Mutluluk Gerçek mi, Yoksa Sadece Arayış mı?

İnsanlığın en eski, en bitmeyen sorularından biridir bu: Mutluluk nedir?
Bir hedef mi, bir yol mu, yoksa sadece kısa anlık bir his mi? Herkes mutlu olmak ister ama kimse tam olarak neyi aradığını bilmez. Belki de mutluluk, aradıkça uzaklaşan, kabullendikçe yaklaşan bir duygudur. Çünkü insan, mutluluğu dışarıda ararken, çoğu zaman içinde zaten var olan huzuru unutur.

Düşünelim:
Hayatımız boyunca birçok “eğer”e bağlarız mutluluğumuzu.
“Eğer o işe girersem mutlu olacağım.”
“Eğer biri beni severse mutlu olacağım.”
“Eğer şu evi, arabayı, başarıyı elde edersem mutlu olacağım.”
Ama o “eğer”ler birer birer gerçekleştiğinde, mutluluğun o kadar da kalıcı olmadığını fark ederiz. Çünkü mutluluk, bir varış noktası değil, geçici bir duraktır. İnsan her kazandığında, bir yenisini ister. Her ulaştığında, yeni bir hedef belirler.
Ve böylece mutluluk, bir “arayış” hâline gelir — asla tam bitmeyen bir yolculuk.

Belki de mutluluğun en saf hâli, onu kovalamadığımız anlarda gizlidir.
Bir sabah kahve kokusunda, dostun samimi bir gülüşünde, sevdiğin bir müziğin ilk notasındadır. O anlarda hiçbir şey istemeyiz, hiçbir şey beklemeyiz. Sadece var oluruz. İşte o zaman, mutluluk farkında olmadan gelir. Çünkü mutluluk, farkındalığın içinden doğar.

Toplum bize sürekli “mutlu ol” der.
Sanki bu bir görevmiş gibi. Ama insanın duyguları siyah-beyaz değildir. Hüzün, korku, özlem… Hepsi yaşamın parçalarıdır. Hüzün olmadan mutluluğun kıymeti bilinmez.
Bir çiçek bile karanlık toprağın içinde filizlenir. Aynı şekilde insan da bazen acının içinden geçmeden gerçek huzura ulaşamaz.
Bu yüzden sürekli “mutlu olmaya çalışmak” bazen insanı daha da yorar. Çünkü mutluluk zorlamayla gelmez; kendiliğinden akar.

Mutluluğu satın alamayız, kazanamayız, planlayamayız.
Onu ancak “fark edebiliriz.”
Bazı insanlar çok şeye sahip oldukları hâlde mutsuzdur, bazılarıysa hiçbir şeye sahip değildir ama içlerinde derin bir huzur taşırlar. Çünkü mutluluk, koşullardan değil, bakış açısından doğar.
Aynı gün, aynı olay, iki farklı insanda bambaşka duygular uyandırabilir. Birine göre yağmur rahatsızlıktır, diğerine göre huzur. İşte o fark, mutluluğun sırrıdır.

Mutluluğu yanlış yerde ararız çoğu zaman.
Eşyaların, başarıların, insanların içinde. Oysa gerçek mutluluk, insanın kendiyle barıştığı anda başlar.
Kendini olduğu gibi kabul etmek, kusurlarını kabullenmek, geçmişinle kavga etmeyi bırakmak… Bunlar basit görünür ama en büyük özgürlüktür. Çünkü içimizdeki huzuru engelleyen, dış dünya değil; kendi iç yargılarımızdır.

Mutluluk bir yarış değildir.
Ne kadar çok şeye sahip olduğunla değil, sahip olduklarının farkında olup olmadığınla ilgilidir.
Kimi, bir dilim ekmeği paylaşırken mutludur; kimi, lüks sofrada bile doymaz. Çünkü mutluluk, sahip olmaktan değil, paylaşmaktan beslenir.
Bir tebessüm, bir teşekkür, bir sarılma... Hepsi küçük ama derin anlamlar taşır.

Belki de mutluluk, bir an bile “şimdi”yi yaşayabilmektir.
Geçmişi düşünmeden, geleceği hesaplamadan, sadece şu anın içinde olabilmek. Çünkü insan çoğu zaman geçmişin pişmanlıklarıyla, geleceğin kaygıları arasında yaşarken “şimdi”yi kaçırır. Oysa mutluluk tam da oradadır — şu anda, bu nefeste, bu satırda.

Gerçek mutluluk, sürekli bir neşe hâli değildir.
Bazen sessizdir, bazen sade bir huzurdur. Bazen de sadece içinden geçen “her şey yolunda” cümlesidir.
Mutluluk, gülmek değil; şükretmektir.
Kendinle, hayatla, sevdiklerinle barış içinde olabilmektir.

Sonunda anlarız ki, mutluluk aslında hep bizimleydi.
Biz onu uzak bir yerde, bir hedefin sonunda aradık.
Ama o, kalbimizin derinlerinde sessizce bekliyordu.
Ve belki de asıl mutluluk, onu aramayı bırakıp, var olduğunu fark etmektir.

Zamanın Değeri ve Kaybolan Anlar*

Zaman…
Ne kadar basit bir kelime, ama içinde bir ömür gizlidir.
Akıp giderken farkına varamadığımız, döndüremediğimiz, çoğu zaman da heba ettiğimiz bir hazine.
Bir an gelir, geçmişe dönüp baktığımızda fark ederiz: “Meğer en kıymetli şey, elimizden sessizce kayan zamandır.”

İnsan, zamanı ölçmek için saatleri, takvimleri, kronometreleri icat etti.
Ama hiçbir araç, zamanı anlamanın yerini tutamadı.
Çünkü zaman, sadece saniyelerin geçişi değil; yaşananların, hissedilenlerin, kaybedilenlerin toplamıdır.
Bir bakarsın bir gün bir ömür kadar uzun gelir, başka bir gün ise bir nefes gibi geçer.
Demek ki zaman, ölçülemez bir duygudur aslında; her insanın içinde farklı akar.

Zamanın en büyük özelliği, geri alınamaz oluşudur.
Bugün söylediğin bir söz, bir daha aynı tonda söylenmez.
Bugün gördüğün bir yüz, yarın belki de yoktur.
Bugün doğan bir gül, yarın solabilir.
Ve insan, bu gerçeği fark ettiğinde içini bir hüzün kaplar — çünkü zamanın kaybı, aslında hayatın bir parçasını kaybetmek demektir.

Ne yazık ki çoğu insan, zamanı yaşamak yerine kovalar.
Bir yerlere yetişmek, bir şeyleri başarmak, daha fazlasına sahip olmak için…
Oysa hayat, bir hedef değil; bir yolculuktur.
Ve zaman, bu yolculuğun en sadık ama en kırılgan yoldaşıdır.
Zamanla yarıştığını sanan insan, sonunda hep kaybeder.
Çünkü zaman, savaşılacak bir düşman değil; dost olmayı hak eden bir öğretmendir.

Kimi zaman oturup eski fotoğraflara bakarız.
Bir gülümseme, bir bakış, bir anı — hepsi zamana gömülmüştür.
Fotoğraflardaki biz, hâlâ oradadır ama artık o an yoktur.
İşte o anlarda insan, zamanın gücünü değil, acımasızlığını hisseder.
Bir daha asla yaşanamayacak anların, içimizde bıraktığı tatlı sızı…
Zaman, hem yaralar hem de iyileştirir.
Ama en çok da öğretir: Hiçbir şey sonsuza kadar sürmez.

Zamanın değeri, aslında onu kiminle ve nasıl geçirdiğimizde gizlidir.
Boş konuşmalarla, yapmacık ilişkilerle, anlamsız telaşlarla harcanan dakikalar;
bir dostun samimi gülüşü, bir çocuğun masum bakışı, bir gün batımının sessizliği kadar değerli değildir.
Zaman, parayla alınmaz, geri verilmez, saklanmaz.
Ama anlamla doldurulabilir.
Bir “seni seviyorum” demek, bir özrü dile getirmek, birine sarılmak…
Bunların her biri zamanı anlamlı kılar.

Birçok insan zamanı “harcar”, oysa bilge insanlar onu “yaşar”.
Yaşamak, sadece nefes almak değil; farkında olmaktır.
Kahveni içerken kokusunu hissetmek, yürürken rüzgârı fark etmek, bir şarkının içinde kaybolmak…
Zamanın kıymeti, işte bu küçük farkındalıklarda saklıdır.
Çünkü hayatın anlamı büyük anlarda değil, küçük anların içinde gizlenir.

Bir gün gelir, geçmişte “acele ettiklerin” için değil, “doyasıya yaşamadıkların” için pişman olursun.
Zaman seni affetmez, ama eğer dersini alırsan sana yeniden başlama şansı verir.
Bir anı, bir tebessüm, bir nefes bile bu şansı taşır içinde.
Belki de hayatın sırrı budur: Zamanı yönetmeye çalışmak yerine, onunla uyum içinde yaşamayı öğrenmek.

Zaman, insanın en sadık aynasıdır.
Ne kadar değişirsek değişelim, o her şeyi görür ve saklar.
Bir gün hepimiz, geride kalan zamanımızla anılacağız.
Bu yüzden, “vaktim yok” demek yerine “vaktimi neye harcıyorum?” diye sormalıyız.
Çünkü belki de asıl kaybettiğimiz şey, zaman değil; zamanın içindeki kendimizdir.

Zenginlik Ruhun Açlığını Doyurabilir mi?

Zenginlik…
İnsanoğlunun yüzyıllardır peşinden koştuğu bir kelime.
Kimi için özgürlük, kimi için güç, kimi içinse mutluluğun ta kendisi.
Ama sormamız gereken asıl soru şu: Gerçekten zengin olmak, ruhun açlığını doyurabilir mi?

Paranın satın alabildikleri, bir yere kadar mutluluk verir.
Konforlu bir ev, güzel arabalar, lüks tatiller, şık giysiler… Bunların hepsi hayatı kolaylaştırır, evet.
Ama bir noktadan sonra insan fark eder ki, “kolaylık” ile “huzur” aynı şey değildir.
Zenginlik bedeni besler, ama ruhu her zaman doyuramaz. Çünkü ruh, para ile değil; anlam ile beslenir.

İnsanın içindeki boşluk, genellikle dışarıdan doldurulmaya çalışılır.
Yeni eşyalar, yeni deneyimler, yeni insanlar…
Ancak ne alırsak alalım, o derin boşluk bir türlü tam dolmaz. Çünkü o boşluk bir şeye sahip olmamaktan değil, kendimizi kaybetmekten doğar.
Kendini tanımayan, iç sesini duymayan, sadece dış dünyanın sesine kulak veren insan; ne kadar zengin olursa olsun, hep eksik hisseder.

