Raynaud fenomeni, genellikle el ve ayak parmaklarını olmak üzere ekstremitelerdeki kan damarlarının soğuğa, strese veya duygusal sıkıntıya tepki olarak daralmasına ve kan akışının kısıtlanmasına neden olduğu bir durumdur. El ve ayak parmakları dışında, daha nadir olsa da burun, dudak veya kulak loblarınızdaki küçük kan damarlarını da etkileyebilir. Etkilenen bölgede, uyuşma ve ağrı olabilir, ayrıca cildin rengi önce beyaz daha sonra ise mavi renk alır.

Raşitizm hastalığı, D vitamini takviyeleri ve uygulanacak tedavi yöntemleriyle özellikle büyüme çağındaki çocukların iyileşmesini sağlar ancak tedavi edilmediği takdirde kalıcı hasara sebebiyet verebilir.

Sadece çocuklarda görülen raşitizm hastalığı, D vitamini eksikliğinden kaynaklanır. Bu eksiklik sonucunda meydana gelen raşitizm, çocukların kemik sağlığını olumsuz etkileyerek kemiklerin daha kolay kırılmasına neden olur.

Raşitizm tedavisi için kesin bir yaş sınırı yoktur, tedavi her yaşta mümkündür. Ancak tedavi, kemik büyüme plakları henüz kapanmamışken, yani çocukluk ve ergenlik döneminde yapıldığında oldukça etkilidir. Bu dönemde yapılan tedavi ile kemiklerdeki eğrilikler ve deformasyonlar büyük ölçüde düzelebilir. Büyüme tamamlandıktan sonra ise kemiklerdeki şekil bozuklukları kalıcı hale gelir ve cerrahi müdahale ile düzeltilebilir. Bu nedenle erken teşhis ve tedavi önem taşır.

Evet, nadir de olsa görülebilir. Eğer bir çocuğun diyetinde aşırı derecede kalsiyum eksikliği varsa, vücudunda yeterli D vitamini olsa bile kemikler yeterince mineralize olamaz ve raşitizme benzer bir durum ortaya çıkabilir. Ancak en sık karşılaşılan senaryo, D vitamini eksikliğinin kalsiyum emilimini bozmasıdır.

Raşitizm temel olarak bir vitamin olan D vitamini eksikliğinden kaynaklanır. Ancak D vitamininin görevi, vücudun kalsiyum ve fosfor minerallerini bağırsaklardan emmesini sağlamaktır. Dolayısıyla, D vitamini eksik olduğunda vücut bu iki hayati minerali de kullanamaz. Sonuç olarak raşitizm, D vitamini eksikliğinin yol açtığı ikincil kalsiyum ve fosfor eksikliği tablosuyla seyreder.

Raşitizm; sadece çocuklarda görülen ve D vitamini eksikliği sebebiyle kemik yapısının deforma olmasına neden olan bir çocukluk hastalığıdır.

Bebeklerde raşitizm tedavisi, genellikle doktor kontrolünde verilen yüksek doz D vitamini damlaları ile yapılır. Tedavinin amacı, vitamin depolarını hızla doldurmak ve kemik mineralizasyonunu normale döndürmektir. Tedaviye başladıktan sonraki haftalar içinde kandaki değerler düzelmeye başlar. Kemiklerdeki deformasyonların düzelmesi ise aylar sürebilir. Bu süreçte kalsiyum takviyesi de gerekebilir.

Raşitizm tedavisinde uygulanacak ilk adım kandaki D vitamini seviyesinin artırılması olacaktır. Uzun süreli D vitamini eksikliğinden kaynaklanan raşitizm hastalığının tedavisi için uygulanacak D vitamini ve kalsiyum takviyeleri, hastalığın neden olduğu belirtileri ortadan kaldırmaya fayda sağlayacaktır. Ancak çok fazla D vitamini yüklemesi vücuda zarar verebilir. Bu sebeple D vitamini kullanımı doktorun önerdiği dozda olmalıdır.

D vitamini seviyesinin artırılması için doktor tarafından çocuğun daha çok güneş ışığına çıkarılması istenir. Bunun dışında D vitamini açısından zengin balık, ciğer, süt ve yumurta besinlerin tüketimi de tavsiye edilir.

Vitamin takviyeleri dışında kemiklerde meydana gelen bozulmalara yönelik bazı durumlarda cerrahi müdahale de gerekebilir. Özellikle ağır vakalarda doktor tarafından ameliyat önerisi yapılabilir ancak buna gerek kalmadan önce raşitizmin altında yatan nedenin net olarak belirlenmesi gerekir.

Bir çocukta raşitizm olup olmadığının tespiti için doktor tarafından fiziki muayene sırasında özellikle kafatası kontrolünün yapılmasıyla birlikte yürüyüş sırasında bacakların bükülmesi, göğüs kemiklerinin incelenmesi ve el-ayak bileklerinin durumu analiz edilir.

