Saç koparma hastalığı tanısı, hastanın muayenesi yapılıp öyküsü alındıktan sonra konulur. Tanı koyarken hasta kimi zaman utanç, alay edilme, suçluluk gibi duygular yaşadıkları görülür. Değerlendirme sürecinde ise saç ve kıl yolmanın ne kadar şiddette ve sıklıkta olduğu, süresi, yolunan saç miktarı, dürtünün özellikleri, eşlik eden hastalıklar vb. gibi durumlar araştırılır. Değerlendirme sürecinde kimi zaman test ve ölçeklerde kullanılır.

Klinik değerlendirme süreci​

Hastalığın tedavisi için öncelikli olarak doğru tanının konulması gerekir. Bu süreçte uzmanlar tarafından klinik ortamlarında değerlendirmeler gerçekleştirilir.

Psikolojik testler ve ölçekler​

Klinik değerlendirme sürecinde uzmanların kullandığı test ve ölçekler değişiklik gösterebilir. Kullanılan ölçeklerde Türkiye'de yaşayan hastalara uygun, Türkiye'ye uyarlanmış olmasına özen gösterilir.

Yüksek stres altında bulunmak, genetik faktörler, problem çözme becerisinin zayıf olması gibi risk faktörleri trikotillomani hastalığına sebebiyet verebilir. Kişiden kişiye değişkenlik gösterebilir.

Trikotilomani hastalığı hakkında çalışmalar günümüzde devam etmektedir. Günümüze kadar yapılan çalışmalarda bu hastalığın bazı nedenleri sayılabilir. Kimi uzmanlara göre saç koparma davranışının öğrenilerek geliştirildiğini belirtilir. Genel bağlamda trikotillomani sebepleri olarak hastaların duygu düzenlemede problemler yaşamalarına bağlı olarak üzüntü, kızgınlık, suçluluk, mutluluk gibi duyguları kontrol etmekte zorlandıkları düşünülmektedir.

Genetik ve çevresel etkiler​

Uzmanlar tarafından yapılan çalışmaların sonucunda trikotillomani tanısı almış bireylerin ailelerinde de saç yolma davranışı sergilediğini bulunmuştur. Gerçekleştirilen ikiz çalışmaları genetik faktörlerin saç koparma hastalığı sebepleri olabileceği hakkında önemli sonuçları gösterdi.

Diğer psikiyatrik hastalıkarla ilişkisi​

Trikotillomani dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu, madde kullanım bozuklukları, yeme bozuklukları ve dürtü kontrol bozuklukları ile ilişkili olabilir. İlişkili oldukları psikolojik sorunlar kişiden kişiye değişebilir.

Stres ve anksiyete ile ilişkisi​

Çocuklarda ve yetişkinlerde trikotillomaniye eşlik eden rahatsızlık anksiyete bozukluğudur. Tekrarlayan bir şekilde devam eden saç yolma davranışını kaygı, öfke ve stres gibi duygular tetikleyebilir. Özellikle bu stres veya kaygıyı bastırmak ya da gidermek amacıyla tekrarlayan saç yolma davranışı sergilenebilir.

Ruh sağlığı çalışanlarının, ruhsal bozukluklar hakkında tanı ve teşhis aşamasında kullandığı DSM-5'e göre Trikotillomani, Obsesif kompülsif bozukluklar kategorisinde yer almaktadır.

Trikotillomani Belirtileri şu şekildedir;

• Sürekli, yineleyici şekilde saç yolma, koparma davranışını gerçekleştirme
• Normalde saç ve kıllarla kaplı olması gereken bölgenin kelleşmesi
• Gerginlik hissiyatıyla beraber saçlarını koparması ve kopardıktan sonra bireyde rahatlama, haz alma durumunun gözlenmesi
• Saçları kıvırma, çekme, yolma isteği
• Saç yolma ya da saç yitiminin başka bir sağlık sorununa, ruhsal bozukluğa bağlanamaz.
• Saç ve kılların yenmesi sonucunda mide ve bağırsaklarda bazı rahatsızlıkların gözlenmesi

İlerleyen süreçte deride ve ciltte ciddi, geri dönülemez hasarlar meydana gelebilir.

