halil4042
Üye
PMS Nedir?
PMS, yani premenstrüel sendrom, adet döneminden önce ortaya çıkan fiziksel, duygusal ve davranışsal değişikliklerin genel adıdır. Bazı kadınlarda yalnızca hafif şikâyetlere neden olurken bazılarında günlük yaşamı etkileyebilecek kadar belirgin olabilir.
Bu belirtiler genellikle adet kanamasından birkaç gün veya bir hafta önce başlar. Adet başladıktan sonra hafifler ve çoğunlukla birkaç gün içerisinde kaybolur. Belirtilerin her ay benzer dönemlerde tekrarlaması PMS açısından önemli bir özelliktir.
PMS'nin kesin nedeni tam olarak bilinmemektedir. Ancak adet döngüsü sırasında değişen östrojen ve progesteron hormonlarının, bazı kişilerde beyin kimyasallarını ve özellikle serotonin sistemini etkileyebildiği düşünülmektedir.
PMS yalnızca ruh hâli değişikliklerinden ibaret değildir. Göğüslerde hassasiyet, karında şişkinlik, baş ağrısı, yorgunluk ve iştah değişiklikleri gibi fiziksel belirtiler de görülebilir.
Her kadında PMS gelişmez. Ayrıca belirtilerin şiddeti kişiden kişiye ve aydan aya değişebilir. Bazı kişilerde birkaç hafif belirti görülürken bazılarında okul, iş, sosyal yaşam ve günlük sorumluluklar etkilenebilir.
Belirtileri Nelerdir?
PMS belirtileri genellikle adet öncesindeki dönemde ortaya çıkar. Fiziksel belirtilerle duygusal değişiklikler aynı anda görülebilir.
En sık karşılaşılan fiziksel belirtiler arasında karında şişkinlik, göğüslerde hassasiyet ve baş ağrısı bulunur. Bazı kadınlarda kas ve eklem ağrıları, kabızlık veya ishal gibi sindirim sistemi şikâyetleri de gelişebilir.
Yaygın belirtiler şunlardır:
- Karında şişkinlik ve gaz
- Göğüslerde dolgunluk ve hassasiyet
- Baş ağrısı
- Yorgunluk ve enerji azalması
- İştah artışı veya belirli yiyecekleri isteme
- Uyku düzeninde değişiklik
- Sivilce oluşumunda artış
- Kas ve eklem ağrıları
Duygusal belirtiler de PMS'nin önemli bir bölümünü oluşturur. Kişi normalden daha hassas, huzursuz veya gergin hissedebilir. Bazı kadınlarda dikkat toplamak zorlaşabilir ve günlük olaylara karşı verilen tepkiler değişebilir.
Duygusal belirtiler arasında şunlar bulunabilir:
- Ani duygu değişimleri
- Sinirlilik ve gerginlik
- Üzüntü ve isteksizlik
- Kaygı hissinde artış
- Dikkat dağınıklığı
- Sosyal etkinliklerden uzaklaşma isteği
Bu belirtilerin PMS ile ilişkili olabilmesi için genellikle adet döngüsüyle bağlantılı şekilde ortaya çıkması ve adet sonrasında belirgin biçimde hafiflemesi beklenir.
Belirtiler çok şiddetliyse, uzun süre devam ediyorsa veya kişinin günlük işlevlerini ciddi şekilde etkiliyorsa yalnızca PMS olduğu düşünülmemelidir. Başka sağlık sorunlarının da değerlendirilmesi gerekir.
Neden Oluşur?
PMS'nin oluşumunda adet döngüsü boyunca meydana gelen hormonal değişikliklerin etkili olduğu düşünülmektedir. Ancak aynı hormon değişikliklerini yaşayan her kadında PMS görülmemesi, kişisel duyarlılığın da önemli olduğunu göstermektedir.
Özellikle östrojen ve progesteron hormonlarının seviyelerindeki değişimler, bazı kişilerde sinir sistemi üzerinde etkili olabilir. Serotonin adı verilen ve ruh hâliyle ilişkili olan beyin kimyasalındaki değişiklikler de belirtilerin ortaya çıkmasına katkıda bulunabilir.
PMS'nin ortaya çıkmasını veya şiddetlenmesini etkileyebilecek bazı faktörler vardır:
- Yoğun stres
- Uyku düzensizliği
- Hareketsiz yaşam
- Düzensiz beslenme
- Ailede PMS öyküsü
- Bazı ruhsal sağlık sorunları
PMS tanısında belirtilerin ne zaman başladığı ve ne kadar sürdüğü önemlidir. Doktor, kişinin adet döngüsünü ve yaşadığı şikâyetleri değerlendirir.
Belirtilerin adet öncesinde başlayıp kanamanın başlamasıyla hafiflemesi tanı açısından yol göstericidir. Bu nedenle birkaç ay boyunca adet tarihini ve yaşanan belirtileri bir takvimde kaydetmek faydalı olabilir.
Gerekli durumlarda tiroid hastalıkları, kansızlık veya benzer şikâyetlere neden olabilecek diğer sağlık sorunları araştırılabilir. PMS'yi kesin olarak gösteren tek bir kan testi bulunmamaktadır.
Nasıl Hafifletilir?
PMS belirtilerini azaltmak için öncelikle günlük yaşam alışkanlıklarının düzenlenmesi önemlidir. Her kişide aynı yöntem etkili olmayabilir. Bu nedenle şikâyetlerin türüne ve şiddetine göre bir yaklaşım belirlenmelidir.
Düzenli fiziksel aktivite, bazı kişilerde şişkinlik, gerginlik ve yorgunluğun azalmasına yardımcı olabilir. Yürüyüş, hafif egzersizler ve kişinin kendisini zorlamadan yapabileceği hareketler tercih edilebilir.
Beslenme düzeni de belirtilerin kontrolünde önemlidir. Aşırı tuz tüketimi bazı kişilerde vücutta sıvı tutulmasını ve şişkinliği artırabilir. Dengeli beslenmek, yeterli su içmek ve öğünleri düzenli hâle getirmek faydalı olabilir.
Uyku düzenine dikkat etmek de önemlidir. Yetersiz uyku, yorgunluk ve duygusal hassasiyetin artmasına katkıda bulunabilir. Düzenli saatlerde uyumak ve dinlenmeye zaman ayırmak destekleyici olabilir.
Şikâyetleri belirgin olan kişilerde doktor uygun gördüğünde ağrı kesiciler veya hormonal tedaviler önerebilir. Bazı durumlarda özellikle yoğun duygusal belirtiler için farklı ilaç tedavileri değerlendirilebilir. İlaçlar mutlaka doktor önerisiyle kullanılmalıdır.
PMS, birçok kadında görülebilen ve uygun yaklaşımlarla kontrol altına alınabilen bir durumdur. Ancak belirtiler günlük yaşamı belirgin biçimde etkiliyorsa kadın hastalıkları ve doğum uzmanından destek almak önemlidir. Doğru değerlendirme sayesinde hem belirtilerin nedeni anlaşılabilir hem de kişiye uygun tedavi planı oluşturulabilir.
