Evde Kuş Beslemek: Muhabbet Kuşu Bakımı Nasıl Yapılır?
Muhabbet kuşları, dünyada en çok beslenen evcil kuşlar arasında yer alır. Renkli tüyleri, neşeli sesleri ve sosyal yapıları sayesinde hem çocukların hem yetişkinlerin gönlünü kolayca fethederler. Ancak küçük bir kuş olmaları, bakımlarının kolay olduğu anlamına gelmez. Doğru kafes, dengeli beslenme, günlük ilgi ve sağlık takibi gerektirirler. Doğru bakıldığında 10 ila 15 yıl, hatta daha uzun yaşayabilirler. Muhabbet kuşu bakımıyla ilgili en çok merak edilen soruları birlikte cevaplayalım.
Muhabbet Kuşu Almadan Önce Nelere Dikkat Edilmelidir?
Muhabbet kuşu almadan önce uzun vadeli bir sorumluluk üstlendiğinizi bilmelisiniz. Bu kuşlar günlük ilgi ister, gürültü yapar ve ömürleri boyunca bakım gerektirir.
Muhabbet kuşları doğada büyük sürüler halinde yaşayan, çok sosyal hayvanlardır. Bu yüzden tek başına tutulan bir kuş, sahibi evde yoksa kendini yalnız hissedebilir. Gün boyunca evden uzak kalıyorsanız iki kuş almayı düşünebilirsiniz. İki kuş birbirine arkadaşlık eder, ancak bu durumda kuşların insanlarla bağ kurması biraz daha yavaş olabilir. Tek kuş alıyorsanız ona her gün zaman ayırmanız gerekir.
Kuş seçerken dikkat edilmesi gereken işaretler şunlardır:
- Tüyler düzgün, parlak ve temiz olmalıdır.
- Gözler ve burun delikleri temiz, akıntısız olmalıdır.
- Kuş canlı, meraklı ve hareketli görünmelidir. Tüylerini kabartıp bir köşede uyuklayan kuş hasta olabilir.
- Kuyruk altı temiz olmalı, dışkı bulaşığı bulunmamalıdır.
- Mümkünse yaşı küçük ve kendi başına yem yiyebilen bir kuş tercih edilmelidir.
Kuşu güvenilir bir yetiştiriciden ya da tanınmış bir mağazadan almanız önemlidir. Kuşun nereden geldiğini, nasıl bakıldığını sormaktan çekinmeyin. Ayrıca evcil kuşlar alırken yasal olmayan yollarla yakalanmış ya da yurt dışından kaçak getirilmiş hayvanlardan uzak durmak gerekir.
Muhabbet Kuşu İçin Nasıl Bir Kafes ve Yaşam Alanı Hazırlanmalıdır?
Kafes, kuşunuzun günlük yaşamının büyük bölümünü geçireceği yerdir. Bu nedenle mümkün olduğunca geniş seçilmelidir. Tek bir muhabbet kuşu için en az 60 cm genişlik, 40 cm derinlik ve 40 cm yükseklik gerekir. İki kuş için ise daha büyük bir kafes şarttır. Kafesin yatay çubuklara sahip olması, kuşun tırmanmasını kolaylaştırır. Çubuk aralığı 1,2 cm'yi geçmemelidir.
Kafese yerleştirilmesi gerekenler şunlardır:
- Farklı kalınlıklarda doğal dal tünekler: Ayak sağlığı için önemlidir. Düz plastik tünekler tek başına yeterli değildir.
- Yem ve su kapları: Dışkıyla kirlenmemesi için tünek altına yerleştirilmemelidir.
- Oyuncaklar: İp, zil, ahşap parçalar ve kemirilebilir oyuncaklar kuşun zihinsel gelişimine katkı sağlar.
- Sepya kemiği ve mineral taşı: Kalsiyum ve mineral ihtiyacını karşılar, gaganın aşınmasına yardımcı olur.
- Banyo kabı: Kuşların suyla temas etmesi tüy sağlığı için faydalıdır.
Kafesin yeri de çok önemlidir. Kafes, ailenin zaman geçirdiği bir odada, göz hizasında ve güvenli bir köşede durmalıdır. Doğrudan güneş ışığında, cereyan altında, mutfakta ya da klimanın karşısında bırakılmamalıdır. Mutfak, teflon kaplı tava ve tencerelerin ısındığında çıkardığı dumanlar nedeniyle özellikle tehlikelidir. Bu duman kuşlar için ölümcül olabilir. Aynı şekilde sigara dumanı, oda spreyleri, mum ve parfüm de kuşların hassas solunum sistemine zarar verir.