Saç yolma hastalığı çocuk ve ergenlerde sık görülür fakat yetişkinlerde de görülebilen bir rahatsızlıktır. Bebeklerde de kimi zaman saç çekme davranışı görülmektedir. Bu geçici bir davranıştır, geçmediği taktirde bir uzman tarafından muayene edilmelidir.

Halk arasında saç yolma hastalığı olarak bilinen trikotillomani, obsesif kompulsif bozukluk sınıfına giren, kişinin stres veya kaygıyla başa çıkma şekli olarak dürtüsel bir şekilde kendi saçını, kaşını veya kirpiğini yolması ile sonuçlanan akıl sağlığı bozukluğudur. Sürekli tekrar eden bir davranış olduğu için vücutta bulunan kıl veya saçların yolunması sonucunda bölgede kıl ve saç kaybı yaşanır.

İlk defa Dermatolog Hallopeau tarafından literatüre kazandırılan bu hastalıkta, kişide saç yolma davranışı öncesinde yoğun kaygı ve gerginlik söz konusuyken, davranışı gerçekleştirdikten sonra bu gerginlik ortadan kalkar. Bu davranışın tekrarlayıcı ve uzun süreler boyunca yapılması kıl köklerinin zarar görmesiyle sonuçlanabilir.

Evet, bu rahatsızlık bulaşıcıdır. Tuvalette ve burada kullanılan materyallere temasla hastalık nadiren kişiye geçebilir. Ancak çoğunlukla hastalığa neden olan parazit, cinsel temasla bulaşır.

Hamilelikte trikomoniyaz geçiren kişi vajinit benzeri semptomlar gösterebilir. Bu süreçte enfeksiyon diğer organlara da yayıldıkça hastalık, bebeği etkileyen bir faktöre dönüşebilir. Doğumla beraber bebeğe de geçebilen hastalık, bazı tehlikeler oluşturabilir. Bu tehlikeler arasında bebeğin düşük riski ve bebeğin premature doğması vardır.

Parazit enfeksiyonu tedavisi yapıldıktan sonra hastalık geçer. Ancak parazitin taşıyıcısı ile cinsel temas tekrar kurulduğunda aynı enfeksiyon kişide görülebilir. Bu nedenle kişi, tedavi olduktan sonra cinsel partnerine dikkat ederek kontrollerini zamanında yaptırması gerekir.

Bu rahatsızlık, kendiliğinde geçen bir enfeksiyon değildir. Kişinin bağışıklık sistemi iyi çalışsa da parazitin yayılımı söz konusu olduğu için tedavi şarttır. Tedavisi de ilaçla yapılır ve düzenli tedavi yapıldığında çoğunlukla hastalık tamamen geçebilir.

Trikomoniyazdan korunmanın yolları oldukça basit ve kolaydır. Bu doğrultuda bulaşıcı hastalıklar ile ilgili korunmak isteyen kişiler aşağıdaki yöntemlere başvurabilirler:

• Cinsel yolla bulaşan bir hastalık olmasından dolayı cinsel ilişki sırasından erkeğin prezervatif kullanması önerilir. Böylece hem erkek hem de kadın kendini güvene alma şansını yakalar.
• Sağlık kontrollerinin rutin haline getirilmesi uzmanlar tarafından tavsiye edilir. Üroloji ya da jinekoloji kontrollerini düzenli yaptıran kişilerde enfeksiyonun erken tanısı koyulabilir. Periyodik kontroller ile diğer mikroorganizmaların varlığı da tespit edilebilir.
• Trikomoniyaz olunduğu hastaya bildirilmişse partnerini bu konu hakkında bilgilendirmeli ve durumu saklamamalıdır. Bu süreçte her iki tarafında test yaptırması gerekir.
• Tek eşlilik önemlidir. Cinsel partner sayısı fazla olan kişiler parazitin bulaştığı kişilerle ilişki yaşayabilir.
• Trikomoniyaz dışında genital bölgede başka bir enfeksiyonel rahatsızlık varsa tedavisinin düzenli yapılması önemlidir.

