Kızamık bazı hastalarda ve ilerleyen evrelerde çok daha ciddi hatta ölümcül sorunlara yol açabilir.

Beyni ve omuriliği çevreleyen zarlarda enfeksiyon(menenjit) yaşanabilir. Nadir olmakla birlikte beyin inflamasyonu olarak bilinen subakut sklerozan panensefalit (SSPE). Sağırlığa ve beyinde kalıcı hasarlara neden olabilen bu rahatsızlık kızamıktan birkaç yıl sonra bile ortaya çıkabilir.

Kızamığın sebep olduğu ölümcül hastalıklar şöyle:

• Karaciğer enfeksiyonu (hepatit)
• Virüs gözün sinir kaslarını etkilediği durumlarda şaşılık, göz bozuklukları veya görme kaybı.
• Kalp ve sinir sistemi problemleri

Kızamık çocuk sağlığı açısından önemli bir hastalıktır. Özellikle 1 yaşın altındaki çocuklarda ciddi hatta ölümcül olabilmektedir. Aşılama ile birlikte kızamık kaynaklı ölüm oranları dünya çapında azalmış olsa da hastalık halen 5 yaşın altında yılda 100 bin çocuğun ölümüne neden olmaktadır. Gelişmiş Avrupa Birliği Ülkelerinde bile geçen yıl toplam 12 bin kızamık vakası tespit edilmiştir ve bunlardan 33 vaka hayatını kaybetmiştir.

Yetişkinlerde yüksek ateş, halsizlik, göz yaşarması ve kaşıntı şeklinde ortaya çıkarak kızamık belirtileri görülür.

Kızamık olan çocuğun bağışıklığını güçlendirmek ve gerekli olan vitaminleri vücuda almasını sağlamak için flavonoidler açısından zengin olan sebze ve meyve tüketmelerine yardımcı olmak gerekir.

Kızamık döküntüsü ve ateşi ortalama 4-5 gün sürer, kuru öksürük ise bir hafta ile 10 gün kadar devam edebilir. Beş günden uzun süren ateş durumunda kızamığa bağlı gelişebilen komplikasyonlar akla gelmelidir. Bunlar içinde en sık olarak orta kulak iltihabı ve zatüre en sık olanlarıdır. Kızamığın bitkisel bir tedavisi yoktur. Toplumda bilinen kızamık şekeri, kızamık bitkisi türündeki ürünlerin kullanılmaması gerekmektedir. Doktor kontrolünde gidilmesi hastalık için daha doğru olacaktır.

Kızamık hastalığının en tipik belirtisi boyun, gövde, kollara, bacaklara ve ayaklara doğru yayılan kırmızı döküntüler olup, burun akıntısı, hapşırma, öksürük, yüksek ateş, iştah kaybı, ağız içinde çıkan beyaz lekeler, gözlerde iltihaplanmada görülür.

Kızamığın yayılmasına karşı en önemli önlem aşılamadır. Ancak kızamık hastalığının kesin bir tedavi yöntemi bulunmamaktadır. Bununla birlikte bazı tedaviler uygulanabilmektedir.

• Öncelikli olarak bol sıvı tüketilmelidir.
• Ateş varsa ateş düşürücü ilaçlar kullanılabilir.
• Öksürük veya boğaz ağrısı için hava yollarını rahatlatacak nemlendiriciler kullanılabilir
• Parlak ışığın rahatsız ettiği durumlarda güneş ışığından uzak durup güneş gözlüğü takılabilir.
• A vitamini takviyesi semptomların azalmasına yardımcı olabilir.
• Bebekler dahil, aşılanmamış insanlar virüs bulaşmasından 72 saat sonra kızamık aşısı yaptırmalıdır.
• Hamile kadınlar, bebekler ve hastalığa maruz kalmış bağışıklık sistemi zayıf kişilerde bağışıklık serum globülini adı verilen bir protein enjeksiyonu kullanılabilir. Virüse maruz kaldıktan sonraki altı gün içinde verildiğinde, bu antikorlar kızamık oluşumunu önleyebilir veya şikayetleri azaltabilir.

