Solunum ve kalp durması nedir?
Solunum durması: Solunum hareketlerinin durması nedeniyle vücudun yaşamak için ihtiyacı olan oksijenden yoksun kalmasıdır. Hemen yapay solunuma başlanmaz ise bir süre sonra kalp durması meydana gelir.

Kalp durması: Bilinci kapalı kişide kalp atımının olmaması durumudur. Kalp durmasına en kısa sürede müdahale edilmezse dokuların oksijenlenmesi bozulacağı için beyin hasarı oluşur.

Kişide solunumun olmaması, bilincin kapalı olması, hiç hareket etmemesi ve uyaranlara cevap vermemesi kalp durmasının belirtisidir.

Temel Yaşam Desteği nedir?
Yaşam kurtarmak amacı ile hava yolu açıklığı sağlandıktan sonra, solunumu ve/veya kalbi durmuş kişiye yapay solunum ile akciğerlerine oksijen gitmesini, dış kalp masajı ile de kalpten kan pompalanmasını sağlamak üzere yapılan ilaçsız müdahalelerdir.

Hava yolunu açmak için baş geri çene yukarı pozisyonu nasıl verilir?
Bilinci kapalı bütün hasta/yaralılarda solunum yolu kontrol edilmelidir. Çünkü dil geriye kayabilir ya da herhangi bir yabancı madde solunum yolunu tıkayabilir. Önce ağız içine gözle bakılır, eğer yabancı cisim var ise çıkarıldıktan sonra hastaya baş geri çene yukarı pozisyonu verilir.

Bunun için;

• Bir el alına yerleştirilir,
• Diğer elin iki parmağı çene kemiğinin üzerine yerleştirilir,
• Alından bastırılıp, çeneden kaldırılarak baş geriye doğru itilir,
• Böylece dil yerinden oynatılarak hava yolu açıklığı sağlanmış olur.

Yapay solunum nasıl yapılır?

• Hasta/yaralının hava yolu açıldıktan sonra, solunum Bak-Dinle-Hisset yöntemi ile değerlendirilir,
• Normal solunum yoksa( solunum yoksa veya yetersiz ve düzensiz ise) hemen yapay solunuma başlanır.

1-Kendisinin ve hasta/yaralının güvenliğinden emin olunur,

2- Hasta/yaralının omuzlarına dokunup “İyi misiniz?” diye sorularak bilinci kontrol edilir; eğer bilinci yok ise:

3- Çevreden yüksek sesle yardım çağrılır; 112 aratılır;

4- Hasta/yaralı sert bir zemin üzerine sırt üstü yatırılır,

5- Hasta/yaralının yanına diz çökülür,

6- Hasta/yaralının boynunu ve göğsünü saran giysiler açılır,

7- Hasta/yaralının ağız içi kontrol edilir; görünen yabancı cisim var ise çıkartılır,

8- Hava yolunu açmak için bir el hasta/yaralının alnına, diğer elin iki parmağı çene kemiğinin üzerine yerleştirilir,

9- Çene kemiğinin uzun kenarı yere dik gelecek şekilde alından bastırılıp, çeneden kaldırılarak baş geriye doğru itilir; hastaya baş geri çene yukarı pozisyonu verilir,

10- Hasta/yaralının solunum yapıp yapmadığı bak-dinle-hisset yöntemiyle 10 saniye süre ile kontrol edilir:

• Göğüs kafesinin solunum hareketlerine bakılır,
• Eğilip, kulağını hastanın ağzına yaklaştırarak solunum dinlenirken diğer el göğüs üzerine hafifçe yerleştirilerek hissedilir.

11- Hasta/ yaralının solunumu yok ise,

12- Çevrede başka kimse yok ve ilkyardımcı yalnız ise, kendisi 112’yi arar,

13- Kalp basısı uygulamak için göğüs kemiğinin alt ve üst ucu tespit edilerek alt yarısına bir elin topuğu yerleştirilir,

14- Diğer el bu elin üzerine yerleştirilir,

15- Her iki elin parmakları birbirine kenetlenir,

16- Ellerin parmakları göğüs kafesiyle temas ettirilmeden, dirsekler bükülmeden, göğüs kemiği üzerine vücuda dik olacak şekilde tutulur,

17- Göğüs kemiği 5 cm aşağı inecek şekilde ( yandan bakıldığında göğüs yüksekliğinin 1/3’ü kadar) 30 kalp basısı uygulanır, bu işlemin hızı dakikada 100 bası olacak şekilde ayarlanır,

18- Baş geri çene yukarı pozisyonu tekrar verilerek hava yolu açıklığı sağlanır,

19- Alnın üzerine konulan elin baş ve işaret parmağını kullanarak hasta/ yaralının burnu kapatılır,

20- Normal bir soluk alınır, baş geri çene yukarı pozisyonunda iken hasta/yaralının ağzını içine alacak şekilde ağız yerleştirilir,

21- Hasta /yaralının göğsünü yükseltmeye yarayacak kadar her biri 1 saniye süren 2 nefes verilir, havanın geriye çıkması için zaman verilir,

22- Hasta/ yaralıya 30 kalp masajından sonra 2 solunum yaptırılır, (30;2)

23- Temel yaşam desteğine hasta/yaralının yaşamsal refleksleri veya tıbbi yardım gelene kadar kesintisiz devam edilir.

1- Kendisinin ve çocuğun güvenliğinden emin olunur,

2- Çocuğun omuzlarına dokunup İiyi misiniz?” diye sorularak bilinci kontrol edilir; eğer bilinci yok ise:

3- Çevreden yüksek sesle yardım çağrılır; 112 aratılır;

4- Çocuk sert bir zemin üzerine sırt üstü yatırılır,

5- Çocuğun yanına diz çökülür,

6- Çocuğun boynunu ve göğsünü saran giysiler açılır,

7- Ağız içi gözle kontrol edilir; hava yolu tıkanıklığına neden olan yabancı cisim var ise çıkartılır,

8- Hava yolunu açmak için bir el hasta/yaralının alnına, diğer elin iki parmağı çene kemiğinin üzerine yerleştirilir,

9- Çene kemiğinin uzun kenarı yere dik gelecek şekilde alından bastırılıp, çeneden kaldırılarak baş geriye doğru itilir; çocuğa baş geri çene yukarı pozisyonu verilir,

10- Hasta/yaralının solunum yapıp yapmadığı bak-dinle-hisset yöntemiyle 10 saniye süre ile kontrol edilir:

• Göğüs kafesinin solunum hareketlerine bakılır,
• Eğilip, kulağını hastanın ağzına yaklaştırarak solunum dinlenirken diğer el göğüs üzerine hafifçe yerleştirilerek hissedilir.

11- Solunum yok ise; alnın üzerine konulan elin baş ve işaret parmağını kullanarak çocuğun burnu kapatılır,

12-Baş geri çene yukarı pozisyonunda iken çocuğun ağzını içine alacak şekilde ağız yerleştirilir,

13- Çocuğun göğsünü yükseltmeye yarayacak kadar her biri 1 saniye süren 2 nefes verilir, havanın geriye çıkması için zaman verilir,

14- Kalp basısı uygulamak için göğüs kemiğinin alt ve üst ucu tespit edilerek alt yarısına bir elin topuğu yerleştirilir, (çocuk yetişkin görünümündeyse yetişkinlerde olduğu gibi iki el ile kalp basısı uygulanır ) ,

15- Elin parmakları göğüs kafesiyle temas ettirilmeden, dirsek bükülmeden, göğüs kemiği üzerine vücuda dik olacak şekilde tutulur,

16- Göğüs kemiği 5 cm aşağı inecek şekilde ( yandan bakıldığında göğüs yüksekliğinin 1/3’ü kadar) 30 kalp basısı uygulanır, bu işlemin hızı dakikada 100 bası olacak şekilde ayarlanır,

17- Çocuğa 30 kalp masajından sonra 2 solunum yaptırılır (30;2) ,

18- İlkyardımcı yalnız ise; 30;2 göğüs basısının 5 tur tekrarından sonra 112’yi kendisi arar,

19- Temel yaşam desteğine çocuğun yaşamsal refleksleri veya tıbbi yardım gelene kadar kesintisiz devam edilir.