Tarihe baktığımızda da görürüz bunu.
Milyonlara hükmeden krallar, saraylarda yaşayan hükümdarlar bile huzuru bulamadıklarını itiraf etmişlerdir.
Kimi servetini dağıtmış, kimi yalnızlıktan deliliğe sürüklenmiş. Çünkü zenginlik, insanın ruhuna ait olan eksikliği gideremez. Ruhun dili, paranın diliyle aynı değildir.

Zenginlik bazen görünmez zincirler yaratır.
Bir süre sonra sahip olduklarımız bize sahip olur.
Kaybetme korkusu, yerini huzura değil, endişeye bırakır.
“Ya bir gün elimden giderse?” düşüncesiyle yaşamak, her günün tadını kaçırır.
Oysa asıl zenginlik, sahip oldukların değil; **sahip olduklarının kıymetini bilmek**tir.

Ruhun doyumu, paylaşmakla başlar.
Bir lokmayı bölüşmek, bir kalbe dokunmak, bir yüreği ısıtmak…
Bu duyguların verdiği haz, hiçbir maddi kazançla ölçülemez.
Gerçek zenginlik, insanın iç dünyasında başlar — şefkatte, merhamette, sadelikte.
Birine iyilik yapmak, hiç tanımadığın birine yardım etmek, bazen en büyük servettir.
Çünkü o anda kalbin bir başkasıyla aynı frekansta atar; işte orası ruhun doyduğu yerdir.

Zenginlik, kötü değildir.
Ama zenginliğe “amaç” gibi değil, “araç” gibi bakmak gerekir.
Para, yaşamı kolaylaştırmak içindir; anlamını belirlemek için değil.
Parayı yönetebilen insan özgürdür; ama paranın kendisini yönettiği insan, en lüks hayatın içinde bile tutsaktır.

Bir düşünelim…
Gözleri parlayan bir çocuğun gülümsemesiyle, satın alınmış hiçbir şey yarışabilir mi?
Ya da içten gelen bir teşekkürün, sıcak bir dost sohbetinin değeriyle?
Ruhun aradığı şey, “daha fazla” değil, “daha derin”dir.
Zenginlik, kalbin açlığını doyuramadığında, insan en dolu sofrada bile aç kalır.

Dünyanın en büyük paradokslarından biridir bu:
Her şeyi satın alabilecek kadar zengin, ama hiçbir şeyin tadını çıkaramayacak kadar yorgun olmak.
Ruh, sessizlik ister; doğallık ister; anlam ister.
Bir ağacın gölgesinde oturmak, deniz kokusunu içine çekmek, sevdiğin biriyle kahkaha atmak… İşte bunlar, paranın erişemediği ama kalbin en çok ihtiyaç duyduğu şeylerdir.

Belki de gerçek zenginlik, banka hesaplarında değil; kalbin derinliklerindedir.
Çünkü insan ancak iç huzurunu bulduğunda, gerçekten zengindir.
O zaman, en sade sofrada bile krallar gibi hisseder.
Ve anlar ki: Ruhun açlığı, para ile değil; sevgiyle, anlamla, şükürle doyar.

Zamanın Sessiz Akışı: İnsan Hayatının Görünmeyen Aynası

Zaman… Ne görülür, ne duyulur ama her şeyi değiştirir. Sessizdir ama her şeyin içindedir. İnsan bazen bir saatin tik takları arasında, bazen de bir bakışın içinde zamanın geçtiğini fark eder. Aslında zaman, yaşadığımız anların toplamı değil; farkına varamadığımız geçişlerin ince bir perdesidir. Her nefes, her an, bir daha asla geri gelmeyecek bir parça taşır bizden.

Bir çocukken oyun oynarken akıp giden saatleri fark etmez insan. Gençken zaman geniştir, sonsuz gibidir. Fakat yaş ilerledikçe fark ederiz ki, zaman aslında bizden çalınmıyor; biz zamanı fark etmeden harcıyoruz. Zamanı tüketen, aslında kendimiziz. Her gün bir öncekinin benzeri gibi yaşadıkça, farkına varmadan hayatın büyük bir bölümünü "alışkanlık" perdesiyle örtüyoruz.

İnsan, zamanın farkına genellikle kayıpla varır. Birini kaybedince, bir dönemi bitirince, bir şehirden ayrılınca… İşte o zaman, “vakit” denilen soyut şeyin, aslında ne kadar somut bir duyguya dönüştüğünü hissederiz. O an, saatler değil; hatıralar işler içimize. Zamanı anlamak için bazen kaybetmek gerekir, bazen de durup bakmak. Çünkü zaman, durmadan akan bir nehir gibi, hiçbir şeyi tutmaz ama her şeyi taşır.

Bir an durup sessizliği dinlemek, aslında zamanı dinlemektir. O sessizlikte kendi iç sesini duyar insan. “Ben kimim, nereye gidiyorum, bunca zaman ne yaptım?” soruları yankılanır. Bu soruların cevabı, ne kadar yaşadığımızda değil, nasıl yaşadığımızda gizlidir. Zamanın uzunluğu değil, anlamı önemlidir. Kimi bir günde ömür yaşar, kimi bir ömrü boşa harcar.

Zamanın adil olduğunu söyleriz ama aslında o sadece tarafsızdır. Herkese eşit davranır; kimseye fazla vermez, kimseden eksiltmez. Önemli olan, o zamanı nasıl kullandığımızdır. Kimi zamanı sevgiyle doldurur, kimi öfkeyle. Kimi affetmeyi öğrenir, kimi geçmişte takılı kalır. Ama sonuçta zaman, hep aynı hızla akar; farkı biz yaratırız.

Belki de zamanın en büyük öğretisi şudur: hiçbir şey kalıcı değildir. Ne sevinç, ne hüzün, ne de insan… Zaman, bize “bırakmayı” öğretir. Tutunduklarımızın geçiciliğini fark ettikçe, yaşamın anlamı biraz daha berraklaşır. Çünkü insan, sonsuzluğu ararken aslında faniliğiyle tanışır. Zamanın geçiciliği, her anı değerli kılar. Bir sabah güneşine, bir dostun sesine, bir annenin duasına, bir çocuğun gülüşüne… Hepsi geçicidir ama o geçicilikte anlam saklıdır.

Birçok insan zamanı durdurmak ister, oysa zaman durduğunda hayat da durur. Zamanın geçmesi, yaşamanın ta kendisidir. Onu yönetemeyiz ama fark edebiliriz. Akışı içinde kaybolmadan, her anın kıymetini bilmek, aslında zamanı sevmektir. Zamanı sevmek, yaşamı sevmektir.

Bir gün geriye dönüp baktığımızda, hatırladıklarımız anılar değil; anlamlardır. Çünkü zamanı değerli yapan şey, yaşanan olaylar değil, o olayların bizde bıraktığı izdir. Zamanın aynasında kendimize baktığımızda, kim olduğumuzu değil, kim olmaya çalıştığımızı görürüz.

Hayat Bir Tesadüf mü, Yoksa Yazılmış Bir Senaryo mu?

Hayat…
Bazen ince bir çizgide yürür gibi hissettirir insana.
Bir adım atarsın, karşına bambaşka bir dünya çıkar.
Bir kelime söylersin, bir hayat değişir.
Peki bu anlar gerçekten tesadüf müdür, yoksa çoktan yazılmış bir senaryonun satırları mı?

Kimi insan kaderin mutlak olduğuna inanır.
Der ki: “Ne yaşarsak yaşayalım, hepsi alın yazısıdır.”
Bu düşünce bir yandan huzur verir, çünkü her şeyin bir nedeni vardır.
Diğer yandan korkutur, çünkü elimizden hiçbir şey gelmiyordur.
Oysa insan, hayatının sadece bir izleyicisi değil; aynı zamanda bir yazarıdır da.
Evet, bazı satırlar önceden yazılmış olabilir, ama hikâyenin nasıl ilerleyeceğine biz karar veririz.

Bir düşünelim…
Yolda yürürken karşılaştığın bir insan, bir anda hayatına yön verebilir.
Bir tesadüf gibi görünür, ama belki de o an yıllardır seni bekliyordur.
Belki de kader, sadece seni oraya kadar getirir — ama o kişiyle konuşup konuşmamak, senin seçimin olur.
Yani kader, bir kapıyı açar; içeri girmek ise sana kalır.

Hayat, ilginç bir denge üzerine kuruludur:
Ne tamamen özgürüz, ne de tamamen tutsak.
Bir nehir gibidir yaşam.
Nehri doğuran kaynak kaderdir, ama suyun nasıl aktığı — hangi taşlara çarptığı, nerede yavaşlayıp nerede hızlandığı — bizim yolculuğumuzdur.
Ve belki de hayatın güzelliği bu belirsizlikte saklıdır.

İnsanoğlu belki de en çok “neden?” sorusuyla yaşar.
Neden o gün oradaydım?
Neden o insanla tanıştım?
Neden bazı şeyler beni buldu, bazıları hiç olmadı?
Bu soruların kesin bir cevabı yoktur, çünkü hayat bir denklem değil, bir hikâyedir.
Bazı bölümleri bizim elimizle yazılır, bazı bölümleri ise zamanın kalemiyle.

Kader, insanın sınırlarını belirler; ama sınırlar içinde nasıl yaşadığımız bize bağlıdır.
Bir çiçek, gölgede de büyüyebilir; yeter ki toprağında umut olsun.
İşte insan da öyledir — bazen şartlar belirlenmiştir, ama o şartların içinde kim olacağını yine kendisi seçer.
Kimimiz karanlığa sığınır, kimimiz ışığın peşinden gider.
Ve belki de “yazılmış olanı” değiştiremeyiz, ama “yazılma biçimini” değiştirebiliriz.

Bazı insanlar “her şeyin bir nedeni vardır” derken, bazıları “hayat tamamen rastlantıdır” der.
Oysa belki de ikisi birden doğrudur.
Hayat, hem planlı bir senaryo hem de doğaçlama bir oyundur.
Bazen kontrol bizdedir, bazen kader sahneye girer ve bizi şaşırtır.
Ama ne olursa olsun, her an bir seçimdir — ve seçimlerimiz kaderin fısıltılarını yönlendirir.

Kader, seni bir yola çıkarır; ama o yolda yürüyüp yürümemek, senin iradendir.
Bazen düşersin, bazen kaybolursun, bazen yeniden doğarsın.
İşte bu yüzden insan, kaderine teslim olmaktan çok, kaderiyle dost olmayı öğrenmelidir.
Çünkü hayat, sana karşı değil; seninle birlikte akar.