Kuşun sağlıklı olabilmesi için gecenin rahat geçmesi de gerekir. Muhabbet kuşları günde yaklaşık 10 ila 12 saat uykuya ihtiyaç duyar. Akşam kafesin üzerini hafif bir örtüyle kapatıp ışığı ve gürültüyü azaltmak, kuşun dinlenmesine yardımcı olur.
Muhabbet Kuşları Ne ile Beslenir ve Nelerden Uzak Durmalıdır?
Pek çok kişi muhabbet kuşunun yalnızca tohum yiyerek yaşayabileceğini düşünür. Oysa yalnızca tohumla beslenme, kuşlarda yağ birikimine ve vitamin eksikliğine yol açar. Dengeli bir beslenme için aşağıdaki gruplar bir arada sunulmalıdır:
- Kaliteli bir muhabbet kuşu yem karışımı: Darı, kuş yemi ve çeşitli tohumlar içerir. Taze ve kuru olmalıdır.
- Pelet yem: Bazı veterinerler tohum yerine ya da tohumla birlikte pelet önerir, çünkü besin değerleri daha dengelidir.
- Taze sebze ve yeşillikler: Havuç, salatalık, brokoli, ıspanak, karahindiba yaprağı, maydanoz gibi besinler verilebilir. İyice yıkanmalı ve ilaçsız olmalıdır.
- Meyveler: Elma (çekirdeksiz), armut, çilek gibi meyveler az miktarda ve ödül olarak verilebilir.
- Temiz ve taze su: Her gün değiştirilmelidir.
Muhabbet kuşlarına asla verilmemesi gerekenler şunlardır:
- Avokado: Kuşlar için zehirlidir.
- Çikolata ve kafein: Kalp ve sinir sistemine zarar verir.
- Tuzlu ve yağlı yiyecekler
- Elma ve kayısı gibi meyvelerin çekirdekleri: Sakıncalı bileşenler içerebilir.
- Soğan ve sarımsak
- Alkol ve işlenmiş gıdalar
Yem kabının her gün kontrol edilmesi gerekir. Kuşlar yem kabındaki tohumların kabuklarını yere atar. Kabın üstündeki kabuklara bakıp dolu sanmak, kuşun aç kalmasına yol açabilir. Kabuğu üfleyip altında yem olup olmadığını kontrol edin.
Muhabbet Kuşu ile Nasıl Bağ Kurulur ve Konuşması Nasıl Öğretilir?
Yeni eve gelen kuş ilk günlerde stresli olabilir. Bu dönemde ona yaklaşmak yerine alışması için zaman tanımak gerekir. İlk bir iki gün kafesin yanında sakin sakin konuşun, ani hareketlerden kaçının. Kuş kendini güvende hissetmeye başladığında elinizle yem uzatmayı deneyin. Sabır en önemli kuraldır, çünkü zorlamak güveni zedeler.
Bağ kurma sürecinde şu adımlar işe yarar:
- Kuşunuza her gün aynı saatlerde yaklaşıp yumuşak bir sesle konuşun.
- Kafesin kapısı açıkken eliniz kafesin içine girdiğinde kuş korkmuyorsa, parmağınızı tünek gibi uzatıp çıkmasını bekleyin.
- Parmağa çıkmayı öğrendiğinde ödül olarak darı sapı verin.
- Kuş alıştıkça kafes dışında, kapalı ve güvenli bir odada gezdirin.
Muhabbet kuşları kelime ve ses taklit etmede yeteneklidir, ancak her kuş konuşmaz. Erkek kuşların konuşma olasılığı genellikle daha yüksektir. Konuşturmak için aynı kelimeyi sakin ve net bir sesle, günde birkaç kez tekrarlamak gerekir. Kuş sizi ve dinlemek için hazır olduğunda öğrenmesi daha kolaydır. Kısa, tek heceli kelimeler daha kolay öğrenilir. Kuşun adını söylemek, "merhaba" ya da bir kelimeyi her gün aynı tonla tekrarlamak başlangıç için uygundur. Öğrenme birkaç haftadan birkaç aya kadar sürebilir ve bazı kuşlar hiç konuşmayabilir. Bu durum, onun sevgisiz ya da yetersiz olduğu anlamına gelmez.