Kızamık tedavisi uygulanırken aspirin kullanılmamasına dikkat edilmelidir. Bu gibi durumlarda aspirin kullanılması reye sendromu gibi çok daha ciddi sorunlara yol açabilmektedir. Kızamık ile birlikte zatürre veya kulak enfeksiyonu gelişirse doktorun önerdiği bir antibiyotik kullanılabilir.

Kızamık tanısı genellikle doktor muayenesi ile konulabilmektedir. Kızamık hastalığının karakteristik deri döküntüsü ve ağız içinde çıkan lekelerden (koplik lekeleri) teşhis edilebilir. Belirtilerin farklı hastalıklarla karıştırılma olasılığına karşı kan testi ile kızamık teşhisi netleştirilebilir.

Çocukluk çağı daha sık olmak üzere her yaş grubunda görülebilen kızamık şu durumlarda daha kolay bulaşır;

• Aşısız olmak: Kızamık için aşı olunmaması hastalığa yakalanmadaki en büyük risk faktörüdür.
• Uluslararası seyahat: Özellikle kızamığın yaygın olduğu ülkelere seyahat etmek hastalığa yakalanma riskini artırır.
• A vitamini eksikliği: Beslenme düzeninde yeterince A vitamini içeren besinlerin tüketilmemesi yaşanan rahatsızlıkların artmasına yol açabilir.

Kızamık belirtileri virüs bulaştıktan sonra yaklaşık 7 ila 14 gün içinde ortaya çıkar. Burun akıntısı veya tıkanıklığı, hapşırma, öksürük, ağız içinde koplik lekeleri olarak anılan gri lekeler, genellikle yüzde ve kulak arkasında başlayan ve birkaç saat içinde baş, boyun ve sonrasında tüm vücuda yayılan döküntüler hastalığın ilk 3 günü ile birlikte başlayan kızamık belirtileridir.

Kızamık hastalığı belirtileri genel olarak şunları içerir:

• Burun akıntısı
• Hapşırma
• Öksürük
• Yüksek ateş
• Vücutta kırmızı döküntüler
• Ağız içinde küçük grimsi beyaz lekeler (koplik lekeleri)
• Halsizlik
• Gözlerde sulanma ve kanlanma
• Kuru öksürük
• Boğaz ağrısı
• Yorgunluk
• Işığa karşı duyarlılığın artması
• İştah kaybı

Kızamıkta ilk belirtiler ortaya çıktıktan 2-4 gün sonra kızamık döküntüsü başlar. Kızamık döküntüsü; vücutta küçük kırmızı-kahverengi, yassı ya da hafif kabarık noktalar şeklindedir. Kızamık döküntüsü yüz ve baş bölgesinden başlar ve yukarıdan aşağıya doğru yayılım gösterir. Döküntüler gövde de birleşme eğilimi gösterirken kol ve bacaklarda ayrı ayrı lezyonlar olarak görülür. Kızamık döküntüsü ile birlikte hastada yüksek ateş gelişir. Kızamık lekelerinin yaşandığı dönemde ateş 40-41 dereceye kadar yükselebilir.

Döküntüler yaklaşık 4 gün kadar devam eder ve hafif bir soyulma ile başladığı gibi yukarıdan aşağıya doğru solarak kaybolur. Döküntülerin solmasıyla birlikte hastanın da ateşi düşer.

Kızamık, tüm vücutta deri döküntüsü ve grip benzeri semptomlara neden olan kızamık virüsü kaynaklı bulaşıcı enfeksiyon hastalığıdır. Yüksek ateş ve halsizlikle kendini gösteren kızamık, enfekte olmuş kişilerin öksürmesi, hapşırması veya konuşması esnasında yayılan damlacıkların solunması ya da bu kişilerin kullandığı nesnelere temas edilmesiyle bulaşır.