1-Kendisinin ve bebeğin güvenliğinden emin olunur,

2- Ayak tabanına hafifçe vurarak bilinci kontrol edilir; eğer bilinci yok ise,

3- Çevreden yüksek sesle yardım çağrılır; 112 aratılır;

4- Bebek sert bir zemin üzerine sırt üstü yatırılır,

5- İlkyardımcı temel yaşam desteği uygulayacağı pozisyonu alır (yerde uygulama yapacak ise diz çöker, masa v.b. yerde uygulama yapacak ise ayakta durur),

6- Bebeğin boynunu ve göğsünü saran giysiler açılır,

7- Ağız içi gözle kontrol edilir; hava yolu tıkanıklığına neden olan yabancı cisim var ise çıkartılır,

8- Hava yolunu açmak için, bir el bebeğin alnına, diğer elin iki parmağı çene kemiğine koyulup baş hafifçe yukarı geri itilerek eğilir, baş geri çene yukarı pozisyonu verilir,

9- Bebeğin solunum yapıp yapmadığı bak-dinle-hisset yöntemiyle 10 saniye süre ile kontrol edilir:

• Göğüs kafesinin solunum hareketlerine bakılır,
• Eğilip, kulağını hastanın ağzına yaklaştırarak solunum dinlenirken diğer el göğüs üzerine hafifçe yerleştirilerek hissedilir,

10- Solunum yoksa ağız dolusu nefes alınır ve ağız bebeğin ağız ve burnunu içine alacak şekilde yerleştirilir,

11-Bebeğin göğsünü yükseltmeye yarayacak kadar her biri 1 saniye süren 2 solunum verilir, havanın geriye çıkması için zaman verilir,

12- Kalp basısı uygulamak için bebeğin (iki meme başının altındaki hattın ortası göğüs merkezini oluşturur) göğüs merkezi belirlenir,

13- Bir elin orta ve yüzük parmağı bebeğin göğüs merkezine yerleştirilir,

14- Göğüs kemiği 4 cm aşağı inecek şekilde ( yandan bakıldığında göğüs yüksekliğinin 1/3’ü kadar) 30 kalp basısı uygulanır, bu işlemin hızı dakikada 100 bası olacak şekilde ayarlanır,

15- Bebeğe 30 kalp masajından sonra 2 solunum yaptırılır (30;2) ,

16- İlkyardımcı yalnız ise; 30;2 göğüs basısının 5 tur tekrarından sonra 112’yi kendisi arar,

17- Temel yaşam desteğine bebeğin yaşamsal refleksleri veya tıbbi yardım gelene kadar kesintisiz devam edilir.

Hava Yolu Tıkanıklığı Nedir?​

Hava yolunun, solunumu gerçekleştirmek için gerekli havanın geçişine engel olacak şekilde tıkanmasıdır. Tıkanma tam tıkanma ya da kısmi tıkanma şeklinde olabilir.

Hava yolu tıkanıklığı belirtileri nelerdir?

Kısmi tıkanma belirtileri:

• Öksürür,
• Nefes alabilir,
• Konuşabilir.

Bu durumda hastaya dokunulmaz,öksürmeye teşvik edilir.

Tam tıkanma belirtileri:

• Nefes alamaz,
• Acı çeker, ellerini boynuna götürür,
• Konuşamaz,
• Rengi morarmıştır.

Bu durumda Heimlich Manevrası (=Karına Bası Uygulama) yapılır.

Bilinci yerinde tam tıkanıklık olan kişilerde Heimlich Manevrası (=Karına bası uygulama) nasıl uygulanır?

• Hasta ayakta ya da oturur pozisyonda olabilir,
• Hastanın yanında veya arkasında durulur,
• Bir elle göğsü desteklenerek öne eğilmesi sağlanır,
• Diğer elin topuğu ile hızla 5 kez sırtına ( kürek kemikleri arasına) süpürür tarzda vurulur,
• Tıkanıklığın açılıp açılmadığına bakılır, açıldıysa işlem durdurulur,
• Tıkanıklık açılmadıysa heimlich manevrası yapılır;
• Hastanın arkasına geçip sarılarak gövdesi kavranır,
• Bir elin başparmağı midenin üst kısmına, göğüs kemiği altına gelecek şekilde yumruk yaparak konur. Diğer el ile yumruk yapılan el kavranır,
• Kuvvetle arkaya ve yukarı doğru bastırılır,
• Bu hareket 5 kez yabancı cisim çıkıncaya kadar tekrarlanır,
• Tıkanıklık açılmadıysa tekrar sırtına vurulur,
• Bu işlemler 5’er kez olacak şekilde dönüşümlü olarak tekrarlanır,
• Hastanın bilinci kapanırsa, sert zemin üzerine yatırılır,
• Şah damarından nabız ve solunum değerlendirilir,
• Tıbbi yardım istenir (112),
• Temel yaşam desteği uygulanır.

Bilincini kaybetmiş(=bilinci kapalı) kişilerde Heimlich Manevrası:

• Hasta yere yatırılır, yan pozisyonda sırtına 5 kez vurulur,
• Tıkanma açılmadığı takdirde hasta düz bir zeminde başı yana çevrilir,
• Hastanın bacakları üzerine ata biner şekilde oturulur,
• Bir elin topuğunu göbek ile göğüs kemiği arasına yerleştirilir, diğer el üzerine konur,
• Göbeğin üzerinden kürek kemiklerine doğru eğik bir baskı uygulanır,
• Şah damarından nabız ve solunum değerlendirilir,
• İşleme yabancı cisim çıkıncaya kadar devam edilir,
• Tıbbi yardım istenir (112),
• Bu hareketi 5–7 kez yabancı cisim çıkıncaya kadar ya da yardım gelinceye kadar devam edin,
• Bu tür olgularda havayolu tıkanıklığından şüphelenildiğinde, ilkyardımcılar Temel Yaşam Desteği uygulamalarını yapacaklardır. Kurtarıcı nefes verdikten sonra hava gitmiyorsa tıkanıklık olduğu düşünülür, ilkyardımcı ağız içinde yabancı cisim olup olmadığını kontrol etmeli, yabancı cisim görüyorsa çıkarmalıdır.

Bebeklerde tam tıkanıklık olan hava yolunun açılması (*):

• Bebek ilkyardımcının bir kolu üzerine ters olarak yatırılır,
• Başparmak ve diğer parmakların yardımıyla bebeğin çenesi kavranarak boynundan tutulur ve yüzüstü pozisyonda öne doğru eğilir,
• Baş gergin ve gövdesinden aşağıda bir pozisyonda tutulur,
• 5 kez el bileğinin iç kısmı ile bebeğin sırtına kürek kemiklerinin arasına hafifçe vurulur,
• Diğer kolun üzerine başı elle kavranarak sırtüstü çevrilir,
• Yabancı cismin çıkıp çıkmadığına bakılır,
• Çıkmadıysa başı gövdesinden aşağıda olacak sırtüstü şekilde tutulur,
• 5 kez iki parmakla göğüs kemiğinin alt kısmından karnın üs kısmına baskı uygulanır,
• Yabancı cisim çıkana kadar devam edilir,
• Tıbbi yardım istenir (112).

(*)Bebek çok küçük ise ve karından baskı uygulanamıyorsa bebekler için yukarıda anlatılan uygulamalar yapılır. Ancak diğer hallerde bebeklerde yapılan uygulamalar, bilinci kapalı erişkinlerde yapılan Heimlich Manevrası uygulamaları ile aynıdır.


Kısmi tıkanıklık olan kişilerde nasıl ilkyardım uygulanır?

• Eğer kişinin hava yolunda yeterli hava giriş çıkışı mevcutsa, kazazede öksürmeye teşvik edilmeli, yakından izlenmeli ve başka bir girişimde bulunulmamalıdır. Kazazedenin henüz ayakta durabildiği bu dönemde onun arka tarafında yer alınmalıdır,
• Bu durumda, kazazede öncelikle bulunduğu pozisyonda bırakılmalıdır,
• Kazazedenin solunum ve öksürüğü zayıflarsa ya da kaybolursa ve morarma saptanırsa derhal girişimde bulunulmalıdır,
• Belirgin bir yabancı cisim, yerinden çıkmış veya gevşemiş takma dişleri varsa bunlar yerinden çıkarılır,
• Eğer yabancı cisim görülemiyorsa ve hastanın durumu kötüye gidiyorsa yukarıda tam tıkanmada anlatılan uygulamalara başlanır.

İlk Yardımcının Bilmesi Gereken ve Vücudu Oluşturan Sistemler Nelerdir?​

İlkyardımcının insan vücudu, yapısı ve işleyişi konusunda bazı temel kavramları bilmesi, ilkyardımcı olarak yapacağı müdahalelerde bilinçli olmasını kolaylaştırır.

Hareket sistemi:
Vücudun hareket etmesini, desteklenmesini sağlar ve koruyucu görev yapar. Hareket sistemi şu yapılardan oluşur:

• Kemikler
• Eklemler
• Kaslar

Dolaşım sistemi:
Vücut dokularının oksijen, besin, hormon, bağışıklık elemanı ve benzeri elemanları taşır ve yeniden geriye toplar. Dolaşım sistemi şu yapılardan oluşur:

• Kalp
• Kan damarları
• Kan

Sinir sistemi:
Bilinç, anlama, düşünme, algılama, hareketlerinin uyumu, dengesi ve solunum ile dolaşımı sağlar. Sinir sistemi şu yapılardan oluşur:

• Beyin
• Beyincik
• Omurilik
• Omurilik soğanı

Solunum sistemi:
Vücuda gerekli olan gaz alışverişi görevini yaparak hücre ve dokuların oksijenlenmesini sağlar. Solunum sistemi şu organlardan oluşur:

• Solunum yolları
• Akciğerler

Boşaltım sistemi:
Kanı süzerek gerekli maddelerin vücutta tutulması, zararlı olanların atılması görevlerini yaparak vücutta iç dengeyi korur. Boşaltım sistemi şu organlardan oluşur:

• İdrar borusu
• İdrar kesesi
• İdrar kanalları
• Böbrekler

Sindirim sistemi:
Ağızdan alınan besinlerin öğütülerek sindirilmesi ve kan dolaşımı vasıtasıyla vücuda dağıtılmasını sağlar. Sindirim sistemi şu organlardan oluşur:

• Dil ve dişler
• Yemek borusu
• Mide
• Safra kesesi
• Pankreas
• Bağırsaklar

Hasta/yaralıyı değerlendirmeden önce yaşam bulgularının anlamlarının bilinmesi gerekmektedir. Çünkü; bu bulguların var veya yok olması yapılacak müdahaleler için önem taşımaktadır.