Belki de her şeyin sırrı, anlam verebilmekte saklıdır.
Başına gelenleri “neden ben?” diye sormak yerine, “bana ne öğretti?” diye sorduğunda değişmeye başlarsın.
Belki o acı seni büyütmüştür, belki o kayıp seni olgunlaştırmıştır.
Hayat, bazen seni kırarak, bazen de susturarak öğretir.
Ama her şeyin ardında gizli bir anlam vardır — sadece zamanla görünür olur.

Sonunda fark ederiz ki;
Hayat ne tamamen bizim elimizdedir, ne de tamamen kaderin.
O, iki elin birlikte tuttuğu bir kalem gibidir.
Kader satır başını yazar, ama hikâyeyi bitiren biz oluruz.

Ve belki de en doğru cevap şudur:
Hayat yazılmış bir senaryo değil, birlikte yazılan bir hikâyedir.
Kader bize kağıdı verir, kalemi elimize koyar,
ve fısıldar: “Şimdi sıra sende…”

Sessizliğin Felsefesi: Konuşmadan da Anlaşmak Mümkün mü?

Sessizlik…
İlk bakışta yokluk gibi görünür, ama aslında içinde binlerce anlam taşır.
Bazen bir sözden daha çok şey anlatır, bazen de bir kelimenin ulaşamayacağı yerlere ulaşır.
Peki gerçekten, konuşmadan da anlaşmak mümkün müdür?

İnsan, var olduğundan beri iletişim kurmak ister.
Kelimeler bunun en güçlü aracıdır, ama aynı zamanda en sınırlayıcı olanıdır da.
Çünkü her kelime, duyguların yalnızca bir kısmını taşıyabilir.
Bir kelimenin içine bir kalp sığmaz, bir cümle bir ömrü anlatamaz.
Oysa sessizlik, kelimelerin başaramadığını başarır — duyguları çıplak hâliyle gösterir.

Bir annenin çocuğuna baktığında söylediği hiçbir kelime yoktur, ama her şey oradadır.
Bir dostun gözlerinden geçen anlayış, bazen bin cümleye bedeldir.
Bir sevgilinin sessiz kalışı, bazen “seni seviyorum” demekten daha derindir.
İşte sessizlik, bu anlarda konuşur.
Ama onu anlamak için, insanın kalbiyle duymayı bilmesi gerekir.

Modern çağda sessizlik neredeyse unutulmuş bir değerdir.
Sürekli konuşuruz, yazarız, paylaşırız, anlatırız.
Ama tüm bu gürültünün içinde bir şeyi kaybederiz: kendimizi.
Çünkü sessizlik, sadece dış dünyanın susması değildir; iç dünyanın konuşmasıdır.
Kendinle kalabildiğin, iç sesini duyabildiğin o nadir anlarda, gerçek anlamda “duymak” başlar.

Kelimeler bazen maskedir.
İnsan, gerçeğini gizlemek için konuşur.
Oysa sessizlik, maskeleri indirir.
Bir insanın gerçek yüzü, bazen en sessiz anlarında ortaya çıkar.
Sessizliğe tahammül edemeyen kişi, genellikle kendinden kaçandır.
Çünkü sessizlik, insanı kendiyle yüzleştirir.
Kendine bakmayı bilmeyen, sessizliği de sevemez.

Tarihte birçok bilge, sessizliği bir tür bilgelik olarak görmüştür.
Sokrates, Lao Tzu, Mevlânâ… Hepsi sessizliğin içinde hakikati aramıştır.
Çünkü hakikat, gürültüde değil; dinginlikte ortaya çıkar.
Bir suyun içinde dalga varsa, dibini göremezsin.
Ama su durulduğunda, her şey netleşir.
İnsan zihni de aynıdır: Sessizlik, düşünceleri berraklaştırır.

Sessizlik sadece bireysel değil, aynı zamanda evrensel bir dildir.
Evren sessizlikle konuşur; yıldızlar bağırmaz, ama parlar.
Doğa sessizdir, ama her şeyi anlatır.
Bir yaprağın düşüşü, bir rüzgârın dokunuşu, bir dalganın sesi…
Hepsi sessizliğin farklı tonlarıdır.
Duyabilen kalpler için bunlar, evrenin en güzel melodisidir.

Bazen ilişkilerde de konuşmamak en güçlü ifadedir.
Bir kırgınlık anında sessiz kalmak, öfkenin yerine anlayışı koymaktır.
Bir kaybın ardından susmak, kelimelerin yetmediği acıyı kabullenmektir.
Bir dostun yanında sessiz oturmak, “yanındayım” demenin en sade hâlidir.
Sessizlik, duyguların olgunlaştığı bir yerdir.

Ama sessizlik sadece huzur değildir; bazen de fırtınadır.
İçinde biriken söylenmemiş sözler, duyulmayan çığlıklar…
Bu yüzden her sessizlik masum değildir.
Bazen susmak korur, bazen de yıkar.
Önemli olan, hangi sessizliğin içinde olduğumuzu bilmektir.

İnsanın gelişimi, sessizliğiyle ölçülür.
Kendini anlatma çabası azaldıkça, anlamı derinleşir.
Bir gün gelir, fark edersin:
Konuşarak değil, susarak da bağ kurulabiliyor.
Çünkü kelimeler zihinle kurulur; sessizlik ise ruhla.

Belki de insanın ulaşabileceği en derin huzur, kelimelere ihtiyaç duymadığı noktadır.
O noktada kalp konuşur, gözler anlatır, ruh dinler.
Ve o anda fark edersin ki, evren de seninle konuşuyormuş — sessizce, ama çok güçlü bir şekilde.

Sessizlik korkulacak bir boşluk değil, doluluğun en saf hâlidir.
Kelimeler yalan söyleyebilir, ama sessizlik asla.
O, her şeyi olduğu gibi yansıtır.
Bu yüzden bazen en doğru cevap, sadece susmaktır.

Medine’ye Varamadım İlâhisi: Sözleri ve Hikâyesi

Medine’ye varamadım,
Gül kokusu alamadım,
Ben Resûle doyamadım,
Yaralıyım, yaralıyım, yaralıyım.

Kâbe’nin örtüsü kara,
Açtı yüreğime yara,
Bulunmaz derdime çâre,
Yaralıyım, yaralıyım, yaralıyım.

Rabbim nasîb eyle ne var?
Hasreti kalbimi dağlar,
İki gözüm durmaz ağlar,
Yaralıyım, yaralıyım, yaralıyım.

Resûlü görebilseydim,
Derdimi söyleseyidim,
Gam çekmezdim ölseydim,
Yaralıyım, yaralıyım, yaralıyım.

Rabbim nasîb etse gitsem,
Beytullâh’ı tavaf etsem,
Hacer-ül Esved’i öpsem,
Yaralıyım, yaralıyım, yaralıyım.

Hacer-ül Esved’in taşı
Akıttı gözümden yaşı,
Bulunmaz Resûlün eşi,
Yaralıyım, yaralıyım, yaralıyım.

Her an Resûlü özlerim,
Bu yüzden gülmez gözlerim,
Açık gider şu gözlerim,
Yaralıyım, yaralıyım, yaralıyım.

Bu arzumu Muhammed’e,
Hacılar söyler Ahmed’e,
Çağırsın şu fakiri de,
Yaralıyım, yaralıyım, yaralıyım.

Hikâyesi

• İlâhinin sözleri “evliya / hac ilâhileri” kapsamında yaygın şekilde dinlenmektedir.
• Filmi ya da resmi bir kaynak bulunmamaktadır; yani sözlerin tam olarak hangi tarih ve koşullarda yazıldığı ya da bestelendiği hakkında kesin bilgi yoktur. Örneğin bir sözlük entrysinde şöyle denmiştir: “ali ercan’ın türkücülüğü bıraktıktan sonra piyasaya sürdüğü ilahidir. şimdiden kültler listesine adını yazdırmıştır.” ([ekşi sözlük][2])
• Başka bir söyleme göre, 1980’li yıllarda bir vali ve Umre ile ilgili bir hikâyeyi anlatırken bu ilâhiye referans verilmiştir; ancak bu da doğrulanabilir tarihî kayıt değildir. ([kayserigundem.com.tr][3])
• İlâhinin makamı olarak genellikle Hicaz makamı işaret edilmektedir. ([Yandex][4])

Neden Bu İlâhi İnsanları Etkiliyor?

• Yolculuk, özlem ve hac temaları içeriyor: “Medine’ye varamadım”, “Beytullâh’ı tavaf etsem” gibi ifadeler, İslamî hac / ziyaret duygusunu ve gönülden gelen arzuyu dile getiriyor.
• Sözlerdeki “yaralıyım” ifadesi metaforik bir şekilde ruhî hasarı, içsel acıyı ve Allah’a yakın olamamanın hüznünü anlatıyor.
• Müziği ve sözlerinin bütünlüğü, dinleyende manevî bir derinlik ve his uyandırıyor.

“Medine’ye Varamadım” ilâhisi, hac / ziyaret özlemi, ruhsal arayış ve manevî kırılganlık gibi temaları etkili bir biçimde dile getiriyor. Sözleri geniş ölçüde bilinmiş ve sevilmiş olsa da, sözlerin yazılışı, bestenin kim tarafından yapıldığı ve hikâyesi hakkında net tarihî bilgi bulunmamaktadır. Dinleyici için ise bu ilâhi, gönülden bir duayı, bir arzuyu ve ruhî bir “yarayı” dile getirir.

Ekran Bağımlılığının Çocuk Gelişimine Etkisi
Ekran bağımlılığı özellikle anneleri ve babaları oldukça ilgilendiren bir konudur. Bunun nedeniyse ekran bağımlılığının çocuklarda birçok olumsuz etkiye neden olmasıdır. Ekran bağımlılığının çocuk büyüme ve gelişimi sırasında, fiziksel ve zihinsel gelişim noktasında olumsuz etkilere neden olabileceğine dair birçok çalışma mevcuttur. Ekran bağımlılığı olan çocukların akademik başarıları da bu bağımlılık sebebiyle olumsuz etkilenebilmektedir.

Fiziksel Sağlık Üzerindeki Etkileri
Ekran bağımlılığı, özellikle göz sağlığını olumsuz etkiler. Uzun süre ekran karşısında vakit geçiren çocuklarda görmeye bağlı problemler ortaya çıkabilir. Göz kuruluğu, gözlerde ağrı ve batma hissi, bulanık görme, sulanma, çift görme gibi problemler ekran bağımlılığı olan çocuklarda sıkça görülebilir. Aynı zamanda miyopi ve hipermetropi olarak da bilinen göz bozulmaları da ekran bağımlılığının bir diğer fiziksel etkisidir.

