Rektosel (bağırsak fıtığı), vajina ya da kas duvarında yer alan dokuları zayıflaması sonucunda meydana gelebilir. Kalın bağırsak (rektum) ile vajina arasında yer alan dokuların incelmesi nedeniyle de bağırsak fıtığı ortaya çıkar.

Pelvik taban zayıfladığında da görüle rektoselin nedenleri ve risk faktörleri şöyle sıralanır:

Hamilelik ve doğum​

Vajinal doğum ya da birden fazla doğum yapmak pelvik tabanına zarar vererek zayıflamasına neden olur. Uzun süreli doğum ve büyük yeni doğanlar pelvik taban kaslarını gerer, bu da vajinanın desteğinin zayıflamasına yol açar. Bu da bağırsak fıtığı oluşumuna zemin hazırlar.

Yaşlanma​

Pelvik taban zamanla ve yaşlandıkça zayıflayabilir. Menopoz vücutta östrojen kaybı gibi birçok değişikliğe neden olur ve bu da pelvik bölgesindeki kas dokularını azaltarak rektosel oluşumuna sebep verir.

Kronik öksürük veya bronşit​

Astım, sigara içme ve solunum yolu hastalıklarıyla ilişkili uzun süreli öksürük, zamanla pelvik tabanı zorlayabilir ve bu da kişiyi rektosele karşı daha duyarlı hale getirebilir.

Kronik kabızlık​

Dışkılama yapmak için çok fazla dayanmak veya ıkınmak, zamanla pelvik kasları zayıflatabilir. Bu da bağırsak fıtığı oluşumuna sebep olabilir.

Tekrarlanan ağırlık kaldırma​

Sık sık ağır kaldırmayı gerektiren bir işte çalışmak pelvik taban kaslarına çok fazla baskı uygulayarak onların esnemesine ve zayıflamasına neden olabilir.

Daha ağır bir vücuda sahip olmak ya da obezite​

Obeziteye sahip olmak ya da fazla kilolu olmak rektosel riskini artırabilir.

Geçirilmiş ameliyatlar​

Pelvik organlarını ilgilendiren histerektomi gibi ameliyatlar, pelvik tabanındaki dokuya zarar vererek bağırsak fıtığı riskini artırır.

Rektosel her zaman semptomlara neden olmasa da bazı zamanlarda vajinal kanama, rektumda dolgunluk hissi, sık tuvalete çıkma isteği gibi belirtilerle ortaya çıkabilir.

Bağırsak fıtığı belirtileri şöyle sıralanabilir:

• Rektum veya vajinada basınç hissi ve ağrı
• Günde birkaç kez tuvalete çıkma isteği
• Cinsel ilişki sırasında ağrı (disparoni)
• Vajinada içeri girebilecek veya girmeyebilecek yumuşak bir doku çıkıntısı
• Boşaltım yaptıktan sonra rektumun tamamen boşalmadığını hissetmek
• Kabızlık
• Vajinada kanama
• Parçalı dışkılama
• Vajinada gevşeklik veya kas kaybı hissi hissetmek
• Bağırsak hareketlerinde problemler

Mesanenin sarktığı başka bir sarkma şekliyle birlikte rektosel varsa idrar kaçırma da yaşanabilir. Sık sık işeme isteği hissedilerek kaçırma yaşanabilir.

Halk arasında bağırsak fıtığı olarak da bilinen rektosel, kalın bağırsağın kadınlarda vajinaya erkeklerde mesaneye doğru prolapsus (çıkıntı) yapmasıdır. Rektum kolonun (kalın bağırsak) alt kısmıdır. Hem rektum hem de vajinanın yerinde kalması için pelvisdeki kaslar ve bağlar önemli bir yer tutar.

Pelvik taban zayıfladığında bu organlar yer değiştirebilir ve hatta birbirlerinin üzerine düşebilir. Rektosel, zayıf pelvik taban sebebiyle organların sarktığı bir durum olan pelvik organ prolapsusunun bir şekli olarak da bilinir. Bunun yanında rektosel, arka vajinal duvar prolapsusu olarak da adlandırılır.

