bilişsel davranışçı terapi, anne- baba eğitimi ve ilaç tedavileri sayılabilir. İlaç tedavileri depresyon, kaygı, takıntı gibi belirtilerin hafiflemesine yardım ederken, doğru bir tedavi ile Asperger sendromu olan çocukların okul ve sosyal hayatlarında karşılaştıkları zorlukların üstesinden gelebilmeleri mümkün olmaktadır.

Asperger sendromu tanısının doğrudan koyulmasını sağlayan bir kan testi veya görüntüleme yöntemi gibi yollar olmadığı için bu hastalığın teşhisini koymak zor olabilmektedir. Asperger sendromunun belirtileri kişiden kişiye göre değişebilmektedir. Tanı genellikle çocuğun gelişim öyküsünün alınması, davranışlarının gözlenmesi, dil ve iletişim becerilerinin değerlendirilmesi ile konulur.

Birçok araştırma belli genlerin otizm yelpazesi bozukluğu için risk faktörü olduğunu göstermiştir. Bu araştırmalara göre risk faktörleri şu şekildedir;

• Ailede herhangi bir otizm spektrum bozukluğu varsa diğer kişilerde de otizm spektrum bozukluğu görülme ihtimali normal topluma göre artış göstermektedir.
• Bazı genetik ve kromozal hastalıklara (frajil X sendromu, tüberosiklorozis) sahip kişilerde otizm yelpazesi bozukluğu görülme ihtimali artmaktadır.
• Gebelikte yaşanan sorunlar otizm yelpazesi bozukluklarının gelişmesine neden olabilmekte ya da kolaylaştırabilmektedir.
• İleri yaşta anne baba olmak OSB riskini artırmaktadır.

Tıpkı diğer otizm spektrum bozukluklarında olduğu gibi Asperger sendromunun da nedenleri henüz tam olarak aydınlatılabilmiş değildir. Ancak çeşitli biyolojik, çevresel ve genetik faktörlerin otizm yelpazesi bozukluklarına yatkınlık oluşturduğu bilinmektedir.

Asperger sendromunda ilk belirtiler 4 ila 11 yaşlarında başlar ve teşhis bu yaşlarda konulmaktadır. Kızlara oranla erkeklerde daha yaygın olarak görülen asperger sendromunun kesin bir tedavisi bulunmamaktadır.

Asperger sendromu olan çocuklarda ilk olarak iki belirti dikkat çekmektedir. Bu özelliklerden ilki diğer çocuklar kadar zeki olmalarına rağmen sosyal beceriler ile ilgili zorluklar yaşamaları; ikincisi de tek bir konuya aşırı ilgi göstermeleri veya aynı davranışı tekrar tekrar yapmaya yatkın olmalarıdır. Bu iki özellik Asperger sendromunun belirlenebilmesi için önemlidir. Asperger sendromu yaşamın erken döneminden itibaren başlar. Çocuğun gelişimi ile beraber bazı belirtiler daha net fark edilir.

Asperger sendromunda görülen belirtiler şu şekildedir:

• Göz teması kuramamak
• Sosyal ilişkilerde beceriksizlik (koşula uygun davranışlarda bulunmama, konuşmaya uygun cevap verememe vb.)
• Yüz ifadesi, beden dili gibi sosyal mesajları anlayamamak (kaşları çatılmış, kolları bağlı bir kişinin kızdığını fark edememek gibi)
• Olağandışı konuşma kalıpları kullanma ve ironiyi, mizahı ve alaycılığı ya da normal konuşma için önemli olan jestleri ve sosyal ipuçlarını anlamakta zorlanma
• Daha az duygulanım göstermek (mutlu olduğunda, keyifli olduğunda daha az gülümseme gibi, konuşmalarında vurgu ve tonlamaları duygudan yoksun, düz ve mekanik olabilir)
• Daha çok yalnız vakit geçirmek istemek,
• Tek bir konuya aşırı ve yoğun ilgi gösterme (arabalarla ilgilenen Asperger sendromlu bir çocuğun arabalarla ilgili her türlü bilgiye hakim olması gibi...)
• İlgi duyduğu konuya tekrar tekrar dönmek,
• Aynı hareketleri tekrar tekrar yapmak
• Değişikliğe uyum sağlamada güçlük çekmek (kahvaltıda hep aynı yemeği isteme, hep aynı kıyafetleri giyinmek isteme gibi)
• Hastalığın ilerleyen yıllarında kaygı bozuklukları ve duygu durum bozuklukları da belirtiler arasına eklenebilmektedir.

Çocuklarında bu belirtilere benzer değişiklikler olduğunu düşünen ebeveynler ilgili uzman doktora başvurmakta geç kalmamalıdır.