Trikomoniyaz tedavisinde kişinin enfeksiyonla mücadelede edebilmesi için bağışıklık sistemini güçlendirmesi gerekir. Trikomoniyaz hastalığının iyileşmesinde ise öncelikle ilaç tedavisi dikkate alınır.

Genel olarak trikomoniyaz tedavisinde uygulanacak yöntemler aşağıdaki gibi sıralanabilir:

• Antibiyotik kullanımı: Tinidazol, metronidazol gibi etken madde içerikli antibiyotikler tedavide etkin ilaç gruplarıdır. Hastada parazitin yayılmasına bağlı bir ya da iki doz verilebilir. Kadınlarda vajinal bölge için antibiyotikli krem ya da fitil de verilebilir. Bu sayede trikomoniyaz bakteriyel enfeksiyonunun da önlenmesine büyük katkı sağlar.
• Eş ya da cinsel partnerin de tedavi edilmesi: Cinsel temas nedeniyle partnere parazitin bulaşma olasılığı yüksektir. Bu nedenle partnere testler yapılarak ilaç tedavisine başlanılması uzman tarafından önerilir.
• Kontrollerin düzenli yapılması: Tedavi tamamlandıktan sonra hastalık semptomları geçse de enfeksiyon kontrolü için düzenli doktor kontrollerine devam edilmesi gerekir.

Trikomoniyaz tedavisi uzun süreli olmayan ve iyileşme sürecinin tam anlamıyla gerçekleştiği bir süreçtir. Kişi doktor kontrolünde tedavisine devam ettiği taktirde hastalıktan tamamen kurtulabilir.

Trikomoniyaz tanısında kişi kendinde hastalıkla ilgili bazı semptomları fark ettiğinde fiziki muayene için doktora başvurabilir. Burada cinsiyete göre kadınların jinekoloğa, erkeklerin ise üroloji uzmanına muayene olması önerilir. Genel olarak sağlık tetkik sürecinde işlenecek adımlar aşağıdaki gibidir:

• Fiziksel muayene: Kişi genital bölgesinde akıntı gibi anormal belirtiler fark ettiğinde doktora başvurması gerekir. Doktor bu süreçte fiziki olarak genital bölgeyi inceler, tahriş/kızarıklık ve akıntı gibi durumları değerlendirilir. Kadınlar için vajina iç kısmını incelemek adına pelvik muayene de gerçekleştirilebilir. Kadınlarda rahim ağzı benek benek çilek görünümünde olabilir ve bu durum trikomoniyaz için tipik belirtiler arasındadır.
• Laboratuvar analizleri: Fiziki muayene sırasında penis ya da vajinadaki akıntıdan alınan sürüntü analize gönderilir. Mikroskop altında yapılan incelemelerle parazit varlığı testten geçirilir. Bunun yanında idrarda parazitin varlığı bakılması adına numune talep edilir.
• Mikroskobik analizler Hasta bireylerden alınan sürüntüler, mikroskop altında tespit edilemezse ileri düzeyli laboratuvar testleri yapılabilir. Bu analizlerden biri trikomoniyaz testidir. Ayrıca doktor risk görürse smear testine başvurabilir, bu analiz sayesinde enfeksiyon tanısı netleşir.

Bu tanı yöntemlerine başvuran hasta semptom görmese dahi düzenli sağlık kontrolleri yaptırılması tavsiye edilir. Bu rahatsızlığın teşhisi ağrı hissetmeden pratik bir şekilde yapılır. Tanı sürecinin gecikmesinin negatif yanı ise tedavinin uzaması ya da geç cevap vermesidir.