Papatya, meyan kökü ve zencefil gibi bitki çayları, az yağlı süt ve badem sütü, salatalık yemek, havuç yemek, su içmek ve antasitler asit reflü etkilerini ortadan kaldırmaya yardım eder.

Reflü genellikle yemek yedikten sonra, uzanırken ve gece uyurken, yakın zamanda tüketilen bir gıda veya sıvının acımsı bir tatla boğaza geri gelmesi, göğüs ağrısı, mide yanması, yutma güçlüğü ve boğazda yumru hissine neden olur.

Reflülün tipik belirtileri, midede yanma ve ekşime, ağıza acı sıvı gelmesi, göğüste yanma, yutma güçlüğü, boğazda yumru hissi, öksürük, ağız kokusu ve kusmadır. Belirtiler özellikle yemek yedikten sonra ve geceleri yatarken daha sık yaşanır.

Mide, kendisine gelen yiyecekleri sindirebilmek için asit salgılar. Mide içeriğinin ve sıvısının mide dışına çıkmaması için var olan kapakçık sistemi mide sıvısının mideden dışarı kaçağını önlemeye çalışır. Mide ile yemek borusu arasındaki kapakçık (alt özofagus sfinkteri) uygun çalışmadığı zaman, midenin asitli içeriği yukarıya yemek borusuna doğru kaçar.

Buna “Gastroözofageal reflü (GÖR)” denir. Yemek borusu ile boğaz arasındaki kapakçık (üst özofagus sfinkteri) çalışmadığı zaman ise, mide içeriği aside, mide içeriğine ve safraya karşı çok daha hassas olan boğaza ve larinkse yani ses tellerine kadar ulaşır. Bu duruma ise, boğaz reflüsü yani “Laringofaringeal reflü (LFR)” adı verilir. Bu reflü yaygın olarak bilinen mide reflüsundan farklıdır.

Boğazda olan üst reflü gün içinde ve ayakta daha fazla iken, mide reflüsü yatarken daha sık ve rahatsız edicidir. LFR gelişiminde gırtlak ve yutak dokularının hassas yapısı ve bazı sinirsel refleksler, yemek borusu hareketleri de önemli role sahiptirler. Reflüye bağlı ses problemleri ya asidin doğrudan irritatif etkisiyle ya da boğaz, gırtlak ve boyun kaslarının aside karşı refleks olarak kasılması ve sertleşmesiyle ortaya çıkar.

Bebeklerde gelişen reflünün türünün saptanması çok önemlidir. Her beslenmenin ardından, bir miktar kusan, kusmuğunda safra ve kan olmayan, gelişmesi iyi olan bebeklerde görülen reflü fizyolojiktir. Bebeğin tartı alımı duraklamışsa, kilo kaybı varsa patolojik reflü olabilir; bu mutlaka araştırılmalıdır. Reflü bebeklerde pek çok probleme yol açmakta ve farklı hastalıklara da zemin hazırlayabilmektedir.

Bebeklerde reflü tedavi edilmezse, kilo kaybı ve gelişme geriliğine neden olur. Yemek borusundaki tahrişe bağlı olarak ağrı ve iştahsızlığa yol açar. Uyku pozisyonundan kaynaklanan rahatsızlık nedeniyle huzursuzluk görülebilir. Uykuya dalma ve sürdürmede zorluk yaşar. Sürekli kusan bebeklerin soluk borusuna da süt kaçırma riski yüksek olduğu için sık sık akciğer enfeksiyonları yaşanabilir. Ses telleri zarar görebilir. Solunum yollarında bronş tıkanıklığına bağlı olarak aşırı hışıltı ve hırıltı olabilir.

Bebeklere anestezi altında endoskopi yapmak çok da tercih edilen bir tanı yöntemi değildir. Bebeğe daha az zarar vermek amacıyla tedaviden teşhise gidilmesi tercih edilir. Eğer reflü olduğu düşünülüyorsa; mide asidini baskılayacak ilaçlar verilebilir. Midede şişkinlik, az kaka yapılması, sürekli geğirme mide hareketinin az olduğu gösterir. Bunun için mide hareketini artıracak ilaçlar verilebilir. Bebekler azar azar ve sık beslenmelidir. Yatmadan 2 saat önce emme işlemi kesilmelidir.

