Artroz omuzda görülürse bu omuz kireçlenmesidir. Aslında omuz çok sık eklem kireçlenmesinin yani artrozunun görüldüğü bir eklem değildir.

Omuz kireçlenmesinin en sık nedeni omuz eklemini ilgilendiren kırıklar ve çıkıklardır. Ayrıca omuz rotator kuf denilen kas grubunun kronik hastalığı sonucu omuz ekleminin çalışmaması da kireçlenmeye neden olur. Bir de hemipleji gibi iskemik beyin atağı sonucu açığa çıkan hastalıklarda, omuzun kullanılmaması, kasların yeterli çalışamaması nedeniyle omuz kireçlenmesi gelişir.

Omuz eklemi kolay kırılabilen ve çıkabilen bir eklemdir. Yaşlanma ile birlikte, omuzu hareket ettiren döndürücü kas grubunun ortak yapışma yerlerinin yırtılmasıyla ortaya çıkan rotator kuf sendromu, rotator kuf yetmezliği ve rotator kuf artropatisi durumları da omuzda kireçlenmeye neden olur.

Romatizmal hastalıklar ve nörolojik nedenlerle eklemin çalışmamasına neden olan felçler omuzda kireçlenme yapabilir.

Kireçlenme yük taşıyan eklemlerde görülür. Yani kalça, diz hatta ayak bileği gibi vücut ağırlığını taşıyan eklemlerde artroz görülmesine daha sık rastlanır. Öncelikle diz ve kalçada, sonra ayak bileği ve elde artroz görülmektedir.

Kireçlenme tabiri günlük dilde kullanılan bir tanımlamadır. Eklem kıkırdağının yaşlanmasıyla açığa çıkan ve tıp dilinde artroz denilen bir hastalıktır. Kireçlenme eklem kıkırdağının herhangi bir nedenle yok olması, yıpranması sonucu açığa çıkar.

Omuz çıkığı ameliyatı genellikle 1 saat sürmektedir. Ancak ameliyat öncesi hazırlık ve ameliyat sonrası hastanın kendine gelme süreleri de eklenince bu süre 2 saati bulabilmektedir. Hastanın durumuna göre 1 veya 2 gün hastanede kaldıktan sonra eve gönderilebilir.

Her cerrahi işlemde olduğu gibi omuz çıkığı ameliyatının da az olmakla birlikte riskleri bulunmaktadır.

• Enfeksiyon
• Sinir ve kan damarlarında yaralanma
• Planlanan onarımın yapılamaması
• Eklem sertliği
• Ağrı
• Tekrarlayan çıkık
• Ek ameliyat ihtiyacı

Deneyimli bir omuz cerrahisi ekibi özel teknikler kullanarak bu riskleri en aza indirebilmektedir.

Ortopedi uzmanları omuz çıkığının şekline göre değişmekle birlikte çoğu zaman hastanede daha az kalmayı gerektiren ve daha çabuk iyileşme imkanı sağlayan omuz çıkığı kapalı ameliyatı olarak da bilinen artroskopik omuz ameliyatını tercih etmektedir.

Artroskopik omuz çıkığı ameliyatlarında küçük kesilerden omuzun içine ucunda ışık bulunan küçük bir kamera ve ameliyata kullanılacak cerrahi aletler yerleştirilir.

Eklemin iç kısmında ne bir görüş sağlayan artroskopik cerrahide tendonlar, bağlar ve labrumdaki küçük ayrıntıları göstermek için görüntü birçok kez büyütülebilir. Bu sayede çevredeki dokulara zarar vermeden tamir edilecek bölgeye ulaşılır.

Artroskopik omuz ameliyatlarında tekrarlayan omuz çıkıkların tamiriyle birlirte rotator manşet yırtıkları, kemik çıkıntılarını tıraşlaması, labrum yırtıkları tamiri, bağ tamiri de yapılabilmektedir.

Omuz çıkıklarında açık cerrahi tekniklerde kullanılmaktadır. Ortopedi uzmanı, tekrarlanan yaralanmaların neden olduğu glenoid kemik kaybını onarmak için, vücudun başka bir bölümünden kemik grefti adı verilen bir parça kemik alarak omuza uygun şekilde yerleştirebilir.

Birçok omuz çıkığı ameliyat olmadan başarılı bir şekilde tedavi edilebilmektedir. Omuz çıkığı ameliyatı olmadan tedavi olan kişiler normal yaşamlarına ve spor aktivitelerine dönebilmektedir.