Ekran karşısında uzun süre vakit geçiren çocuklarda görülen önemli fiziksel etkilerden bir diğeri de hareketsizliğe bağlı gelişen kas ve iskelet sistemi problemleridir. Duruş bozuklukları, boyun ve omuz bölgesindeki kaslarda ağrı, özellikle karın ve sırt kaslarında zayıflama, başparmak tendiniti gibi problemlerin ekran bağımlısı çocuklarda görülme ihtimali çok daha fazladır. Hareketsizliğin getirdiği en önemli problemlerden biri de obezitedir. Ekran bağımlılığı nedeniyle normal fiziksel aktivitelerden uzaklaşan çocuklarda yeme bozuklukları görülebilir. Özellikle ekran karşısında sağlıksız atıştırmalıkların tüketilmesi obeziteye yol açabilir. Obezite sonucundaysa kalp ve damar hastalıkları ya da kas iskelet sistemi hastalıkları ortaya çıkabilir.

Ekran bağımlılığının fiziksel sağlık üzerindeki olumsuz etkilerinden biri de uyku bozukluklarıdır. Uzun süre ekran ışığına maruz kalan çocuklarda, beynin salgılaması gereken melatonin miktarının azalması sonucu uyku sorunları da oldukça sık görülür. Özellikle geç saatlere kadar tabletle, telefonla ya da televizyonla vakit geçiren çocukların uykuya dalma süreleri mavi ışık maruziyeti nedeniyle gecikebiliyor.

Mavi ışığa maruz kalmak aynı zamanda uyku kalitesini de olumsuz etkileyebilir. Uyku sırasında salgılanan büyüme hormonlarının bu tür nedenlerle sekteye uğraması çocukların fiziksel gelişimlerinin olumsuz etkilenmesine de yol açar. Yeterli uyku alamayan çocuklarda gün içerisinde yorgunluk, odaklanamama ve gergin hissetme gibi semptomlar da daha fazla görülebilir.

Zihinsel ve Duygusal Gelişim Üzerindeki Etkileri
Ekran bağımlılığı, çocukların fiziksel gelişimlerine olduğu kadar zihinsel, bilişsel ve duygusal gelişimlerine de olumsuz etki edebilir. Ekran bağımlılığının çocuklardaki bilişsel etkilerinden ilki dil gelişimi konusunda ortaya çıkabilir. Özellikle çocukluğun ilk yılları, çocukların dil becerisi elde etmeleri açısından oldukça önemlidir. Çocuklar dil becerilerini yetişkinlerle etkileşim kurma yoluyla elde ettikleri için ekran bağımlılığı bu etkileşimi aksatarak çocukların dil gelişimini olumsuz etkiler. Bu nedenle çocukların 3 yaşına kadar mümkünse hiçbir şekilde ekrana maruz kalmamaları gerekir.

Ekran bağımlılığının ilerleyen yaşlarda gelişen önemli etkileri arasında dikkat eksikliği, hiperaktivite bozukluğu ve konsantrasyon problemleri de yer alır. Özellikle yayınlanan içeriklerin, videoların ve oyunların sahip olduğu aşırı uyarıcı grafikler ve hızlı hareketler çocukların günlük hayatta odaklanma sorunu yaşamalarına neden olabilir. Sürekli hızlı hareket eden, yüksek sesli ve renkli içeriklere maruz kalan çocuklar özellikle okulda uzun süre sınıflardaki sıralarda oturmakta ve derslere odaklanmakta zorlanabilirler.

Ekran bağımlılığı yaşayan çocuklarda sık görülen sorunlardan biri de sosyal izolasyondur. Ekran bağımlılığı çocukları akranlarıyla, ebeveynleriyle ve diğer bireylerle etkileşim kurmaktan uzaklaştırabilir. Aşırı ekran kullanımı çocukların kendilerini fiziksel dünyadan soyutlamalarına da neden olabilir. Bu izolasyon bir süre sonra çocukları daha büyük bir yalnızlık duygusuna itebilir. Aynı zamanda bazı çocuklarda empati yoksunluğu da gelişebilir.

Anksiyete ve depresyon da ekran bağımlılığının neden olduğu olumsuz durumlar arasındadır. Çocukların sürekli ekran başında vakit geçirmesi, bu nedenle kendilerine ait sorumlulukları yerine getirememeleri bir süre sonra kaygılı hissetmelerine neden olabilir. Ekran bağımlılığı nedeniyle derslerindeki başarısı düşen, ailesiyle ve arkadaşlarıyla vakit geçirmeyen ve sosyal aktivitelerde bulunmayan çocuklarda zaman içerisinde depresyon görülebilir.

Eğitim Performansı Üzerindeki Etkileri
Ekran bağımlılığının neden olduğu dikkat eksikliği ve odaklanma sorunları nedeniyle çocukların eğitim performansı da şekilde etkilenir. Ekran bağımlısı çocuklarda; okulda derse odaklanamama, derste sıkılma ve dikkatin dağılması sonucu dersi takip etmeme gibi durumlar görülebilir. Evdeyse ödev yapma ve ders çalışma gibi sorumlulukları yerine getirmekten kaçınma gibi sorunlar ortaya çıkabilir. Tüm bunların sonucundaysa çocuğun okul başarısında düşüş görülebilir.

Ekran Bağımlılığı Nedir?
Kontrolsüzce gerçekleştirilen pek çok davranış, madde ya da nesne kullanımı bağımlılık olarak değerlendirilir. Bu anlamda dijital bağımlılık olarak da ifade edilen ekran bağımlılığı; tablet, akıllı telefon ya da televizyon gibi cihazların kontrolsüzce ve takıntı derecesinde kullanılması şeklinde tanımlanır.

Ekran bağımlılığı her yaştan ve cinsiyetten bireyde görülebilir. Ekran bağımlılığı, özellikle çocuklarda kontrol altına alınmadığı zaman fiziksel ve ruhsal açıdan olumsuz etkilere neden olabilir.

Çocuklarda ekran bağımlılığı birçok farklı belirtiyle kendini gösterebilir. Bu belirtiler her çocukta farklı şiddetlerde ortaya çıkabilir.

Çocuklarda görülen ekran bağımlılığı belirtilerinden bazıları şunlardır:

• Ekran kullanımının sürekli hale gelmesi,
• Video oyunları oynama konusunda yoğun dürtülere sahip olmak ve bu dürtülerin diğer düşünceleri engellemesi,
• Sosyal aktiviteler ya da eğlence aktiviteleri yerine ekran kullanımının tercih edilmesi,
• Ekran kullanımı ebeveynler tarafından ya da başka nedenlerle kısıtlandığında sinirlilik, kaygı ya da öfke patlaması gibi yoksunluk belirtilerinin görülmesi,
• Ekran dışındaki aktivitelere karşı ilginin kaybedilmesi,
• Ani ruh hâli değişikliklerinin artması,
• Depresyon ve kaygı,
• Dikkat eksikliğinin ve öğrenme bozukluklarının ortaya çıkması,
• Dil ve konuşma becerilerinde gerileme,
• Yemek yeme ve uyku sorunlarının artması,
• Ergenlik döneminde içe kapanma, aile ve arkadaş ilişkilerinde bozulma, akademik başarıda düşüş gibi sorunların ortaya çıkması.

Ekran bağımlılığının etkileri; tablet, akıllı telefon, bilgisayar ve televizyon gibi farklı ekran türlerine göre değişiklik gösterebilir. Bu noktada ekranda tüketilen ve bağımlı olunan içerik de oldukça önemlidir.

Akıllı telefon bağımlılığı, bireyin cep telefonundan uzak kalma korkusu olarak bilinen nomofobi kaynaklı olabilir. Netlessfobi ise bireyin internetsiz bir ortamda kalmaktan endişe duyması olarak tanımlanır. Bu durum daha çok çevrim içi oyunlara ya da sosyal medya içeriklerine bağımlı olan bireylerde görülür.

Bu tür bağımlılıkların sonucunda birey, herhangi bir nedenle ekrandan yoksun kaldığında kendini kaygılı ya da sinirli hissedebilir. Bu bağımlılık duygusunun meydana getirdiği etkiler ileri boyutlara ulaştığındaysa bireyde depresyon gibi çok daha ciddi ruhsal sağlık sorunları da ortaya çıkabilir.

Çocuklarda Yeterli Su Tüketiminin Önemi
Bebeklerin ve çocukların vücudu sıcak havalarda aşırı ısınabilir ve susuz kalabilir. Sıcak havalarda su içmek vücut ısısının korunmasına ve su kaybının etkilerinin azaltılmasına yardımcı olur.

Yeterli su tüketilmediğinde bebeklerde ve çocuklarda ortaya çıkan susuzluk belirtileri şu şekilde görülebilir:

• Koyu renkli idrar,
• Baş ağrısı ve baş dönmesi,
• Mide bulantısı,
• Dudak, ağız ve boğaz kuruluğu,
• Sersemlik, uyuşukluk ve normalden daha az hareket etme isteği,
• Bebeğin bezinde normalden daha az ıslaklık veya çocukta tuvalete daha az gitme isteği,
• Ellerde ve ayaklarda soğuma,
• Normalden daha hızlı nefes alma,
• Kalp atış hızının artması.

Çocuklarda susuzluk belirtileri gözlemlenirse yapılması gerekenler şöyle sıralanabilir:

• Ciddi susuzluk belirtileri gözlemlenirse mutlaka tıbbi bir yardıma başvurulmalıdır.
• Daha hafif susuzluk durumlarında emzirilen ve biberonla beslenen bebekler daha sık beslenebilir.
• Daha büyük çocuklara su veya oral rehidratasyon solüsyonları gibi sıvılar içirilebilir.
• Şeker oranı yüksek içecekler susuzluğu artıracağından tüketilmesi önerilmeyebilir.
• Sıvı alımı birden ve hızlı şekilde yapılmamalıdır. Yavaş yavaş ve düzenli olarak su tüketimi sağlanmalıdır.

Çocuklarda yeterli su tüketimini sağlamak için yapılabilecekler şu şekilde olabilir:

• Emzirilen ve biberonla beslenen 6 aydan küçük bebekler sıcak havalarda daha sık beslenebilir. Doktor önermediği sürece su veya diğer içecekler verilmemelidir.
• 6 aydan büyük bebeklere kaynatıldıktan sonrası soğutulmuş az miktarda su verilebilir.
• 1 yaşından büyük çocuklara gün boyunca su içirilebilir. Meyve suyu, gazlı, şekerli ya da kafeinli içeceklerin verilmesi önerilmez.
• Çocukların su içme alışkanlığı edinmesi için eğlenceli bardaklardan veya termoslardan yararlanılabilir.