Ayrıca raşitizm tanısında faydalanılan testler şu şekildedir:

• X ışınları
• Kandaki D vitamini ve kalsiyum tespiti için kan tahlili
• İdrar testi
• Kemik biyopsisi
• Genetik test

Çocuklarda raşitizm hastalığının görülme riskini artıracak faktörler aşağıdaki gibidir:

Ten koyuluğu​

Koyu ten, cildin güneş ışığından D vitamini üretme yeteneğini azaltan melanin pigmentinden daha fazlasına sahiptir. Bu fazlalıktan dolayı çocuklarda raşitizm görülme riski daha yüksektir.

Hamilelik sırasında annenin D vitamini eksikliği​

Şiddetli D vitamini eksikliği olan bir anneden doğan bir bebek raşitizm belirtileriyle doğabilir veya semptomlar doğumdan sonraki birkaç ay içinde gelişebilir.

Güneş ışığından yoksun kalmak​

Güneş ışığının az olduğu bölgelerde yaşayan çocuklarda D vitamini eksikliği sebebiyle raşitizm riski daha yüksektir.

Erken doğum​

Beklenen tarihten önce doğan bebeklerin D vitamini seviyeleri daha düşüktür.

İlaçlar​

HIV enfeksiyonlarını tedavi etmek için kullanılan bazı anti-nöbet ilaçları ve antiretroviral ilaçlar, vücudun D vitamini kullanma becerisine müdahale eder müdahale eder ve raşitizm riskini artırır.

Özel emzirme​

Anne sütü raşitizmi önleyecek kadar D vitamini içermez. Sadece anne sütü ile beslenen bebeklere D vitamini damlası verilmelidir.

Raşitizm, özellikle bebeklik döneminde dikkatle izlenmesi gereken bir durumdur. Bebeklerde raşitizm belirtileri, çocuklardaki belirtilerden daha farklı olabilir. Bu nedenle ebeveynlerin bu özel işaretlere karşı dikkatli olması önemlidir:

• Kafatasında yumuşaklık (kraniyotabes): Bebeğin kafatası kemiklerinin tıpkı bir pinpon topu gibi içe çöküp düzelmesi en tipik bulgulardan biridir.
• Bıngıldağın normalden daha geç kapanması.
• Aşırı terleme, özellikle uyurken baş ve boyun bölgesinde.
• Huzursuzluk ve sürekli ağlama nöbetleri.
• Oturma, emekleme gibi motor becerilerde belirgin gecikme.
• Dişlerin geç çıkması veya diş minesinde zayıflık.
• El ve ayak bileklerinde gözle görülür kalınlaşma.

Genel olarak kemik ağrıları, büyümede yaşanan gecikmeler, bacak kemiklerinin kolay bükülmesi gibi durumlar raşitizm hastalığının en yaygın belirtileri arasında gösterilir.

Bunlarla birlikte raşitizm belirtileri şunları içerir:

• Bacak kemiklerinin kolay bükülmesi ve kırılması
• Kemik ağrıları ve kas krampları
• Motor becerilerinde gecikme
• Büyümede yaşanan gecikmeye bağlı boy kısalığı
• Diz veya bileklerde genişleme
• Kaslarda güçsüzlük
• Bacak çarpıklığı gibi iskelet deformasyonları
• İskelet yapısında bozukluk
• Omurgada görülen anormal kavis
• Güvercin göğsü durumu
• Dişlerde meydana gelen boşluklar
• Kalsiyum düşüklüğünde yaşanan nöbetler

Sadece çocuklarda görülen raşitizm, vücuttaki uzun süreli D vitamini eksikliği sebebiyle meydana gelir. Vücuttaki kalsiyum ve fosforu emmek için kullanılan D vitamini eksikliği, çocukların kemik yapılarını daha savunmasız ve kırılgan hale getirerek raşitizm hastalığına sebep olur.

Güneş ışığından uzak kalmak en yaygın görülen D vitamini eksikliği nedeni sayılırken D vitamini açısından zengin besinler tüketmemek de bu nedenlerden biridir.

D vitamini eksikliği dışında bazı raşitizm vakalarına nadir olarak genetik hastalıklar da sebebiyet verebilir.

Raşitizm, uzun süren ve yoğun D vitamini, kalsiyum veya fosfat eksikliğine bağlı olarak çocuklarda ortaya çıkan, iskelet deformasyonları sonucu kemiklerin yumuşaması ve zayıflaması ile kendini gösteren büyüme bozukluğudur. Kalsiyum, fosfat ve d vitamini eksikliği dışında nadir bir şekilde genetik faktörler de çocuklarda raşitizm hastalığının görülme sebeplerinden biridir.

Çocukların vücudunun yiyeceklerden kalsiyum ve fosforu emmesi konusunda destek olan D vitamini, yeterli düzeyde vücutta bulunmadığı zaman kemiklerde raşitizme neden olabilecek uygun kalsiyum ve fosfor seviyelerinin korunmasını zorlaştırır. Bu durum yaşandığında çocukların kemik yapıları zayıflayıp daha kolay kırılır hale gelir.

Raşitizm, sadece çocuklarda görülmesi sebebiyle yetişkinlerde görülen osteomalaziden ayrılır. Doktor tarafından diyet listesine eklenen D vitamini ve kalsiyum takviyeleriyle birlikte iyileşmesi mümkün olan raşitizm, altında yatan başka bir nedenin varlığında ise ekstra ilaçlara ihtiyaç duyabilecek bir durumdur.

