Hareketli protezler ile normal dişlerdeki kadar kuvvetli çiğneme yapılamaz. Özellikle tam protez kullanan hastalar ön dişlerini kullanarak ısırma yapmamalıdır. Ön dişlerle ısırma protezin yerinden oynamasına neden olacaktır.

Yemek yerken lokmalar küçük parçalar halinde arka dişlerle ve çenenin her iki tarafıyla aynı anda çiğnenmelidir. Başlangıçta zor gelecek olan bu yemek yeme şekline zamanla alışılacaktır. Ayrıca ön dişleri kullanarak iplik koparmak, ağızda iğne, çivi gibi maddeler tutmak protezlerin yapay dişlerini aşındırabilir.

Kabuklu kuruyemiş gibi çok sert gıdalar protez dişlerinde kırılmalara neden olabilir. Sakız, taze ekmek gibi yapışkan gıdalar proteze yapışır ve oynamasına sebep olabilir. Sigara, çay, kahve, asitli ve boyalı içecekler protezlerde renk değişiklikleri ve leke yapabilir.

Diş protezleri hastanın ağız yapısı, yaşı, beklentileri, yaşam tarzı gibi durumlara göre farklı şekillerde uygulanabilmektedir. Bunlar şöyle sıralanabilir:

Hareketli protezler: Hareketli protez terimi hastanın yapılan protezini kendisinin takıp çıkartabilmesi anlamında kullanılmaktadır. Bu tip protezler ağızda kalmış dişler yanında dişleri çevreleyen yumuşak dokulardan da destek alırlar.

Protez üzerine gelen çiğneme yüküyle ağızdaki yumuşak dokulara bir miktar gömülür, yani hareket eder. Hareketli protezler ağızdaki eksik dişlerin yer ve sayısına göre birkaç dişin eksik olduğu durumlardan tüm dişlerin eksik olduğu durumlara kadar yapılmaktadır.

Hastanın ağzında hala kendi doğal dişlerinin bulunduğu durumlarda, bu dişlerden ve yumuşak dokulardan destek alınarak yapılan hareketli protezlere “Hareketli bölümlü protez”, tüm doğal dişlerin eksik olduğu durumda, sadece dişetlerinden ve damaktan destek alan hareketli protez tipine ise “Tam protez” denilmektedir.

Hareket bölümlü protez: Ağızda eksilen dişlerin yerini doldurmak amacıyla, mevcut doğal dişlere metal teller (Kroşe) veya özel tutucular yardımıyla tutunan, eksik dişlerin yerine fabrikasyon yapay dişlerin kullanıldığı, hasta tarafından takılıp çıkartılabilen protezlerdir.

Bölümlü protez kullanan hastaların, artık ağız bakımlarına eskisinden daha çok özen göstermeleri gerekmektedir. Bölümlü protezler ağızda kalmış olan doğal dişlere kroşe denilen metal teller ya da hassas tutucu denilen hazır fabrikasyon parçacıklar yardımıyla tutunurlar.

Hassas tutucular estetik ancak kroşeli proteze oranla daha pahalıdır. Hassas tutucu kullanılan bölümlü protezlerin yapım süresi, kroşeli bölümlü protezlerden daha uzun sürmekte ve ağızda kalan doğal dişlerin bazılarının kaplanması gerekmektedir.

Hareketli tam protez: Ağzında hiç dişi kalmamış hastalara yapılan protez tipidir. Tam protezler genellikle akrilik (Polymetil metakrilat) adını verdiğimiz dişeti rengindeki bir maddeden, çok nadir ve özel durumlarda ise metal destekli olarak yapılırlar.

Bu alt yapının üzerine yerleştirilen yapma dişler genellikle akrilik veya kompozit materyallerinden oluşur ve piyasada hazır olarak bulunurlar. Tam protezlerde porselen dişlerin kullanılması özel durumlara bağlıdır. Kullanılacak materyale diş hekiminin karar vermesi uygun olacaktır.

Tam protez, hem sadece ağızdaki yumuşak dokulardan destek aldığı için, hem de hastanın psikolojik olarak doğal dişlerinin tümünü kaybetmesinden duyduğu rahatsızlık nedeniyle kullanması en zor protez tipidir. Çiğneme, tat alma, bazı besinleri yeme zevkinden yoksun kalmanın yanında bir de kullanma sırasında ortaya çıkacak problemler hastayı rahatsız edecektir.

Hasta artık bir tam protez hastası olduğunu, bundan sonra bu protezi taşıyan çene kemiklerini ve yumuşak dokularını çok iyi koruması gerektiğini kabul etmelidir. Diş köklerini tutan çene kemikleri dişler kaybedildikten sonra erimeye başlarlar.