Çocuklar İçin Yaz Aylarında Beslenme Önerileri
Bebeklerin ve çocukların beslenme ihtiyaçları yaşlarına, metabolizmalarına ve sağlık durumlarına göre değişebilir.

Sıcak yaz günleri için beslenme rutinleri oluştururken yardımcı olabilecek bazı ipuçları şöyle sıralanabilir:

• Yaz aylarında çocukların sindirimi kolay besinlerle dengeli öğünler tüketmesi faydalı olabilir. Hafif, az yağlı ve yağsız yiyecekler tercih edilebilir.
• Sıcak yiyeceklerden ziyade ferahlatma etkili soğutulmuş yiyecekler yenebilir.
• Artan sıcaklıkla birlikte anî şeker düşüşlerini önlemek için makarna, pilav ve patates yerine bulgur veya kepekli makarna tüketilebilir.
• Besinlerin saklama koşullarına dikkat edilmelidir. Gıdalar, süt ve bebek mamaları sıcak havalarda kolayca bozulabilir.
• Yiyecekleri tekrar tekrar ısıtmaktan kaçınmak, taze hazırlanmış süt veya mama vermek iyi olabilir.
• Bebek mamaları açıkta tutulmamalıdır. Açıkta kalan yiyeceklerin tüketilmesi hazımsızlığa ve mideyle ilgili sorunlara yol açabilir.

Sıcak yaz günlerinde bebeklerin ve çocukların tüketilebileceği bazı sağlıklı yiyecekler şöyle örneklendirilebilir:

• Yoğurt: Kolay tüketilebilen yiyeceklerden biri olan sade yoğurtta önemli miktarda su bulunur. Yoğurt büyüme çağındaki çocuklara faydalı olabilecek kalsiyum, D vitamini ve fosfor açısından zengindir.
• Kabak ve Havuç: %95'i sudan oluşan kabak ve %89'u sudan oluşan havuç faydalı yaz sebzeleridir. Bu sebzeler 6 ay ve üzeri bebekler için kabukları soyulup pişirilerek püre hâline getirilebilir. 9 ay ve üzeri bebeklerin kolayca yiyebilmesi için pişmiş kabak ve havuç küçük parçalara doğranabilir veya rendelenebilir. Daha büyük çocuklar için bir sosa batırarak yenebilecek pişmiş kabak ve havuç dilimleri hazırlanabilir.
• Karpuz ve Kavun: Besin değeri açısından zengin meyvelerden olan karpuz ve kavunda %90 oranında su bulunur. Bu meyveler 6 ay üzeri bebekler için püre şekline getirilebilir. 9 ay ve üzeri bebekler için küçük küpler hâline getirilmiş, daha büyük çocuklar içinse dilimlenmiş karpuz ve kavun iyi bir atıştırmalık seçeneği olabilir.
• Portakal ve Mandalina: Yüksek su oranına sahip meyvelerden olan portakal ve mandalina, demir emilimine yardımcı olan C vitaminini içerir. 6 ay ve üzeri bebeklere kabukları çıkarılıp püre hâline getirilmiş portakal ve mandalina yedirilebilir.

9 ay ve üzeri bebekler için kabukları çıkarılmış küçük dilimler hazırlanabilir. Daha büyük çocuklara rahat çiğneyebilecekleri büyüklükte dilimler verilebilir.

• Yumurta: Besin değerinin yanı sıra su oranı da yüksek bir besin olan yumurta yaz günleri için uygun bir tercih olabilir. 6 ay ve üzeri bebeklere yumuşak kıvamlı ezilmiş yumurta, 9 ay ve üzeri bebeklere doğranmış ve haşlanmış yumurta veya çırpılmış yumurta parçaları yedirilebilir. Daha büyük çocuklara haşlanmış yumurta veya omlet hazırlanabilir.

Çocuklarda Depresyon Belirtileri Nelerdir?
Çocuklarda görülen depresyon belirtileri yetişkinlerdekine benzer olabildiği gibi, bazen çocukların yaşadığı depresyon, kendini farklı şekillerde de belli edebilir.

Çocuklarda sık görülen depresyon belirtileri;

• Sık sık üzüntülü olma hali ve ağlama,
• Uyku bozuklukları ve yeme alışkanlıklarında değişim,
• Sevdiği aktivitelere ilgisizlik, zevk almama,
• Enerji eksikliği,
• Kendini soyutlama, iletişimsizlik,
• Öz saygı eksikliği, suçluluk duygusu,
• Öfke, yıkıcı haraketler, saldırganlık,
• Konsantrasyonda düşüş, okulda başarısızlık,
• Baş ağrısı, karın ağrısı gibi bedensel şikayetler,
• Kendine zarar verme düşünceleri.

Çocuklarda Görülen Depresyonun Tedavisi Nasıldır?​

Tanı konulmamış ve tedavi görmeyen kişilerde depresyon, kişinin gündelik hayatında aksamalar yarattığı gibi daha ileri etkilere de neden olabilir. Dolayısıyla depresyonun teşhisi ve tedavisi önem taşır. Çocuklarda depresyon durumunda anne-babaların ve öğretmenlerin çocukların ruhsal durumlarıyla ilgili kendilerini eğitmeleri ve çocukların davranışlarıyla ilgili iyi bir gözlemci olmaları gerekir.

Gerektiğinde profesyonel yardıma başvurmaları önerilir. Tedavinin daha kapsamlı olması için kişisel terapinin yanında aile ile birlikte çalışılır ve gerektiğinde ilaç kullanımı da uygulanır.

Yaşlara Göre Oyuncak Seçimi Nasıl Olmalı?
Bebeklerde oyuncak seçimi

• 0-6 ay: Bebekliğin ilk iki ayında işitme, görme duyusuna göre daha baskındır. Bu açıdan hafif sesli oyuncaklar yatakbaşlarına asılabilen müzikli oyuncaklar, müzikli kitaplar ve çıngıraklar daha uygundur ve bebeklerin daha çok ilgisini çeker. 2’nci aydan sonra görme duyusu gelişir. Böylece parlak veya zıt renkli olanlar daha ilgi çekici olur.
• 7-12 ay: Bebekler 6’ncı Aydan itibaren büyür ve hareketlenirler. Dönebilir, oturabilir, hatta emekleyebilirler. Bir yaşına doğru ise sıralamaya ve yürümeye başlarlar. Bu yaş gurubunda bebekler, tahta arabalar, vagonlar gibi tekerleği olan hareketliler, suda oynanan oyuncaklar daha uygundur. Ayrıca kule yapmak için plastik veya ahşap küpler, küçük renkli toplar ve büyük parçalı puzzleler önerilir.
• 1 yaş üzeri: 1’inci yaştan itibaren çocukların pek çoğu yürümeye hatta tırmanmaya başlar. Bu yaştan itibaren çocukların gerçeklik algıları daha çok gelişmiştir. Onlar için gerçeğe daha yakın plastik hayvanlar, bebekler, taşıtlar, kaldırabilecekleri ve yuvarlayabilecekler olanları seçmek iyi olur.

Çocuklarda oyuncak seçimi

• 2 yaş üzeri: 2 yaştan sonar çocuklar daha da hareketlenir. Daha çok zıplar, tırmanır, asılır. Fiziksel aktiviteleri daha çok deneyimlemeye isteklidirler. Çocukların bu yaştan itibaren motor gelişimleri nedeniyle 4-12 parçalı puzzle, parçalanıp birleştirilebilenler, masal kahramanları figürleri daha çok ilgilerini çeker. Boylarına uygun, itebildikleri oyuncaklar, mobilyalar, takım çantaları, kumda ve suda oynanabilenler, boyama kitapları ve boyalar en çok ilgi gösterdikleridir.
• 3-6 yaş: Bu yaş arasında çocuklar daha çok merak etmeye, soru sormaya ve konuşmaya başlarlar. Ayrıca toplamaya ve biriktirmeye de daha meraklıdırlar. Bazı oyuncakları ve objeleri toplayıp koleksiyon yapmak hoşlarına gider ve daha özel hissederler. 12-20 parçalı puzzle, lego gibi birleştirilerek yapılan maketler, bir şeyler taşımaya yardımcı araçlar, küpler, müzik aletleri, kara tahta ve çeşitli boya setleri bu yaşın ilgi gösterdiği oyuncaklardır.

Çocuklarda Tik Hastalığı Nedir?
Tikler; kas gruplarının veya sesin ani, hızlı, tekrarlayıcı istemsiz hareketleri olarak tarif edilir. En sık yüz, boyun, omuz, göğüs kafesi ve eller tutulur. Basit veya karmaşık kas hareketleri görülebilir.

Hırıltı, boğaz temizleme, uygunsuz söz söyleme gibi davranışlar da olabilir. Parmak emmeden diş gıcırdatmaya, cilt ve saç çekmeden kafa sallamaya dek birçok istemsiz hareket çocuklarda zaman zaman görülebiliyor. Basit istemsiz hareketler tedavi gerektirmezken tikin süresi önem taşıyor.

Tik hastalığının Nedenleri Nelerdir?​

Çocuk yaşta; günlük yaşantının karmaşası, okulda çetin rekabet ortamı, okul uyumunda sorunlar, sınav stresi, başarısızlık kaygısı, ailelerin mükemmeliyetçi yaklaşımları ve çocuktan da mükemmel olmasını beklemeleri, otoriter çocuk yetiştirme yöntemleri veya tamamen disiplinsizlik, sınırsızlık, eve kardeş gelmesi, ev içi geçimsizlik, sağlık sorunları, akran ve kardeş anlaşmazlıkları, boşanma, istismar, ihmal edilme gibi etmenler çocukta baskı yaratarak, istem dışı hareket bozukluklarının artışına neden olmaktadır. Çocukların en az yüzde 60’ının bu tip istem dışı hareketlerden en az birini deneyimlediklerini bilmekteyiz” diyor.

Tik Tedavisi Ne Zaman Gerekir?​

Anne babaların, çocuklarında baş gösteren tiklere karşı müdahale etmemeleri ve bunu dile getirmemeleri gerekiyor. Göz kırpma, boğaz temizleme, kafa sallayıp oynatma gibi basit motor durumlar tedavi gerektirmez. Ailelerin bu duruma müdahale etmemesi, çocuğun dikkatini vereceği motor ve zihinsel etkinlikler yaratmaları yeterlidir.

Nöropsikolojik işlev bozukluğu, akademik sorunlar, düşük özgüven gibi durumlar varsa, sınıf içi veya sosyal alan uyumsuzluğuna neden oluyorsa tedavi vermek gerekir. Özellikle obsesif kompulsif bozukluk ve dikkat eksikliği de eşlik ediyorsa tedavi edilmelidir. İlaç tedavileri dışında basit motor tiklerde çocuğun yaşı uygunsa botoks tedavisi de fayda sağlayabiliyor.