Genellikle kış sonu, ilkbahar başlarında artan kızamık küçük çocuklarda yaygın olmakla birlikte aşılama yapılmayan veya daha önce kızamık geçirmemiş yetişkinlerde de görülebilir.

Kısırlık belirtileri, kısırlığın altında yatan nedene bağlı olarak farklılık gösterir ve kendiliğinde yok olmaz. Kısırlık belirtileri hormonal dengesizliğe bağlı olarak ortaya çıkıyorsa ilaç tedavisiyle birkaç ay içinde düzelebilir. Polikistik over sendromu nedeniyle kadınlarda görülüyorsa tedavi uzun süreler devam eder. Yaş ilerledikçe doğurganlık sorunları kalıcı olarak kendini gösterebilir.

Kısırlık belirtileri her yaşta olan kişilerde görülebilir fakat en net belirtisi çocuk olmadığı zaman görülür. Kadınlarda 30 yaş sonrasunda yumurta rezervi azalmaya başlar 35 yaş sonrası doğurganlık düşer. Erken menopoz gibi durumlar 40 yaş öncesinde kısırlığa neden olabilir. Erkeklerde kısırlık belirtileri ise her yaşta görülebilir, ancak 40 yaşından sonra sperm kalitesi ve hareketliliği azalır.

Çocuk sahibi olmanın en temel basamağı sağlıklı bir yaşam şeklinin benimsenmesi olarak kabul edilebilir. Daha uzun ömürlü, kaliteli ve sağlıklı bir yaşam için vücut sağlığının bazı şartlar esas alınarak korunması üreme sağlığı için de oldukça önem arz eder. Kısırlığı (infertiliteyi) önlemek için dikkat edilmesi gereken bazı hususlar;

• Kilo kontrolünün sağlıklı yapılması ve ideal kilonun korunması,
• Tütün ürünlerinin kullanılmaması,
• Alkol tüketiminden kaçınılması,
• Erkeklerin yüksek ısıya ve kimyasal ürüne maruz kalmaması
• Stres faktörünün azaltılması

İnfertilite yani kısırlık çok sebepli olduğundan bu durumla alakalı çok fazla bilgi kirliliği bulunmaktadır. Toplumda infertiliteye iyi geldiği söylenen pek çok bitkisel ürün veya takviye edici gıda satılmaktadır. Bunların bir kısmı sağlıklı olmayan şartlarda bile üretilebilmektedir. Anne ve baba olmak isteyen bireylerin bu tür şifa sağlayacağı düşünülen bitkileri bir hekim gözetiminde seçerek kullanılması önerilmektedir. Çiftler sağlıklı yaşıyor ve besleniyorsa hekim tarafından bu tür ürünlerin kullanmasına gerek görülmeyebilir.

Kısırlık riskini artıran bazı belirleyici kriterler bulunmaktadır. Bu kriterler kısaca şu şekilde sıralanabilir;

• Yaş: Özellikle kadınlarda 35 yaşından sonra yumurtalık rezervi azalmakta, yumurta kalitesi düşmekte, bu da düşük riskini de artırmaktadır.
• Sigara kullanımı: Sigara içmek rahim ağzı ve tüplere zarar vermesinin yanı sıra düşük ve dış gebelik riskini artırır. Yumurtalıkların yaşlanmasını da hızlandırdığı düşünülmektedir.
• Kilo dengesi: Fazla kilolu veya zayıf olmak yumurtlama durumunu etkiler.
• Alkol: Aşırı alkol tüketimi doğurganlığı azaltır.

Bazı genetik hastalıklarda veya gelişimsel problemlerde kısırlık doğuştan olabilir. Fakat bu durumlar çoğu zaman önceden tanı alabilmektedir.