Kemiklerdeki bu erime hayat boyu devam edecektir. Kemikteki erimenin azalması, hastanın diş hekiminin önerilerine uyması ve protezini dikkatli kullanmasına bağlıdır.

-Protezler, hastanın ağzında kalan kendi doğal dişlerinin yer değiştirmesini önlerler. Doğal dişlerin kaybedildiği durumlarda, eksik olan dişlerin yanındaki ve karşı çenedeki dişler yatarak veya uzayarak oluşan boşluğa doğru hareket ederler. Doğal pozisyonları bozulan bu dişlerin hem temizlenmeleri güçleşir, hem de çiğneme sırasında üzerlerine daha fazla yük gelmeye başlar. Bu da dişlerin çürümeye daha yatkın hale gelmesine, dişeti problemleri oluşmasına ve erken kaybedilmelerine neden olur.

- Eksik dişlerin yerine yapılan protezler çiğnemeyi ve besinlerin öğütülmesini rahatlatacaktır. Dişleri eksik kişiler ağızlarının tek taraflarını kullanarak çiğneme yaptıklarında, devamlı kullanılan dişlerde ve diş etlerinde problemler oluşur. Besinlerin iyi öğütülmemesi sindirim sistemi rahatsızlıklarına neden olur.

- Diş pozisyonları konuşma açısından da önemlidir. Protez ile onarılan diş eksiklikleri bozulan konuşmanın düzelmesini sağlayacaktır.

- Dişlerin eksik olması yüz estetiğini bozmaktadır. Çünkü dişler dudak ve yanakları destekleyerek yüz görünümünü etkilerler. Bozulan estetik görünümün düzeltilmesi için eksik dişlerin muhakkak protez ile tamamlanması gerekir.

Diş protezleri, ağızdaki bozulan doğal diş yapısının düzeltilmesi veya eksilen dişlerin yerinin tamamlanması için yapılan yapay dişlerdir. Bu protezler dokuların sağlığının, estetiğinin ve rahatlığının korunmasını amaçlar. Kişinin kaybolan çiğneme fonksiyonunu, bozulan yüz estetiği ve rahatlığını geri kazandırır.

Diş hekimliğinde yapılan protez işlemleri şunlardır:

• Hareketli (Tam veya Bölümlü) Protezler.
• Sabit Protezler (Metal destekli veya metalsiz porselen kaplamalar)
• İmplant üzeri sabit ve/veya hareketli protezler.
• Estetik (Kozmetik) Diş hekimliği uygulamaları.
• Çekim sonrası hemen takılan (Immediat) protezler.
• Ağızdaki doğal diş kökleri üzerine yapılan (Overdenture) protezler.
• Çene ve yüzdeki sert ve yumuşak doku kayıplarında yapılan (Maksillofasiyal) protezler.
• Diş sıkma, diş gıcırdatma ve çene eklemi rahatsızlıklarını gidermek amacıyla yapılan tedavi ve apareyler.

Kaplama dişler sararır mı sorusu diş kaplama işlemi yaptırmak isteyen kişiler tarafından sıkça sorulmaktadır. Kaplama dişlerin rengi değişmez, sararma olmaz. Ancak yine uygun şekilde diş fırçalamaya ve ağız bakımını ihmal etmemeye özen gösterilmelidir.

Dişler kuronlanırken yani diş kaplama işlemi yapılırken ağrı, acı şikayeti yaşamazsınız. Dişleriniz takılana kadar kullandığınız geçici dişlerle yaşanılan ufak hassasiyetler ise olağandır. Ancak şiddetli ağrı şikayetinde doktorunuza durumu bildirmelisiniz.

Kaplama olan bölgede ağrı yaşıyorsanız öncelikle bölgeyi temizleyerek burada sıkışmış bir besin artığı olmadığından emin olun. Ağrınız devam ediyorsa ağrınızı dindirmek için bir ağrı kesici aldıktan sonra doktorunuza başvurmalısınız.

Doktor kapsamlı diş muayenesi yaptıktan veya röntgen gibi görüntüleme tetkiklerinizi değerlendirdikten sonra gerekli tedavi planını yapacaktır.

Diş kaplama temizliği rutin diş temizliğinden farklı değildir. Rutin ağız ve diş bakımıyla günde iki kez diş fırçalanması, diş ipi ve gargara kullanılması önerilmektedir. 6 ayda bir diş hekimine kontrole gidilmelidir. Ağız ve diş bakımının yanında sigara, asitli veya şekerli yiyecek-içecekler yüksek miktarda kullanılmamalı, dişler kalem gibi sert cisimlerle çiğnenmemelidir.