İstem dışı hareketlerin bir yıldan uzun sürmesi ‘süreğen tik’ olarak adlandırılırken, günümüzde ‘nadir hastalık’lar arasında yer alan ve Tourette sendromu adı verilen, tiklerle giden karmaşık hastalığın da düşünülmesi gerekiyor. Tourette sendromu, binde 0.5 oranında görülen, 10-12 yaşta artan, genetik zemini de olduğu düşünülen özel bir sendrom.

Kişilerin yüzde 10’unda uygunsuz sözler söyleme eşlik ediyor. Erkek çocuklarda 3-4 kat daha fazla görülüyor. Bir yıldan uzun süren istem dışı hareketler varsa, kişi 18 yaş altındaysa ve eşlik eden tıbbi bir sorun yoksa akla gelmesi gerekiyor. Bu sorunda genetik, nörobiyolojik, psikolojik, çevresel etkilerin varlığı tartışılıyor. Stres bunda da önemli bir etmen. Çoğunlukla tıbbi destek gerekiyor. Tekrarlayan ataklar olabilmesine karşın, ergen ve yetişkin olgularda 2/3 oranında düzelme bekleniyor.

Tike Karşı Etkili Öneriler ​

• Çocuğunuz için duyarlı ve sevgi dolu bir aile ortamı yaratın.
• Kardeşler arasında dengeli davranın.
• Eve yeni kardeş geldiğinde “Abi-abla oldun, büyüdün ya da sen kardeş istedin!” gibi sözlerden kaçının, çocuğunuza kaldıramayacağı bir yük yüklemeyin.
• Çocuğunuzdan beklediğiniz başarı düzeyinin, çocuğun bilişsel düzeyi ve gelişimi ile uyumlu olmasına özen gösterin.
• Uyku saatlerinin düzenli olmasına, bilgisayar, cep telefonu ve tablet kullanımını sınırlandırmaya dikkat edin.
• Açık hava etkinliklerine katılımını ve yaşıtları ile beraber zaman geçirmesini sağlayın.
• Ev içi ve dışında ailece zaman geçirin.
• Altı yaşından itibaren spora yönlendirin.
• Çocuğunuza yaklaşımınızı yeniden gözden geçirin.

İnsülin Direnci Olan Çocuklar Nasıl Beslenmeli?

İnsülin direnci, tip 2 diyabetin öncülüdür.​

Tip 2 diyabetin gelişmesine zemin hazırlayan; sık acıkma, kilo alma, tatlı isteği, yemeklerden sonra uyuklama, kan şekeri yüksekliği ile belirti veren insülin direnci, sıklıkla obezite ile birlikte görülür, her obez bireyde oluşmadığı gibi, obez olmayan çocuk ve yetişkinlerde de görülebilir.

İnsülin, kaslarda ve yağ dokusunda şekerin hücre içine girişini ve kullanımını sağlayan bir hormon. İnsülin direnci, insülin aracılığı ile oluşan etkinin ve insülin duyarlılığının azalmasıdır. İnsülin direnci geliştiğinde, karaciğerden şeker çıkışında artış ve fizyolojik düzeyde insüline yanıt olarak, şekerin hücre içine azalmış alımı nedeni ile kan şekeri yükselir. Direnç oluşumunda genetik ve genetik dışı nedenler sorumludur. Genetik dışı nedenler; düşük doğum kilosu, obezite, sedanter yaşam tarzı, beslenme şeklindeki yanlışlıklardır.

İnsülin direncine eşlik eden durumlar nelerdir?​

İnsülin direnci; sıklıkla obezite ile birlikte görülür, her obez bireyde oluşmadığı gibi, obez olmayan çocuk ve yetişkinlerde de görülebilir. İnsülin direncine normal fizyolojik dönemler olan, gebelik ve ergenlikte de rastlanabilir. Tip 2 diyabet aile hikayesi olan sağlıklı çocuklarda insülin duyarlılığı ve salınımı arasındaki denge bozulmuştur. Abdominal (karın bölgesi /bel çevresi) yağ dokusu artışı, toplam vücut yağından bağımsız olarak insülin direnci ile ilişkilidir. İnsülin yağ dokusundan salgılanan ve doygunluk sinyali olarak bilinen leptin ile benzer fonksiyona sahiptir. Kilo artınca normal glukoz dengesini sağlamak ve direnci yenmek amacıyla insülin salgılanması artar. Obezlerde insülin düzeyi obezite süresi ve şiddeti ile paralellik gösterir.

İnsülin direnci, tip 2 diyabetin öncülüdür. Obeziteye eşlik eden birçok metabolik ve kalp-damar sorunlarında altta yatan neden, insülin direncidir. Son yıllarda obez çocuk ve ergenlerde hipertansiyon, dislipidemi (LDL kolesterol ve trigliserid yüksekliği, HDL kolesterol düşüklüğü), tip 2 diyabet görülme sıklığının artması, insülin direnci ile açıklanır.

İnsülin direncinde sıklıkla boyun arka tarafı, koltuk altı ve diğer kıvrım yerlerinde deriden kabarık koyulaşmalar görülür.

İnsülin direnci, androjenik aktivite artışına ve böylece çocuklarda erken koltuk altı ve genital bölge kıllanmasına ve diğer bölgelerde tüylenme artışına neden olur.

Genç kızlarda ve kadınlarda görülen, adet düzensizliği, androjen yüksekliği, kıllanma ve obezite ile karakterize olan polikistik over sendromunda temel neden insülin direncidir.

İnsülin direnci, alkolik olmayan karaciğer yağlanmasına, ürik asit düzeyinde artışa, kalp-damar hastalıkları ve pıhtılaşmaya eğilimi artar.

İnsülin direnci belirtileri nelerdir?​

• Konsantrasyon kaybı
• Depresyon
• Yorgunluk
• Sık acıkma
• Kilo alma
• Tatlı isteği
• Yemeklerden sonra uyuklama
• Karın şişkinliği, gaz
• Kan şekeri yüksekliği
• Kan basıncı yüksekliği

İnsülin direnci tedavisi nasıldır?​

Tedavide ilk basamakta, beslenmenin düzenlenmesi ve egzersiz ile kilo kaybı önerilir. Diyetteki basit karbonhidrat ve yağ hiperinsülinizmi artırıyor, yağ asitlerinin oksidasyonunu azaltarak, trigliserid yüksekliğine neden olur. Düşük glisemik indeksli gıdalar, insülin duyarlılığını arttırır. Bir gıdanın glisemik indeksi, onun kan şekerini yükseltme özelliğini gösterir.

Sebzeler, meyvelerin çoğu, tam tahıllar, kuruyemişler ve süt ürünleri düşük glisemik indeksli sınıfında yer alır. Pirinç, beyaz ekmek, kek, pasta gibi unlu ve şekerli gıdalar ise yüksek glisemik indeksli olarak tanımlanır.

Egzersiz, kilo kaybından bağımsız olarak da insülin duyarlılığını artırır. Kalp-damar hastalığı ve tansiyon yüksekliği olmayan olgular, orta şiddette (hızlı yürüme, koşu, bisiklete binme, yüzme, ip atlama, dans etme gibi) aktiviteleri günde 30-60 dakikalık olacak şekilde yapmalı. Fizik kondüsyon arttıktan sonra grup sporları da yapabilirler. Egzersiz yoğunluğu ile insülin duyarlılığı arasında ilişki yoktur.

Büyük çocuk ve ergenlerde insülin duyarlaştırıcı özel bir ilaç tedavisi uygulanarak insülin direnci azaltır. Bu tedavinin küçük yaş grubunda kullanımı önerilmez. Tedavi seçilmiş olgularda uygulanabilir.

İnsülin direnci olan çocuk nasıl beslenmeli?​

İnsülin direnci olan çocuk ve ergenlerde büyümeyi engellemeyecek, yaşa uygun kaloriyi içeren, protein, yağ ve karbonhidratın dengeli olduğu, bir beslenme planı yapılmalı.

Bu beslenme modelinde, doymuş yağ içeriği düşük olmalı, basit şeker içeren içecek ve yiyecekler, yüksek kalorili fast-food gıdalar tüketilmemeli. Tam tahıllı ekmek ve posa içeriği yüksek (meyve, sebze ve bakliyat) gıdalar tercih edilmeli. Meyve suyu yerine taze meyve günde 2-3 porsiyon tercih edilmeli, glisemik indeksi yüksek gıdalar (pirinç pilavı, makarna, hamur işleri, tost, muz, şekerli içecek vb) sıklıkla tüketilmemeli, atıştırmalık gıdaların yüksek kalori içermeyen (kuru yemiş, ayran, yoğurt ve meyve) gibi gıdalar olmasına dikkat edilmeli.

Yaşam tarzı değişikliği şart. Doğru beslenme yanında genel hareketlilik ve düzenli bir egzersiz programı, hem obeziteyi hem de obeziteden bağımsız olarak insülin duyarlılığını arttırıyor ve böylece insülin direncini azaltır.

Oluşmaması için neler yapılması gerekiyor?​

İnsülin direnci gebelikten itibaren önlenebilir. Annenin gebelikte aşırı kilo alması veya yetersiz beslenmesi, gebelik diyabeti, gebelikte sigara içimi, bebeğin metabolik programlanmasını bozarak, daha sonraki yaşlarda obezite ve insülin direncine eğilimini artırır. Annenin gebelikte sağlıklı beslenmesi normal miktarda kilo alımı ve gebelik diyabetinin önlenmesi bu riski azaltır.

Doğum sonrası hızlı kilo alımı, özellikle düşük doğum kilolu olgularda hızlı büyümeyi yakalama, obezite ve insülin direnci gelişme riskini artırıyor. Bu nedenle ilk 6 ayda başlıca beslenme şekli anne sütü olmalı. Anne sütü obeziteyi önleyerek daha ileri yaşlardaki potansiyel insülin direnci oluşma olasılığını azaltır. Ek gıdalara geçişte, düşük glisemik indeksli ve doymuş yağ içermeyen beslenme şekli insülin duyarlılığını artırır. Çocukluk yaş grubunda aşırı kilo alımının önlenmesi için doğru beslenme ve hareketli yaşam tarzının benimsenmesi ve varsa D vitamini eksikliğinin yerine konması insülin direncinin gelişimini engeller.