Her emmeden sonra en az 45 dakika dik pozisyonda tutulmalıdır. Bebek reflü yastığı önlem için merak edilen bir konudur. Ancak bebeklerde reflü yastığı dışında, bebeğin uyurken de başının en az bir 30 derece yukarda olması önemlidir. Ek gıdaya geçmiş olan bebeklere mandalina, portakal ve alerji riski yüksek olan çilek, gazlı içecekler, kakao içeren çikolata, fındık, fıstık reflüyü tetiklediği için verilmemelidir.

Fizyolojik reflü hemen hemen her bebekte görülmektedir. Doğru tanı ve tedavisi uygulanırsa bebeğin reflüden kaynaklanan tüm rahatsızlıkları sonlandırılabilir. Tanı için bebeğe bir elektrot prop yutturulur. Aynı zamanda yemek borusunun mideye en yakın kısmına iki tane pH ölçer elektrot yerleştirilir. Bu şekilde günde kaç kez reflünün tekrar ettiği takip edilebilir ve asidik derecesi ölçülebilir. Bir diğer tanı yöntemi ise endoskopidir.

Bebeklerde çok sık görülen sindirim sorunlarından biri, yiyecek ve içeceklerin kusma olmadan ağıza geri gelmesi durumudur. Bu yolla, ağız ve burundan dışarıya çıkabilir. Bebeklik döneminde görülen ve reflü olarak adlandırılan bu sorun. bebeğin yaşamının ilk yılında sıklıkla ortaya çıkar, daha çok 4’üncü ayda zirve yapıp, 6’ıncı aydan sonra giderek azalır. Sorunun kalıcı olduğu düşünülse de genellikle 12-15’inci aylara doğru sorun tamamen ortadan kalkmaktadır.

Hidrojen karbonat bakımından zengin bir maden suyu, reflünün yarattığı mide ekşimesini azaltabilir.

Reflü ataklarından kaçınmak için tüketilen besinler önem taşımaktadır. Belli besinleri tüketerek bu semptomlardan kaçınabilirsiniz.

• Yağsız süt mide ekşimesi semptomlarının rahatlamasına yardımcı olur. Tüketilebilecek olan az yağlı yoğurt da midede yatıştırıcı özellik gösterebilir.
• Zencefil, alkali bir besin olduğundan sindirime yardımcı olur. Mide ekşimesi hissettiğinizde zencefil çayından yararlanabilirsiniz.
• Limon suyu asidik olsa da ılık su ve bal ile karıştırıldığında mide asidini dengelemede etkili olabilir.

Reflü tedavisinde bu besinleri tüketmeden önce mutlaka uzman doktora danışınız.

Reflü atağından dolayı oluşan mide ekşimesinin süresi kişiden kişiye göre değişebilir. Bazı durumlarda reflü atağı dakikalarca ya da saatlerce sürebilir. İlk reflü atağı sona erdikten sonra, eğilme ya da yatma durumunda semptomlar tekrar ortaya çıkabilir.

Reflü hastaları için yağ oranı düşük yoğurt tüketmek güvenli olabilir. Tam yağlı yoğurdun sindirimi zor olduğundan, semptomları tetiklememesi için tüketmemek faydalı olacaktır.

Özofajit, özofagus yani yemek borusunun iltihaplanması anlamına gelmektedir. Özofajit önce yemek borusunun mukozasını etkilemektedir. En sık görülme nedeni gostoözofageal reflüdür.

Reflü hastalığı olan kişiler kızartma, çikolata, yağlı yiyecekler gibi mideden geç atılan, midenin boşalmasını güçlendiren yiyecekler tüketmemelidir. Özellikle baharatlı gıdalar tüketirken dikkat edilmelidir.

Aynı şekilde yemek borusunun daha fazla aside maruz kalmasına neden olabilecek turunçgiller, gazlı içecekler ve baharatlar gibi asidik yiyeceklerden de uzak durmak gerekir. Beslenme alışkanlıklarının yanında; kilo verme, sigarayı bırakma, yatak başının yükseltilmesi, yemekten sonraki 2-3 saat içinde uzanmama gibi yaşamsal önlemler de özofageal asit maruziyetini azaltabilmektedir.