Ambalaj ve paket gibi ürünleri açmak için dişler kullanılmamalı, dişlere zarar verilmemelidir. Şayet birkaç üyeden oluşan köprüleriniz varsa (2 veya daha çok sayıda diş içeren birleşik bir yapıya sahip iseniz) bu durumda özel diş ipleri kullanmanız önerilmektedir.

Bu birleşik yapıya diş ipiyle yukardan aşağıya giremeyeceğiniz için, diş eti kısmından girişinize izin veren özel diş ipleri ve diş arası fırçası kullanmalısınız. Bunların yanı sıra ağız duşu dediğimiz elektrikli aletler de yardımcı olacaktır.

Diş kaplama tedavisinden sonra yemek yemede bir kısıtlama bulunmamaktadır. Hasta kendi günlük hayatına dönebilmektedir. Uygulama sonrasında dişin üzerinde kalan yapıştırıcı kalıntıları rahatsızlık oluşturabilir ve bu kalıntılar günlük diş bakımı olan fırçalama ile kaybolmaktadır.

Bu nedenle hastalara günlük ağız bakımının düzgünce yapılması önerilmektedir. Diş kaplama işlemi sonrasında ağız ve dişlerde hassasiyet olabilmektedir.

Kaplamaların çıkartılması bu iş için özel olarak tasarlanmış aletlerle (köprü sökücü) yapılabildiği gibi, kaplamalar tekrar kullanılmayacaksa eski kaplamalar kesilerek çıkartılabilmektedir. Klinik tecrübelere göre çok daha travmatik bulunan ikinci yöntem çok daha sık kullanılmaktadır.

Diş kesilmeden kaplama yapılmamaktadır ancak lamine yapılabilmektedir. Hastanın bu işleme uygun olup olmadığını değerlendirmek için ayrıntılı bir diş muayenesi yapılması gerekmektedir.

İyi yapılmış kaplamaların altındaki dişler çürümez. Burada önemli olan bütün prosedürün hassasiyetle sürdürülmesidir. Çürüğe çok yatkın kişilerde kaplama işlemi dişleri koruma altına almak için uygulanabilmektedir. Bu nedenle iyi yapılmış kuronların çürüğü önlediği söylenebilmektedir.

Burada kontrollere düzenli olarak gelmenin önemini de vurgulamak gerekmektedir. Ayrıca diş kaplama işleminin bu konuda deneyimli uzmanlar tarafından yapılması çok önemlidir.

Porselen diş kaplama işleminde dişler kaplamanın kalınlığına uygun bir şekilde törpülenmektedir. Törpülenen dişlerin kalıbı çıkarılarak diş teknisyenleri tarafından kaplama hazırlanmaktadır. 1 veya 2 hafta içinde hazırlanan kaplamalarla işleme başlanmaktadır. Lokal anestezi ile uygulanan kaplamanın dişe uyumu ve rengi incelenerek kaplama dişe sabitlenmektedir.

Laminalar, kuron işleminden çok daha konservatif (koruyucu) bir yaklaşımdır. Diş dokusu sağlıklı, madde kaybı az ise, dişlerde minimal bir hazırlıkla lamina uygulanabilmektedir.

Laminelerde malzeme olarak diş dokusuna en yakın, dolayısıyla en doğal görünümü veren empress diye adlandırılan sıkıştırılmış porselen kullanılmaktadır. Lamine diş kaplama son yıllarda sıkça tercih edilmektedir.

Altyapı olarak zirkonyum denilen beyaz diş ile aynı renkteki malzeme kullanılmaktadır. Diş etiyle uyumu ve estetik açıdan oldukça üstün bir malzemedir. Zirkonyum diş kaplamalarda altyapıda koyu renkte bir metal olmaması sebebiyle dişe çok yakın bir görüntü sağlanabilmektedir.

Zirkonyum diş kaplamaları özel fırınlama işlemlerinden geçirildiği için sağlam ve dirençli bir yapıdadır. Doğal diş minesine benzemektedir. Metal yapı içermemektedir. Isı geçirgenliği daha az olduğu için sıcak ve soğuk hassasiyeti yaratmamaktadır. Ağız kokusunu azaltır ve diş etlerinde koyu renk bırakmamaktadır.

Yüzeyi parlak ve pürüzsüz olması nedeniyle plak birikimine neden olmamaktadır. Zirkonyum, diş kaplama için kaliteli bir maddedir ve maliyeti de fazla olabilir ancak hasta konforunun yüksek olması sayesinde tercih edilen uygulamalardan biridir.

