halil4042
Üye
Nedir?
Osteonekroz, kemik dokusunun yeterli kan dolaşımı alamaması sonucunda zarar görmesi ve zamanla canlılığını kaybetmesiyle ortaya çıkan bir hastalıktır. Avasküler nekroz olarak da bilinir. Kemiklerin sağlıklı kalabilmesi için düzenli olarak oksijen ve besin taşıyan kana ihtiyaç vardır. Kan akışı bozulduğunda kemik hücreleri zarar görebilir.
Bu hastalık vücudun farklı bölgelerinde gelişebilir. En sık kalça eklemindeki uyluk kemiğinin baş kısmında görülür. Bunun yanında diz, omuz ve ayak bileği kemikleri de etkilenebilir.
Osteonekroz başlangıçta belirgin şikâyet oluşturmayabilir. Ancak kemik dokusundaki hasar ilerledikçe ağrı ve hareket kısıtlılığı ortaya çıkabilir. Özellikle kalça bölgesinde geliştiğinde yürümek, merdiven çıkmak ve uzun süre ayakta kalmak zorlaşabilir.
Hastalığın erken dönemde fark edilmesi önemlidir. Çünkü kemik yüzeyinde çökme meydana gelmeden önce uygulanan tedaviler, eklemin korunmasına yardımcı olabilir.
Osteonekroz, kemik erimesiyle aynı hastalık değildir. Kemik erimesinde kemik yoğunluğu azalırken osteonekrozda temel sorun kemik dokusunun kanlanmasının bozulmasıdır.
Belirtileri Nelerdir?
Osteonekrozun belirtileri hastalığın bulunduğu bölgeye ve ilerleme derecesine göre değişir. İlk dönemlerde kişi herhangi bir ağrı hissetmeyebilir. Bazı vakalarda hastalık başka bir nedenle yapılan görüntüleme sırasında tesadüfen fark edilir.
Zamanla etkilenen bölgede ağrı ortaya çıkabilir. Kalça osteonekrozunda ağrı genellikle kasıkta, kalçada veya uyluğun üst kısmında hissedilir. Başlangıçta yalnızca hareket sırasında ortaya çıkan ağrı, ilerleyen dönemlerde dinlenirken de görülebilir.
En sık karşılaşılan belirtiler şunlardır:
- Kalça veya eklem bölgesinde ağrı
- Yürürken artan rahatsızlık
- Eklem hareketlerinde kısıtlanma
- Uzun süre ayakta kalmakta zorlanma
- Merdiven çıkarken ağrı
- İlerleyen dönemlerde dinlenirken de ağrı
- Etkilenen eklemde hareket kaybı
Hastalık diz veya omuz bölgesinde geliştiğinde belirtiler farklı olabilir. Örneğin diz osteonekrozunda dizin belirli bir bölümünde ağrı ve hassasiyet görülebilir. Omuz tutulduğunda ise kolu kaldırmak ve günlük hareketleri yapmak zorlaşabilir.
Ağrının zamanla artması ve hareket kabiliyetinin azalması hastalığın ilerlediğini gösterebilir. Bu nedenle geçmeyen eklem ağrılarının yalnızca yorgunluğa bağlanmaması gerekir.
Neden Oluşur?
Osteonekrozun temel nedeni kemiği besleyen kan dolaşımının bozulmasıdır. Ancak bu dolaşım bozukluğunun ortaya çıkmasına neden olan farklı faktörler bulunabilir.
Kemik kırıkları, çıkıklar ve eklem çevresindeki bazı yaralanmalar kan damarlarına zarar verebilir. Özellikle kalça bölgesindeki bazı kırıklar sonrasında osteonekroz gelişme riski artabilir.
Uzun süreli veya yüksek doz kortizon kullanımı da önemli risk faktörlerinden biridir. Kortizon bazı kişilerde kemik içerisindeki kan dolaşımını olumsuz etkileyebilir. Bunun yanında aşırı alkol tüketimi de hastalıkla ilişkilendirilmektedir.
Diğer risk faktörleri şunlardır:
- Bazı kan hastalıkları
- Orak hücre hastalığı
- Geçirilmiş ciddi eklem yaralanmaları
- Uzun süreli kortizon tedavisi
- Aşırı alkol kullanımı
- Bazı otoimmün hastalıklar
- Organ nakli sonrasında kullanılan bazı ilaçlar
Bazı kişilerde ise bütün incelemelere rağmen kesin neden belirlenemeyebilir. Bu durum nedeni bilinmeyen osteonekroz olarak değerlendirilir.
Tanı sürecinde doktor öncelikle kişinin şikâyetlerini ve sağlık geçmişini değerlendirir. Ardından fiziksel muayene yaparak eklem hareketlerini ve ağrının bulunduğu bölgeyi inceler.
Röntgen, hastalığın ilerlemiş dönemlerinde kemik yapısındaki değişiklikleri gösterebilir. Ancak erken dönemde röntgen normal çıkabilir. Bu nedenle gerekli görüldüğünde MR incelemesi yapılır. MR, kemik dokusundaki erken değişiklikleri tespit etmede oldukça faydalıdır.
Tedavisi Nasıl Yapılır?
Osteonekroz tedavisi hastalığın hangi bölgede bulunduğuna, ne kadar ilerlediğine ve kemik yüzeyinde çökme oluşup oluşmadığına göre belirlenir.
Erken dönemde amaç, kemik dokusunun daha fazla zarar görmesini önlemek ve eklemi korumaktır. Doktor bazı hastalarda ekleme binen yükün azaltılmasını, uygun fizik tedavi uygulamalarını ve ağrının kontrol altına alınmasını önerebilir.
Bazı erken evre vakalarda kor dekompresyon adı verilen cerrahi yöntem uygulanabilir. Bu işlemde kemik içerisindeki basıncın azaltılması ve kan dolaşımının desteklenmesi amaçlanır. Uygun hastalarda kemik grefti gibi ek yöntemler de değerlendirilebilir.
Hastalık ilerleyerek eklem yüzeyinde çökme ve ciddi hasar oluşturmuşsa daha kapsamlı cerrahi tedavilere ihtiyaç duyulabilir. Kalça ekleminde ileri derecede hasar bulunan bazı hastalarda protez ameliyatı gündeme gelebilir.
Tedavi sonrasında düzenli kontroller önemlidir. Çünkü hastalığın seyri kişiden kişiye değişebilir ve diğer eklemlerde de benzer sorunlar gelişebilir.
Osteonekroz erken teşhis edildiğinde eklemi korumaya yönelik tedavi seçenekleri daha fazla olabilir. Özellikle geçmeyen kalça, diz veya omuz ağrısı yaşayan kişilerin ortopedi ve travmatoloji uzmanına başvurması önemlidir.