Trikomoniyaz kadın ya da erkek olmak üzere iki cinsiyette de görülebilen bulaşıcı bir hastalıktır. Rahatsızlığın ilerlemesiyle iltihaplanmanın söz konusu olması, enfeksiyon hastalıkları olarak dikkate alınmasına neden olur. Parazitik mikroorganizmanın üreme organlarında çoğalması ağırlıkla cilt yüzeyindeki epitel dokuda olur ve enfeksiyon da burada gözlemlenir.

Aynı zamanda cinsel yolla bulaşan hastalıklar olarak öne çıkan semptomları kadınların üretra, rahim ağzı, vulva ya da vajina gibi bölümlerini etkileyebilir. Erkeklerde ise enfeksiyonun yayıldığı alan penisin üst kısmı ile üretra kısmıdır.

Trikomoniyaz rahatsızlığının cinsel temasla bulaştığı bilinirken diğer bulaşıcı durumlar aşağıdaki gibi sıralanabilir:

• Karşı cinslerin birbirine hastalığı anal, ağız ya da vajinal yollarla bulaştırması tipiktir.
• Sayısız cinsel partneri olan kişilerde risk fazladır, böylece parazitin vajina ya da penis sıvıları ile geçişi artabilir.
• Cinsel ilişki sırasında erkeğin korunmaması ve bu erkeğin paraziti taşıması partnerine hastalığı geçirebilir.
• Üreme sıvıları dışında genital bölgeye elle temasın da olması hastalığı tetikleyebilir.
• Nadiren umumi tuvaletlerden ve yüzme havuzlarından parazit yayılabilir. Hatta yıkanmayan iç çamaşırı, birçok kez kullanılan havluyla genital bölgenin teması neden oluşturabilir.
• AIDS gibi cinsel yolla bulaşan hastalık grubuna sahip olanların da riski daha fazladır.

Tüm bu bilgilerle birlikte trikomoniyaz doğum sırasında anneden bebeğe geçebilir. Bu hastalık bebeğin immun sistemi ve hormon salgılama etkisiyle iyileşme sürecini kendi kendine düzenleyebilir.

Trikomoniyaz hastalığının toplumda hızlı yayılmasının ana sebebi belirtisiz uzun bir süre devam etmesidir. Genelde bulaşı gerçekleştiğinde 5-28 gün arasında semptomlar ortaya çıkabilir. Ancak belirti vermeden önce kadın ya da erkek cinsel partnerine hastalığı geçirebilir.

Bazı kişilerde hastalık hiç belirti vermeyebilir, tesadüfen bir jinekoloji kontrolünde doktor tarafından şüphelenilebilir. Kadınlarda belirtiler daha fazla olurken ayrı ayrı semptomlar cinsiyete göre şekillenir. Kadınlarda dikkat çeken belirtiler arasında vajinadan gelen akıntının artışı, akıntı kıvamının koyulaşması vardır.

Aynı zamanda kadınlarda akıntı renginin berrak görünüm dışında farklı bir renge dönüşmesi de şüphe uyandırır. Hatta çoğu kadın bu belirtilerle beraber vajinit şikayetiyle doktora başvurabilir. Hem kadında hem de erkekte görülen ortak trikomoniyaz belirtileri ise akıntı, kaşıntı, idrar yaparken yanma ve cinsel organda rahatsızlık hissi olarak detaylandırılabilir. Bu noktada hastalarda enfeksiyon seviyesi arttıkça var olan semptomlar daha ağır seyreder. Hastalık uzun süre tedavi edilmezse kan düzeyinde enfeksiyonun yükseldiği de gözlemlenir.

Kadınlarda Trikomoniyaz Belirtileri​

Trikomoniyaz belirtileri kadınlarda bazı tipik durumlarla ortaya çıkabilir. Ayrıca kadınlarda erkeklere göre daha belirgin semptomlar görülmesi trikomoniyaz tanısının konulmasını da hızlandırır.