Kuşun kafes dışında gezdirilmesi önemlidir ama dikkatli olunmalıdır. Pencereleri ve kapıları kapatın, ocağı ve ısıtıcıları kapatın, çevredeki diğer evcil hayvanları uzaklaştırın. Tavan vantilatörü çalışırken kuşu asla serbest bırakmayın. Cam yüzeylere çarpma riskine karşı perde ya da stor kullanabilirsiniz.
Muhabbet Kuşlarında Hastalık Belirtileri Nelerdir ve Ne Zaman Veterinere Gidilmelidir?
Kuşlar doğada avlanma riski nedeniyle hastalıklarını gizlemeye alışkındır. Bu yüzden sahipler çoğu zaman sorunu geç fark eder. Davranıştaki küçük değişiklikler önemli ipuçları taşır.
Hasta bir muhabbet kuşunda şu belirtiler görülebilir:
- Tüylerin sürekli kabarık durması ve kuşun gözlerini kısarak uyuklaması
- İştah kaybı ya da su içmeyi bırakma
- Kuyruğun nefes alıp verirken aşağı yukarı hareket etmesi, gagayla nefes alma
- Burun delikleri çevresinde akıntı, hırıltılı ses ya da hapşırma
- Dışkının renk, kıvam ya da miktarının değişmesi
- Kafesin dibine inip hareketsiz durma
- Tüy yolma, tüylerde dökülme ya da kellik
- Gaga ve bacak deformasyonları
Kuşlar çok hızlı kötüleşebilir. Bu yüzden belirtiler fark edildiğinde beklememek gerekir. Kuş ve egzotik hayvanlar konusunda deneyimli bir veteriner bulmak önemlidir, çünkü her veteriner kuşlara bakmaz. Hasta kuşu ılık ve sessiz bir yerde tutmak, ona stres yaşatmamak ve veteriner yolunda kafesin üzerini örtmek yardımcı olabilir. Evde ilaç vermeye ya da internetten bulunan tedavileri denemeye çalışmak risklidir.
Düzenli kontrol, temizlik ve dengeli beslenme sayesinde hastalıkların çoğu önlenebilir. Kafesin dibini her gün temizleyin, yem ve su kaplarını yıkayın, haftada bir kafesin tamamını dezenfekte etmek için kuşlar için güvenli ürünler kullanın. Bunlar sizin için basit rutinler gibi görünse de kuşunuzun sağlığını korumanın en etkili yoludur.
Muhabbet Kuşları Neden Tüy Yolar, Isırır ya da Çok Bağırır?
Muhabbet kuşu sahiplerinin en sık karşılaştığı davranış sorunları bu üç başlıktadır. Çoğunun arkasında sıkıntı, stres veya yetersiz ilgi vardır.
Tüy yolma, kuşlarda genellikle sıkıntı, stres, yalnızlık, yetersiz uyku ya da beslenme yetersizliğinden kaynaklanır. Ancak parazit, deri hastalığı ya da başka sağlık sorunlarının da belirtisi olabilir. Bu nedenle kuş tüy yoluyorsa önce veterinere göstermek gerekir. Sağlık sorunu yoksa kuşun zihinsel uyarımını artırmak, oyuncak sayısını çoğaltmak, ona daha çok vakit ayırmak ve uyku düzenini düzeltmek faydalı olur.
Isırma, çoğunlukla korku ya da toprak savunması nedeniyle ortaya çıkar. Kuşun sizden korktuğunu fark ettiğinizde zorlamak yerine geri çekilin. Isırdığında bağırmak ya da elinizi aniden çekmek, kuşun bunu bir oyun gibi görüp tekrarlamasına neden olabilir. Sakin kalın, kuşu yavaşça bırakın ve ödül sistemiyle iyi davranışları pekiştirin. Üreme döneminde kuşlar daha saldırgan olabilir.
Aşırı bağırma ise sıkıntı, yalnızlık ya da dikkat çekme isteğinden kaynaklanabilir. Muhabbet kuşları sabah ve akşam saatlerinde doğal olarak ötebilir, ama sürekli ve yüksek sesle bağırıyorsa nedeni araştırmak gerekir. Kuşa bağırarak karşılık vermek durumu kötüleştirir. Sessiz kaldığında ona ilgi göstermek ve gün içinde yeterli etkileşim sağlamak daha etkili bir yöntemdir.
Kuşunuzu yakından tanıdıkça onun hangi seslerinin neşe, hangilerinin rahatsızlık anlamına geldiğini ayırt edebilirsiniz. Bu da hem onun mutluluğunu hem de sizin bu hobiden aldığınız keyfi artırır.