Ramsay Hunt sendromu rahatsızlıklarını düşürmeye yardımcı olabilecek bazı öneriler şu şekildedir:

• Kızaran ve döküntü oluşan alanlar temiz tutulmalı
• Ağrıyı hafifletmek için kızarıklığa soğuk, ıslak kompres uygulanabilir.
• Reçetesiz satılan bir ağrı kesici veya iltihap önleyici ilaç kullanılabilir.
• Yüz felcinden dolayı gözlerin kapanması zorlaşıyorsa, görüşünüzü korumak için gün boyunca nemlendirici göz damlaları, geceleri ise göz merhemi kullanılabilir. Bununla birlikte göz kapağı bantlanabilir ya da göz bandı takılabilir.

Suçiceği ve zona geçiren kişiler Ramsay Hunt sendromundan etkilenebilir. Görülen vakaların çoğu 60 yaş ve üstü kişiler olurken, bu hastalık çocukları nadiren etkilemektedir. Bağışıklığı baskılanmış bireylerin bu hastalıktan etkilenme olasılığı diğer kişilere göre daha yüksektir ve bunlarda hastalığın semptomları daha şiddetli olur. Aynı zamanda tam bir iyileşme sağlama olasılıkları da daha düşüktür.

Ramsay Hunt sendromu önlenemez. Ancak çocuklara suçiçeği aşısının ve 50 yaş üzerindeki kişilere de zona aşısının yaptırılması riski düşürmek açısından öneriler arasında yer almaktadır.

Ramsay Hunt sendromunun komplikasyonları şu şekilde sıralanabilir:

Kalıcı işitme kaybı ve yüz felci: Çoğu insan için Ramsay Hunt sendromuyla ilişkili işitme kaybı ve yüz felci geçicidir. Ancak kalıcı hale gelebilir.

Göz hasarı: Ramsay Hunt sendromunun neden olduğu yüz felci, göz kapağnını kapanmasına engel olabilir. Böyle bir durum gözü koruyan korneanın zarar görmesine, göz ağrısına ve bulanık görmeye sebep olabilir.

Postherpetik nevralji: Zona sinir liflerine zarar verdiğinde şiddetli ağrı ortaya çıkar. Bu süreçte sinirler tarafından gönderilen mesajlar birbirine karışabilir. Hastalık geçip belirtiler ortadan kalktıktan sonra bile bu ağrı devam edebilir.

Yüzde şekil bozukluğu: Yüz felci nedeniyle hareket kaybına bağlı yüz görünümünde değişiklikler olabilir.

Sosyal anksiyete: Hastalık sebepli oluşan yüz felci ve kalıntıları kişilerde sosyal anksiyeteye neden olabilir.

Ramsay Hunt sendromu sıklık sırasına göre yüz siniri, işitme ve denge sinirini sıklıkla tutmaktadır.

Ramsay Hunt sendromu yüz felcine neden olabilir. Hatta yüz felcinin ikinci en sık nedenini oluşturmaktadır. Yüz felci vakalarının yüzde 12’sinden Ramsay Hunt sendromu sorumludur.

Ramsay Hunt sendromunda yüz siniri fonksiyonları tam kayıp olan hastaların sadece yüzde 10’unda tam iyileşme olurken, kısmi kayıplarda bu oran yaklaşık olarak yüzde 66’dır.

Ramsay Hunt sendromunun iyileşmesine antiviral ilaçlar, steroid ve ağrı kesicilerle (72 saat içinde) hızlı bir tedavi yardımcı olabilir. Tedaviye erken başlanırsa birçok kişi yüzde 70 oranında tamamen iyileşir.

Ramsay Hunt sendromu bulaşıcı değildir. Bununla birlikte, varicella-zoster virüsünün tekrar canlanması, daha önce suçiçeği geçirmemiş veya bunun için aşılanmamış kişilerde suçiçeğine neden olabilmektedir. Enfeksiyon, bağışıklık sistemi sorunları olan kişiler için de ciddi şekilde etkileyebilir. Bu sebeple Ramsay Hunt sendromu olan kişilerin kabarcıkları kabuklanana kadar hiç suçiçeği geçirmemiş ve suçiçeği aşısı olmamış, bağışıklık sistemi sorunları olanlarla, hamilelerle ve yeni doğan bebeklerle fiziksel temastan kaçınması gerekmektedir.

Ramsay Hunt sendromunun risk faktörleri ileri yaş ve daha önceden suçiçeği geçirilmesidir. Suçiçeği geçiren herkeste görülebilen Ramsay Hunt Sendromu, özellikle yaşlı erişkinleri ve tipik olarak 60 yaşından büyük kişileri daha çok etkiler. Çocuklarda ise Ramsay Hunt Sendromu nadiren izlenir. Bu etkenlerin yanı sıra stres, kemoterapi, bağışıklık yetersizliği, enfeksiyon, yetersiz beslenme gibi unsurlarda risk faktörleri arasında yer almaktadır.