Çocuklarda Demir Eksikliği Nasıl Giderilir?
Birçok soruna yol açabilen demir eksikliği enfeksiyonlara zemin hazırlayabildiği gibi okul performansını da olumsuz etkiliyor. Çocuğunuz kendini yorgun hissediyorsa, halsizliği, iştahsızlığı, soğuğa hassasiyeti varsa ve son dönemlerde sıkça enfeksiyon geçiriyorsa demir eksikliği anemisinden şüphelenmek gerekiyor. Demir eksikliği anemisi yani (kansızlık) halen dünyada en sık görülen beslenme bozukluğu olarak öne çıkıyor.

1- Et, balık, yumurta ve karaciğer yedirin​

Okul çağı çocukları, tüm vücut hücreleri için gerekli bir mineral olan demir ihtiyacını bazı yiyeceklerden gayet iyi karşılayabiliyor. Demir en fazla kırmızı ette bulunuyor. Kırmızı etin yanı sıra balık, karaciğer ve yumurta da tam bir demir deposu. Yumurtayı menemen gibi pişirip, domates, soğan ve C vitamininden zengin olan sivri biberle demir emilimini artırabilirsiniz. Ya da yumurta yanında portakal suyu içerek de demir emilimi artırılabilir. Eti her gün 2 adet köfte büyüklüğünde yedirebilirsiniz. Ancak karaciğerin esas görevi vücuda giren tüm zehirleri arındırmak olduğu için fazlası vücutta toksinlerin birikmesine neden olabileceğinden dolayı haftada 1 yedirebilirsiniz.

2- Kuruyemişi beslenmesinden eksik etmeyin​

Kuru üzüm, kuru kayısı, kuru erik, çiğ badem, fındık, fıstık ve ceviz gibi kuruyemişler önemli demir kaynakları. Bu nedenle çocuğunuzun beslenme çantasına bir avuç kuruyemiş koyarsanız demir kaynaklarından faydalanmasını sağlayabilirsiniz. Ancak aşırıya kaçılması durumunda kalori bakımından yüksek olabileceğinden diyabet hastalığı ve obezite riskini artırabilir.

3- Yeşillikleri, C vitamini içeren besinlerle birlikte verin​

Sebze ve tahıllar C vitamini içeren besinler ile birlikte alındıklarında demirin çözünürlüğünü artırıyorlar. Bu nedenle çocuğunuza sebze yemeklerinin yanında mutlaka, çok zengin bir demir deposu olan sivri biber ile portakal suyu (liflerini de suyuna katarak) vermeniz demir açısından zengin beslenmesini sağlar. 1 adet portakal demiri bir kat artırıyor. Ancak portakalın 1 taneyi aşmaması çok önemli çünkü fazlası karaciğeri yorabiliyor.

4- Ispanağı portakal suyuyla yedirin​

Ispanak, pazı, pırasa, kara lahana gibi yeşil yapraklı sebzeleri çok fazla pişirmeyin. Aksi takdirde bu besinlerdeki demir içeriklerinin kaybolmasına yol açarsınız. Ayrıca her biri son derece faydalı olan bu besinlerden ıspanağı yoğurt yerine portakal suyu ile yedirmeye özen gösterin.

5- Demir eksikliğine karşı brokoli ve havuç yedirin​

Brokoli ve karnabahar sadece çocukların değil yetişkinlerin birçoğunun da yemek istemedikleri, ama tam anlamıyla şifa deposu olan besinler. Çocuklarınıza özellikle brokoli, havuç ve patatesi (kızartmadan kaçının) sevdirin. Çünkü bu besinler demir emilimini artırıyor.

6- Pekmez-tahini ihmal etmeyin​

1 yemek kaşığı keçiboynuzu pekmezinin sabah aç karnına alınması demir eksikliği anemisinde önemli. Ancak çocuğunuza pekmez yemeden bir saat önce ve yedikten bir saat sonra süt ürünü vermeyin. 1 yemek kaşığı pekmez günlük demir ihtiyacının yüzde 15’ini karşılıyor. Tahin de hem demir yönünden hem de C vitamini yönünden zengin olması dolayısıyla kansızlığa karşı fayda sağlayabiliyor. Aşırıya kaçmadan tahin-pekmez karışımının her gün tüketilmesi kansızlık için iyi bir doğal ilaç.

7- Kakao tükettirmeyin​

Çocuklar zararlı besinlerle ne kadar geç tanışırsa o kadar faydalı. Gazlı içecekler, çay ve kahvenin de çocuk beslenmesinde yeri yok. Çay aktif madde olarak polifenol içerdiği için demir emilimini yüzde 75 azaltıyor ve demir eksikliği anemisi yapmada etken oluyor. Ayrıca kahve, gazlı içecekler ve kakaonun da çocuk beslenmesinde yer almaması gerekiyor.

8- Sütü yemek aralarında verin​

Okul çağı çocuklarının tüketeceği günlük süt miktarının yarım litreyi aşmamasına dikkat edin çünkü daha fazlası çocuğunuzun gıdalarla aldığı demirin emilimini azaltacağından kansızlığa neden olabilir. Süt ürünlerini yemeklerle değil de yemek aralarında verin.

9- Kepek ekmeği yedirmeyin​

Küçük çocuklarda işlenmiş kepek ve kepekli besinlerini kullanılması, diyetle alınan, büyüme ve gelişme için şart olan demir ve çinko gibi bazı önemli minerallerin emilimini azaltacağı için sakıncalı. Kepek yerine tam tahıl tüketilmesi demir emilimini artırıyor. Kuru baklagil ve tahıllı yemekleri, yanında bol maydanoz, domates, biber ve limon içeren salatayla hazırlayın ki demir alımı artsın.

10- İlk 6 ay inek sütü yok​

Çocuğunuzun okul çağında demir eksikliği anemisi yaşamaması için ilk adım, yenidoğan döneminde atılmalı. Bu dönemde demir depolarının dolu olması gerekli. Bebeğinizi anne sütüyle besleyin ve kesinlikle ilk 6 ay inek sütü vermeyin. İnek sütünün hem demir düzeyi düşük hem de emilimi zayıftır. Ayrıca protein ve sodyum içeriği yüksek alerji ve bağırsak sistemi kanaması yapma riski de yüksektir. Bu nedenle erken dönemde inek sütüyle beslenen bebeklerde demir eksikliği anemisi görülüyor.

Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı Hangi Sorunlarla İlgilenir?
Çocuk ve ergen ruh sağlığı alanı, birçok farklı ruhsal ve davranışsal sorunla ilgilenir. İşte bu sorunlardan bazıları:

Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB): DEHB, çocukluk çağının en yaygın rahatsızlıklarından biridir. Dikkat sorunları, aşırı hareketlilik ve dürtü kontrolü eksikliği ile karakterizedir.

Kaygı Bozuklukları: Kaygı bozuklukları, çocukların ve ergenlerin normal gelişimlerini etkileyebilir. Ayrılma kaygısı, sosyal kaygı veya genel kaygı bozukluğu gibi türleri vardır.

Depresyon: Erken yaşlarda depresyon, günlük yaşam aktivitelerini etkileyen ciddi bir durumdur. Düşük özgünven, umutsuzluk ve içe kapanma belirtilerindendir.

Davranış Bozuklukları: Davranış bozuklukları, genellikle kurallara uymama, çatışmacı davranışlar ve başkalarına zarar verme gibi davranışlarla kendini gösterir.

Travma Sonrası Stres Bozukluğu (TSSB): Travmatik olaylar sonrası ortaya çıkan TSSB, hem duygusal hem de davranışsal sorunlara yol açabilir.

Otizm Spektrum Bozukluğu (OSB): OSB, sosyal etkileşim ve iletişim sorunları ile karakterize edilen bir nörogelişimsel bozukluktur.

Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı
Çocukluk ve ergenlik dönemleri, bireyin gelişimindeki önemli aşamalardır. Bu yaşta edinilen deneyimler ve geliştirilen beceriler, bireyin ruhsal ve zihinsel sağlığını büyük ölçüde etkiler. Çocukların ve gençlerin ruh sağlığı sorunları, akademik başarılarını, sosyal ilişkilerini ve genel mutluluk düzeylerini olumsuz etkileyebilir.

• Eğitim Performansına Etkisi: Ruh sağlığı sorunları, çocukların okul başarısında ciddi düşüşlere yol açabilir. Dikkat eksikliği, öğrenme güçlükleri veya kaygı gibi durumlar, akademik başarıyı olumsuz etkiler.
• Sosyal İlişkilerın Önemi: Arkadaşlık ilişkileri ve sosyal bağlantılar, çocuk ve ergenlerin sağlıklı bir kimlik geliştirmesi için çok önemlidir. Ruhsal sorunlar, bu ilişkilerde sorunları beraberinde getirebilir.
• Duygusal Dayanıklılık: Erken yaşta yaşanan ruhsal sorunlar, bireylerin yetişkinlikte stresle başa çıkma becerilerini de etkileyebilir.

Duygusal ve Davranışsal Gelişim Dönemleri​

Çocukluk ve ergenlik dönemleri, duyguların ve davranışların şekillendiği kritik dönemlerdir. Çocukluk döneminde temel duygusal beceriler, örneğin bağlanma ve empati gelişirken, ergenlik döneminde sosyal bağlar kurma, kimlik oluşturma ve bağımsızlık kazanma ön plandadır. Akran zorbalığı, ebeveyn kaybı veya kronik hastalık gibi durumlar, çocukların ve gençlerin duygusal dengesi üzerinde uzun vadeli bir etkiye sahip olabilir. Normal dönemsel gelişim krizlerini anlamak ve onlara yardımcı olacak bir ortam sağlamak, bu zorlu süreçleri hafifletmek için çok önemlidir.

2 Yaş Sendromuna Uygun Oyun Nedir?
İronik olarak, çocuğunuzun en çok kendisiyle ilgilenmesine rağmen, oyun zamanının çoğu diğer insanların davranışlarını ve etkinliklerini taklit ederek geçirecektir. Taklit ve "rol yapmak" bu yaştaki favori oyunlardır.

İki yaşındaki çocuğunuz oyuncağını yatağına koyarken veya oyuncak bebeğini beslerken, ona uyumasını veya yemeklerini yemesini söylerken kullandığınız sözcüklerin ve ses tonunun tıpatıp aynısını söylediğini duyabilirsiniz. Diğer zamanlarda talimatlarınıza ne kadar dirense de, ebeveyn rolüne geçtiğinde tam olarak sizi taklit ederler. Bu oyun etkinlikleri, başka birinin yerinde olmanın nasıl bir şey olduğunu öğrenmesine yardımcı olur ve gelecekteki arkadaşlıkları için değerlidir.