Yaşam bulguları dediğimizde, hasta/yaralının;

• —Bilinci,
• —Solunumu,
• —Dolaşımı,
• —Vücut Isısı,
• —Kan Basıncından söz edilmektedir.

Bilinç Durumunun Değerlendirilmesi:

Öncelikle, hasta/yaralının bilinç durumu değerlendirilir.

Normal bir kişi kendine yöneltilen tüm uyarılara cevap verir. Bilinç düzeyi yaralanmanın ağırlığını gösterir. Bilinç düzeyleri;

Kişinin bilinci yerinde ise= Tüm uyarılara cevap verir.

1. Derece Bilinç Kaybı = Sözlü ve gürültülü uyaranlara cevap verir.

2. Derece Bilinç Kaybı = Ağrılı uyaranlara cevap verir.

3. Derece Bilinç Kaybı = Tüm uyaranlara karşı tepkisizdir, cevap vermez,


Solunum Değerlendirilmesi:

Hasta/yaralının solunumu değerlendirilirken;

• —solunum sıklığına,
• —Solunum aralıklarının eşitliğine,
• —Solunum derinliği’ne bakılır.

Kişinin 1 dakika içinde nefes alma ve verme sayısı solunum sıklığıdır.

• —Sağlıklı yetişkin bir kişide dakikada solunum sayısı 12–20,
• —Çocuklarda 16–22,
• —Bebeklerde 18-24’dür.

Kan Basıncının Değerlendirilmesi:
Hasta/yaralı değerlendirilirken kan basıncı kontrol edilmez. Ancak, kan basıncının anlamının bilinmesi önemlidir.

Kalbin kasılma ve gevşeme anında damar duvarına yaptığı basınçtır. Kalbin kanı pompalama gücünü gösterir. Normal değeri 50/100- 100/140 mm Hg’dir.

Nabız Değerlendirilmesi:
Kalp atımlarının atardamar duvarına yaptığı basıncın damar duvarında parmak uçlarıyla hissedilmesine nabız denmektedir.

• —Yetişkin bir kişide normal nabız sayısı dakikada 60–100,
• —Çocuklarda 100–120,
• —Bebeklerde 100-140’dır.

Vücutta nabız alınabilen bölgeler nelerdir?

• Şah damarı (adem elmasının her iki yanında)
• Ön-kol damarı (Bileğin iç yüzü, başparmağın üst hizası)
• Bacak damarı (Ayak sırtının merkezinde)
• Kol damarı (Kolun iç yüzü, dirseğin üstü)

Hasta/yaralıların dolaşımını değerlendirirken, çocuk ve yetişkinlerde şah damarından, bebeklerde kol atardamarından nabız alınır.

Vücut Isısının Değerlendirilmesi:
İlkyardımda vücut ısısı koltuk altından ölçülmelidir.

Normal vücut ısısı 36,5 C’dir. Normal değerin üstünde olması yüksek ateş, altında olması düşük ateş olarak belirtilir. 41–42 C üstü ve 34,5 C tehlike olduğunu ifade eder. 31.0 C ve altı ölümcüldür.

Hasta/yaralının değerlendirilmesinin amacı nedir?

• Hastalık ya da yaralanmanın ciddiyetinin değerlendirmesi,
• İlkyardım önceliklerinin belirlenmesi,
• Yapılacak ilkyardım yönteminin belirlenmesi,
• Güvenli bir müdahale sağlanması.

Hasta/yaralıya sözlü uyaranla ya da hafifçe omzuna dokunarak “İyi misiniz?” diye sorularak bilinç durumu değerlendirmesi yapılır. Bilinç durumunun değerlendirilmesi daha sonraki aşamalar için önemlidir.

Buna göre hasta/yaralının ilk değerlendirilme aşamaları şunlardır:

A.Havayolu açıklığının değerlendirilmesi:

• Özellikle bilinç kaybı olanlarda dil geri kaçarak solunum yolunu tıkayabilir ya da kusmuk, yabancı cisimlerle solunum yolu tıkanabilir. Havanın akciğerlere ulaşabilmesi için hava yolunun açık olması gerekir.
• Hava yolu açıklığı sağlanırken hasta/yaralı baş, boyun, gövde ekseni düz olacak şekilde yatırılmalıdır.
• Bilinç kaybı belirlenmiş kişide; ağız içine önce göz ile bakılmalı, eğer yabancı cisim var ise işaret parmağı yandan ağız içine sokularak cisim çıkartılmalıdır.
• Daha sonra bir el hasta/yaralının alnına, diğer elin 2 parmağı çene kemiğinin üzerine koyulur, alından bastırılıp çeneden kaldırılarak baş geriye doğru itilip Baş geri -Çene yukarı pozisyonu verilir. Bu işlemler sırasında sert hareketlerden kaçınılmalıdır.

B.Solunumun değerlendirilmesi:

İlkyardımcı, başını hasta/yaralının göğsüne bakacak şekilde yan çevirerek yüzünü hasta/yaralının ağzına yaklaştırır, Bak-Dinle-Hisset yöntemi ile solunum yapıp yapmadığını 10 saniye süre ile değerlendirir.

• Göğüs kafesinin solunum hareketine bakılır,
• Eğilip kulağını hastanın ağzına yaklaştırarak solunum dinlenir ve hastanın soluğunu yanağında hissetmeye çalışılır,

Solunum yoksa derhal yapay solunuma başlanır.

C.Dolaşımın değerlendirilmesi:

Dolaşımın değerlendirilmesi için ilkyardımcı; çocuk ve yetişkinlerde şah damarından, bebeklerde kol atardamarından 3 parmakla 5 saniye süre ile nabız almaya çalışılır.
İlk değerlendirme sonucu hasta/yaralının bilinci kapalı fakat solunum ve nabzı varsa derhal koma pozisyonuna getirerek diğer yaralılar değerlendirilir.

​

Kırık Çıkık Ve Burkulmalarda Tespit Nasıl Olmalıdır?​

Tespit için ilkyardımcı elde olan malzemeleri kullanır. Bunlar üçgen sargı, rulo sargı, battaniye, hırka, eşarp, kravat, vb. tahta, karton vb. malzemeler olabilir.

Tespit sırasında dikkat edilmesi gereken hususlar nelerdir?

• Tespit yapılırken yaralı bölge sabit tutulmalıdır,
• Yara varsa üzeri temiz bir bezle kapatılmalıdır,
• Tespit edilecek bölge önce yumuşak malzeme ile kaplanmalıdır,
• Yaralı bölge nasıl bulunduysa öyle tespit edilmelidir, düzeltilmeye çalışılmamalıdır,
• Tespit; kırık, çıkık ve burkulmanın üstündeki ve altında kalan eklemleri de içerecek şekilde yapılmalıdır.

Tespit yöntemleri nelerdir?

Kol ve köprücük kemiği kırığı tespiti:

• Koltuk altına yumuşak malzeme yerleştirilir,
• Kol askısı yerleştirilir,
  • Üçgen bandaj yaralının gövdesinin üzerinde, üçgenin tepesi dirsek tarafına, tabanı gövdeyle aynı hizada olacak şekilde yerleştirilir,
  • El dirsek hizasında bükülü olarak göğsün alt kısmına yerleştirilir. Üçgen bandajın iki ucu yaralının boynuna düğümlenir, tespit edilen elin parmakları görülebilir şekilde olmalıdır,
  • Kol askısı desteği, göğüs boşluğu ve yaralı kol üzerine yerleştirilir (geniş dış bandajda yerleştirilebilir.), böylelikle vücuda yapışık bir şekilde yaralı kol ve omuz eklemi sabitlenmiş olur.

Pazı kemiği kırığı tespiti:

• Sert tespit malzemesiyle yapılır,
• Kırık kemiği tespit edecek olan malzemeler yerleştirilmeden önce, kolun altına (koltuk boşluğundan yararlanılarak) iki şerit yerleştirilir,
• Malzemelerden kısa olanı koltuk altından itibaren dirseği içine alacak şekilde yerleştirilir,
• Uzun olanı omuzla dirseği içine alacak şekilde yerleştirilir,
• Daha önceden yerleştirilen şeritlerle bağlanarak tespit edilir. Şeritler çok kısa bağlanmamalıdır,
• Dirseği tespit için kol askısı takılır,
• Omur tespiti için, göğüs ve yaralı kol üzerinden geniş kumaş şerit veya üçgen bandaj uygulanır.

Dirsek kırığı tespiti:

• Kol gergin vaziyette bulunduysa, hastanın vücudu boyunca gergin ve deri ile arası yumuşak malzemeyle doldurulmuş tespit malzemeleri yardımıyla tespit edilir,
• Eğer bükülmüş vaziyette bulunduysa, bir kol askısı desteği yardımıyla tespit edilir.