Tespit edilecek soruna göre tedavi seçenekleri değişmektedir. Bazen kadın ve erkeğe hormon tedavisi verilerek, bazı durumlarda ise yumurtlamanın sağlanması ile veya bir cerrahi işlem ile sorun çözülebilirken, bazı hallerde aşılama veya tüp bebek gerekebilmektedir. Burada tedavi şeklini belirleyen nokta ana nedenin bulunmasıdır. Günümüzde kısırlık konusunda son derece modern tekniklerden faydalanılmakta ve oldukça başarılı sonuçlar elde edilmektedir.

Kısırlık en temel tanımıyla belli bir süre içinde gebelik elde edilememesidir. Bunun sebebinin bulunması için kadınlarda ve erkeklerde muayene sonrası yapılabilecek testler mevcuttur. Hormon tahlili, sperm analizi, rahim filmi çekilmesi, yumurtlamanın kontrolü, laparoskopi ve histeroskopi bu tetkikler içerisinde yer almaktadır.

Kadınlarda kısırlık belirtileri, fallop tüplerinde sorun oluşması, hormonal dengesizlikler, yumurtalama problemleri, adet düzensizliği ve cilt sorunları şeklinde kendini gösterir. Kadınlar oluşan kısırlık belirtileri bazen açık görülmeyebilir ve yalnızca çocuk sahibi olamama durumunda fark edilir.

Kadınlarda kısırlık belirtileri şöyle sıralanabilir:

• Adet döngünün düzensiz olması
• Adetlerin 21 günden kısa veya 35 günden uzun aralıklarla görülmesi
• Kanama miktarının fazla veya az olması
• Adet görememe (amenore)
• Ağrılı regl dönemleri (dismenore)
• Akne ve cilt problemleri
• Aşırı tüylenme (hirsutizm)
• Saç dökülmesi ve incelmesi
• Ani kilo artışı veya kilo verilmesi
• Cinsel istekte azalma (libido düşüklüğü)
• Cinsel ilişki sırasında ağrı (disparoni)
• Pelvik ağrı görülmesi
• Daha önce dış gebelik geçirmiş olmak
• Üçten fazla gebelik kaybı yaşanması
• Gebelik olmadan meme ucundan süt gelmesi
• Stres ve depresyon

Kadınlarda kısırlık belirtilerinin görülmesi durumunda kadın doğum uzmanına başvurmak ve hormon testleri yaptırmak erken teşhis açısından önemlidir.

Erkeklerde kısırlık belirtileri, sperm sayısının düşük olması, sperm hareketliliğinin azlığı, meni içerisinde sperm yer almaması, ereksiyon problemleri, cinsel istekte azalma olması olarak sıralanabilir. Bunların yanında testiste ağrı, şişlik ve meme büyümesi de erkeklerde kısırlık belirtileri arasında yer alır. Erkek kısırlığının en yaygın nedeni spermle ilgili meydana gelen problemlerdir.

Erkeklerde kısırlık belirtileri şöyle sıralanabilir:

• Düşük sperm sayısı (oligospermi)
• Menide sperm sayısının normalin altında olması
• Spermlerin yavaş veya hareketsiz olması (astenospermi)
• Spermlerin yeterince hızlı hareket etmemesi
• Sperm şekil bozuklukları (teratospermi)
• Menide sperm bulunmaması (azospermi)
• Ereksiyon sorunlarının görülmesi (erektil disfonksiyon)
• Penisin sertleşememesi veya ereksiyonu sürdürememesi
• Spermin meni yerine mesaneye gitmesi
• Cinsel ilişki sırasında erken boşalma
• Cinsel istekte azalma (libido düşüklüğü)
• Testiste ağrı ve şişlik
• Enfeksiyonlar, yaralanmalar veya varikosel (damar genişlemesi)
• Testis küçülmesi (atrofi)
• Skrotumda kitlenin oluşması veya sertlik
• Hormonal problemler
• Jinekomasti (erkeklerde meme büyümesi)
• Enerji eksikliği ve halsizlik
• Kas kaybının görülmesi
• Vücut veya yüz kıllarının seyrelmesi
• Klinefelter sendromu

Erkeklerde kısırlık belirtilerinin görülmesi durumunda erken teşhis için bir üroloji uzmanına başvurmak önemlidir Bu noktada kişinin sperm analizi yapılarak, sperm sayısı ve kalitesi hakkında detaylı bilgi alınır.