Ayrıca çocukların genellikle söylediklerimizi değil, yaptıklarımızı yapma eğilimindedirler. Bu durum göstererek iyi bir rol model olmanın önemini anlamanıza yardımcı olacaktır. İki yaşındaki çocuğunuzun diğer insanların yanında nasıl davranacağını öğrenmesinin en iyi yolu, çok sayıda sosyalleşme ortamı sağlamaktır. Nispeten tedirgin ve uzak davranışlarının sizi diğer çocuklarla bir araya getirmekten alıkoymasına izin vermeyin.

Başlangıçta erken dönemlerden itibaren açık havaya çıkartarak, her gün parka götürmek ya da iki veya üç çocukla sınırlı oyun grupları oluşturmak akıllıca olabilir. Kimsenin incinmediğinden veya üzülmediğinden emin olmak için oyunlarını yakından izlemeniz gerekse de, çocukların mümkün olduğunca kendi kendilerini yönlendirmelerine izin vermelisiniz. Birbirlerinin ebeveynleriyle değil, birbirleriyle oynamayı öğrenmeleri gerekir.

2 Yaş Sendromunda Öfke Nöbetlerinde Ne Yapılmalı?
İki yaşında çocuklar dünyayı neredeyse yalnızca kendi ihtiyaçları ve arzuları üzerinden görürler. Başkalarının aynı durumda nasıl hissedebileceğini henüz anlayamadıkları için, herkesin tam olarak kendileri gibi düşündüğünü ve hissettiğini varsayarlar.

Çizgiyi aştıklarını anladıklarında da kendilerini kontrol edemeyebilirler. Bu nedenlerle öfke nöbetleri gibi yoğun duygular esnasında çocuklara tavsiye vermek, sorunlarını çözmeye çalışmak önerilmez. Öfke nöbetleri çocuğunuza zor durumlarda sakin kalmayı öğretmek için büyük bir fırsattır.

Öfke nöbeti esnasında ya da çocuğunuz üzgün olduğunda uygulama önerileri:

• Farkına varın ve ilgi gösterin- ‘Nasılsın? Biraz durgun görünüyorsun. Konuşmak istediğin bir konu var mı?’
• Durumu küçümsemeyin- ‘Abartıyorsun, bu kadar bağırmaya gerek yok.’
• Duygularını küçümsemeyin- ‘Bunun için üzülmeye değmez.’
• Duygularını düzeltmeyin- ‘Bu duruma üzülmemelisin.’
• Duygularını onaylayın- ‘… konusunda kızdığını anlıyorum. Ben de olsam kızardım.’
• Sorunu çözmeyin, tavsiye vermeyin.
• Açık uçlu sorular sorarak nedenin ortaya çıkmasına yardımcı olun. ‘…dan dolayı mı sinirleniyorsun?’
• Neşelendirmeye çalışmayın. Bu durum olaydan ders çıkarılmamasına neden olabilir.
• Kıyaslamayın- ‘Arkadaşın Ali annesini hiç üzmüyor.’
• Eleştirmeyin- ‘Neden … dedin?’
• Konuşmayı kendinize getirmeyin, çocuğunuzun duygusuna odaklanın.
• Sarılma, sırtını okşama, ellerini tutma veya omuzlarını sıkma gibi oksitosin artıran temaslar kurun.
• Gerekirse konuşmadan sadece yanında oturarak desteğinizi gösterin.
• Duygularını onaylayın- ‘Ben de olsam üzülürdüm.’
• Empati kurun- ‘Kulağa korkutucu geliyor, bunu yaşadığın için üzgünüm.’

2 Yaş Sendromunda Olan Çocuğa Nasıl Davranılmalı?
Öncelikle 2 yaş sendromu bir hastalık değildir, aksine çocuğun gelişim evresidir. Bu nedenle ailelere önemli görevler düşmektedir. Çocuğa nasıl davranacağını bilmeyen ebeveynlerin mutlaka bir uzmana danışması önem taşımaktadır.

• Aileler öncelikle sabırlı olmalıdır.
• Olumsuz davranışlar genelde çocuk yorgun ve karnı açken ortaya çıkabilir. Bu nedenle günlük bir rutin oluşturulmalıdır. Açık hava, uyku ve yemek düzeni sağlanmalıdır.
• Olumlu davranışları pekiştirilerek olumsuz davranışlar görmezden gelinmelidir.
• Mümkün olduğunca çocuğun dikkati dağıtılmaya çalışılmalıdır. Daha komik ya da ilginç şeylere dikkati çekilmeye çalışılmalıdır. Örneğin yolda karşıdan karşıya geçerken arabaların zarar vereceğini basit şekilde anlatın ve elinizi tutması gerektiğini söyleyin. Alışveriş yaparken iki şey arasında bir seçim sunun. Veya giyinirken de iki şey arasından seçim yapmasını sağlayın.
• Sinirlendiğinizi hissediyorsanız içinizden 10'a kadar sayıp derin bir nefes almayı deneyebilirsiniz. Nefes teknikleri ve mindfulness pratikleri sakin kalmanıza yardımcı olabilir.
• Bu dönemde çocuklara sözel ve fiziksel şiddet uygulanmaması önemlidir.
• Bebeğiniz doğduğu andan itibaren ev güvenliği önlemlerini sağlamanız daha az hayır demeniz açısından da faydalı olup merak duygularını aktif kılacaktır.
• Anne, baba ve diğer bakım verenlerin evet ve hayırlarının sabit olması sağlıklı sınırların çizilmesinde faydalıdır.
• Bir durumda sonradan evet denecek ise baştan hayır denmemesine özen gösterilmelidir.
• Çocuğunuza bir günde 5 seferden fazla hayır diyorsanız ev ortamınız, açık havada geçirilen zaman ve ebeveynlerin farklı tutumları gözden geçirilmelidir.

2 Yaş Sendromu Nedir?
Anne babalar tarafından çocuk doktorlarına en sık sorulardan biri de 2 yaş sendromu olarak adlandırılan dönemdeki çocuklarına nasıl yaklaşmaları gerektiğidir. İki yaşındaki çocukların yaşadığı öfke nöbetleri, onların meydan okuyan davranışları aslında normal bir gelişim evresidir. Aileler, “Bebeklerde iki yaş sendromu nedir?” şeklinde oldukça sık araştırma yapmaktadır.

İsmi iki yaş sendromu olsa da tam 2 yaşında başlamaz. Genelde 18 ila 30 ay arası bir dönemde başlar, üç yaşa kadar sürebilir. Bireyselleşmenin ilk adımıdır. Bebeklerin, çocukluk dönemine geçtiğini gösteren bir dönemdir. Bu dönemde çocuklar kendilerini bir birey olarak göstermeye çalışırlar. Ebeveynler ve çocuklar için oldukça yorucu bir süreçtir. Üç yaşa gelindiğinde öfke nöbetleri devam etse de eskisi kadar sık olmayabilir. Bu sürecin geçici olduğu bilinmelidir ve ebeveynlerin sabırlı olması önemlidir.

Çocuğun davranışları ve ruh hallerindeki değişimler ebeveynleri ürkütse de, bu durum çocuk gelişiminin doğal bir parçasıdır. Bu dönemde çocuklar motor becerilerde, entelektüel seviyede, sosyal ve duygusal anlamda değişimler geçirirler. Bu dönemde çocuklar konuşulanları iyi anlayabilir ancak kendisini tam anlamıyla ifade edemezler. Kendi işlerini kendileri yapmaya çalışırlar, sınırları ve kuralları keşfederler. Bu durum da kontrol dışı duygulara ve öfkeye sebep olur. Bu dönem çocuklara zor durumlarda sakin kalabilme becerisini geliştirmek için bir fırsattır.

Öncelikle ailelerin sabretmesi, sakin kalması gerekir. Bebeğinizin kendini ifade etme becerisi geliştikçe duygu fırtınaları azalmaktadır. Doğası gereği 2 yaşında çocuklar kendi ihtiyaçlarıyla daha fazla ilgilenirler ve her şey onlara ait ya da onlarla ilgiliymiş gibi zorlayıcı davranışlar sergileyebilirler. Gelişimsel süreç hakkında bilgisi sınırlı olan bireyler bu durumu çocukların bencilce hareket ettikleri yönünde yorumlayabilir.

Genellikle ilgilerini çeken herhangi bir şeyi paylaşmayı reddederler ve oyun arkadaşları ile yan yana oynarken bile diğer çocuklarla kolayca etkileşime girmezler. Oyuncaklarını paylaşmak istemezler. Çocuğunuzun bu gibi davranışlarının sizi üzdüğü zamanlar olabilir, ancak yakından bakarsanız, yaşıtı diğer tüm küçük çocukların muhtemelen aynı şekilde davrandığını fark edeceksiniz.

HiraiZerdüş-Şu Benim Ağlayan Gönlüm
Şu benim ağlayan gönlüm
Gülecek ama ne zaman
Bir dost gelip göz yaşımı
Silecek ama ne zaman..

İçimdeki bitmez acı
Sensin Derdimin ilacı
Yüreğimde derin sancı
Dinecek ama ne zaman

Kul Ahmedim hak yolunda ölecek ama ne zaman..

Ozan Manas-Ben Yine Sana Vurgunum Sözleri
Takvim bir güne takılsa
Ateş donsa su yakılsa
Dünya başıma yıkılsa
Ben yine sana vurgunum

Karanlık üstüme çökse
Aşk uğruna kanım aksa
Bıçak kesse mermi yaksa
Ben yine sana vurgunum

Sevda derimi yüzerken
Kanımla şiir yazarken
Ölüm ensemde gezerken
Ben yine sana vurgunum

Karanlık üstüme çökse
Aşk uğruna kanım aksa
Bıçak kesse mermi yaksa
Ben yine sana vurgunum

Ozan Manas-Geriye Kalan Sözleri
Düğümlendi titriyorum
Dilimde kaldı ismin
Bakmaya da korkuyorum
Cebimde soldu resmin

Onca rüya ,onca dua onca hasret onca özlem
Bir kuru gül ikimizden geriye kalan
Once emek,onca zahmet,onca yemin,onca sözden
Bir kuru gül ikimizden geriye kalan

Onca rüya ,onca dua onca hasret onca özlem
Bir kuru gül ikimizden geriye kalan
Once emek,onca zahmet,onca yemin,onca sözden
Bir kuru gül ikimizden geriye kalan

Artık seni beklemiyorum
Ömrümden uzun geldi
Şarkılardan saklanıyorum
Gönlümden hüzün geldi

Onca rüya ,onca dua onca hasret onca özlem
Bir kuru gül ikimizden geriye kalan
Once emek,onca zahmet,onca yemin,onca sözden
Bir kuru gül ikimizden geriye kalan

Onca rüya ,onca dua onca hasret onca özlem
Bir kuru gül ikimizden geriye kalan
Once emek,onca zahmet,onca yemin,onca sözden
Bir kuru gül ikimizden geriye kalan