Ancak omuz çıkığının ameliyat gerektirdiği durumlar da yaşanabilmektedir. Genç yaşta, aktif sporcu ve ağır işlerde çalışan genç hastalarda ve tekrarlayan çıkıklarda cerrahi tedavi uygun seçenektir

Omuz çıkığı ameliyatının amacı, omuzun mümkün olduğu kadar geniş hareket mesafesini korurken omuzu yerinde tutmaktır. Bu genellikle çıkık sırasında hasar gören yapıların onarımı ile yapılır. Bu, yırtık labrumun ve çevresindeki yapıların tamir edilmesini içerebilir.

Labrum yani omuz eklemini oluşturan tabak şeklindeki yapının (glenoid ) etrafını saran sert kıkırdak benzeri dokunun zedelenmesi ve yerinden ayrılmasına Bankart lezyonu denir. Bu kemik yapısında da ayrılma ve kırık ile şonuçlanıp kemiksel Bankart lezyonu oluşabilir.

Kemik yaralanmanın da eşlik ettiği lezyonlar tekrarlayan çıkık için büyük risk oluşturur. Kaza sonucu oluşan çıkıklarda omzu çevreleyen kısa tendon, kemik, damar ve sinir yaralanması olabilir.

İlk çıkık oluştuktan sonra tekrarlayan çıkık gözlenme riski %14 ile %100 arasında değişir. Yapılan uzun süreli çalışmalarda omuz çıkığının ilk gözlendiği yaş tekrarlayan çıkıklarda en önemli faktör olarak saptanmıştır.

İlk çıkık 20 yaş altında gözlendiğinde ve cerrahi tedavi uygulanmadığında %87 oranında tekrarlar, 30 yaşından sonra bu oran %30 düşmektedir. Özellikle aktif sporcular ve vücut seviyesinin üzerinde işinde kollarını kullananlarda tekrarlama riski yüksektir.

Tekrarlayan çıkık olan haştaların 25 yıl içinde %39 oranında eklem harabiyeti gözlenmektedir.

Omuz çıkığı belirli manevralarla yerine tekrar yerleştirilebilir. Omuz çıkığını yerleştirmek için omuz çıkığı redüksiyonu veya kapalı redüksiyon denilen yöntem kullanılır.

Omuz çıkığı redüksiyonu yapmadan önce omuz kaslarının tamamen gevşemesi gerekir. Bu yüzden redüksiyon işleminden önce hastaya kas gevşetici ve yatıştırıcı verilmelidir.

Omuz çıkığının tipine göre çok sayıda redüksiyon tekniği bulunmaktadır. Acı ve şişkinliğin şekline, omuz çıkığının tipine göre hastaya uygun redüksiyon yöntemi belirlenerek hafif manevralarla çıkık omuz yerine yerleştirilir.

Omuz çıkığı yerleştirme işleminden hemen sonra yaşanan şiddetli ağrı geçer. Omuz çıkığı yerleştirme işleminden sonra omuz röntgeni çekilerek uygulamanın doğru yapılıp yapılmadığı kesinleştirilmelidir.

Omuz çıkığı yerine yerleştirildikten sonra rehabilitasyon dönemi başlar. Rehabilitasyon döneminde; omuz çıkığı bandajı, omuz çıkığı ateli veya omuz çıkığı için kullanılan omuzluklarla omuz hareketsiz hale getirilir.

Omuz bandajı, ateli veya omuz çıkığı için kullanılan omuzlukların çıkartılmasından sonra omuz ekleminin hareket, kuvvet ve stabilite seviyesini geri kazandırmak için fizik tedavi egzersizlerine başlanmalıdır.

Fizik tedavi uzmanı, omuz kaslarını güçlendirmek ve omzun hareket kabiliyetini eski haline getirmek için yapabilecek pasif egzersizler konusunda hastaya göre bir planlama yapmaktadır. Bu dönemi hastanın daha rahat geçirebilmesi için ağrı kesici veya kas gevşetici ilaçlar kullanılabilir.

Omuzun hareketsiz kaldığı rehabilitasyon döneminde dirsek, el bileği ve el hareket açıklığını kaybetmemesi için basit egzersizler yapılabilir.

Omuzun hareketsiz kalacağı döneminin ne kadar süreceği omuz çıkığının durumuna ve hastanın tedaviye verdiği yanıta göre ortopedi ve travmatoloji uzmanı tarafından belirlenir. Omzun hareketsiz kalma süresi hastanın yaşına eşlik eden yaralanmalara göre değişebilmektedir.

Omuz çıkığı olan hasta;

• Şiddetli ağrı
• Kolu kullanamama
• Omuz eklemi bölgesinde şekil bozukluğu ile doktora başvurur.