Kısırlık belirtisi olarak en net hamile kalamama olarak tanımlanır. Çocuk sahibi olunmadığı anlaşılana kadar kısırlık belirtisi olup olmadığı fark edilmeyebilir. Kısırlık semptomları kadınlarda ve erkeklerde farklı şekilde kendini gösterebilir. Kadınlarda vajinal kanama, düzensiz adet görme ya da adet görememe olarak görülen kısırlık belirtileri, erkeklerde penis bozuklukları ve boşalma problemi olarak kendini gösterir.

Kadınlar ve erkeklerde ortaya çıkan en kapsayıcı belirtileri şunları içerir;

• 1 yıllık düzenli cinsel ilişkiye rağmen gebelik elde edilmemesi
• Regl döneminde şiddetli ağrı
• Adet dönemlerinde düzensizlik ya da adet görememe
• Aşırı tüylenme durumu ve akne problemi
• Genital enfeksiyon
• Hormonal dengesizlik
• Tekrarlayan düşük
• Sertleşme sorunları,
• Cinsel isteksizlik
• Testiste şişlik ya da ele gelen kitle

Korunmasız ilişkiye rağmen çocuk sahibi olamamak infertilitenin en belirgin belirtisidir. Bunun yanında 35 yaş üstü kadınlarda bu süre 6 aya kadar inebilir. Bunun yanında daha önceki gebeliklerin başarısızlıkla da sonuçlanması kısırlığın oluşmasına zemin hazırlayabilir.

Kısırlık; hiç çocuk sahibi olamamak olduğu gibi, bir ya da daha fazla çocuğu olduğu halde sonradan çiftlerin istemesine rağmen bir yıldan uzun süre çocuk sahibi olamaması da söz konusu olabilmektedir. Hiç çocuk olmamasına primer (birincil) infertilite, sonradan istediği halde tekrar çocuk sahibi olamamaya sekonder (ikincil) infertilite olarak tanımlanmaktadır. İkisinin de sebepleri aynı ya da farklı olabilmektedir.

Erkeklerde kadınlarda olduğu gibi bir yıllık korunmasız düzenli ilişkiye rağmen çocuk sahibi olunamadığında kısırlık tanısı alabilmektedir. Erkeklerde kısırlık belirtisi çoğu zaman yoktur. Ancak bazılarında edinilmiş hastalıklar, hormonal dengesizlik, testis etrafında genişlemiş damar yapıları veya spermin geçişini engelleyen durumlar söz konusu olabilir. Kısaca erkeklerde görülen şu belirtiler durumlar kısırlık işareti olabilir;

• Semenin salınımında zorluk, salınan semen miktarında azlık, cinsel istekte azalma, sertleşme problemleri,
• Testiste ağrı, şişlik veya ele gelen kitle,
• Tekrarlayan solunum yolu enfeksiyonları,
• Koku alamama,
• Meme dokusunda büyüme,
• Yüz ve vücutta azalmış kıllanma veya diğer kromozomal veya hormonal bozukluk belirtileri,
• Laboratuvar bulgusu olarak azalmış sperm sayısı belirti olarak sayılabilir.

Kısırlık kriteri bir yıllık düzenli korunmasız ilişki olsa da, bu belirtilerden herhangi biri varsa veya daha önce genital organlarla ilgili bir ameliyat ya da hastalık geçirilmiş ise daha erken sürede bir sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.