Genel olarak kadınlarda trikomoniyaz belirtileri aşağıdaki gibi sıralanabilir:

• Köpüklü ya da ince kıvamda akıntı görülebilir. Bu akıntının rengi gri, beyaz, sarı ya da yeşilimsi renkte olabilirken ağır bir kokuya da sahip olabilir. Cinsel ilişki sonrası vajinadan gelen akıntının yanında kanlı bir sıvı da gelebilir.
• Serviks bölge olarak bilinen vajinanın iç kısmı ve açıklığında kızarıklık, kaşıntı, tahriş ve yanma hissi duyulabilir.
• Cinsel temas yaşandığında şiddetli ağrı ve hassasiyet yaşanabilir.
• Kasık çevresinde lenf bezlerinin belirginleşmesi ve ödem görülmesi söz konusu olabilir.
• İdrar yaparken yanma hissiyle beraber idrarın boşalmadığı hissinin yaşanması dikkat çekebilir.
• Kasık bölgesinde şişlik, lenf bezlerinde büyüme gözlemlenebilir.
• Karın alt kısmında sertlik hissetme ya da hareket ederken ağrının artması söz konusu olabilir.

Erkeklerde Trikomoniyaz Belirtileri​

Trikomoniyaz belirtileri erkek üzerinde daha çok idrar yollarında problemlerle ortaya çıkabilir.

Bu noktada erkeklerde ortaya çıkabilecek trikomoniyaz belirtileri aşağıdaki gibi sınıflandırılabilir:

• İdrar torbasının boşalmaması ve sürekli idrar yapma hissi
• İdrar sonrası yoğun ağrı hissinin yaşanması
• İdrarını tutamama, sıklıkla idrara çıkma ve idrar yaparken yanma hissinin gözlemlenmesi
• Penisin uç kısmından ya da üretra bölümünden akıntı gelmesi (sarı-yeşil renkte akıntı daha sıklıkla görülebilir)
• Cinsel ilişki sırasında boşalırken yoğun rahatsızlık hali, yanma hissi ve ağrı hissedilmesi

Bu enfeksiyon tedavi edilmezse iç organlara yayılım gösterebilir. Bu durum başta kısırlık olmak üzere iç organların performansı azalabilir. Ayrıca kadınların hamilelik durumunda düşük tehlikesi, gebeliğin sonlandırılması, bebeğin düşük ağırlıkta doğması gibi problemler oluşabilir.

Trikomoniyaz, Trichomonas vaginalis parazitinin neden olduğu, cinsel yolla bulaşan bir hastalıktır. Bu parazit kadınlarda rahim ağzına ya da vajina içine, erkeklerde ise penis bölümüne yerleşerek enfeksiyona sebep olur. Yayılma hızı fazla olan bu parazit, kişinin cinsel organına yerleştirdikten sonra uzun bir süre belirti de vermeyebilir.

Trikomoniyaz enfeksiyonu fark edildiğinde tedavi edilmezse HIV gibi farklı virütik hastalıkların riskini de yükseltir. Özellikle hamilelik sonrası bebeğe de doğum sırasında geçebilen bir rahatsızlık olması, parazitin ne kadar tehlikeli olduğunu destekler niteliktedir.

Trigeminal nevralji diş ağrısı yapmaz. Ancak neden olduğu ağrı genellikle diş ağrısı ile karıştırılabilir. Birçok hasta ne yazık ki birkaç dişini çektirdikten sonra doğru tanıyı alır.

Trigeminal Nevralji kulak ağrısı yapmaz. Ancak hastalar yüzlerindeki ağrıyı kulak ağrısı ile karıştırabilirler.

Trigeminal Nevralji ameliyatın erken dönemindeki olası riskler gerçekleşmediği durumda hastanın ağrısı da geçtiyse ilave bir önlem almaya gerek bulunmamaktadır.