Kol askısıyla ön kol, bilek ve el tespiti:

• Kırık dirsek ve bilek ekleminin hareketini önlemek için yaralı ön kolun altına üçgen kol askısı yerleştirilir. Hasta/yaralının boynunun arkasına üçgenin iki ucu düğümlenir,
• Aşırı hareket etmesini engellemek için, geniş bir bandaj yardımıyla gövdeye bağlanır.

Dirsek kemiği ve/veya ön kol kemiği kırığında sert malzemelerle tespit:

• Ön kolun altına 2 şerit yerleştirilir,
• Yumuşak maddeyle desteklenmiş sert tespit malzemelerinden biri parmak diplerinden dirseğe kadar içe, diğeri elin dış yüzünden dirseğe gelecek şekilde dışa konarak tespit edilir,
• Daha önceden yerleştirilen şeritlerle bağlanır, fazla sıkılmamalıdır,
• Dirsek eklemini tespit için kol askısı takılır,
• Bilek kemiklerinde veya el tarak kemiğinde, bölgeyi bir kol askısı ile tespit yeterlidir,
• Parmak kemiği kırıkları ile çıkığı ayırt etmek zordur. Tespit için, bir tespit malzemesi ile yaralı parmak, yanındaki sağlıklı parmakla bandaj yapılabilir.

Pelvis kemiği kırığı tespiti:

• Her iki bacak arasına bir dolgu malzemesi konur,
• Sekiz şeklindeki bir bandajla bilekler tespit edilir,
• Doğal boşlukların altından (dizler ve bilekler) bandajları kaydırmak ve iki tanesi kalça ve dizler arasında diğer ikisi dizler ve bilekler arasında olacak şekilde düğümlenerek tespit edilir. Bütün düğümler aynı tarafta olmalıdır.

Uyluk kemiği kırığının tespiti:

Sert tespit malzemesi ve sağlam bacağı (ikinci bir tespit malzemesi gibi) kullanarak tespit etme:

• Bir el ayağın üst kısmına, diğeri bileğe konularak yaralı bacak tutulur ve sağlam bacakla bir hizaya getirmek için yavaşça çekilir. Aynı zamanda hafif bir döndürmede uygulanır,
• Her iki bacak arasına (dizler ve bilekler) bir dolgu malzemesi konur,
• Sekiz şeklinde bir bandajla bilekler sabitlenir,
• Yaralının vücudunun altından, kımıldatmaksızın doğal boşlukları kullanarak bel, diz ve bileklerin arkasına 7 kumaş şerit (veya benzeri) geçirilir,
• Yumuşak malzemeyle desteklenmiş sert tespit malzemesi, koltuk altından ayağa kadar yerleştirilir ve ayaklardan yukarı doğru bağlanır,
• Düğümler tespit malzemesi üzerine atılarak bandajlar bağlanır,
• Bilek hizasındaki bandaj öncekinin üzerine sekiz şeklinde bağlanır,
• Sert tespit malzemesi bulunmaması halinde, sağlam bacağı tek destek olarak kullanarak, geniş bandajlarla tespit edilir.

Diz kapağı kırığı tespiti:

• Geniş bandajlar yardımı ile iki bacağı birleştirerek dizkapağı tespit edilir. Dizin üst ve altında kalan bandajları sıkarken dikkatli olunmalıdır,
• Geniş ve sert tespit malzemesi (tabla) varsa, kalçadan ayağa kadar yaralı bacağın altına yerleştirilir ve iki tane kalça ve diz arasında, iki tanede diz ile bilek arasında olmak üzere geniş bandajlarla bağlanabilir. Bunun üzerine eklemi sabitlemek amacıyla, sekiz şeklinde bir bandaj sarılır.

Kaval kemiğinin tespiti:

Uyluk kemiği kırığı tespitindeki gibidir;

• Bacaklar tutulur ve yavaşça çekilir,
• Doğal boşluklar kullanılarak (dizlerin altı, bileklerin altı) yaralı bacağın altından kumaş şeritler geçirilir,
• Uygun bir şekilde yumuşak dolgu malzemesiyle desteklenmiş tespit malzemelerinden biri iç tarafta kasıktan ayağa kadar, diğer tarafta kalçadan ayağa kadar yerleştirilir,
• Ayaklardan başlanarak şeritler dış tespit malzemesi üzerinde düğümlenerek bağlanır. Bilek hizasındaki bandaj ayak tabanı üzerine sekiz şeklinde düğümlenir.

Bileğin / ayağın tespiti:

• Yaralının ayakkabıları çıkarılmadan bağları çözülür,
• Bilek seviyesinde sarılmış sekiz şeklinde bir bandajla her iki ayak birlikte tespit edilir ve yumuşak malzemelerle iyice kaplanmış (rulo yapılmış bir battaniye) bir yüzeye dayamak suretiyle bacakları yukarıda tutmak gerekir.

Yanıkta İlk Yardım
Herhangi bir ısıya maruz kalma sonucu oluşan doku bozulmasıdır. Yanık, genellikle sıcak su veya buhar teması sonucu meydana geldiği gibi, sıcak katı maddelerle temas, asit/alkali gibi kimyasal maddelerle temas, elektrik akımı etkisi ya da radyasyon nedeni ile de oluşabilir.

Kaç çeşit yanık vardır?

1- Fiziksel yanıklar:

• Isı ile oluşan yanıklar,
• Elektrik nedeni ile oluşan yanıklar,
• Işın ile oluşan yanıklar,
• Sürtünme ile oluşan yanıklar,
• Donma sonucu oluşan yanıklar,

2- Kimyasal yanıklar:

• Asit alkali madde ile oluşan yanıklar

Yanığın ciddiyetini belirleyen faktörler nelerdir?

• Derinlik,
• Yaygınlık,
• Bölge,
• Enfeksiyon riski,
• Yaş,
• Solunum yoluyla görülen zarar,
• Önceden var olan hastalıklar.

Yanıklar nasıl derecelendirilir?

1. derece yanık: Deride kızarıklık, ağrı, yanık bölgede ödem vardır. Yaklaşık 48 saatte iyileşir.
2. derece yanık: Deride içi su dolu kabarcıklar (bül) vardır. Ağrılıdır. Derinin kendini yenilemesi ile kendi kendine iyileşir.
3. derece yanık: Derinin tüm tabakaları etkilenmiştir. Özellikle de kaslar, sinirler ve damarlar üzerinde etkisi görülür. Beyaz ve kara yaradan siyah renge kadar aşamaları vardır. Sinirler zarar gördüğü için ağrı yoktur.

Yanığın vücuttaki olumsuz etkileri nelerdir?

Yanık, derinliği, yaygınlığı ve oluştuğu bölgeye bağlı olarak organ ve sistemlerde işleyiş bozukluğuna yol açar. Ağrı ve sıvı kaybına bağlı olarak şok meydana gelir. Hasta/yaralının kendi vücudunda bulunan mikrop ve toksinlerle enfeksiyon oluşur.

Isı ile oluşan yanıklarda ilkyardım işlemleri nedir?

• Kişi hala yanıyorsa paniğe engel olunur, koşması engellenir,
• Hasta/yaralının üzeri battaniye ya da bir örtü ile kapatılır ve yuvarlanması sağlanır,
• Yaşam belirtileri değerlendirilir (ABC),
• Solunum yolunun etkilenip etkilenmediği kontrol edilir,
• Yanmış alandaki deriler kaldırılmadan giysiler çıkarılır,
• Yanık bölge en az 20 dakika çeşme suyu altında tutulur (yanık yüzeyi büyükse ısı kaybı çok olacağından önerilmez),
• Ödem oluşabileceği düşünülerek yüzük, bilezik, saat gibi eşyalar çıkarılır,
• Takılan yerler varsa kesilir,
• Hijyen ve temizliğe dikkat edilir,
• Su toplamış yerler patlatılmaz,
• Yanık üzerine ilaç ya da yanık merhemi gibi maddeler de sürülmemelidir,
• Yanık üzeri temiz bir bezle örtülür,
• Hasta/yaralı battaniye ile örtülür,
• Yanık bölgeler birlikte bandaj yapılmamalıdır,
• Yanık geniş ve sağlık kuruluşu uzaksa hasta / yaralının kusması yoksa bilinçliyse ağızdan sıvı (1 litre su -1 çay kaşığı karbonat -1 çay kaşığı tuz karışımı) verilerek sıvı kaybı önlenir,
• Tıbbi yardım istenir (112).

Kimyasal yanıklarda ilkyardım nasıl olmalıdır?

• Deriyle temas eden kimyasal maddenin en kısa sürede deriyle teması kesilmelidir,
• Bölge bol tazyiksiz suyla, en az 15–20 dakika yumuşak bir şekilde yıkanmalıdır,
• Giysiler çıkarılmalıdır,
• Hasta/yaralı örtülmelidir,
• Tıbbi yardım istenmelidir (112).

Elektrik yanıklarında ilkyardım nasıl olmalıdır?