Eğer reflü tedavi edilmezse ciddi komplikasyonlarla seyredebilir. Örneğin yemek borusunda darlık, kanama ve mukozada prekanseröz (kanser öncesi ) birtakım değişikliklere (barrett özefagusu) neden olabilir. Sizi ve doktorunuzu uyarması gereken semptomlar şunlardır; Yutma güçlüğü (disfaji), kanama, boğulma hissi, öksürük, ses kısıklığı, kilo kaybı

Reflü yastığı ya da reflü yatağı değil ama reflü şikayetlerinde yastığı yükseltmek yerini yatağın başını 30- 45 cm yükseltmek daha uygundur.

Reflü kanser yapar mı endişesinin cevabı ise yeni uzman kontrolünden geçiyor. Reflünün halk arasındaki en korkulan komplikasyonu kanser gelişimidir. “Barrettözofagus” denilen hücresel bir dönüşüm buna zemin hazırlamaktadır.

Barrettözofagus’un sıklığı reflülü hastalarda %3-20 arasında değişmektedir. Barrettözofagus’lu hastalardan yıllık kanser gelişme sıklığı ise %0,5 dolayındadır. Dolayısıyla reflü kanser yapar diyemeyiz. Ancak kontrollerin aksatılmaması gerekir.

Reflü bazı durumlarda ülsere neden olabilir. Klasik reflü belirtileri, hastanın reflü olma tanısını kuvvetlendirir. Daha rasyonel bulguların; endoskopik incelemeyle ve 24 saat süreyle yemek borusuna gelen mide asidinin bir cihaz yardımıyla ölçülmesi ile reflü olup olmadığı belirlenebilmektedir. Reflüye bağlı olarak kanama, ülser, yemek borusunda delinme veya darlık gelişebilmektedir.

Reflünün en belirgin belirtileri, ağıza acı su gelmesi, göğüs ortasında yanma ve ağrı, boğaz ağrısı, ses kısıklığı, öksürük, ağız kokusu ve ağız-diş sorunlarıdır.

Medikal tedavide yer alan anti asit grubu reflü ilaçları yemek borusunu koruyarak ve mide asiditesini bastırarak tedaviye yardımcı olurlar. Reflü ilaçlarının kullanımında dikkat etmeniz gereken şey ise mutlaka doktor kontrolünde alınması gerektiğidir.

Mide asidini bastıran H2 blokerleri ve proton pompa inhibitörleri gibi reflü ilaçları da doktorunuzun öngöreceği dozlarda kullanılmalıdır. İlaç tedavisi ile hastaların çoğunda gastroözefageal reflü hastalığının bulguları önlenebilir. Reflü ilaçlarının yanı sıra asidin yemek borusundan mideye aşağı doğru geçişini kolaylaştıran Prokinetik ilaçlar da tedavide yer alırlar.

Eğer reflü şikayetleri ilaç tedavisi ile azalmıyorsa ya da kanama, Barrett, darlık gibi komplikasyonlar varsa cerrahi tekniklerden faydalanılabilir. Cerrahi teknikler asit reflüsünü önleyen yemek borusu ve mide arasındaki doğal bariyerleri düzeltirler.

Reflü şikâyetlerini en aza indirmek istiyorsanız, uzman bir doktor kontrolünde reflü diyetine başlayabilirsiniz. Her insanın duyarlılığı farklı olduğundan, hastanın fark ettiği tetikleyici gıdadan uzak kalması reflü diyeti için en iyi seçenektir.

Reflü diyeti sırasında küçük lokmalarla beslenmek ve yemekten hemen sonra uyumamak önemlidir. Uzanmak veya uyumak için yemeğin üzerinden en az 3 saat geçmelidir. Reflü diyeti sırasında uyurken belden üst kısmın daha yukarda olması yerçekimi ile reflünün oluşmasını engelleyebilir.

Özellikle gece reflüsü olanlar buna dikkat edilmelidir. Baş altına konan yüksek yastıkların reflüye faydası yoktur. Bel kısmından itibaren yüksekte olacak şekilde ayarlanan yataklar da reflüye iyi gelebilir.

Reflü hastaları mide asidini harekete geçirmemek için asitli içeceklerden, baharatlardan, domates, turunçgiller, soğuk ve sıcak besinlerden uzak durmalıdır.