Tgeminal nevralji ameliyatının süresi tercih edilecek tedavi yöntemine göre farklılık göstermektedir. Trigeminal nevralji mikrovalküser cerrahi ameliyatı 2-4 saat sürebilmektedir. Ablosyan yönteminde ise süre 30 dakikadır.

Her cerrahi işlemin riski bulunmaktadır. Bir cerrahi operasyon öncesi hasta mutlaka bütün olarak değerlendirilmelidir. Hipertansiyon, diyabet ve kronik akciğer hastalıkları gibi cerrahi işleme bağlı oluşabilecek kötü sonuçları artırabilecek rahatsızlıklar iyi değerlendirilmelidir.

Gerekirse öncelikle bu hastalıklar tedavi edilip sonrasında cerrahi işlem uygulanmalıdır. Ayrıca anestezi ve dahili riskler dışında her cerrahi işlemin cerrahi prosedüre bağlı riskleri de bulunmaktadır. Yaşanabilecek bütün riskler cerrahın tecrübesi ve özeniyle azaltılabilir.

Trigeminal Nevralji tedavisinde mikrovasküler cerrahi teknikle yapılan ameliyatlarda;

• Yara yeri problemleri
• Beyin omurilik sıvısı kaçağı
• Geçici yüz felci oluşması gibi riskler yaşanabilmektedir.

Cerrahin bu risklere karşı dikkatli olması gerekmektedir. Bu riskler gerekli özen gösterilerek hastaların tama yakın bir kısmında engellenebilir. Ama bu oran hiçbir zaman sıfır değildir.

Trigeminal Nevralji Foramen ovale fonksiyonu ile yapılan ablosyon tedavilerinde;

• Ağrının geçmemesi
• Yüzde hissizlik
• Gözde kuruma
• Çok az bir ihtimal de olsa yüzde kalıcı ağrı gelişmesi yaşanabilir.

Bununla birlikte ablasyon için balon kompresyon tercih edildiğinde yüzde kalıcı ağrı oluşma ihtimali sıfıra çok yakındır. Radyofrekans ve alkol uygulamalarında bu açıdan risk daha yüksektir.

Trigeminal nevralji baş ağrısına neden olabilir. Baş ağrısı yaptığı için de migren ya da küme tipi baş ağrısı ile karıştırılabilmektedir. Doktorun tecrübesi ve iyi bir muayene ile bunun migren veya küme tipi baş ağrısından ayrılması sağlanır.

Trigeminal nevralji hastalığını tedavi eden ya da trigeminal nevralji ağrılarını azaltan bilimsel olarak ispatlanmış bitkisel tedavi yöntemi bulunmamaktadır. Trigeminal nevralji tedavisinde akupunktur, yoga gibi yöntemler için de yeterli bilimsel veri bulunmamaktadır.

Radyoaktif ışınlar aracılığıyla trigeminal sinirin kafatası içerisindeki kısmının hasarlanması esasına dayanır. Günübirlik bir işlemdir. Etkisinin birkaç yıl içerisinde başlaması ve nispeten daha az etkin olması zayıf yönleridir.

Genel anestezi altında yanaktan bir iğne ile trigeminal sinirin 3. kısmının yüzden çıkış noktasına girilir. Sinirin yanında birkaç dakikalığına bir balon şişirilir ve sinirin bu bölümüne baskı uygulanır.

Şişirilen balon sinire kalıcı hasar vermemekle birlikte sinirin ağrılara neden olan liflerinde myelin kaybı yaratarak ağrının geçmesini sağlar. Hastalığın tekrarlama riski mikrovasküler dekompresyon ameliyatı kadar düşük olmasa da oldukça etkin ve komplikasyonu az bir tedavi yöntemidir. Tekrarlanabilir bir yöntem olması hastalık nüksederse de uygulanabilmesini sağlar.