• Soğukkanlı ve sakin olunmalıdır,
• Hasta/yaralıya dokunmadan önce elektrik akımı kesilmelidir, akımı kesme imkanı yoksa tahta çubuk ya da ip gibi bir cisimle elektrik teması kesilmelidir,
• Hasta/yaralının ABC’si değerlendirilmelidir,
• Hasta/yaralıya kesinlikle su ile müdahale edilmemelidir,
• Hasta/yaralı hareket ettirilmemelidir,
• Hasar gören bölgenin üzeri temiz bir bezle örtülmelidir,
• Tıbbi yardım istenmelidir (112).

Sıcak çarpması belirtileri nelerdir?
Yüksek derece ısı ve nem sonucu vücut ısısının ayarlanamaması sonucu ortaya bazı bozukluklar çıkar.

Sıcak çarpmasının belirtileri şunlardır:

• Adale krampları,
• Güçsüzlük, yorgunluk,
• Baş dönmesi,
• Davranış bozukluğu, sinirlilik,
• Solgun ve sıcak deri,
• Bol terleme (daha sonra azalır),
• Mide krampları, kusma, bulantı,
• Bilinç kaybı, hayal görme,
• Hızlı nabız.

Sıcak çarpmasında ilkyardım nasıl olmalıdır?

• Hasta serin ve havadar bir yere alınır,
• Giysiler çıkarılır,
• Sırt üstü yatırılarak, kol ve bacaklar yükseltilir,
• Bulantısı yoksa ve bilinci açıksa su ve tuz kaybını gidermek için 1 litre su -1 çay kaşığı karbonat -1 çay kaşığı tuz karışımı sıvı ya da soda içirilir.

Sıcak çarpmasında risk grupları var mıdır?
Sıcak çarpması için özel bir risk grubu bulunmamakla beraber, diğer hastalık ya da yaralanmalar için hassas olan kişiler, sıcaktan da diğer kişilere göre daha çok etkilenirler.

Bu kişiler;

• Kalp hastaları,
• Tansiyon hastaları,
• Diyabet hastaları,
• Kanser hastaları,
• Normal kilosunun çok altında ve çok üzerinde olanlar,
• Psikolojik ya da psikiyatrik rahatsızlığı olanlar,
• Böbrek hastaları,
• 65 yaş üzeri kişiler,
• 5 yaş altı çocuklar,
• Hamileler,
• Sürekli ve bilinçsiz diyet uygulayanlar,
• Yeterli miktarda su içmeyenler.

Sıcak yaz günlerinde sıcak çarpmasından korunmak için alınması gereken önlemler nelerdir?

• Özellikle şapka, güneş gözlüğü ve şemsiye gibi güneş ışığından koruyacak aksesuarlar kullanılmalıdır,
• Mevsim şartlarına uygun, terletmeyen, açık renkli ve hafif giysiler giyilmelidir,
• Bol miktarda sıvı tüketilmelidir,
• Vücut temiz tutulmalıdır,
• Her öğünde yeteri miktarda gıda alınmalıdır,
• Gereksiz ve bilinçsiz ilaç kullanılmamalıdır,
• Direk güneş ışığında kalınmamalıdır,
• Kapalı mekanların düzenli aralıklarla havalandırılmasına özen gösterilmelidir.

Donuk belirtileri nelerdir?
Aşırı soğuk nedeni ile soğuğa maruz kalan bölgeye yeterince kan gitmemesi ve dokularda kanın pıhtılaşması ile dokuda hasar oluşur.

Donuklar şu şekilde derecelendirilir;

Birinci derece: En hafif şeklidir. Erken müdahale edilirse hızla iyileşir.

• Deride solukluk, soğukluk hissi olur,
• Uyuşukluk ve halsizlik görülür,
• Daha sonra kızarıklık ve iğnelenme hissi oluşur.

İkinci derece: Soğuğun sürekli olması ile belirtiler belirginleşir.

• Zarar gören bölgede gerginlik hissi olur,
• Ödem, şişkinlik, ağrı ve içi su dolu kabarcıklar (bül) meydana gelir,
• Su toplanması iyileşirken siyah kabuklara dönüşür.

Üçüncü derece: Dokuların geriye dönülmez biçimde hasara uğramasıdır.

• Canlı ve sağlıklı deriden kesin hatları ile ayrılan siyah bir bölge oluşur.

Donukta ilkyardım nasıl olmalıdır?

• Hasta/yaralı ılık bir ortama alınarak soğukla teması kesilir,
• Sakinleştirilir,
• Kesin istirahata alınır ve hareket ettirilmez,
• Kuru giysiler giydirilir,
• Sıcak içecekler verilir,
• Su toplamış bölgeler patlatılmaz, bu bölgelerin üstü temiz bir bez ile örtülür,
• Donuk bölge ovulmaz, kendi kendine ısınması sağlanır,
• El ve ayak doğal pozisyonda tutulur ( eller yumruk yapılmışsa ve ayaklar büzülmüş ise açılmaya çalışılmaz),
• Isınma işleminden sonra hala hissizlik varsa bezle bandaj yapılır,
• El ve ayaklar yukarı kaldırılır,
• Tıbbi yardım istenir (112).

Yara Nedir?​

Bir travma sonucu deri yada mukozanın bütünlüğünün bozulmasıdır. Aynı zamanda kan damarları, adale ve sinir gibi yapılar etkilenebilir. Derinin koruma özelliği bozulacağından enfeksiyon riski artar.

Kaç çeşit yara vardır?

Kesik yaralar:
Bıçak, çakı, cam gibi kesici aletlerle oluşur. Genellikle basit yaralardır. Derinlikleri kolay belirlenir.

Ezikli yaralar:
Taş yumruk ya da sopa gibi etkenlerin şiddetli olarak çarpması ile oluşan yaralardır. Yara kenarları eziktir. Çok fazla kanama olmaz, ancak doku zedelenmesi ve hassasiyet vardır.

Delici yaralar:
Uzun ve sivri aletlerle oluşan yaralardır. Yüzey üzerinde derinlik hakimdir. Aldatıcı olabilir tetanos tehlikesi vardır.

Parçalı yaralar:
Dokular üzerinde bir çekme etkisi ile meydana gelir. Doku ile ilgili tüm organ, saçlı deride zarar görebilir.

Kirli (enfekte) yaralar:

Mikrop kapma ihtimali olan yaralardır. Enfeksiyon riski yüksek yaralar şunlardır:

• Gecikmiş yaralar (6 saatten fazla),
• Dikişleri ayrılmış yaralar,
• Kenarları muntazam olmayan yaralar,
• Çok kirli ve derin yaralar,
• Ateşli silah yaraları,
• Isırma ve sokma ile oluşan yaralar.

Yaraların ortak belirtileri nelerdir?

• Ağrı
• Kanama
• Yara kenarının ayrılması

Hasta/Yaralının İkinci Değerlendirmesi Nasıl Olmalıdır?​

İlk muayene ile hasta/yaralının yaşam belirtilerinin varlığı güvence altına alındıktan sonra ilkyardımcı ikinci muayene aşamasına geçerek baştan aşağı muayene yapar.

İkinci değerlendirme aşamaları şunlardır:

Görüşerek bilgi edinme:

• Kendini tanıtır,
• Hasta/yaralının ismini öğrenir ve adıyla hitap eder,
• Hoşgörülü ve nazik davranarak güven sağlar,
• Hasta/yaralının endişelerini gidererek rahatlatır,
• Olayın mahiyeti, koşulları, kişisel özgeçmişleri, sonuç olarak ne yedikleri, kullanılan ilaçlar ve alerjinin varlığı sorularak öğrenilir.

Baştan aşağı kontrol yapılır:

• Bilinç düzeyi, anlama, algılama,
• Solunum sayısı, ritmi, derinliği,
• Nabız sayısı, ritmi, şiddeti,
• Vücut veya cilt ısısı, nemi, rengi

Baş: Saç, saçlı deri, baş ve yüzde yaralanma, morluk olup olmadığı, kulak ya da burundan sıvı veya kan gelip gelmediği değerlendirilir, ağız içi kontrol edilir.

Boyun: Ağrı, hassasiyet, şişlik, şekil bozukluğu araştırılır. Aksi ispat edilinceye kadar boyun zedelenmesi ihtimali göz ardı edilmemelidir.

Göğüs kafesi: Saplanmış cisim, açık yara, şekil bozukluğu ya da morarma olup olmadığı, hafif baskı ile ağrı oluşup oluşmadığı, kanama olup olmadığı değerlendirilmelidir. Göğüs kafesi genişlemesinin normal olup olmadığı araştırılmalıdır. Göğüs muayenesinde eller arkaya kaydırılarak hasta/yaralının sırtı da kontrol edilmelidir.

Karın boşluğu: Saplanmış cisim, açık yara, şekil bozukluğu, şişlik, morarma, ağrı ya da duyarlılık olup olmadığı ve karnın yumuşaklığı değerlendirilmelidir. Eller bel tarafına kaydırılarak muayene edilmeli, ardından kalça kemiklerinde de aynı araştırma yapılarak kırık veya yara olup olmadığı araştırılmalıdır.

Kol ve bacaklar: Kuvvet, his kaybı varlığı, ağrı, şişlik, şekil bozukluğu, işlev kaybı ve kırık olup olmadığı, nabız noktalarından nabız alınıp alınmadığı değerlendirilmelidir.