Altyapı olarak metal içeren bu kuronların dış kısmında porselen kullanılarak diş ile uyumlu bir görünüm sağlanmaktadır. Metal destekli diş kaplama sıkça tercih edilmektedir ve maliyet olarak daha uygundur.

Diş kaplama sürecinde kullanılan birçok farklı kaplama çeşidi bulunmaktadır. Bu kaplama çeşitlerinden hastaya en uygun olanı bulunarak işlem uygulanmaktadır. Diş kaplama çeşitleri genellikle yapısındaki malzemeden ismini almaktadır.

Hastalar diş kaplamalarını güvenle uzun yıllar kullanabilmektedir. Kuronlar günümüzde ağırlıklı olarak iki türlü malzemeyle yapılmaktadır. Bunlar, metal destekli ve zirkonyum destekli kuronlar olarak ikiye ayrılmaktadır.

Kaplama dişlerin (kuronların) ömrü hastanın ağız ve diş bakımıyla çok yakından ilgilidir. Eğer hasta dişlerini çok iyi fırçalayıp diş ipi kullanmayı etmiyorsa, doğru ebsleniyorsa, düzenli diş muayenelerini aksatmıyorsa yapılmış kuronlar 10-15 sene kullanılabilmektedir.

Dişe tıpkı taç giydirirmiş gibi porselen giydirilen kaplama işlemi öncesinde dişte bazı hazırlıklar yapılmaktadır. Bu hazırlıklar kurona (kaplamaya) yer açmak içindir. Diş kaplama uygulaması kaplama çeşidine ve uygulama yapılacak diş sayısına göre tek seansta tamamlanabileceği gibi 10 gün kadar da sürebilmektedir.

Uzman diş hekimleri tarafından gerekli muayene ve inceleme yapılarak kaplama çeşidi belirlenmektedir. Dişin ölçüsü alınarak laboratuvar ortamında kişiye ve o dişe özel olarak kuron hazırlanmaktadır. Hazırlanan kuron daha sonra uygun yöntemlerle dişe yapıştırılmaktadır.

Diş kaplama, dişlerde çok fazla madde kaybı nedeniyle, çürük-kırık gibi sebeplerle diş dokusu kaybı olduğunda veya estetik amaçlı olarak dişlerin kaplanmasıdır. Diş kaplama işlemi kişiye özel planlanmaktadır çünkü her insanın ağız ve diş yapısı farklıdır.

Diş kaplama işlemi fonksiyonel veya estetik amaçlı olarak yapılabilmektedir. Estetik amaçlı hali ile diş çürükleri, kırılmış diş dolgusu, diş çekilmeleri ve ağızdaki boşlukların tedavi edilmesi durumlarında diş kaplama işlemi yapılabilmektedir.

Fonksiyonel amaçlı yapılan diş kaplamaları ise diş eksikliği, dişlerde madde kaybı ya da kırık, aşınmalar veya dişleri sağlamlaştırmak için yapılmaktadır.

Direkt olarak dolgu materyali ağız içerisinde bir kokuya neden olmasa da ağız içerisindeki çürük doku, dişler arasındaki sağlıklı olmayan kontaklarda biriken gıda artıkları ya da mevcut olan herhangi bir diş eti rahatsızlığı ağız kokusuna neden olabilmektedir.

Tedavi esnasında dolgu yapılacak dişin ağız içindeki konumuna göre ve hastanın bu konudaki hassasiyetine göre bulantı refleksi oluşma ihtimali vardır.

Emziren annelerin diş dolgusu yaptırmasında herhangi bir sakınca bulunmamaktadır. Fakat annenin tedaviye başlanmadan önce hekime bu durumu bildirmesi ve kullanılan anesteziye göre tedavi sonrası emzirme planlamasının yapılması gerekmektedir.

Gelişen teknoloji ile birlikte dolgu materyali ve diş dokusu arasındaki bağlantı olabildiğince artmıştır. Fakat bazı durumlarda, çeşitli sebeplerle dolgunun yenilenmesi gerekebilir.

Bunların başında; tekrar çürük oluşumu, hastanın diş sıkma veya sert cisimler tüketme alışkanlığına bağlı olarak dolgunun kırılması veya dolgu ile diş dokusu arasındaki bağlantının bozulması ya da bir travma sonucu dolgunun zarar görmesi söz konusu olabilir. Bu gibi sebepler dolgunun yenilenmesi gereksinimi oluşturmaktadır.

Adet döneminde diş dolgusu yapılmasının herhangi bir sakıncası yoktur.