İlk basamak tedavi öncesi mutlaka röntgen görüntüleri elde edilmelidir, böylece eşlik eden kırıkların ve çıkığın yönü tayin edilebilir. Çıkık yerine yerleştirildikten sonrada röntgen incelemesi yapılmalıdır.

Omuz yerine yerleştirildikten sonra Manyetik Rezonans Görüntüleme (MRI) uygun şartlarda ağrı kontrol edildikten sonra elde edilmelidir. MRI eşlik eden kemik ve özellikle yumuşak doku yaralanmaları, bağ, tendon ve Labrum yaralanmaları konusunda bize bilgi verir.

Genellikle spor yaralanmaları ve travmalar sonucu oluşmaktadır. Zorlayıcı veya ters hareketler omuz çıkıklarına neden olabilir. Sporcularda kolun arka tarafa çok getiridiği hareketlerde sık görülebilir.

En sık rastlanan çıkık kolun ve omzun yana açık ve dışa dönük olarak zorlanması sonucu oluşan öne çıkıklardır. Bu çıkıklar sırasında omzu yerinde tutan yapılar zarar görür, zarar gören yapılar, çıkığın ilk kez oluştuğu yaş, hastanın esnekliği gibi faktörler bu çıkıkların tekrarlama riskini arttırır.

Omuz eklemi düz bir tabak (kürek kemiğindeki eklem yüzü, glenoid) ve bir topun (kol kemiğinin üst ucu, humerus üst ucu) eklem yaptığı çevresinde bağlar, eklem kapsülü, kısa kasların tendonların yerinde durmasını sağladığı bir yapıdır. Bu özellikler hareket konusunda üstünlük sağlarken çıkık oluşma riskini artırır.

Eklemin öne çıkıkları %95 oranında gözlenir ve top kısmını tabaktan kayarak öne çıkması ile oluşur. Son derece ağrılıdır ve hasta kolunu oynatamaz omuz ekleminin olduğu bölge boş gözlenir.

Nadiren diğer yönlere de çıkık oluşabilir. Her yaşta gözlenebilir ve beraberinde kırık, damar, sinir yaralanmaları gözlenebilir.

Omurga ve omurilik tümörleri hem ameliyat öncesi hem de ameliyat sonrası kuvvetli ağrı kesicilerle ağrı kontrol altına alınmaya çalışılır. Ancak bazı hastalarda ağrı kesiciler ile giderilemeyen ağrılar için ağrıya neden olan sinirin kesilmesine dayanan cerrahi işlemler uygulanabilir. Hasta bu durumda normal hayatına devam edebilmekte ancak ağrıyı hissetmemektedir.

Genetik yatkınlığı olan bazı iyi huylu omurilik tümörleri tekrarlar. Kötü huylu tümörler de bulunduğu bölgede tekrarlayabilir.

Genellikle metastaz kaynaklı olan omurga tümörleri kan tahlilinden belli olabilir ancak omuriliğin kendisinden kaynaklanan tümörler kan tahliliyle belli olmamaktadır. Bu tümörlerde teşhis için Manyetik Rezonans (MR), Bilgisayarlı Tomografi (BT) gibi radyolojik yöntemler kullanılır.

Omurga ve omurilik tümörü tedavisinde iki şekilde ilaç kullanmak mümkündür. Tedavi planlamasında kemoterapi uygulanacaksa bu konuda uzman onkoloğunvereceği ilaçları yanı sıra yaşanan ağrılara yönelik de ilaç kullanılabilir.

Omurga ve omurilik tümörü tedavisinde radyoterapi yani ışın tedavisi kullanılabilir. Bu hastanın ve tümörün durumuna göre farklılık gösterebilir. Bazı hastalarda cerrahi işlem öncesi radyoterapi kullanılırken bazı hastalarda ameliyat sonrası tercih edilebilir. İleri teknoloji radyoterapi cihazları ile olumlu sonuçlar alınabilmektedir.

Omurga ve omurilik tümörlerinin tedavisinde destekleyici olması bakımından fizik tedavi uygulanabilir. Ameliyattan sonra hastalarda el veya ayaklarında fonksiyon kaybı yaşanmışsa fiziksel tedavi ile olumlu sonuçlar alınabilmektedir.

Omurga ve omurilik tümörleri felce neden olabilmektedir. Özellikle tedavi edilmeyen veya tedavisinde geç kalınan omurga ve omurilik tümörleri zaman içerisinde felce neden olabildiği gibi aniden gelişerek de felç yapabilirler. Omurga ve omurilik tümörünü bulunduğu bölgeye göre felç boyundan aşağı ya da belden aşağı şekilde gelişebilir.