İkinci değerlendirmeden sonra mevcut duruma göre yapılacak müdahale yöntemi seçilir.

Olay yerini değerlendirmenin amacı nedir?

• Olay yerinde tekrar kaza olma riskinin ortadan kaldırılması,
• Olay yerindeki hasta/yaralı sayısının ve türlerinin belirlenmesidir.

Olay yerinin hızlı bir şekilde değerlendirilmesinin ardından yapılacak müdahaleler planlanır.

Olay yerinin değerlendirilmesinde yapılacak işler nelerdir?
Herhangi bir olay yerinin değerlendirilmesinde aşağıdakiler mutlaka yapılmalıdır:

• Kazaya uğrayan araç mümkünse yolun dışına ve güvenli bir alana alınmalı, kontağı kapatılmalı, el freni çekilmeli, araç LPG’li ise aracın bagajında bulunan tüpün vanası kapatılmalıdır,
• Olay yeri yeterince görünebilir biçimde işaretlenmelidir. Kaza noktasının önüne ve arkasına gelebilecek araç sürücülerini yavaşlatmak ve olası bir kaza tehlikesini önlemek için uyarı işaretleri yerleştirilmeli; bunun için üçgen reflektörler kullanılmalıdır,
• Olay yerinde hasta/yaralıya yapılacak yardımı güçleştirebilecek veya engelleyebilecek meraklı kişiler olay yerinden uzaklaştırılmalıdır,
• Olası patlama ve yangın riskini önlemek için olay yerinde sigara içilmemelidir,
• Gaz varlığı söz konusu ise oluşabilecek zehirlenmelerin önlenmesi için gerekli önlemler alınmalıdır,
• Ortam havalandırılmalıdır,
• Kıvılcım oluşturabilecek ışıklandırma veya çağrı araçlarının kullanılmasına izin verilmemelidir,
• Hasta/yaralı yerinden oynatılmamalıdır,
• Hasta/yaralı hızla yaşam bulguları yönünden (ABC) değerlendirilmelidir,
• Hasta/yaralı kırık ve kanama yönünden değerlendirilmelidir,
• Hasta/yaralı sıcak tutulmalıdır,
• Hasta/yaralının bilinci kapalı ise ağızdan hiçbir şey verilmemelidir,
• Tıbbi yardım istenmelidir (112),
• Hasta/yaralının endişeleri giderilmeli, nazik ve hoşgörülü olmalıdır,
• Hasta/yaralının paniğe kapılmasını engellemek için yarasını görmesine izin verilmemelidir,
• Hasta/yaralı ve olay hakkındaki bilgiler kaydedilmelidir,
• Yardım ekibi gelene kadar olay yerinde kalınmalıdır.

İlkyardımcının özellikleri nasıl olmalıdır?
Olay yeri genellikle insanların telaşlı ve heyecanlı oldukları ortamlardır. Bu durumda ilkyardımcı sakin ve kararlı bir şekilde olayın sorumluluğunu alarak gerekli müdahaleleri doğru olarak yapmalıdır.

Bunun için bir ilkyardımcıda aşağıdaki özelliklerin olması gerekmektedir:

• İnsan vücudu ile ilgili temel bilgilere sahip olmalı,
• Önce kendi can güvenliğini korumalı,
• Sakin, kendine güvenli ve pratik olmalı,
• Eldeki olanakları değerlendirebilmeli,
• Olayı anında ve doğru olarak haber vermeli (112’yi aramak),
• Çevredeki kişileri organize edebilmeli ve onlardan yararlanabilmeli,
• İyi bir iletişim becerisine sahip olmalıdır.

İlkyardımın ABC'si nedir?
İlk yardım, acil sağlık sorunları yaşandığı durumlarda çok önemlidir. Günlük hayatımızda ufak tefek yaralanma veya büyük kazalar ile karşılaşılmaktadır. İlk yardım teknikleri ile bu karşılaştığımız kazalarda hayat kurtarmak mümkündür. İlk yardımın birçok teknikleri bulunmaktadır. Bunlardan en önemlisi de ilk yardımın ABC’sini bilmekten geçer.

Herhangi bir kazayla karşılaşıp yaralanmaların olduğu yerde ilk yardımın öncelikli amacı hasta veya yaralının durumunun daha kötüye gitmemesini sağlamak ve yaralının hayati tehlikesini gidermeye çalışmaktır. Yaralının yaşam fonksiyonlarını sürdürebilmesi sağlayarak iyileşmesine yardımcı olmaktır.

İlk yardım genel tanımında da yaralıya veya hastaya tıbbi araç gereç kullanmadan müdahale etme ve ilk yardım eğitimini almış olmaktır.

İlk Yardımın ABC’sinin Sıralaması​

A​

İlk yardımın abc’si olarak kabul edilen uygulamalardan A neyi ifade etmektedir?


Hava yolu açıklığını yani ciğerler giden havanın giriş çıkışını takip edilip açık olmasını yardımcı olmaktır. Bu işleme başlanılmadan önce ağızın içi kontrol edilerek yabancı cisim olup olmadığı kontrol edilir.

Eğer var ise yaralıya zarar vermeden yabancı cisim çıkarıldıktan sonra işleme başlanılması gerekilir. Eğer çıkarılmaz ise yabancı cisim solunum yoluna kaçarak yaralının hayatını tehlikeye sokabilir.

Bu işlemler yapıldıktan sonra yaralının başını geriye doğru hareket ettirip çenenin yukarı pozisyonda olması sağlanarak hastanın daha iyi nefes alıp vermesi sağlanır.

B​

İlk yardımın abc’si olarak kabul edilen uygulamalardan B neyi ifade etmektedir?


Baş geri çene yukarı pozisyonu alınan yaralının yanında diz çöküp bir elle yaralının göğsüne konulup diğer ellerde yaralının alnında olacak şekilde eğilip yaralının ağız ve burnunu kapatmayacak şekilde yüzüne doğru yaklaştıktan sonra gözümüzü yaralının göğsünden ayırmayarak on saniye kontrollü bir şekilde dinlenmelidir.

Bunun kısaca anlamı BAK–DİNLE–HİSSET demektir. Eğer yaralının solunum alıp vermede sorun yaşıyorsa hemen Temel Yaşam Desteği ‘ne geçilmesi gerekmektedir.

C​

İlk yardımın abc’si olarak kabul edilen uygulamalardan C neyi ifade etmektedir?


Yaralının yaşam belirtisi den biri olan nabız kontrolü yapıldıktan sonra kan dolaşımı değerlendirilmesi yapılmaktadır. Kan dolaşımının değerlendirilmesinde yaralının deri rengi gözlem altında tutulmalıdır. Yaralının ilk değerlendirilmesinde öncelikle bilincinin kapalılığına bakılır.

Eğer bilinci kapalı ama nefes alışverişi ve nabzı var ise ikinci değerlendirmeye geçilerek yaralıya ona göre müdahale edilir. Bilinci yok nefes alışverişi var ise koma pozisyonu verilir.

Yaralının tamamen bilinci yok ve nefes almıyor ise bu da yaralının kalbi çalışmıyor anlamına gelmektedir. Bu durumda da yaralının yaşına göre hemen Temel Yaşam Desteği ne geçilmesi gerekmektedir. Temel Yaşam Desteğinin anlamı ise dış kalp masajı ve suni solunum yapma işlemidir.

İlk Yardım Temel Uygulamaları Nelerdir?

Koruma: Olay yerinde olası tehlikeleri belirleyerek güvenli bir çevre oluşturmaktır.

1. Kazaya uğrayan araç mümkünse güvenli bir alana alınmalıdır.
2. Olay yeri görünebilir biçimde işaretlenmelidir.
3. Meraklı kişiler olay yerinden uzaklaştırılmalıdır.
4. Kazaya uğrayan aracın kontak anahtarı kapatılmalıdır.
5. Sigara içilmemelidir ve içilmesine izin verilmemelidir.
6. Gaz varlığı söz konusu ise; zehirlenmelerin önlenmesi için gerekli önlemler alınmalıdır.
7. Gaz tüpünün vanası kapatılmalıdır, ortam havalandırılmalıdır.
8. Kıvılcım oluşturacak ışıklandırma veya çağrı araçlarını kullanımına izin verilmemelidir.
9. Hasta/yaralılar yerlerinden kımıldatılmamalıdır.
10. Hasta/yaralılar yaşam bulguları yönünden değerlendirilmelidir.
11. Kanamalı durumlarda mutlaka Hepatit B, C, HIV/AİDS gibi hastalıklara karşı korunmak için eldiven giyilmelidir.

Bildirme: En hızlı şekilde gerekli yardım kuruluşlarına (112) haber verilmesidir.

112 arandığında kesin yer ve adres, kim, hangi numaradan arıyor, olayın tanımı, hasta ya da yaralı sayısı, durumu, nasıl bir yardım aldıkları açıklanmalıdır.

Kurtarma: Olay yerinde hasta yaralılara müdahale; hızlı ancak sakin ve bilinçli bir şekilde yapılmalıdır. Hasta/yaralının durumunun değerlendirilmesine bağlı olarak ilk yardım yapılmalıdır. Eğer ilk yardım bilinmiyorsa asla hasta/yaralıya dokunulmamalı ve kımıldatılmamalıdır.

Adobe Photoshop: Temel Özellikleri ve Yetenekleri Nelerdir?
Belirttiğimiz gibi, Adobe Photoshop öncelikli olarak fotoğraf ve görüntü düzenleme için kullanılır. Aracın arayüzünde bulabileceğiniz temel özellikler şunlardır.

• Katmanlar ve maskeler: Farklı öğeleri üst üste koymak, yeniden düzenlemek ve harmanlamak için birden fazla katmanla çalışabilirsiniz. Maskeler, bir katmanın belirli bölümlerini tahribatsız düzenleme için gizlemenizi veya görünür kılmanızı sağlar. Tahribatsız düzenleme, orijinal içeriğin düzenlenmemesi anlamına gelir; tüm değişiklikler ayrı olarak saklanır ve bu da orijinal dosyaya kolayca geri dönülmesini sağlar.
• Seçim araçları: Bir görüntüdeki farklı alanları veya nesneleri seçmek için Kement aracını, Sihirli Değnek aracını ve Hızlı Seçim araçlarını kullanabilirsiniz. Bu, hassas ve odaklı çalışmanıza olanak tanır.
• Rötuş araçları: İstenmeyen öğeleri kaldırmak ve kusurları düzeltmek için Klon Damgası, İyileştirme Fırçası ve İçerik Farkında Dolgu özelliklerini kullanın.
• Filtreler ve ayarlamalar: Photoshop'ta görüntüleri bulanıklaştırabilir, keskinleştirebilir ve bozabilir, ayrıca görüntü kalitesini ve stilini geliştirmek için renk, parlaklık ve kontrastı ayarlayabilirsiniz.
• Metin ve şekiller: Çeşitli yazı tipi stilleri , boyutları, renkleri ve stilleriyle metin ve şekiller ekleyin ve düzenleyin. Ayrıca gölgeler, konturlar ve degradeler gibi katman stilleri ve efektler de uygulayabilirsiniz.
• Fırçalar ve boyama araçları: Fırça aracını kullanarak farklı fırça stilleri ve renklerle boyama yapabilir, sanatsal efektler yaratabilir ve resimlerinize benzersiz detaylar ekleyebilirsiniz. Ayrıca ihtiyaçlarınıza uygun kendi özel fırçalarınızı da oluşturabilirsiniz.
• Renk kanalları: Renk kanalı paleti, düzenlediğiniz görüntüde hangi tonların yer aldığını gösterir.
• Kalem aracı: Photoshop'ta hassas ve kontrollü bir şekilde serbest çizim yapmak istiyorsanız, kendi şekillerinizi ve yollarınızı oluşturmak için kalem aracını kullanın.
• Ton ve doygunluk: Görüntülerinizdeki renklerin zenginliğini ve yoğunluğunu, ton ve doygunluğu ayarlayarak ayarlayabilirsiniz .
• Dilimleme aracı: Dilimleme aracı, görüntüleri ayrı ayrı dışa aktarılabilen daha küçük bölümlere veya "dilimlere" ayırmanızı sağlar. Bu, bir görüntünün farklı bölümlerinin ayrı ayrı yüklenmesi gereken web grafikleri oluştururken kullanışlıdır.
• 3B yetenekleri: 3B nesneleri içe aktarabilir ve bunlarla çalışabilir, dokular uygulayabilir ve 3B sahneleri doğrudan Photoshop'ta işleyebilirsiniz.
• Dışa aktarma ve paylaşım seçenekleri: Çalışmanızdan memnun kaldığınızda, PSD, JPEG, PNG ve GIF gibi çeşitli formatlarda kaydedebilir ve dışa aktarabilirsiniz.

Photoshop'un faydaları nelerdir?​

Adobe Photoshop, fotoğraf ve görüntü düzenleme için endüstri standardı bir araçtır ve bunun haklı bir nedeni vardır. Güçlü ve çok yönlüdür, yüksek hassasiyet ve kontrol sağlar ve kapsamlı topluluk desteği ve öğrenme kaynaklarıyla birlikte gelir.

Adobe Photoshop kullanmanın en büyük avantajlarından bazıları şunlardır:

• Yüksek hassasiyet ve kontrol ile gelişmiş düzenleme yetenekleri: Photoshop, tahribatsız düzenleme ve ayrıntılı görüntü düzenleme için gelişmiş araçlarla, tam kontrol, hassasiyet ve yaratıcı özgürlükle profesyonel sonuçlar elde etmenizi sağlar.
• Geniş ve kapsamlı bir araç seti: Photoshop, etkileyici ve çeşitli araç setiyle şüphesiz piyasadaki en çok yönlü araçlardan biridir. Özelleştirilebilir fırçalar ve filtrelerden gelişmiş metin seçeneklerine kadar Photoshop, fotoğrafçılardan grafik tasarımcılara , dijital sanatçılardan kullanıcı arayüzü tasarımcılarına ve daha fazlasına kadar geniş bir kitleye hitap eder.
• Çeşitli dosya formatlarını destekler: Photoshop, PSD, JPEG, PNG, TIFF ve RAW dahil olmak üzere birçok dosya formatını destekler. Bu, neredeyse her türlü görüntüyle çalışabileceğiniz anlamına gelir.
• Adobe Creative Cloud ile kusursuz entegrasyon: Photoshop, Adobe Creative Cloud araç ailesine aittir; bu da dosyalarınıza farklı cihazlardan kusursuz erişim, paylaşılan kitaplıklar ve varlıklarla gelişmiş iş birliği, düzenli güncellemeler ve yeni özellikler anlamına gelir.
• Kapsamlı öğrenme kaynakları ve destek: Beceri seviyeniz veya istediğiniz kullanım durumu ne olursa olsun, Adobe Photoshop konusunda size yardımcı olacak sayısız eğitim, kılavuz ve belge bulacaksınız (internette arama yapın veya Adobe'nin resmi Photoshop Öğrenme ve Destek sayfasını ziyaret edin). Ayrıca, çok sayıda forum ve destek grubuyla geniş bir küresel Adobe kullanıcıları topluluğunun parçası olacaksınız.

Gördüğünüz gibi, Adobe Photoshop öğrenmeye değer bir araçtır ve bu kılavuzun yedinci bölümünde nasıl başlayacağınızı göstereceğiz. Şimdi ise bazı teknik özelliklerini ele alalım.

​

16. yüzyılda İtalya'da yaşamış olan düşünür, diplomat ve yazar Niccolò Machiavelli, siyaset felsefesi alanında kalıcı bir etki yaratmıştır. En çok "Prens" (Il Principe) isimli yapıtıyla bilinen Machiavelli, iktidar, liderlik ve devlet idaresi üzerine kapsamlı incelemelerde bulunmuştur. Onun geliştirdiği Machiavelli yasaları, gerçekçi ve zaman zaman zalimane siyasi taktikleri barındırmaktadır.​

1. Gücü Elde Edip Bunu Korumak Gerekir​

Machiavelli'ye göre, bir liderin asıl amacı güç sahibi olmak ve bu konumu muhafaza etmektir. Sadece yönetimi elinde bulundurmak yeterli değildir; aynı zamanda bu gücün devamlılığını sağlamak da gereklidir. İşte bu noktada, liderin hem halkın desteğini kazanması, hem de kendisine karşı olanları bertaraf etmesi beklenir. Machiavelli, ihtiyaç duyulduğunda kuvvet kullanmaktan kaçınılmaması gerektiğini savunur.

2. Amaca Ulaşmak İçin Her Yöntem Mubahtır​

Machiavelli'nin meşhur ilkelerinden biri, "Hedefe ulaşmak için her yol mübahtır" şeklinde ifade edilir. Machiavelli'ye göre bir yönetici, devletin menfaatlerini korumak gerektiğinde etik değerlerden sapabilir. Toplumun huzuru, ülkenin güvenliği veya yöneticinin gücünü devam ettirmesi gibi gayelerle katı ve gerçekçi kararlar alınması mümkündür. Asıl önemli olan, alınan tedbirlerin toplumun istikrarını sağlamasıdır.

3. Güçlü Bir İmaj Yaratmak İşin Kilit Kısmıdır​

Machiavelli, bir liderin güçlü bir imaj sergilemesinin ne kadar önemli olduğunu belirtir. İnsanlar, azimli ve etkili bir yöneticiyle karşılaştıklarında daha rahat uyum sağlarlar. Bu sebeple, liderin hem korku hem de saygı yaratacak bir tavır içinde olması gerektiğini savunur. Ancak korkunun aşırıya kaçıp nefrete dönüşmemesi gerekir. Çünkü nefret beslenen bir liderin akıbeti çoğunlukla çabuk gelir.

4. Esnek ve Stratejik Olmak Her Zaman Kazandırır​

Machiavelli'nin yasaları, politikada uyum yeteneğinin önemini vurgular. Bir lider, ortamın getirdiği yeniliklere çabucak ayak uydurmalı ve zor zamanlarda planlarını farklılaştırabilmelidir. Bazen katı, bazen de ılımlı davranabilmek, liderin uzun süreli başarısının anahtarıdır. Bu bakış açısı, modern liderlik yaklaşımlarında hala geçerliliğini sürdürmektedir.

5. Halkın Desteğini Kaybetmemek Çok Önemlidir​

Machiavelli kimi zaman acımasız yaklaşımları desteklese bile, halkın tümden desteğini yitirmenin büyük bir risk taşıdığına inanır. Yönetim süresinin uzunluğu açısından halkın güveni oldukça önemlidir. Bu sebeple bir yönetici, ara sıra halkın hoşuna gidecek işler yaparak kendi otoritesini sağlamlaştırmalıdır.

Machiavelli'nin ortaya koyduğu bu yasalar, yalnızca geçmişe ait bilgiler olarak değerlendirilmez; günümüz siyasetinde, yönetim alanında ve liderlikte hala geçerliliğini koruyan temel kurallar olarak kabul edilir. Onun güce, taktiklere ve liderliğe bakış açısı, günümüzde hem siyasiler hem de iş dünyasının önde gelen isimleri tarafından dikkatle incelenmektedir.

​

Varikosel Nasıl Oluşur?​

Varikosel, erkeklerde sıkça rastlanan ve testislerdeki damarların anormal şekilde genişlemesiyle ortaya çıkan bir durumdur. Çoğunlukla sol testiste kendini gösterir ve erkeklerin üreme sağlığını olumsuz etkileyerek çocuk sahibi olmalarını zorlaştırabilir.

Varikosel Belirtileri Nelerdir?
Varikosel çoğu zaman kendini ağrı, testislerde bir ağırlık hissi ve şişkinlikle belli eder. Ancak bazı erkeklerde hiçbir belirti görülmeyebilir ve bu durum sadece kısırlık nedenleri araştırılırken tesadüfen ortaya çıkar.

Varikosel Zararsız mıdır?
Varikosel her zaman zararlı etkilere sahip olmayabilir; hatta bazı erkekler bu durumdan haberdar bile olmayabilir ve hayatları normal şekilde devam eder. Ancak bazı durumlarda, ilerleyen zamanlarda testislerde küçülme, rahatsızlık hissi ve sperm sağlığında bozulma gibi problemler ortaya çıkabilir.

Bu sorunlar da doğal yollarla bebek sahibi olmayı güçleştirebilir. Bu sebeple, varikoselin herhangi bir sorun yaratıp yaratmadığını öğrenmek için bir üroloji doktoruna görünmek önemlidir.

Varikosel Tedavisi Nasıl Yapılır?
Varikosel tedavisi için çoğunlukla cerrahi operasyonlara başvurulur. Bu operasyonlar arasında mikrocerrahi, laparoskopik yöntem ya da embolizasyon gibi değişik tedavi alternatifleri mevcuttur.

​

Siğil Nasıl Oluşur?​

Siğil, çoğu zaman HPV yüzünden ortaya çıkan, deri üzerinde sert ve ufak çıkıntılar halinde kendini gösteren bir cilt sorunudur. Bu virüs, ciltten temas yoluyla kolayca geçerek vücudun çeşitli yerlerinde siğillerin meydana gelmesine yol açabilir.

Siğil Türleri Nelerdir?
Siğiller; düz siğil, yaygın siğil, genital siğil ve ayak tabanı siğili gibi farklı türlerde karşımıza çıkar. Siğillerin türü fark etmeksizin, çoğu durumda ağrısızdır fakat görüntü açısından rahatsızlık verebilir.

Siğil Tedavisi Var mı?
Siğil tedavisi için dondurma (kriyoterapi), krem veya lazer gibi yöntemler kullanılabilir. Siğil tedavi süresi, siğilin vücuttaki yerine ve siğilin türüne göre değişiklik gösterebilir.

Peynir yapımında ortaya çıkan yan ürün olan whey, sporcular arasında popüler bir protein tozu çeşididir. Vücut içerisinde çabuk emildiği için egzersiz sonrasında kasların gereksinim duyduğu amino asitleri hızla temin eder.

Kasların büyümesine, hasar gören kasların onarılmasına ve gücün artmasına birçok katkısı vardır. Whey proteini, özellikle vücut geliştirme ve fitness yapanların günlük protein alımını kolaylaştırır. Ayrıca, güzel tatları ve rahatça çözünebilmesi sayesinde sporcuların gözdesi haline gelmiştir.

Yaralanma ve Travmalarda İlk Yardım Müdahaleleri​

Yaralanma ve travmalarda, vücudun hasar gören bölgesi dikkatle incelenmeli, mümkünse hareketsiz tutulmalıdır. Şişlik, morarma ya da şekil bozukluğu gibi belirtiler varsa ilgili bölgeye soğuk uygulama yapılması etkili olabilir. Özellikle travmatik durumlarda, psikolojik destek sağlamak da fiziksel müdahale kadar önem taşır.

Kırık ve Çıkıklarda İlk Müdahale Nasıl Yapılır?​

Kırık ve çıkık durumlarında, hasarlı bölge kesinlikle oynatılmamalı ve uygun şekilde sabitlenmelidir. Ani hareketler dokulara daha fazla zarar verebileceğinden sabitleme işlemi sırasında dikkatli ve nazik olunmalıdır. Kırık belirtileri fark edildiğinde bölgeyi destekle korumak iyileşme süreci açısından kritik öneme sahiptir.

Yanık Tedavisinde Doğru Müdahale Teknikleri​

Yanık tedavisi, hasar gören dokunun cinsine ve derinliğine göre değişkenlik gösterir. İlk aşamada bölgeye soğuk su uygulanarak sıcaklık etkisi azaltılmalı, ciltle temas eden giysi veya takılar dikkatlice çıkarılmalıdır. Kabarcık oluşmuşsa steril örtü ile kapatılarak enfeksiyon riski önlenmelidir.

Baş Travmalarında İlk Yardım Nasıl Uygulanır?​

Baş bölgesine alınan darbelerde kişi bilinçliyse bile sürekli gözlem altında tutulmalı, hareket ettirilmemelidir. Başta şişlik, kanama veya bilinçte dalgalanma varsa derhal tıbbi destek sağlanmalıdır. Mümkünse baş hafif yukarıda tutulmalı ve dış etkilerden korunmalıdır.

Zehirlenmelerde Acil İlk Yardım Uygulamaları​

Zehirlenme şüphesi varsa kişinin maruz kaldığı madde belirlenmeye çalışılmalı ve kusturmaya yönelik bilinçsiz girişimlerden kaçınılmalıdır. Solunumu etkileyen bir durum geliştiğinde, temiz hava sağlamak öncelikli adım olmalıdır. Şüpheli madde ile temas kesildikten sonra yaralının en kısa sürede sağlık kuruluşuna ulaşılması hayati önem taşır.

Günlük Hayatta Sık Karşılaşılan Sağlık Sorunları ve İlk Yardım​

Günlük yaşamda aniden gelişen küçük sağlık sorunları karşısında ilk yardım hayati bir öneme sahiptir. Doğru ve hızlı müdahalelerle ciddi sonuçların önüne geçilebilir.

Anlık gelişebilecek bazı rahatsızlıklar ise şöyle sıralanabilir:

• Bayılma ve şok
• Ani kalp krizi veya inme
• Epilepsi krizi
• Diyabet

Bu tür durumlarda bilinçli yapılan her uygulama, sağlık sorunlarının büyümesini engeller.

Bayılma ve Şok Durumlarında Müdahale​

Kişi bayıldığında hemen yere yatırılarak ayakları yukarı kaldırılmalı, etrafındaki kalabalık uzaklaştırılarak hava alması sağlanmalıdır. Solgunluk, soğuk terleme ya da bilinç bulanıklığı gibi şok belirtileri, acil destek gerektiren durumların habercisi olabilir. Bilinç yerine gelene kadar kişi dikkatle izlenmeli ve profesyonel yardım çağrılmalıdır.

Ani Kalp Krizi ve İnme Durumlarında İlk Yardım​

Kalp krizinden şüpheleniliyorsa kişi sakinleştirilmeli, oturur pozisyona getirilerek gereksiz hareketten kaçınılmalıdır. İnme geçiren bireyde yüz asimetrisi, konuşma bozukluğu ya da kol kaldırmada zorluk gözlemlendiğinde zaman kaybetmeden tıbbi destek sağlanmalıdır. Bu durumlarda hızlı tanı ve doğru yönlendirme, hayati fonksiyonların korunmasında kritik rol oynar.

Epilepsi (Sara) Krizi ve İlk Yardım​

Epilepsi (sara) krizi, kişinin bilinç kaybı yaşadığı ve kasılmalarla kendini gösteren durumdur. Bu kriz sırasında kişiler sıklıkla bayılma, titreme, kasılmalar ve kontrolsüz hareketler yaşar. Stabil yan pozisyon, kriz sonrasında kişinin hava yolunun açık kalmasını sağlamak ve olası zararları önlemek için alınması gereken en önemli ilk adımdır.

Diyabetik Acillerde İlk Yardım Yöntemleri​

Diyabetik aciller, kan şekeri düzeylerinin aşırı yükselmesi veya düşmesi sonucu meydana gelir. Hipoglisemi durumunda, şekerli bir içecek ya da glikoz verilerek kişi canlandırılabilir. Hiperglisemi durumunda ise tıbbi yardım alınana kadar hastanın sıvı alımına dikkat edilmelidir.